Tôn giáo

Sự lan truyền của các tôn giáo

Mỗi tôn giáo khởi nguồn từ đâu và đã lan đi thế nào: theo chân nhà truyền giáo và thương nhân, quân đội và người lưu vong. Mỗi tôn giáo được vẽ trên bản đồ tại những nơi nó có mặt, qua từng năm.

Tôn giáo Abraham

Các tôn giáo truy nguồn gốc về Abraham
  1. khoảng 1000 TCN – nay

    Do Thái giáo

    Tôn giáo của dân tộc Do Thái, lấy trọng tâm là một Thiên Chúa duy nhất, giao ước giữa Thiên Chúa với Israel, và Torah. Bắt rễ từ các vương quốc Israel và Judah thời đại đồ sắt, Do Thái giáo được định hình lại qua cuộc lưu đày ở Babylon và việc mất Đền Thờ năm 70 CN, rồi tồn tại trong cộng đồng lưu tán (diaspora) đã có mặt ở mọi châu lục trước khi nhà nước Israel ra đời năm 1948.

    14,8 triệu tín đồ năm 2020

    Nơi đến
    30 nơi, tôn giáo chính ở 3
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Jerusalem
  2. khoảng 30 CN – nay

    Kitô giáo

    Giê-su thành Nazareth

    Tôn giáo lấy trọng tâm là Giê-su thành Nazareth: sau khi Giê-su bị đóng đinh ở Jerusalem, các môn đồ tuyên xưng ngài là Đấng Messiah và Con Thiên Chúa. Được các tông đồ mang đi theo những con đường của Đế quốc La Mã, Kitô giáo trở thành quốc giáo của La Mã năm 380, rồi lan tới mọi châu lục qua các cuộc truyền giáo thời trung đại và thời thuộc địa.

    2,3 tỷ tín đồ năm 2020

    Nơi đến
    67 nơi, tôn giáo chính ở 51
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Jerusalem
  3. khoảng 610 CN – nay

    Hồi giáo

    Muhammad

    Tôn giáo tin vào một Thượng đế duy nhất do Muhammad truyền dạy; từ năm 610, Muhammad rao giảng ở Mecca những lời mặc khải về sau được tập hợp trong Kinh Qur'an. Các cuộc chinh phục của người Ả Rập đưa Hồi giáo từ Tây Ban Nha đến Trung Á chỉ trong vòng một thế kỷ, rồi thương nhân, các nhà Sufi và về sau là người di cư mang tôn giáo này đi khắp châu Phi, châu Á, và trong thời hiện đại là khắp thế giới.

    2 tỷ tín đồ năm 2020

    Nơi đến
    62 nơi, tôn giáo chính ở 33
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Mecca
  4. 1863 – nay

    Bahá'í giáo

    Bahá'u'lláh

    Tôn giáo do Bahá'u'lláh sáng lập, một người Iran sống lưu đày đã tuyên bố năm 1863 rằng mình là sứ giả mà Báb từng báo trước. Tôn giáo này dạy về sự duy nhất của Thượng đế, của các tôn giáo và của nhân loại. Bị bức hại ở Iran và bị lưu đày sang xứ Palestine thuộc Ottoman, Bahá'í giáo đặt trung tâm thế giới của mình tại Akka và Haifa, rồi lan ra toàn cầu trong thế kỷ 20.

    khoảng 8 triệu tín đồ năm 2020 · theo số liệu của chính cộng đồng

    Nơi đến
    16 nơi
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Baghdad

Tôn giáo Iran

Các tôn giáo ra đời trong thế giới Iran
  1. khoảng 1000 TCN – nay

    Hoả giáo

    Zoroaster (Zarathustra)

    Tôn giáo của Iran cổ đại, do Zoroaster, vị tư tế kiêm thi sĩ, truyền dạy; các thánh ca của ông kêu gọi con người lựa chọn giữa chân lý và dối trá, và thờ phụng Ahura Mazda. Đây là tôn giáo của ba đế quốc Ba Tư; sau cuộc chinh phục của người Ả Rập, tôn giáo này thu hẹp, chỉ còn ở Yazd, Kerman và trong cộng đồng Parsi ở Ấn Độ, và nay tiếp tục tồn tại trong cộng đồng lưu tán khắp thế giới.

