Bầu cử
Cuộc bầu cử Tổng Thống thứ 59 của Hoa Kỳ
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2020 diễn ra vào thứ Ba ngày 3 tháng 11 năm 2020, là cuộc bầu cử tổng thống thứ 59 liên tục 4 năm 1 lần trong lịch sử Hoa Kỳ. Cuộc bầu cử này bầu chọn 1 tổng thống và 1 phó tổng thống. Liên danh Đảng Dân chủ gồm cựu Phó tổng thống Joe Biden và Thượng nghị sĩ Kamala Harris đã đánh bại liên minh Đảng Cộng hòa gồm tổng thống và phó tổng thống đương nhiệm là Donald Trump và Mike Pence.
Cuộc bầu cử này được xem là 1 cuộc trưng cầu dân ý cho nhiệm kỳ thứ nhất của tổng thống Donald Trump. Cuộc bầu cử diễn ra cùng ngày với nhiều cuộc bầu cử khác cho các chức vụ cấp liên bang, tiểu bang, và địa phương. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ năm 1992 mà tổng thống đương nhiệm thất cử nhiệm kỳ thứ hai. Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu trong cuộc bầu cử đạt mức kỷ lục chưa từng thấy kể từ năm 1900, và cả Biden và Trump đều nhận hơn 74 triệu lá phiếu, vượt qua cả số phiếu kỷ lục cho Barack Obama là 69,5 triệu trong năm 2008. Với hơn 81 triệu phiếu bầu, Biden là ứng cử viên nhận số phiếu nhiều nhất trong một cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ. Đây cũng là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ năm 1960 mà người đắc cử không giành được Ohio, và đầu tiên kể từ năm 1992 mà người đắc cử không giành được Florida.
Các vấn đề trọng tâm trong cuộc bầu cử gồm có sự ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đã giết chết hơn 230.000 người Mỹ; các cuộc biểu tình phản ứng đến cái chết của George Floyd và những người Mỹ gốc Phi khác; cái chết của Thẩm phán Tối cao Pháp viện Ruth Bader Ginsburg và việc đề cử Amy Coney Barrett để thay thế bà, các luật lệ về biến đổi khí hậu, đặc biệt là Thỏa thuận chung Paris mà Trump đã đưa ý định rút khỏi; và tương lai của Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (ACA) mà Biden muốn bảo vệ và mở rộng trong khi Trump muốn hủy bỏ hay thu hẹp nhiều điều khoản. Trong suốt quá trình tranh cử, và ngay cả vào đêm bầu cử, Trump đã nhiều lần đưa ra những tuyên bố sai trái nhằm gây ngờ vực về sự chính thống của cuộc bầu cử, cũng như từ chối cam kết chuyển giao quyền lực trong hòa bình.
Trump và Phó Tổng thống Mike Pence đã được Đảng Cộng hòa đề cử sau khi không gặp nhiều đối thủ đáng kể trong các cuộc bầu cử sơ bộ của đảng. Cựu Phó Tổng thống Joe Biden đã được Đảng Dân chủ đề cử sau khi đánh bại đối thủ mạnh nhất là Thượng nghị sĩ Bernie Sanders trong các cuộc bầu cử sơ bộ của đảng mà trong đó có số lượng ứng cử viên cao nhất trong bất cứ đảng nào trong thời kỳ hiện đại. Ngày 11 tháng 8, Biden tuyên bố rằng ứng cử viên liên danh của mình sẽ là Thượng nghị sĩ Kamala Harris, khiến bà trở thành người Mỹ gốc Phi, cũng như người Mỹ gốc Ấn Độ và người Mỹ gốc Á đầu tiên, đồng thời là phụ nữ thứ 3 được đề cử phó tổng thống cho 1 trong 2 đảng lớn (sau Geraldine Ferraro trong năm 1984 và Sarah Palin trong năm 2008). Jo Jorgensen đã được Đảng Tự do đề cử cùng với Spike Cohen làm ứng viên liên danh, trong khi Howie Hawkins được Đảng Xanh đề cử cùng với Angela Nicole Walker làm ứng cử viên liên danh.
Kết quả cuộc bầu cử tại mỗi tiểu bang và Quận Columbia đã được chứng nhận vào ngày 9 tháng 12. Các đại cử tri đã chính thức bỏ phiếu cho tổng thống và phó tổng thống vào ngày 14 tháng 12, và Quốc hội chính thức kiểm phiếu đại cử tri vào ngày 6 tháng 1 năm 2021.
