Bầu cử
cuộc bầu cử Tổng thống thứ 60 của Hoa Kỳ
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2024 là cuộc bầu cử tổng thống thứ 60 liên tiếp 4 năm 1 lần, diễn ra vào thứ Ba ngày 5 tháng 11 năm 2024. Liên danh của Đảng Cộng hòa — Donald Trump, tổng thống Hoa Kỳ thứ 45 từ năm 2017 đến năm 2021, và JD Vance, thượng nghị sĩ từ Ohio — đã đánh bại liên danh của Đảng Dân chủ — Kamala Harris, phó tổng thống đương nhiệm, và Tim Walz, Thống đốc Minnesota. Trump và Vance dự kiến sẽ nhậm chức với tư cách là tổng thống thứ 47 và phó tổng thống thứ 50 của Hoa Kỳ vào ngày 20 tháng 1 năm 2025, sau cuộc bầu cử chính thức của Đại cử tri đoàn Hoa Kỳ.
Joe Biden, tổng thống đương nhiệm của Hoa Kỳ ban đầu đã thực hiện chiến dịch tái tranh cử tổng thống và trở thành ứng cử viên dự kiến của Đảng Dân chủ vào ngày 12 tháng 3 năm 2024. Tuy nhiên, ông rút lui khỏi cuộc bầu cử vào ngày 21 tháng 7 năm 2024, trước khi ông chính thức được đề cử, và ông ngay lập tức ủng hộ Phó Tổng thống Kamala Harris để kế vị mình. Cựu tổng thống Donald Trump cũng đang thực hiện chiến dịch tái tranh cử theo nhiệm kỳ lần thứ hai không liên tiếp, và ông chính thức trở thành ứng cử viên của Đảng Cộng hòa vào ngày 15 tháng 7 năm 2024. Trước thềm bầu cử, vào ngày 30 tháng 5 năm 2024, Trump bị kết án với 34 tội danh liên quan đến việc giả mạo tài liệu kinh doanh, trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên bị kết tội. Vào ngày 13 tháng 7, Trump bị thương trong một nỗ lực ám sát tại một trong những cuộc vận động tranh cử của ông.
Một số người đã tranh cử trong các cuộc bầu cử sơ bộ để giành cho sự đề cử của cả hai đảng lớn. Theo quy trình, trước khi cuộc tổng tuyển cử bắt đầu, các chính đảng sẽ phải chọn những ứng cử viên của mỗi đảng tại hội nghị đề cử. Các đại biểu tham dự đại hội sẽ được cử tri lựa chọn trong những cuộc họp kín và bầu cử sơ bộ theo cấp tiểu bang.
Cuộc bầu cử tổng thống sẽ được diễn ra cùng lúc với cuộc bầu cử vào Thượng viện và Hạ viện. Một số tiểu bang cũng sẽ tổ chức các cuộc bầu cử thống đốc và cơ quan lập pháp tiểu bang. Những vấn nạn như tội phạm, giáo dục, nhập cư, kiểm soát súng, chăm sóc sức khỏe, nạn phá thai, quyền LGBT, tình trạng kinh tế, liêm chính trong bầu cử, sự sụt giảm dân chủ, biến đổi khí hậu và những vụ kiện chống lại Donald Trump sẽ là những vấn đề hàng đầu trong chiến dịch tranh cử.
Theo Điều Hai của Hiến pháp Hoa Kỳ đã từng quy định rằng, để 1 người làm Tổng thống Hoa Kỳ, cá nhân người đó phải là công dân Hoa Kỳ từ lúc mới chào đời, 35 tuổi trở lên và phải là cư dân Hoa Kỳ trong vòng ít nhất 14 năm. Theo tu chính án thứ hai mươi hai đã quy định sẽ không cho phép bất kỳ người nào được bầu làm tổng thống hơn hai lần liên tiếp. Suy ra rằng, cả tổng thống đương nhiệm Biden và cựu tổng thống Donald Trump đều có thể đủ điều kiện để tiếp tục tái tranh cử.