    112.000–122.000 tín đồ năm 2012

    Nơi đến
    16 nơi, tôn giáo chính ở 3
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Bactria (Bactra)
  2. khoảng 240 CN – 1630

    Mani giáo

    Mani

    Tôn giáo do Mani sáng lập, một nhà tiên tri ở Babylonia thế kỷ 3, người dạy rằng thế giới là sự pha trộn giữa ánh sáng và bóng tối, và ánh sáng trong linh hồn phải được giải thoát. Được các nhà truyền giáo đưa đi từ châu Phi thuộc La Mã đến Trung Quốc, Mani giáo bị bức hại ở hầu khắp mọi nơi và đã tàn lụi vào khoảng thế kỷ 17.

    Ngày nay không còn tín đồ

    Nơi đến
    14 nơi, tôn giáo chính ở 2
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Babylonia (Ctesiphon)

Tôn giáo Ấn Độ

Các tôn giáo ra đời ở tiểu lục địa Ấn Độ
  1. khoảng 1500 TCN – nay

    Ấn Độ giáo

    Một tập hợp các truyền thống không có một người sáng lập hay một tín điều duy nhất, bắt rễ từ tôn giáo Veda ở bắc Ấn Độ và qua nhiều thế kỷ hoà quyện với việc thờ Shiva, Vishnu và Nữ thần, các nghi lễ đền thờ, lòng sùng kính cùng các giáo lý về nghiệp và giải thoát. Giới Bà-la-môn và thương nhân đưa nó đi khắp Nam Á và Đông Nam Á, rồi người di cư mang nó ra khắp thế giới.

    1,2 tỷ tín đồ năm 2020

    Nơi đến
    36 nơi, tôn giáo chính ở 20
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Kurukshetra
  2. khoảng 599 TCN – nay

    Kỳ Na giáo

    Một tôn giáo Ấn Độ đề cao bất bạo động và tự kỷ luật, do Mahavira truyền dạy, người được tín đồ Kỳ Na tôn kính là vị cuối cùng trong 24 tirthankara. Các tu sĩ và những thương nhân bảo trợ đưa tôn giáo này từ đồng bằng sông Hằng tới Karnataka, Gujarat và Rajasthan, và ngày nay các gia đình sống xa quê hương vẫn giữ đạo ở Đông Phi, Anh và Bắc Mỹ.

    4,45 triệu tín đồ năm 2011 · ở Ấn Độ, nơi có gần như toàn bộ tín đồ Kỳ Na giáo

    Nơi đến
    16 nơi
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Vaishali
  3. khoảng 528 TCN – nay

    Phật giáo

    Tất-đạt-đa Cồ-đàm, Đức Phật

    Con đường giải thoát khỏi khổ đau do Tất-đạt-đa Cồ-đàm truyền dạy ở đồng bằng sông Hằng. Được các tăng sĩ, vua chúa và thương nhân mang đi, Phật giáo lan tới Sri Lanka và Đông Nam Á, theo Con đường Tơ lụa tới Trung Quốc, Triều Tiên và Nhật Bản, rồi tới Tây Tạng và Mông Cổ, trong khi phai nhạt dần ở chính nơi đã sinh ra nó.

    324 triệu tín đồ năm 2020

    Nơi đến
    52 nơi, tôn giáo chính ở 25
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Bodh Gaya
  4. khoảng 1499 – nay

    Đạo Sikh

    Guru Nanak

    Tôn giáo tin vào một Thượng đế duy nhất, do Guru Nanak sáng lập ở Punjab và được chín vị Guru kế tiếp định hình, những người đã đem lại cho nó kinh điển và đoàn thể Khalsa. Lấy Amritsar làm trung tâm, đây là tôn giáo của giới cầm quyền trong đế quốc của Ranjit Singh, và về sau binh lính cùng người di cư đã mang nó đi khắp Đế quốc Anh và xa hơn nữa.

    khoảng 25 triệu tín đồ năm 2010

    Nơi đến
    17 nơi, tôn giáo chính ở 2
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Sultanpur Lodhi

Tôn giáo Đông Á

Các học thuyết và tôn giáo của Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam
  1. khoảng 500 TCN – nay

    Nho giáo

    Khổng Tử (Khổng Khâu)

    Một truyền thống về đạo đức, lễ nghi và học vấn bắt nguồn từ lời dạy của Khổng Tử, đề cao bổn phận trong gia đình, lối cai trị nhân đức, cùng các lễ tế tổ tiên và tế Trời. Nhiều người coi đây là một triết thuyết hơn là một tôn giáo. Qua trường học và khoa cử, Nho giáo đã định hình nhà nước ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam.