Joe Biden nhậm chức vào ngày 20 tháng 1 năm 2021, trở thành người cao tuổi nhất vào lúc nhậm chức tổng thống ở tuổi 78. Ông cũng trở thành người cao tuổi nhất giữ chức vụ này. Biden là cựu phó tổng thống không đương nhiệm thứ nhì thắng cử. Ông cũng trở thành giáo hữu Công giáo thứ 2 thắng cử tổng thống, sau John F. Kennedy năm 1960. Thêm vào đó, ứng cử viên liên danh Kamala Harris cũng trở thành phụ nữ đầu tiên và người da màu thứ 2 trở thành phó tổng thống. Đến khi Quốc hội chứng nhận kết quả, Trump vẫn chưa chịu thua cuộc và cứ khăng khăng tuyên bố sai sự thật rằng ông mới là người thắng cử. Chiến dịch tranh cử của ông đã đệ đơn kiện khiếu nại kết quả tại nhiều tiểu bang, nhưng hầu hết đã được rút lại hay bị tòa án bác bỏ.
Điều Hai của Hiến pháp Hoa Kỳ quy định rằng để 1 người làm Tổng thống Hoa Kỳ, cá nhân đó phải là công dân Hoa Kỳ lúc chào đời, ít nhất 35 tuổi và là cư dân Hoa Kỳ trong ít nhất 14 năm. Các ứng cử viên cho chức tổng thống thường tìm kiếm sự đề cử của 1 trong các đảng chính trị khác nhau của Hoa Kỳ. Trong trường hợp đó, mỗi đảng phát triển 1 phương thức (như bầu cử sơ cấp) để chọn ứng cử viên mà đảng cho là phù hợp nhất để tranh cử. Các cuộc bầu cử sơ bộ thường là các cuộc bầu cử gián tiếp, trong đó các cử tri bỏ phiếu cho 1 nhóm đại biểu đảng cam kết với 1 ứng cử viên cụ thể. Sau đó, các đại biểu của đảng chính thức đề cử 1 ứng cử viên để thay mặt đảng. Tiếp theo, người được đề cử chọn 1 ứng viên phó tổng thống để tạo ra 1 liên danh của đảng đó (ngoại trừ Đảng Tự do, trong đó chỉ định ứng cử viên phó tổng thống từ lá phiếu đại biểu bất kể ý muốn của người được đề cử tổng thống). Cuộc bầu cử vào tháng 11 cũng là 1 cuộc bầu cử gián tiếp, nơi các cử tri bỏ phiếu cho 1 nhóm thành viên của Đại cử tri đoàn; những đại cử tri này sau đó trực tiếp bầu tổng thống và phó tổng thống. Nếu không có ứng cử viên nào nhận được số phiếu đại cử tri tối thiểu là 270 để giành chiến thắng, Hạ viện Hoa Kỳ sẽ chọn tổng thống trong số 3 ứng cử viên nhận được nhiều phiếu đại cử tri nhất, và Thượng viện Hoa Kỳ sẽ chọn phó tổng thống từ 2 người nhận nhiều phiếu nhất.
Cơ quan lập pháp của Maine đã thông qua 1 đạo luật vào tháng 8 năm 2019 cho phép bầu cử theo thứ tự lựa chọn (Ranked-Choice Voting, RCV) cho cả cuộc bầu cử sơ bộ và tổng tuyển cử. Việc này vấp phải phản đối từ Đảng Cộng hòa nên không được áp dụng cho các cuộc bầu cử sơ bộ, nhưng vẫn được áp dụng cho tổng tuyển cử tháng 11. Đạo luật này vẫn duy trì cách phân chia số đại cử tri của tiểu bang, giống như Nebraska.
Cuộc bầu cử tổng thống diễn ra cùng lúc với cuộc bầu cử vào Thượng viện và Hạ viện. Một số tiểu bang cũng sẽ tổ chức các cuộc bầu cử thống đốc và cơ quan lập pháp tiểu bang. Sau cuộc bầu cử, Hạ viện Hoa Kỳ sẽ phân phối lại các ghế trong số 50 tiểu bang dựa trên kết quả của cuộc Điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2020 và các tiểu bang sẽ tiến hành phân chia lại các khu bầu cử Quốc hội và tiểu bang. Ở hầu hết các tiểu bang, thống đốc và cơ quan lập pháp tiểu bang tiến hành tái phân chia (mặc dù 1 số bang có hội đồng ủy ban phân chia). Thường thì đảng chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống sẽ có hiệu ứng liên kết cũng giúp các ứng cử viên khác của đảng đó giành chiến thắng trong cuộc bầu cử. Do đó, đảng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 cũng có thể giành được lợi thế đáng kể trong việc phân chia các khu vực bầu cử mới của Quốc hội và tiểu bang sẽ có hiệu lực cho đến cuộc bầu cử năm 2032.
