Sự kiện 11 tháng 9, còn được gọi là vụ khủng bố ngày 11 tháng 9, (các) cuộc tấn công ngày 11 tháng 9 hay đơn giản là 11/9, còn được biết đến với tên gọi Nine-eleven, September 11(th), hoặc 9/11 trong Tiếng Anh (tiếng Anh: September 11 attacks; ở Hoa Kỳ thường được gọi là 9/11), là một loạt bốn cuộc tấn công khủng bố tự sát phối hợp với sự tham gia của tổ chức khủng bố Hồi giáo cực đoan Al-Qaeda nhằm vào Hợp chúng quốc Hoa Kỳ diễn ra vào sáng Thứ Ba, ngày 11 tháng 9 năm 2001.
Sáng thứ Ba ngày 11 tháng 9 năm 2001, bốn máy bay thương mại khởi hành từ Đông Bắc Hoa Kỳ được lên kế hoạch hạ cánh tại Bờ Tây Hoa Kỳ. Khi những chiếc máy bay này đang trong lộ trình bay, chúng đã bị cướp bởi 19 tên khủng bố al-Qaeda. Hai trong số đó, Chuyến bay 11 của American Airlines và Chuyến bay 175 của United Airlines, lần lượt đâm vào Tháp Bắc và Nam của khu phức hợp Trung tâm Thương mại Thế giới ở Hạ Manhattan. Trong vòng 1 giờ 42 phút, cả hai tòa nhà cao 110 tầng đều bị sụp đổ. Sự sụp đổ của Trung tâm Thương mại Thế giới đã dẫn đến sự phá hủy cấu trúc các tòa nhà khác trong khu phức hợp, đặc biệt là Trung tâm Thương mại Thế giới số Bảy và làm hư hại đáng kể những tòa nhà xung quanh. Chuyến bay thứ ba, Chuyến bay 77 của American Airlines, khởi hành từ Sân bay Quốc tế Dulles đã bị cướp khi bay qua Nam Ohio. Lúc 9:37 sáng, Chuyến bay 77 đã đâm vào phía Tây Lầu Năm Góc ở quận Arlington, Virginia, khiến mặt Tây tòa nhà này sụp đổ một phần. Chuyến bay thứ tư và cũng là cuối cùng, Chuyến bay 93 của United Airlines, ban đầu bay về hướng Washington, D.C., nhưng đã bị rơi xuống một cánh đồng ở Xã Stonycreek, Pennsylvania, gần Shanksville lúc 10:03 sáng, sau cuộc giằng co giữa hành khách và không tặc. Các nhà điều tra xác định rằng mục tiêu của chuyến bay đó là Điện Capitol hoặc Nhà Trắng.
Ngay sau khi các cuộc tấn công xảy ra, mọi mối nghi ngờ nhanh chóng đổ dồn về phía Al-Qaeda. Hoa Kỳ chính thức đáp trả vụ việc bằng việc phát động Cuộc chiến chống khủng bố và đưa quân vào Afghanistan nhằm hạ bệ Taliban, vốn không thực hiện yêu cầu của Mỹ về việc trục xuất Al-Qaeda ra khỏi Afghanistan và bao che thủ lĩnh của nhóm Osama bin Laden. Nhiều quốc gia đã tăng cường ban hành các pháp lệnh chống khủng bố, mở rộng quyền hạn của những cơ quan thực thi pháp luật và cơ quan tình báo để ngăn chặn các cuộc tấn công khủng bố. Mặc dù ban đầu bin Laden phủ nhận bất kỳ sự liên quan nào, nhưng vào năm 2004, ông chính thức thừa nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Al-Qaeda và Bin Laden cho rằng sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với Israel, sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ ở Ả Rập Xê-út và các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iraq là nguyên do chính. Sau khi sống ẩn dật trong gần một thập kỷ, bin Laden bị tiêu diệt trong một cuộc đột kích của quân đội Mỹ ở Pakistan vào năm 2011.
