Bão Krovanh (tên gọi Tiếng Anh Tropical Storm Krovanh và tên gọi đi phương tại Philipines là Pilandok) là một xoáy thuận nhiệt đới kỳ lạ, đánh dấu cột mốc là cơn bão thứ 24 được đặt tên trong mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2026 — qua đó san bằng kỷ lục lịch sử từng được thiết lập trong mùa bão siêu dị thường năm 1971. Trải qua một vòng đời vô cùng phức tạp với quỹ đạo quay vòng 360 độ độc đáo, những màn tương tác khí quyển quy mô lớn và chuỗi tác động diện rộng tại khu vực Đông Á, cơn bão này đã để lại nhiều dấu ấn đáng chú ý trong biên niên sử khí tượng của lưu vực.
Hành trình của bão Krovanh bắt đầu từ vùng áp thấp được PAGASA theo dõi từ ngày 28 tháng 8 và được JMA công nhận là áp thấp nhiệt đới vào ngày 29 tháng 8. Đến ngày 1 tháng 9, hệ thống mạnh lên thành bão nhiệt đới mang tên quốc tế Krovanh. Dưới sự chi phối của áp cao cận nhiệt đới, bão di chuyển theo hướng Tây Bắc, vượt qua ranh giới PAR vào ngày 3 tháng 9 và thực hiện đợt đổ bộ đầu tiên vào tỉnh Kagoshima (Nhật Bản).
Khi tiến vào vùng biển Hoa Đông ngày 4 tháng 9, bão mắc kẹt trong vùng yên ngựa, đạt đỉnh cường độ với áp suất 982 hPa và thực hiện quỹ đạo quay vòng ngược chiều kim đồng hồ gần 360 độ, đồng thời hấp thụ một hệ thống áp thấp khác. Sau khi hoàn tất vòng lặp dị thường, bão tiếp tục đổ bộ lần thứ hai vào Kagoshima vào ngày 6 tháng 9. Do ảnh hưởng của hiện tượng nước trồi lạnh và di chuyển qua vùng biển có nhiệt độ thấp, bão suy yếu dần; đến sáng ngày 9 tháng 9, Krovanh chính thức biến tính thành một xoáy thuận ngoại nhiệt đới trước khi tan rã hoàn toàn vào ngày 10 tháng 9.
Tại Nhật Bản, sự kết hợp giữa bão Krovanh, áp thấp nhiệt đới 23W và frông mưa mùa thu ở phía bắc đã trút xuống lượng mưa kỷ lục tại vùng tây nam nước này, trong đó thành phố Nagoya (tỉnh Aichi) ghi nhận lượng mưa theo giờ lên tới hơn 104 mm — mức cao nhất trong lịch sử quan trắc. Sông ngòi dâng nước tràn bờ gây lũ quét, cuốn trôi phương tiện và ngập lụt nghiêm trọng ở Kagoshima và Aichi, đồng thời làm hư hại 188 khu vực đất nông nghiệp, cơ sở hạ tầng cùng 38 tuyến đường rừng do bùn đất bồi lấp. Bên cạnh đó, quần đảo Ryukyu cũng gánh chịu nhiều thiệt hại khi lần lượt hứng chịu ảnh hưởng từ bão Saudel và Krovanh. Không chỉ dừng lại ở Nhật Bản, hoàn lưu rộng lớn của bão còn gây gió mạnh tại đảo Jeju (Hàn Quốc), làm đổ một cần cẩu tại cảng khiến một người thiệt mạng và một người bị thương nặng, đồng thời khiến Trung tâm Dự báo Môi trường Biển Quốc gia Trung Quốc phải phát cảnh báo sóng biển màu cam với mực nước dâng cao từ 40–80 cm dọc theo Vịnh Bột Hải và Vịnh Liêu Đông.
Lịch sử khí tượng
Vào ngày 28 tháng 8, PAGASA bắt đầu theo dõi một vùng áp thấp cách Philippines 1.460 km về phía đông nằm và ngoài PAR. Cơ quan này cũng đánh giá rằng nó có khả năng phát triển thành xoáy thuận nhiệt đới ở mức trung bình trong vòng 24 giờ. Ngày hôm sau, PAGASA nâng mức độ khả năng phát triển thành xoáy thuận nhiệt đới lên mức cao. Chỉ ít giờ sau, vào khoảng 19:00 ngày 29 tháng 8, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) chính thức công nhận hệ thống đã hội tụ đủ các tiêu chuẩn để trở thành một áp thấp nhiệt đới, với áp suất trung tâm được đo đạc ở mức 1004 hPa. Song song với đó, Phòng Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ gắn mã hiệu 94W. Sáng hôm sau, PAGASA đưa hệ thống vào phạm vi theo dõi và đặt tên địa phương là Pilandok. Vào lúc 15:30 cùng ngày, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) phát đi Cảnh báo hình thành bão nhiệt đới (TCFA), phân loại hệ thống này là một áp thấp gió mùa với khả năng phát triển ở mức cao.
