Bão Dolphin (tiếng Anh: Typhoon Dolphin) là một xoáy thuận nhiệt đới hoạt động tại Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2026. Đây là cơn bão thứ mười ba được đặt tên, cơn bão mạnh thứ năm và siêu bão thứ ba của mùa bão Thái Bình Dương năm 2026. Cơn bão này là cơn bão đi quãng đường dài đứng thứ 20 trên thế giới (hơn 6 500 km). Cơn bão chính thức trở thành cơn bão Cấp 5 hình thành ở vị trí xa nhất về phía đông tại khu vực Tây Thái Bình Dương. Dolphin ảnh hưởng đến Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản và Philippines.
Bão Dolphin hình thành từ một vùng nhiễu động gần đường phân giới quốc tế ở Trung Thái Bình Dương và ban đầu được Trung tâm Bão Trung Thái Bình Dương (CPHC) theo dõi. Một tuần sau, nó vượt qua Đường phân giới ngày quốc tế, và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã công nhận nó là một áp thấp nhiệt đới. Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hoa Kỳ (JTWC) cũng làm theo vào ngày hôm sau, đặt tên cho nó là 12W; vài giờ sau, cả hai cơ quan đều nâng cấp nó lên thành bão nhiệt đới, đặt tên là Dolphin. Ngay sau khi được đặt tên, Dolphin bước vào giai đoạn tăng cường nhanh, nhanh chóng đạt cường độ cực đại ban đầu tương đương cấp 4 trên thang bão Saffir-Simpson trong ngày 28 tháng 7. Sự phát triển này tạm thời bị chững lại do chu trình thay thế thành mắt bão, nhưng sau khi hoàn tất, cơn bão tiếp tục mạnh lên và đạt cấp siêu bão cuồng phong vào chiều tối cùng ngày, tiếp tục leo lên cấp siêu bão vào ngày hôm sau.
Tuy nhiên, Dolphin sau đó phải trải qua chu kỳ thay thế thành mắt bão thứ hai, khiến JTWC và JMA lần lượt hạ cấp hệ thống xuống mức bão cuồng phong rất mạnh vào ngày 1 tháng 8. Đến ngày 4 tháng 8, sau khi hoàn tất chu kỳ thay thế thành mắt bão lần thứ tư, bão tái gặp điều kiện thuận lợi và nhanh chóng mạnh trở lại thành bão cấp 4, trước khi đổ bộ vào đảo Bắc Iwo Jima. Sau khi đổ bộ Iwo Jima, Dolphin di chuyển vào vùng không khí không thuận lợi, suy yếu dần xuống bão cấp 2 và được JMA hạ cấp xuống mức bão cuồng phong vào đêm ngày 8 tháng 8. Sau một hành trình dài kéo dài hơn 13 ngày qua Tây Bắc Thái Bình Dương, bão Dolphin chính thức đổ bộ lần đầu tiên vào Ngọc Hoàn (Yuhuan) thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc lúc 16:30 chiều ngày 9 tháng 8 (17:30 CST — tức 09:30 UTC), tiếp nối bằng lần đổ bộ thứ hai vào Ôn Châu chỉ một giờ sau đó — gần như trùng khớp với vị trí mà bão Bavi từng đổ bộ trước đó gần một tháng.
Bão Dolphin đã gây ra những tổn thất nặng nề trên diện rộng khắp các khu vực quét qua. Tại Nhật Bản, bão làm 8 người bị thương, hư hại nhiều nhà cửa, gây mất điện hàng chục nghìn hộ dân, làm tê liệt giao thông với gần 700 chuyến bay bị hủy và gây thiệt hại kinh tế ước tính hơn 800 triệu yên (khoảng 5 triệu USD). Tại Trung Quốc đại lục, hơn một triệu người phải sơ tán khẩn cấp, các hoạt động giao thông, sản xuất và du lịch tại nhiều tỉnh ven biển như Chiết Giang, Thượng Hải bị đình trệ nghiêm trọng. Ngoài ra, tại Đài Loan và Philippines, hoàn lưu bão cũng gây mưa lớn, lốc xoáy, ngập lụt diện rộng và gián đoạn hàng loạt chuyến bay, chuyến phà.