Việc Trung tâm Thương mại Thế giới và cơ sở hạ tầng lân cận bị phá hủy đã làm tổn thất nghiêm trọng đến nền kinh tế của thành phố New York và gây ra một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu. Không phận dân sự của Hoa Kỳ và Canada đã phải đóng cửa cho đến ngày 13 tháng 9, trong khi phiên giao dịch trên Phố Wall bị ngừng trệ cho đến ngày 17 tháng 9. Nhiều nơi đóng cửa, sơ tán và hủy biểu diễn ra sau đó nhằm bày tỏ sự thương tiếc hoặc lo ngại về các cuộc tấn công tiếp theo. Việc dọn dẹp khu vực Trung tâm Thương mại Thế giới được hoàn thành vào tháng 5 năm 2002 và Lầu Năm Góc đã được sửa chữa lại trong vòng một năm. Các cuộc tấn công đã khiến 2.977 người thiệt mạng, hơn 25.000 người bị thương và hậu quả sức khỏe kéo dài, cùng với thiệt hại về cơ sở hạ tầng và tài sản ít nhất 10 tỷ USD. Đây vẫn là vụ tấn công khủng bố đẫm máu nhất trong lịch sử nhân loại và là vụ việc gây chết chóc nhất đối với lính cứu hỏa và nhân viên thực thi pháp luật trong lịch sử Hoa Kỳ, lần lượt với 343 và 72 người thiệt mạng. Việc xây dựng Trung tâm Thương mại Thế giới số Một mới bắt đầu vào tháng 11 năm 2006 và tòa nhà mở cửa vào tháng 11 năm 2014. Nhiều đài tưởng niệm đã được xây dựng, bao gồm Đài tưởng niệm & Bảo tàng Quốc gia ngày 11 tháng 9 ở Thành phố New York, Đài tưởng niệm Lầu Năm Góc ở Quận Arlington, Virginia và Đài tưởng niệm Quốc gia Chuyến bay 93 tại hiện trường vụ tai nạn ở Pennsylvania.
Bối cảnh
Al Qaeda
Nguồn gốc của Al-Qaeda có thể được bắt nguồn từ năm 1979 khi Liên Xô xâm chiếm Afghanistan. Osama bin Laden đã tới Afghanistan và lãnh đạo các nhóm vũ trang người Ả Rập mujahideen để chống lại chính quyền cộng sản Afghanistan và Liên Xô. Dưới sự hướng dẫn của Ayman al-Zawahiri, bin Laden trở nên cấp tiến hơn. Năm 1996, bin Laden đã đưa ra fatwā đầu tiên của mình, kêu gọi lính Mỹ rút khỏi Ả Rập Saudi.
Trong một fatwā thứ hai vào năm 1998, bin Laden đã bày tỏ sự phản đối của y về chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Israel, cũng như sự hiện diện liên tục của quân đội Mỹ ở Ả Rập Xê Út sau Chiến tranh vùng Vịnh. Bin Laden đã sử dụng các kinh sách của Hồi giáo để khuyến khích người Hồi giáo tấn công Mỹ cho đến khi những bất bình đã nêu được đảo ngược. Các học giả pháp lý Hồi giáo "trong suốt lịch sử Hồi giáo, có sự đồng ý nhất trí rằng thánh chiến là nghĩa vụ cá nhân nếu kẻ thù rắp tâm phá hủy các quốc gia Hồi giáo", theo bin Laden.
Osama bin Laden
Bin Laden đã dàn dựng các cuộc tấn công và ban đầu phủ nhận sự liên quan nhưng sau đó đã rút lại những tuyên bố không liên quan của mình. Al Jazeera đã phát đi một tuyên bố của bin Laden vào ngày 16 tháng 9 năm 2001, nói rằng: "Tôi nhấn mạnh rằng tôi đã không thực hiện hành động này, mà dường như nó được các cá nhân với động lực riêng của họ thực hiện." Tháng 11 năm 2001, các lực lượng Hoa Kỳ đã phục hồi một cuốn băng video từ một ngôi nhà bị phá hủy ở Jalalabad, Afghanistan. Trong video, bin Laden được nhìn thấy đang nói chuyện với Khaled al-Harbi và thừa nhận sự biết trước về các cuộc tấn công. Vào ngày 27 tháng 12 năm 2001, một video bin Laden thứ hai đã được công chiếu. Trong video, bin Laden nói:
Rõ ràng là phương Tây nói chung và nước Mỹ nói riêng có một sự căm ghét không thể tả đối với Hồi giáo.... Đó là sự thù hận của thập tự quân. Chủ nghĩa khủng bố chống lại Mỹ xứng đáng được ca ngợi vì đó là một phản ứng đối với sự bất công, nhằm mục đích buộc Mỹ ngừng hỗ trợ cho Israel, giết chết nhân dân ta... Chúng tôi nói rằng sự kết thúc của Hoa Kỳ sắp xảy ra, cho dù Bin Laden hay những người theo ông còn sống hay đã chết, vì sự thức tỉnh của umma (quốc gia) Hồi giáo đã xảy ra.
nhưng ông đã không thừa nhận trách nhiệm cho các cuộc tấn công. Lần này ông đề cập nhiều lần đến Hoa Kỳ đặc biệt nhắm mục tiêu đến người Hồi giáo.