    Chưa có số liệu · người ta theo lời dạy của Nho giáo song song với các tôn giáo khác, hoặc không theo tôn giáo nào

    Nơi đến
    15 nơi, tôn giáo chính ở 4
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Khúc Phụ
  2. khoảng 142 CN – nay

    Đạo giáo

    Truyền thống tôn giáo bản địa của Trung Quốc, lấy trọng tâm là Đạo, cái lẽ nằm sau vạn vật, như được giảng trong Đạo Đức Kinh, tương truyền do Lão Tử soạn. Đạo giáo có tổ chức bắt đầu với phái Thiên Sư vào thế kỷ 2 và phát triển thành các dòng đạo sĩ và tu sĩ, cùng những đạo quán và núi thiêng khắp Trung Quốc và các cộng đồng người Hoa ở nước ngoài.

    khoảng 8,7 triệu tín đồ năm 2010 · số người nhận đây là tôn giáo của mình; còn nhiều người hơn nữa giữ các nghi lễ Đạo giáo

    Nơi đến
    16 nơi, tôn giáo chính ở 1
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Hạc Minh Sơn
  3. khoảng 300 CN – nay

    Thần đạo

    Tín ngưỡng thờ kami, các thần linh của thiên nhiên, của nơi chốn và của tổ tiên, tại các đền thờ khắp Nhật Bản. Thần đạo không có người sáng lập hay một bộ kinh duy nhất; nó gắn liền với Phật giáo suốt một nghìn năm, được nâng thành tín ngưỡng nhà nước từ năm 1868 đến 1945, và tiếp tục sống trong các lễ hội đền thờ và nghi lễ gia đình.

    khoảng 3 triệu tín đồ năm 2010 · số người nhận đây là tôn giáo của mình; các đền thờ tính được khoảng 87 triệu người có tên trong sổ

    Nơi đến
    10 nơi, tôn giáo chính ở 3
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Yamato (núi Miwa)
  4. 1926 – nay

    Đạo Cao Đài

    Ngô Văn Chiêu, Lê Văn Trung và Phạm Công Tắc

    Một tôn giáo Việt Nam ra đời năm 1926 qua các buổi cầu cơ, thờ một Thượng đế duy nhất là Cao Đài, cội nguồn của mọi tôn giáo, và tôn kính Đức Phật, Lão Tử, Khổng Tử và Giê-su cùng các vị thánh như Victor Hugo. Toà Thánh của đạo đặt tại Tây Ninh. Bị chính quyền mới cấm năm 1975, đạo được công nhận trở lại năm 1997.

    556.000 tín đồ năm 2019 · số người khai theo đạo này trong tổng điều tra dân số Việt Nam; theo các hội thánh, số tín đồ còn nhiều hơn hàng triệu người

    Nơi đến
    8 nơi
    Khởi nguồn tại
    Khởi nguồn tại Tây Ninh

Về số tín đồ

Không có nguồn nào đếm được mọi tôn giáo, và mỗi nguồn đếm một thứ khác nhau: một khảo sát toàn cầu hay một cuộc điều tra dân số đếm những người tự nhận theo một tôn giáo, khảo sát của chính tôn giáo đếm thành viên của mình, còn các đền thờ đếm những người có tên trong sổ. Ở những chỗ cần thiết, mỗi thẻ có ghi rõ con số ấy đếm những ai. Số liệu lấy từ:

Gửi góp ý

Một ý tưởng, một chỗ sai về lịch sử, một thứ không chạy: mọi góp ý đều được đọc.

Góp ý về

Gửi kèm những gì có trên màn hình này (ở trên), địa chỉ trang và giao diện màu. Trình duyệt, thiết bị, ngôn ngữ và vị trí gần đúng của bạn được đọc từ chính yêu cầu, như mọi trang web đều nhận được. Cách chúng tôi lưu giữ: quyền riêng tư.