Lịch sử khí tượng
Ngày 19 tháng 7 năm 2026, Trung tâm Bão Trung Thái Bình Dương bắt đầu theo dõi một vùng mây mưa và dông kém tổ chức xuất hiện trong một rãnh áp thấp cách quần đảo Hawaii vài trăm dặm về phía Tây Nam - Tây, với nhận định xác suất hệ thống phát triển thành xoáy thuận nhiệt đới trong vòng 7 ngày là 20%. Hệ thống sau đó tiếp tục di chuyển về hướng Tây và xác suất phát triển tăng dần, rồi được định danh là 92C vào sáng ngày 26 tháng 7, và vài giờ sau bắt đầu hình thành các đợt mưa dông với cấu trúc chưa được tổ chức. Rạng sáng ngày 27 tháng 7, 92C vượt qua đường đổi ngày quốc tế, rời khỏi phạm vi quản lý của Trung tâm Bão Trung Thái Bình Dương (bản tin cuối cùng ghi nhận xác suất hình thành trong 48 giờ đạt 90%). Cơ quan Khí tượng Nhật Bản lập tức tiếp quản việc phát cảnh báo cho hệ thống, đánh giá hệ thống là áp thấp nhiệt đới đồng thời ban hành cảnh báo gió mạnh. 6 giờ sau, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp nâng cấp hệ thống thành áp thấp nhiệt đới và gán mã hiệu xoáy thuận nhiệt đới là 12W. Trong 6 giờ tiếp theo, khu vực gần tâm bão phát triển các đợt đối lưu mạnh mẽ cùng các tháp nhiệt dạng xoáy, cấu thành các dải mưa xoắn ốc. Ngoài ra, ảnh mây vệ tinh vi sóng cho thấy một mắt bão ở tầng thấp của 12W đang dần hình thành. Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản nâng cấp hệ thống thành bão nhiệt đới vào lúc 2 giờ chiều, cơ quan thứ hai cấp số hiệu quốc tế 2613 và đặt tên là Dolphin.
Đêm muộn ngày 27 tháng 7, một vùng mây dày đặc trung tâm (LLCC) có hình dạng bất không đối xứng dần hình thành. Dưới ảnh hưởng của đới gió đứt thẳng đứng hướng Đông Nam từ yếu đến trung bình, cấu trúc thẳng đứng của bão Dolphin bị nghiêng về phía Tây Bắc . Rạng sáng ngày 28 tháng 7, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản nâng cấp hệ thống thành bão nhiệt đới dữ dội . Vài giờ sau, vùng đối lưu phát triển nhanh chóng quấn vào phía chịu ảnh hưởng của gió đứt, cho thấy hệ thống có khả năng kháng cự lại lực cắt gió . Khi sức gió đứt tác động lên bão Dolphin bắt đầu suy yếu, kết hợp với các điều kiện môi trường bên ngoài vô cùng thuận lợi — bao gồm nhiệt độ mặt nước biển duy trì ở mức cao từ 29°C đến 31°C cùng luồng thoát hơi hai chiều mạnh mẽ — bão đã tăng cường một cách vô cùng rõ rệt và nhanh chóng trong thời gian còn lại của ngày 28 tháng 7. Cấu trúc thẳng đứng trở nên ngăn nắp, một mắt bão đường kính 15 km không lâu sau đó xuất hiện trên ảnh mây vệ tinh hồng ngoại. Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã nâng cấp hệ thống thành bão cuồng phong vào lúc 2 giờ chiều. Sau đó, vùng đối lưu của bão Dolphin mở rộng nhanh chóng, vùng mây dày đặc trung tâm bao phủ đều đặn và đối xứng quanh khu vực trung tâm. Bão Dolphin cuối cùng đạt cường độ đỉnh cao lần đầu tiên vào rạng sáng ngày 29 tháng 7, sau đó bước vào chu trình thay thế thành mắt bão, khiến cường độ sụt giảm nhẹ. Đồng thời, dưới ảnh hưởng ở rìa phía Tây Nam của sườn áp cao cận nhiệt đới sâu trong khu vực miền trung Bắc Thái Bình Dương, bão Dolphin chuyển hướng di chuyển về phía Tây Bắc. Khoảng 12 giờ sau, bão Dolphin bắt đầu mạnh lên trở lại, mắt bão mở rộng hơn đôi chút so với trước đó, và Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp đã nâng cấp hệ thống thành siêu bão. Lúc 2 giờ sáng ngày 30 tháng 7, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp đánh giá bão Dolphin đạt cường độ mạnh nhất trong suốt vòng đời của mình, với sức gió duy trì tối đa đạt 278 km/h. Sau sáng sớm, bão Dolphin bước vào chu trình thay thế thành mắt bão lần thứ hai, cường độ lại giảm xuống. Ngoài ra, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản ghi nhận vào lúc 8 giờ sáng rằng bão Dolphin đạt cường độ cao nhất trong vòng đời, với sức gió duy trì tối đa đạt 204 km/h và áp suất trung tâm là 910 hPa. Chịu ảnh hưởng của chu trình thay thế thành mắt bão, mắt bão Dolphin đã biến mất trong chốc lát vào tối ngày 30 tháng 7, nhưng không lâu sau lại hình thành một mắt bão mới.