Trong các cuộc bầu cử mà tổng thống đương nhiệm đang tái tranh cử, cuộc đua để giành sự đề cử của đảng chỉ là theo hình thức, với những ứng cử viên chống đối chỉ để lấy lệ vì điều lệ đảng thường thiên vị theo người đương nhiệm. Cuộc bầu cử năm 2020 cũng không khác vậy, với Donald Trump chính thức tái tranh cử cho nhiệm kỳ thứ hai, bộ máy Đảng Cộng hòa ở cả cấp tiểu bang lẫn liên bang đã phối hợp với chiến dịch tranh cử của ông để sửa đổi các điều lệ làm khó khăn việc ứng cử chống đối ông trong các cuộc bầu cử sơ bộ. Ngày 25 tháng 1 năm 2019, Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa đã ủng hộ đề cử ông 1 cách không chính thức.
Một số ủy ban đảng cấp tiểu bang đã hủy bỏ cuộc bầu cử sơ bộ hay cuộc họp kín của họ với lý do rằng Đảng Cộng hòa đã từng hủy bỏ 1 số cuộc bầu cử sơ bộ cấp tiểu bang khi George H. W. Bush và George W. Bush tranh cử cho nhiệm kỳ thứ 2 trong năm 1992 và 2004; cũng như Đảng Dân chủ đã hủy bỏ các cuộc bầu cử sơ bộ khi Bill Clinton và Barack Obama tranh cử nhiệm kỳ thứ 2 trong năm 1996 và 2012. Sau khi hủy bỏ các cuộc bầu cử sơ bộ, một số tiểu bang như Hawaii và New York đã lập tức hứa hẹn các đại biểu của mình cho Trump. Mặt khác, một số tiểu bang như Kansas và Nevada sau đó chính thức tổ chức đại hội hay họp mặt để chính thức trao các đại biểu cho Trump.
Cuộc vận động của Trump cũng kêu gọi các ủy ban đảng cấp tiểu bang từng dùng cách phân chia đại biểu theo tỷ lệ trong năm 2016 (khi số đại biểu của mỗi tiểu bang được chia theo tỷ lệ số phiếu mỗi ứng cử viên nhận được) đổi thành cách "người thắng cuộc ăn hết" (khi người thắng cuộc giành hết tất cả các đại biểu cho tiểu bang đó) hay "người thắng cuộc giành gần hết" (khi người thắng cuộc giành hết tất cả các đại biểu nếu vượt qua số phiếu nhất định, nếu không sẽ phân chia theo tỷ lệ phiếu) cho năm 2020.
Tuy vậy, từ tháng 8 năm 2017 đã có báo cáo rằng 1 số thành viên Đảng Cộng hòa đã bắt đầu một cuộc "vận động bóng hình" chống lại tổng thống Trump, đặc biệt là từ cánh ôn hòa hoặc cánh kiến lập của đảng. Thượng nghị sĩ từ Arizona lúc đó là John McCain phát biểu, "Đảng viên Cộng hòa thấy dấu hiệu yếu đuối từ tổng thống này." Thượng nghị sĩ từ Maine Susan Collins, Thượng nghị sĩ từ Kentucky Rand Paul, và cựu Thống đốc New Jersey Chris Christie đều đã đưa ra ngờ vực rằng Trump sẽ không phải là ứng viên được đảng đề cử năm 2020. Collins đã nói, "Khó mà biết được." Thượng nghị sĩ Jeff Flake trong năm 2017 đã tuyên bố rằng Trump đã "mời mọc" đối thủ qua lối cai trị của mình. Tuy vậy, nhà chiến lược chính trị lâu năm Roger Stone tiên đoán vào tháng 5 năm 2018 rằng Trump sẽ không tranh cử cho nhiệm kỳ thứ 2 nếu ông đã thực hiện hết lời hứa lúc tranh cử của mình, đó là "làm nước Mỹ vĩ đại trở lại".