Các ứng cử viên cho chức tổng thống thường tìm kiếm sự đề cử của 1 trong các đảng chính trị khác nhau của Hoa Kỳ. Trong trường hợp đó, mỗi đảng phát triển 1 phương thức (như bầu cử sơ cấp) để chọn ứng cử viên mà đảng cho là phù hợp nhất để tranh cử. Các cuộc bầu cử sơ bộ thường là các cuộc bầu cử gián tiếp, trong đó các cử tri bỏ phiếu cho 1 nhóm đại biểu đảng cam kết với 1 ứng cử viên cụ thể. Sau đó, các đại biểu của đảng chính thức đề cử 1 ứng cử viên để thay mặt đảng. Tiếp theo, người được đề cử chọn 1 ứng viên phó tổng thống để tạo ra 1 liên danh của đảng đó (ngoại trừ Đảng Tự do, trong đó chỉ định ứng cử viên phó tổng thống từ lá phiếu đại biểu bất kể ý muốn của người được đề cử tổng thống). Cuộc bầu cử vào tháng 11 cũng là 1 cuộc bầu cử gián tiếp, nơi các cử tri bỏ phiếu cho 1 nhóm thành viên của Đại cử tri đoàn; những đại cử tri này sau đó trực tiếp bầu tổng thống và phó tổng thống.
Sau khi cựu Tổng thống Donald Trump đã bị đánh bại trong cuộc bầu cử năm 2020, rất nhiều văn phòng bầu cử đã ngờ vực cho sự thất bại này. Số lượng người nghỉ hưu thì gia tăng đột biến khiến cho nhiều văn phòng phải đối mặt với tình trạng khổi lượng công việc ngày càng dày đặc cộng thêm với sự dòm ngó của công chúng. Chính vì vậy nên các quan chức ở nhiều tiểu bang trọng điểm đã cố gắng tìm kiếm thêm ngân sách để có thể mướn thêm nhân sự, cải tiến an ninh và phát triển các khu đào tạo.
Cả Biden và Trump đều đã nói rằng họ sẽ tái tranh cử tổng thống vào năm 2024 khiến cho nhiều người dự đoán, đây có thể sẽ là một cuộc bầu cử tái tranh đấu tổng thống đầu tiên kể từ cuộc bầu cử năm 1956. Còn nếu như ông Trump đắc cử, ông sẽ trở thành vị tổng thống thứ hai có được hai nhiệm kỳ không liên tiếp kể từ vị tổng thống Grover Cleveland với nhiệm kỳ tương tự vào năm 1892.
Cuộc bầu cử Hoa Kỳ năm 2024 sẽ là cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên diễn ra sau khi phân bố lại khu vực trong đại cử tri đoàn sau cuộc điều tra dân số năm 2020. Nếu kết quả của cuộc bầu cử năm 2020 vẫn giữ nguyên trong năm 2024 thì đảng Dân chủ sẽ có 303 phiếu đại cử tri, nhiều hơn so với đảng Cộng hòa với 235 phiếu. Nếu so với cuộc bầu cử lần trước khi mà đảng Dân chủ có 306 phiếu đại cử tri và đảng Cộng hòa có 232 phiếu, điều đó cho thấy đảng Dân chủ đã mất 3 phiếu đại cử tri trong quá trình tái phân bổ. Sự phân bổ này sẽ chỉ duy trì cho đến cuộc bầu cử năm 2028 và sẽ được tiến hành lại sau cuộc điều tra dân số năm 2030.