Ngay trước cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2004, bin Laden đã tuyên bố thông qua ghi âm thừa nhận sự tham gia của al-Qaeda và thừa nhận mối liên hệ trực tiếp của mình với các cuộc tấn công:
Những sự kiện ảnh hưởng trực tiếp đến tôi bắt đầu vào năm 1982, khi Mỹ cho phép Israel xâm lược Lebanon và Hạm đội Sáu của Mỹ đã giúp chúng làm điều đó. Khi cuộc oanh tạc bắt đầu, nhiều người thiệt mạng và bị thương, nhiều người khác bị khủng bố và phải di tản.
Tôi không thể nào quên những cảnh tượng khủng khiếp ấy, máu me và chân tay đứt lìa, phụ nữ và trẻ em nằm la liệt khắp nơi. Nhà cửa bị phá hủy, những tòa nhà cao tầng đổ sập đè lên dân lành, tên lửa trút xuống nhà chúng tôi không thương tiếc... Khi nhìn những tòa nhà bị phá hủy ở Lebanon, tôi chợt nghĩ rằng chúng ta nên trừng phạt kẻ áp bức bằng chính những gì chúng đã gây ra, và chúng ta nên phá hủy những tòa tháp ở Mỹ để chúng nếm trải những gì chúng ta đã nếm trải, và để chúng không còn giết hại phụ nữ và trẻ em của chúng ta nữa.
Và ngày hôm đó, tôi đã biết được rằng sự áp bức và cố ý tàn sát dân lành vô tội là một chính sách có chủ đích của Mỹ. Hủy diệt với chúng là tự do và dân chủ, trong khi phản kháng là khủng bố và bất khoan dung.
Bin Laden đã đích thân chỉ đạo những chiến binh thánh chiến tấn công Trung tâm Thương mại Thế giới và Lầu Năm Góc. Một video khác do Al Jazeera nhận được vào tháng 9 năm 2006 cho thấy bin Laden cùng với một trong những người lập kế hoạch chính của các cuộc tấn công, Ramzi bin al-Shibh cùng những kẻ không tặc Hamza al-Ghamdi và Wail al-Shehri đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công.
Khalid Sheikh Mohammed
Nhà báo Yosri Fouda của kênh truyền hình Ả Rập Al Jazeera đưa tin rằng vào tháng 4 năm 2002, Khalid Sheikh Mohammed thừa nhận có liên quan đến các vụ tấn công, cùng với Ramzi bin al-Shibh. Báo cáo Ủy ban 11/9 xác định rằng sự thù địch đối với Hoa Kỳ mà Mohammed, kiến trúc sư chính của vụ tấn công, xuất phát từ "sự bất đồng bạo lực với chính sách đối ngoại của Mỹ ủng hộ Israel". Mohammed cũng cố vấn và tài trợ cho vụ đánh bom Trung tâm Thương mại Thế giới năm 1993 và là chú của Ramzi Yousef, kẻ đánh bom chính.
Mohammed bị bắt vào ngày 1 tháng 3 năm 2003, tại Rawalpindi, Pakistan, bởi các quan chức an ninh Pakistan làm việc với CIA. Sau đó Mohammed bị giam giữ tại nhiều nhà tù bí mật của CIA và Vịnh Guantanamo, nơi anh ta bị thẩm vấn và tra tấn bằng các phương pháp bao gồm cả trấn nước. Trong các phiên điều trần của Hoa Kỳ tại Vịnh Guantanamo vào tháng 3 năm 2007, Mohammed một lần nữa thú nhận trách nhiệm của mình đối với các cuộc tấn công, nói rằng mình "chịu trách nhiệm cho chiến dịch 11/9 từ A đến Z" và tuyên bố của anh ta không phải do sự cưỡng bức.
Một lá thư được các luật sư của Khaleds Sheikh Mohammed đưa ra tại Tòa án quận Manhattan vào ngày 26 tháng 7 năm 2019, chỉ ra rằng thủ phạm bị cáo buộc quan tâm đến việc làm chứng chống lại vai trò của Ả Rập Saudi trong vụ tấn công và giúp đỡ các nạn nhân và gia đình của nạn nhân. Tuy nhiên, theo như bức thư, thỏa thuận của Mohammed cũng giống như nói là trong thời gian hiện tại, không có gì chắc chắn. James Kreindler, một trong những luật sư của nguyên đơn cũng đưa ra câu hỏi về sự hữu ích của Mohammed.
Hai phút sau cú đâm của Chuyến bay 11, đài phát thanh địa phương đã quay lại trực tiếp WTC bốc cháy, và theo đó các nhà đài lớn bắt đầu đưa tin.