Cựu Thống đốc Massachusetts Bill Weld trở thành đối thủ lớn đầu tiên của Trump trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Cộng hòa sau khi tuyên bố tranh cử vào ngày 15 tháng 4 năm 2019. Weld từng là ứng cử viên phó tổng thống cho Đảng Tự do trong năm 2016, được xem là có ít cơ hội thắng cuộc vì Trump rất được ưa thích trong đảng và Weld có những quan điểm được cho là đi ngược quan điểm thủ cựu của các đảng viên trong các vấn đề liên quan đến nạo phá thai, kiểm soát súng, và hôn nhân đồng tính. Thêm vào đó, doanh nhân Rocky De La Fuente cũng tham gia nhưng không được xem là 1 ứng cử viên lớn.
Cựu dân biểu từ Khu bầu cử thứ 8 của Illinois Joe Walsh đã bắt đầu cuộc vận động của mình vào ngày 28 tháng 8 năm 2019. Ông đã phát biểu rằng: "Tôi sẽ làm những gì mình có thể. Tôi không muốn [Trump] thắng cuộc. Đất nước không thể để ông ta thắng. Nếu không thành công, tôi sẽ không bỏ phiếu cho ông ấy." Walsh kết thúc cuộc vận động của mình vào ngày 7 tháng 2 năm 2020 sau khi chỉ nhận được khoảng 1% ủng hộ từ các cuộc họp kín ở Iowa. Ông tuyên bố "không ai có thể đánh bại Trump trong cuộc bầu cử sơ bộ" vì Đảng Cộng hòa nay đã trở thành 1 tổ chức "sùng bái" Trump. Theo Walsh, những người ủng hộ Trump đã trở thành những "môn đồ" tin tưởng rằng Trump "không làm gì sai trái được" sau khi tiếp thu thông tin sai từ các nguồn báo chí bảo thủ. Ông nói rằng "Họ không biết sự thật là gì và quan trọng hơn là họ không quan tâm." Ngày 8 tháng 11 năm 2019, cựu Thống đốc và Dân biểu South Carolina Mark Sanford chính thức tuyên bố ứng cử đối lập Trump. Ông đã bỏ cuộc 65 ngày sau, vào ngày 12 tháng 11 năm 2019 sau khi không nhận được nhiều ủng hộ trong nội bộ đảng.
Cuộc vận động tái ứng cử của Donald Trump đã liên tục tiếp diễn từ khi ông chiến thắng năm 2016, khiến các nhà quan sát miêu tả chiến thuật liên tục tổ chức các cuộc mít tinh lớn trong nhiệm kỳ của mình là "1 chiến dịch không ngừng". Ngày 20 tháng 1 năm 2017, vào lúc 5:11 giờ chiều, ông đã chính thức nộp đơn để tái tranh cử. Trong cuộc vận động bầu cử sơ bộ, ông đã tích cực vận động, tổ chức nhiều cuộc tập hợp quần chúng trong nhiều tiểu bang có bầu cử sơ bộ vào tháng 2, kể cả South Carolina và Nevada, những nơi đã hủy bỏ cuộc bầu cử sơ bộ. Trump đã giành chiến thắng trong tất cả cuộc bầu cử sơ bộ, và đã giành đủ số đại biểu để chắc chắn trở thành người được đảng đề cử tại đại hội vào ngày 17 tháng 3 năm 2020. Weld đã ngưng cuộc vận động của mình vào ngày hôm sau.
Các ứng cử viên chính sau đây từng đã: (a) đảm nhiệm 1 chức vụ trong chính quyền, hoặc (b) có tên trong ít nhất 5 cuộc thăm dò ý kiến độc lập, hoặc (c) nhận được nhiều quan tâm từ báo chí.
Vào tháng 8 năm 2018, Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ đã thông qua điều lệ không cho phép siêu đại biểu bỏ phiếu trong vòng thứ nhất trong quá trình đề cử, bắt đầu từ cuộc bầu cử năm 2020. Việc này đòi hỏi 1 ứng cử viên phải giành đa số đại biểu qua các cuộc bầu cử sơ bộ mới được đảng đề cử. Lần cuối cùng mà việc này không xảy ra là trong Đại hội Đảng Dân chủ năm 1952, khi Adlai Stevenson II được đề cử. Trong lúc đó, sáu tiểu bang đã sử dụng phương thức bầu cử theo thứ tự lựa chọn trong các cuộc bầu cử sơ bộ: Alaska, Hawaii, Kansas, và Wyoming cho tất cả các cử tri; và Iowa và Nevada cho các cử tri vắng mặt.