Trong các cuộc bầu cử tổng thống gần đây, hầu hết các bang đều không mang tính cạnh tranh do lượng thống kê nhân khẩu khiến người dân luôn ủng hộ một chính đảng duy nhất. Do bản chất của Đại cử tri đoàn đã khiến cho các tiểu bang dao động, phần lớn trạng thái đều cạnh tranh giữa hai đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa, các tiểu bang dao động là một yếu tố rất quan trọng để tranh cử được tổng thống. Nhiều tiểu bang ở Vành đai rỉ sét như Wisconsin, Michigan và Pennsylvania và các tiểu bang ở vùng Vành đai Mặt trời như Nevada, Arizona và Georgia luôn có xu hướng dao động. Bắc Carolina cũng là một tiểu bang chiến trường do Trump chỉ thắng tiểu bang này với cách biệt khoảng 1,34% trong cuộc bầu cử trước đó. Vì những thay đổi từ từ về lượng nhân khẩu, một số tiểu bang Dân chủ như Iowa, Ohio và Florida đã chuyển hướng đáng kể sang chính đảng Cộng hòa, ủng hộ đảng trong các cuộc bầu cử trong tương lai. Trong khi đó, một số tiểu bang Cộng hòa như Colorado, New Mexico và Virginia cũng đã chuyển hướng rõ rệt sang chính đảng Dân chủ, trở thành lực lượng chính trị thống trị tại đó.
Liên minh bầu cử truyền thống của đảng Dân chủ luôn đảm bảo được nhiều "tiểu bang xanh" cho các ứng viên tổng thống, hầu hết là các nhóm thiểu số (đặc biệt là người Mỹ gốc Phi và người Latinh), phụ nữ, những chuyên gia có học thức và các cử tri thành thị. Các cử tri thuộc tầng lớp lao động cũng từng là chỗ dựa chính của liên minh Dân chủ kể từ khi New Deal được thành lập. Cho đến những năm 1970, khi mà đảng Dân chủ đang dần trở nên có học thức, đa dạng và tự do hơn về mặt văn hóa khiến cho nhiều thành viên muốn chuyển sang đảng Cộng hòa. Liên minh truyền thống của đảng Cộng hòa sau đó thống trị nhiều tiểu bang từng là của Dân chủ, phần lớn cử tri đều là những người da trắng sinh sống ở các vùng nông thôn, người theo đạo Tin lành, người già và những người không có học thức. Kể từ năm 1950, đảng Cộng hòa đã giữ bộ mặt tốt với nhiều cử tri thuộc tầng lớp trung lưu sinh sống ở các vùng ngoại ô, nhưng những năm gần đây, sau sự trỗi dậy của phong trào Tiệc trà và phong trào Make America Great Again (Tạo Một Hoa Kỳ Vĩ Đại Trở Lại), một thương hiệu của chủ nghĩa dân túy cánh hữu được phát triển bởi cựu Tổng thống Donald Trump đã khiến cho những khối này dần rời xa đảng. Sự gia tăng nhanh chóng của các xu hướng này đa số là do cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đã nghiêng về phía Dân chủ là ông Joe Biden, cũng là vì ông Trump trước đây vốn đã không được ưa chuộng ở các vùng ngoại ô đối với một ứng viên của Đảng Cộng hòa và ông luôn thể hiện kém hơn tại đó.
Vấn đề về phá thai được nhiều người dự đoán sẽ là chủ đề hàng đầu trong cuộc bầu cử lần này. Đây là cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên được tổ chức sau hai lần phán quyết của tòa án gây ra tầm ảnh hưởng nhất định liên quan đến vấn đề phá thai. Vụ kiện đầu tiên diễn ra vào năm 2022 khi một người phụ nữ tên Dobbs đã kiện Tổ chức Sức khỏe và Phụ nữ Jackson. Sau khi Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đảo ngược vụ kiện vào năm 1973, họ đã để lại một điều luật mới cho phép các tiểu bang được phá thai hoàn toàn, bao gồm cả lệnh cấm phá thai. Vụ kiện tiếp theo chỉ diễn ra sau một năm kể từ vụ kiện đầu tiên khi một nhóm liên minh tôn thờ Hippocrates đã kiện cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ. Trong vụ kiện lần này, một vị thẩm phán đã loại bỏ sự chấp nhận của cơ quan đối với loại thuốc mifepristone vào năm 2000, nếu điều này được các tòa án cấp cao ủng hộ thì khả năng cao là loại thuốc sẽ buộc phải rút khỏi thị trường. Cả hai vụ kiện này đều nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các chính trị gia và các nhà lập pháp của đảng Cộng hòa.