Cho đến đêm muộn ngày 30 tháng 7, bão Dolphin bắt đầu phục hồi sau chu trình thay thế thành mắt bão . Trong 18 giờ tiếp theo, cường độ của bão duy trì ở ngưỡng giới hạn dưới của tiêu chuẩn xoáy thuận nhiệt đới cấp 5 theo thang bão Saffir-Simpson , nhưng đến đêm ngày 31 tháng 7 lại tiếp tục suy yếu do vướng vào chu trình thay thế thành mắt bão; Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp đã hạ cấp hệ thống xuống thành bão cuồng phong vào rạng sáng hôm sau. Đêm ngày 1 tháng 8, bão Dolphin hoàn tất chu trình thay thế thành mắt bão, đường kính mắt bão mở rộng đến 93 km, sức gió duy trì tối đa trong một phút cũng giảm bớt 28 km/h so với trước khi diễn ra chu trình . Mắt bão thu hẹp lại còn 56 km trong vài giờ sau đó, vùng mây dày đặc trung tâm cũng được củng cố , nhưng chu trình thay thế thành mắt bão lại xảy ra vào chiều ngày 2 tháng 8 khiến cấu trúc hệ thống suy giảm lần nữa . Khác với những lần trước, một luồng không khí khô mạnh mẽ đã thâm nhập vào nửa phía tây của bão Dolphin trong đợt thay thế thành mắt bão này , sau đó bão đổi hướng di chuyển về phía Tây. Tối đến, một phần mây của bão tan bớt, mắt bão phía trong bị đứt đoạn ở mạn bắc, và vùng không khí khô tiếp tục mở rộng khiến thành mắt bão bên ngoài mãi không phát triển được . Thành mắt bão bên trong mạnh lên trở lại trong vài giờ tiếp theo, dẫn đến việc chu trình thay thế thành mắt bão lần này thất bại . Loạt ảnh mây vệ tinh vi sóng vào chiều hôm đó cho thấy dải đối lưu ngoại vi cách tâm bão Dolphin 185 km có xu hướng suy yếu, tạo điều kiện cho phần lõi của bão tăng trưởng ổn định. Trong khoảng thời gian này, tâm mắt bão di chuyển quét qua đảo Bắc Lưu Hoàng Đảo . Đêm hôm đó, không khí khô ở tầng trung từ phía Đông bị cuốn vào hoàn lưu bão, tạo ra sự chênh lệch lượng mưa rõ rệt giữa thành mắt bão và các dải mưa ngoại vi . Bão Dolphin trải qua chu kỳ suy yếu kéo dài 36 giờ tiếp theo, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp ước tính sức gió giảm xuống còn 148 km/h và duy trì mức đó suốt ngày hôm sau . Sáng ngày 7 tháng 8, bão Dolphin di chuyển đến vùng biển lân cận Okinawa có hàm lượng nhiệt đại dương cao hơn nên đã mạnh lên trở lại . Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp ước tính sức gió duy trì tối đa tăng lên tới 167 km/h khi quét qua vùng bờ biển Tây Bắc Đảo Okinawa . Ngoài ra, do sự đứt gãy của sườn áp cao cận nhiệt đới phía trên Bán đảo Triều Tiên, kết hợp với các hiện tượng động lực học do phần lõi và hoàn lưu ngoại vi khổng lồ gây ra , bão Dolphin đã hai lần thực hiện chuyển động quỹ đạo cycloid (quỹ đạo tâm bão quay vòng theo hướng ngược chiều kim đồng hồ) ở vùng biển phía bắc đảo Okinawa và lân cận đảo Kumejima, khiến tốc độ di chuyển bị chậm lại .