Tấn công
Lúc 8:46 sáng, năm không tặc lao Chuyến bay 11 của American Airlines vào tầng 93 đến 99 tại mặt Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới số Một (WTC 1). 17 phút sau, lúc 9:03 sáng, năm không tặc khác lao Chuyến bay 175 của United Airlines đâm vào tầng 77 đến 85 tại mặt Nam của Trung tâm Thương mại Thế giới số Hai (WTC 2). Điều này chứng minh rằng cú đâm trước không phải là tai nạn. Lúc 9:37, năm không tặc phi gấp Chuyến bay 77 của American Airlines đâm vào mặt Tây Lầu Năm Góc. Chuyến bay thứ tư, Chuyến bay 93 của United Airlines, bị không tặc cố tình lao xuống gần Shanksville, Pennsylvania, vùng Đông Nam Pittsburgh, vào lúc 10:03 sáng; sau khi các hành khách cố gắng phá cửa để xông vào khoang lái. Mục tiêu của Chuyến bay 93 lúc đầu được đoán là David Camp, sau này là Điện Capitol hoặc Nhà Trắng. Dữ liệu hộp đen của Chuyến bay 93 tiết lộ rằng phi hành đoàn và hành khách đã cố đoạt lại quyền kiểm soát máy bay từ các không tặc sau khi biết được qua điện thoại rằng các Chuyến bay 11, 77, và 175 đã đâm vào các tòa nhà sáng hôm đó. Sau khi nhận thấy các hành khách có khả năng chiếm đoạt lại chiếc máy bay, các không tặc đã lắc lư, lộn xuống máy bay và cố tình đâm xuống.
Một số hành khách và thành viên phi hành đoàn gọi điện từ máy bay bằng dịch vụ điện thoại trong cabin cung cấp các chi tiết: một vài không tặc đã lên máy bay trên mỗi chuyến bay; dùng hóa chất xịt mace hay bình xịt hơi cay để vượt các tiếp viên; và một số người trên máy bay đã bị đâm. Các báo cáo cho thấy các không tặc đã đâm và giết chết các phi công, tiếp viên, cùng với một hoặc một vài hành khách. Theo Báo cáo Ủy ban 11/9, các không tặc trước đó đã mua các công cụ bằng tay đa chức năng và các loại dao tiện ích loại Leatherman với lưỡi dao khóa (như Mohamed Atta mua ở Walmart), lúc đó không bị cấm mang lên máy bay, nhưng sau đó được tìm thấy trong số đồ dùng của các không tặc bị bỏ lại. Tiếp viên Betty Ong trên Chuyến bay 11, một hành khách trên Chuyến bay 175, và các hành khách trên Chuyến bay 93 nói rằng các không tặc có bom, nhưng một trong số hành khách nói rằng anh ta nghĩ những quả bom là giả. FBI không tìm thấy dấu vết của các chất nổ tại khu vực bị tấn công, và Ủy ban 11/9 kết luận rằng những quả bom có thể là giả.
Ba tòa nhà của Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ do đám cháy đã làm kết cấu bị yếu đi. Tháp Nam sụp đổ lúc 9:59 sáng sau khi bốc cháy trong vòng 56 phút gây ra bởi vụ va chạm với Chuyến bay 175 của United Airlines và nhiên liệu của chiếc máy bay phát nổ. Tháp Bắc sụp đổ lúc 10:28 sáng sau khi bốc cháy trong vòng 102 phút. Khi Tháp Bắc sụp đổ, các mảnh vụn đã rơi xuống tòa nhà Trung tâm Thương mại Thế giới số Bảy gần đó (WTC 7), gây hư hại và bùng cháy tòa nhà. Các đám cháy này diễn ra nhiều giờ, làm tổn hại tới cấu trúc nguyên vẹn của tòa nhà và khiến tòa nhà sụp đổ lúc 5:21 chiều. Mặt Tây Lầu Năm Góc cũng chịu thiệt hại đáng kể.
Lúc 9:42 sáng, Cơ quan Hàng không Liên bang (FAA) ra lệnh cấm tất cả máy bay dân dụng di chuyển trên toàn bộ không phận Hoa Kỳ, và các máy bay dân dụng đã cất cánh được yêu cầu hạ cánh tại sân bay gần nhất ngay lập tức. Tất cả các chuyến bay dân dụng quốc tế hoặc phải quay lại hoặc phải đổi hướng sang các sân bay tại Canada hoặc México, và bị cấm hạ cánh xuống lãnh thổ Hoa Kỳ trong ba ngày. Vụ tấn công gây ra bối rối giữa các hãng tin tức và các đài kiểm soát không lưu. Trong số các báo cáo tin tức chưa được xác nhận và thường mâu thuẫn được đưa trong suốt cả ngày, phổ biến nhất là tin một chiếc xe chứa bom đã được kích nổ tại trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ở Washington, D.C. Một chiếc máy bay khác— Chuyến bay 1989 của Delta Air Lines — bị nghi ngờ đã bị không tặc, nhưng chuyến bay đã phản hồi lại đài kiểm soát không lưu và hạ cánh an toàn tại Cleveland, Ohio.