Vào năm 2022, có tổng cộng sáu tiểu bang đã tổ chức hàng loạt các cuộc bầu cử để bỏ phiếu cho những biện pháp cấm phá thai nhưng sau đó, bên ủng hộ phá thai đã giành được chiến thắng. Nhưng đến tháng 4 năm 2023, phần lớn các tiểu bang do Đảng Cộng hòa cầm quyền đã thông qua toàn bộ lệnh cấm phá thai khiến cho việc này đang dần trở nên "bất hợp pháp" tại Hoa Kỳ. Theo thông tin từ tổ chức Gia đình Kaiser, có tổng cộng 15 tiểu bang tại đây có điều luật cấm phá thai giai đoạn đầu mà không có ngoại lệ đối với tội hiếp dâm hay loạn luân.
Các đảng viên của đảng Dân chủ phần lớn đều ủng hộ cho phong trào này và coi việc phá thai như là một quyền lợi. Chủ đề về phá thai có thể sẽ đóng một vai trò nhất định trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa, một số ứng viên như cựu phó tổng thống Mike Pence, người cũng ủng hộ các giới hạn của liên bang đối với vấn nạn phá thai trong khi một số ứng viên khác bao gồm cả cựu tổng thống Donald Trump vốn đã không ủng hộ cho những giới hạn này. Tuy nhiên, chủ đề này vốn cũng không nhận được nhiều sự quan tâm từ ông Ron DeSantis, thống đốc tiểu bang Florida và là người đang tranh cử tổng thống, ông được coi là đối tượng thách thức lớn đối với ông Trump. Tuy là vậy nhưng cơ quan lập pháp Florida đã cho phép giới hạn việc phá thai trong thời hạn sáu tuần, DeSantis đã chấp thuận và ký thành luật vào ngày 16 tháng 4.
Sau khi Đại dịch COVID-19 có dấu hiệu suy giảm, nhưng những tác động kinh tế có khả năng sẽ ảnh hưởng đến năm 2024. Trong khoảng thời gian đó, giai đoạn lạm phát đã bắt đầu tăng vào năm 2021 do nhiều ảnh hưởng của sự kiện như đại dịch, khủng hoảng chuỗi cung ứng và cả ảnh hưởng kinh tế từ sự kiện Nga xâm lược Ukraina năm 2022. Những cuộc thăm dò ý kiến về cách xử lý cho nền kinh tế của Biden liên tục cho thấy nhiều kết quả tiêu cực kể từ cuối năm 2021. Các vị cử tri luôn khẳng định các vấn đề về kinh tế sẽ là vấn nạn hàng đầu cho cuộc bầu cử năm 2024.
Phụ nữ là đối tượng đặc biệt bị ảnh hưởng trong giai đoạn suy thoái kinh tế, đặc biệt là những người phải nghỉ việc để chăm sóc cho con cái. Nhiều biện pháp chăm sóc tạm thời cho trẻ em đã được mở rộng như là một phần của Kế hoạch Cứu hộ Hoa Kỳ, những biện pháp đó đã hỗ trợ đáng kể cho tình hình kinh tế của các bậc phụ huynh, nhưng sau khi cuộc bầu cử năm 2024 kết thúc, tất cả những biện pháp này sau cùng cũng sẽ hết hạn. Biden đã tuyên bố việc cung cấp các dịch vụ mầm non phổ cập sẽ là ưu tiên cho nhiệm kỳ thứ hai.