Sau khi Hillary Clinton thất bại trong cuộc bầu cử năm 2016, Đảng Dân chủ được xem là không có người lãnh đạo và bị chia rẽ giữa cánh ôn hòa theo Clinton và cánh cấp tiến theo Sanders trong đảng, lặp lại rạn nứt đã diễn ra trong cuộc bầu cử sơ bộ năm 2016. Trong năm 2018, một vài khu bầu cử Hạ viện mà Đảng Dân chủ mong muốn giành lấy từ Đảng Cộng hòa đã có cuộc bầu cử sơ bộ sôi nổi. Nhà báo Elena Schneider trên Politico đã miêu tả các xung đột này là "nội chiến trong Đảng Dân chủ". Trong thời kỳ này, đang có xu hướng theo cánh tả trong các vấn đề liên quan đến phí đại học, y tế và người nhập cư trong các đảng viên Dân chủ trong Thượng viện.
Nhìn chung, đấu trường bầu cử sơ bộ năm 2020 có 29 ứng cử viên chính, vượt qua kỷ lục cho số ứng cử viên nhiều nhất trong hệ thống bầu cử sơ bộ hiện đại, do Đảng Cộng hòa lập được trong lượt bầu cử năm 2016 là 17 ứng cử viên chính. Một vài ứng cử viên nữ cũng tham gia, tăng khả năng Đảng Dân chủ sẽ đề cử 1 phụ nữ 2 lần liên tục.
Đến lúc Iowa tổ chức các cuộc họp kín vào ngày 3 tháng 2 năm 2020, chỉ còn 11 ứng cử viên chính tham gia. Tại Iowa, Pete Buttigieg đã vượt qua Bernie Sanders, rồi Sanders vượt qua Buttigieg trong cuộc bầu cử sơ bộ ở New Hampshire ngày 11 tháng 2 năm 2020. Sau khi Michael Bennet, Deval Patrick, và Andrew Yang rút lui, Sanders giành chiến thắng trong các cuộc họp kín ở Nevada ngày 22 tháng 2 năm 2020. Tại cuộc bầu cử sơ bộ tại South Carolina, Joe Biden đã giành chiến thắng, khiến Buttigieg, Tom Steyer phải bỏ cuộc (Buttigieg và Klobuchar lập tức tuyên bố ủng hộ Biden). Sau Siêu Thứ ba vào ngày 3 tháng 3 năm 2020, Michael Bloomberg và Elizabeth Warren cũng lần lượt bỏ cuộc; bây giờ đấu trường chỉ còn lại 3 đấu thủ chính: Biden và Sanders là hai đấu thủ chính, và Tulsi Gabbard, người vẫn chưa chịu bỏ cuộc dù rất ít có khả năng thắng cuộc. Sau cuộc bầu cử sơ bộ tại Arizona, Florida, và Illinois vào ngày 17 tháng 3 năm 2020, Gabbard đã rút lui và tuyên bố ủng hộ Biden. Ngày 8 tháng 4 năm 2020, Sanders cuối cùng cũng rút lui, theo báo cáo do được cựu Tổng thống Barack Obama thuyết phục, để lại một mình Biden là ứng cử viên duy nhất. Sau đó, Biden nhận sự ủng hộ từ Obama, Sanders, và Warren. Đến ngày 5 tháng 6 năm 2020, Biden đã giành đủ số đại biểu để được đảng để cử tại đại hội đảng, và bắt đầu hợp tác với Sanders để thành lập một ban đặc nhiệm chung về chính sách.
Ngày 11 tháng 8 năm 2020, Thượng nghị sĩ Kamala Harris được tuyên bố là ứng cử viên liên danh của cựu Phó Tổng thống Joe Biden. Nếu được bầu và nhậm chức, Harris sẽ là người da màu thứ 2 đảm nhiệm chức vụ phó tổng thống (sau phó tổng thống của Herbert Hoover là Charles Curtis), cũng như phụ nữ đầu tiên, người Mỹ gốc Phi đầu tiên và người Mỹ gốc Á đầu tiên làm phó tổng thống Hoa Kỳ. Bà là ứng cử viên phó tổng thống phụ nữ thứ ba từ 1 trong 2 đảng chính sau Geraldine Ferraro năm 1984 và Sarah Palin năm 2008. Bà là người đại diện một tiểu bang miền Tây Hoa Kỳ đầu tiên có tên trong phiếu liên danh của Đảng Dân chủ.
Nội dung từ bài Wikipedia “Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2020”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.