Sáng ngày 8 tháng 8, bão Dolphin duy trì khu vực lõi gọn gàng cùng hoàn lưu ngoại vi mạnh mẽ, bán kính gió mạnh nhất là 19 km, đường kính cấu trúc đối lưu ngoại vi vượt quá 1111 km, mặc dù luồng không khí tương đối khô vẫn hiện hữu ở ngoại vi lõi bão . Sức gió trung bình trong một phút giảm xuống còn 139 km/h vào buổi tối và duy trì trong 18 giờ , sau đó đổ bộ vào vùng ven biển Phố Kanmen, thành phố Ngọc Hàn, thành phố Thai Châu, tỉnh Chiết Giang vào lúc 5 giờ chiều ngày 9 tháng 8; Đài Khí tượng Trung ương xác định sức gió duy trì tối đa trong hai phút tại thời điểm đó đạt 151 km/h. Khoảng 70 phút sau, sức gió duy trì tối đa trong hai phút của bão Dolphin giảm 14 km/h, đồng thời đổ bộ lần thứ hai vào Phố Wengyang, thành phố Nhạc Thanh, thành phố Ôn Châu. Khoảng cách di chuyển của bão Dolphin trước khi đổ bộ vượt quá 6.000 kilômét, trở thành cơn bão đầu tiên trong lịch sử hình thành gần khu vực đường đổi ngày quốc tế và đổ bộ vào Trung Quốc đại lục với cường độ từ bão nhiệt đới trở lên . Không lâu sau khi bão đổ bộ, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp lập tức phát đi cảnh báo cuối cùng đối với hệ thống, đồng thời hệ thống suy yếu nhanh chóng khi quét qua địa hình gồ ghề trong đất liền . Cơ quan Khí tượng Nhật Bản hạ cấp hệ thống xuống thành bão nhiệt đới dữ dội vào rạng sáng hôm sau , và tiếp tục hạ cấp xuống thành bão nhiệt đới sau đó 6 giờ . Sau khi băng qua Chiết Giang, bão Dolphin đi vào tỉnh Phúc Kiến từ Huyện Thọ Ninh, rồi tiếp tục di chuyển quay trở lại Chiết Giang từ Huyện Khánh Nguyên , và tiến vào tỉnh Giang Tây từ Khu Quảng Phong, thành phố Thượng Nhiêu vào lúc 12 giờ 50 phút cùng ngày . Đến sáng sớm ngày 11 tháng 8, bão tiếp tục di chuyển từ Huyện Túc Tùng, thành phố An Khánh sang tỉnh An Huy, và đi vào tỉnh Hồ Bắc hai giờ sau đó . Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã hạ cấp hệ thống xuống thành áp thấp nhiệt đới chỉ một giờ sau khi bão bước vào tỉnh Hồ Bắc .
Cơn bão chính thức ghi danh vào sử sách khi trở thành cơn bão Cấp 5 hình thành ở vị trí xa nhất về phía đông tại khu vực Tây Thái Bình Dương (tọa lạc tại kinh độ 166,5° Đông khi đạt đỉnh cấp 5), qua đó chính thức xô đổ và phá vỡ kỷ lục tồn tại suốt 58 năm của siêu bão Faye (1968).
Chuẩn bị
Nhật Bản
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã cảnh báo về gió mạnh, mưa lớn, sạt lở đất và lũ lụt do ảnh hưởng của cơn bão Dolphin. Cảnh báo mưa lớn đã được ban hành cho quần đảo Daitō khi cơn bão đến gần. Cảnh báo mưa lớn cấp độ 4 cũng được ban hành cho Ogimi, Higashi và Nakijin. Cảnh báo sạt lở cấp độ 4 đã được ban hành cho các khu vực nói trên cũng như Kunigami và Motobu. Cảnh báo sóng thần cấp 4 cũng được ban hành cho Kumejima.
Hơn 260.000 người dân tại các tỉnh Kagoshima và Okinawa đã được khuyến cáo sơ tán. Cơn bão dự kiến sẽ ảnh hưởng đến một số khu vực thuộc tỉnh Kumamoto, nơi đã hứng chịu trận động đất mạnh 7,1 độ richter hồi tuần trước. Hơn 6.700 cư dân vẫn ở trong nơi trú ẩn vào thời điểm Dolphin đến. Người dân ở tỉnh Kumamoto đã dùng tấm nhựa che phủ những mái nhà bị hư hại do động đất. Hơn 500 chuyến bay đã bị hủy do cơn bão, bao gồm tất cả các chuyến bay tại sân bay Naha . Toyota đã ngừng hoạt động tại chín nhà máy trên khắp Nhật Bản do lo ngại về sự gián đoạn vận chuyển. Tất cả các công ty xe buýt trên đảo Okinawa đã tạm ngừng hoạt động khi cơn bão đến gần. Tuyến tàu điện một ray đô thị Okinawa cũng tạm ngừng hoạt động trong suốt thời gian xảy ra bão. Chính quyền thành phố Naha đã mở bảy nơi trú ẩn tạm thời trong cơn bão. Khoảng 240 người đã được sơ tán đến nơi trú ẩn trước cơn bão trên khắp tỉnh Okinawa.
Trung Quốc
Cơ quan Khí tượng Trung Quốc (CMA) đã ban hành cảnh báo bão cấp vàng cho một phần bờ biển phía đông nước này khi bão Dolphin tiến đến gần. Gió giật mạnh dự kiến sẽ ảnh hưởng đến vùng biển Biển Hoa Đông và eo biển Bashi, cũng như các khu vực ven biển của Chiết Giang và Phúc Kiến . Ủy ban Phòng chống Lũ lụt và Hạn hán Quốc gia đã kích hoạt ứng phó khẩn cấp phòng chống lũ lụt và bão cấp 4 đối với Chiết Giang và Phúc Kiến vào ngày 6 tháng 8. Chiết Giang, Phúc Kiến và Thượng Hải cùng những nơi khác đã sơ tán trước hơn một triệu người. Một số tuyến đường sắt thuộc khu vực Đồng bằng sông Dương Tử tạm thời ngừng hoạt động.