Dưới thời ông Biden cầm quyền, một số đợt miễn nợ dành cho những khoản vay sinh viên đã được ban hành với số tiền cứu trợ lên đến 32 tỷ đô la. Số tiền đấy cũng được quyên góp cho những người đi vay có cơ sở giáo dục đã từng lầm lạc chính mình trong công việc bố trí chức vụ, cho những người đi vay bị tàn tật vĩnh viễn và cho những người đi vay đã từng đăng ký vào chương trình Miễn nợ Cho vay Dịch vụ Công cộng. Vào tháng 8 năm 2022, một kế hoạch khác đã được công bố với mục tiêu là để loại bỏ những khoản nợ vay cho sinh viên với số tiền khoảng 10,000 đô la cho những sinh viên đã tốt nghiệp và kiếm được dưới 125,000 đô la và cho những sinh viên đã kết hôn, kiếm được dưới 250,000 đô la. Những sinh viên chỉ kiếm được dưới 20,000 đô la thì sẽ bị miễn đối với những người vay Pell Grants, một chương trình cung cấp hỗ trợ dựa trên nhu cầu. Tuy nhiên vào tháng 6 năm 2023, kế hoạch này đã bị loại bỏ theo phán quyết của Tối cao Pháp viện trong vụ kiện của Biden với Nebraska. Theo phán quyết, Đạo luật HEROES mà chính quyền Biden đã dựa vào để thẩm quyền không cho phép được miễn nợ một cách rộng rãi.
Trong giai đoạn giáo dục tiểu học và trung học, một số tiểu bang đã ban hành những bộ luật hạn chế LGBT vào trong chương trình học, bộ luật phần lớn nói về những cải cách về chương trình giáo dục giới tính ở trường và loại bỏ những cuốn sách có liên quan đến chủ đề này ra khỏi thư viện của trường. Một đạo luật liên bang cũng có thể giải quyết những chủ đề tương tự là Đạo luật Ngăn chặn Tình dục hóa Trẻ em, được đề xuất bởi Mike Johnson vào năm 2022. Những người ủng hộ với bộ luật này cho rằng, những chủ đề liên quan đến giới tính và tình dục không phù hợp với môi trường học đường. Nhiều nhà phê bình bày tỏ mối lo ngại khi luật này có thể sẽ hạn chế quyền tự do ngôn luận và tạo nên phong trào chống LGBT trên toàn quốc.
Do một số ứng viên của đảng Cộng hòa coi hệ thống giáo dục là chìa khoá để đắc cử trong chiến dịch nên nhiều tiểu bang đã thêm một điều luật nhằm để loại bỏ chương trình CRT, một chương trình được giảng dạy nhằm để tập trung xem xét về các vấn đề về chủng tộc. Những người ủng hộ điều luật này cho rằng, nó có thể sẽ thúc đẩy mối quan hệ bình đẳng giữa các học sinh hay những cuộc trò chuyện về chủng tộc đáng lẽ không nên cho vào môi trường học đường. Còn những người chỉ trích lại cho rằng, nó chỉ được tạo ra để che giấu đi mặt khuất trong lịch sử nước Mỹ cũng như đóng vai trò chỉ là luật ký ức để viết lại lịch sử.
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, Donald Trump vốn đã không chấp nhận thất bại trước Joe Biden và ông vẫn luôn viện dẫn những thông tin không xác thực về gian lận bầu cử. Các quan chức của Đảng Cộng hòa dưới chính quyền Trump và trong Quốc hội cũng đã ủng hộ các nỗ lực để lật ngược cuộc bầu cử. Nhiều chuyên gia an ninh đã cảnh báo rằng, các quan chức phủ luôn lấy tính hợp pháp của cuộc bầu cử năm 2020 và nó có thể cản trở cho quá trình bỏ phiếu hay phủ nhận kết quả bầu cử trong lần này.
Nội dung từ bài Wikipedia “Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2024”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.