Đến 00:00 UTC ngày 1 tháng 9, JMA cảnh báo hệ thống có thể mạnh lên thành bão nhiệt đới trong 24 giờ. Lúc 07:00 đến 09:00 sáng cùng ngày, JMA và PAGASA đồng loạt nâng cấp hệ thống thành bão nhiệt đới, trong đó JMA chính thức đặt tên quốc tế là Krovanh, hoạt động ở Biển Philippines (gần vĩ độ 22,6°N, kinh độ 131,9°E, phía nam đảo Oki Daito) với áp suất 1006 hPa và sức gió duy trì 10 phút đạt 65 km/h. Sự hình thành và củng cố của Krovanh ngay vào ngày cuối cùng của tháng 8 đã tạo ra một dấu mốc lịch sử rất đáng chú ý trong biên niên khí tượng của lưu vực Tây Bắc Thái Bình Dương: tính đến ngày 1 tháng 9, tổng số cơn bão và áp thấp nhiệt đới được đặt tên trong năm đã chạm mốc 24 hệ thống, chính thức san bằng kỷ lục lịch sử từng được thiết lập trong mùa bão siêu dị thường năm 1971. Không lâu sau đó vào buổi chiều, JTWC cũng nâng cấp hệ thống lên cấp độ bão nhiệt đới với đặt tên là 22W. Trong giai đoạn đầu của vòng đời, do vị trí hình thành nằm ngay sát rìa phía Tây Nam của khối hệ thống áp cao cận nhiệt đới Thái Bình Dương — thời điểm đó đang duy trì cường độ rất mạnh và ổn định — bão bị chèn ép và bắt buộc phải di chuyển theo hướng Tây Bắc với tốc độ khá đều đặn khoảng 22 km/h. Một trong những điểm vô cùng đặc biệt và phức tạp trong giai đoạn này chính là sự xuất hiện đồng thời của bão Saudel (hoạt động ở khu vực phía Nam và Tây Nam), qua đó tạo nên một màn tương tác đôi kinh điển theo Hiệu ứng Fujiwhara trên một không gian quy mô lớn. Khi khoảng cách giữa hai tâm bão thu hẹp lại dưới ngưỡng 1.400 km, sự hiện diện của Krovanh ở phía Đông đã đóng vai trò như một lực hút khí động học mạnh mẽ, khiến bão Saudel bị bẻ lái một cách cực kỳ dị thường, quay ngoắt hướng di chuyển sang phía Đông Bắc thay vì tuân theo quỹ đạo thông thường vốn có của nó, trước khi tiếp tục bị xáo trộn và tan rã nhanh chóng do nguồn năng lượng sống còn bị chia sẻ nghiêm trọng.
Ở chiều ngược lại, cấu trúc mây đối lưu và các dải băng mây phía nam của Krovanh cũng chịu những tác động nhiễu động lớn từ dòng cắt gió rìa xuất phát từ hoàn lưu của Saudel, làm cho tâm bão có phần bị lệch nhẹ về phía Đông; dẫu vậy, quá trình nén ép khí áp vẫn diễn ra vô cùng mạnh mẽ, giúp áp suất trung tâm giảm sâu liên tục và chạm mức 988 hPa vào cuối ngày 3 tháng 9. Trải qua những diễn biến tương tác phức tạp đó, PAGASA đã chính thức phát đi thông báo xác nhận bão Krovanh đã di chuyển vượt qua ranh giới phía tây của khu vực giám sát trách nhiệm (PAR), chính thức bước sang hành trình tiếp theo của một quỹ đạo đầy kỳ dị.
Vào lúc 16:30 ngày 3 tháng 9, bão Krovanh đổ bộ vào tỉnh Kagoshima của Nhật Bản và đi vào vùng biển Hoa Đông. Sau khi hoàn tất đợt đổ bộ đầu tiên vào đất liền Nhật Bản và di chuyển ra khu vực lân cận, vào khoảng ngày 4 tháng 9, khi tâm bão tiến sát đến vị trí cách căn cứ không quân Kadena khoảng 280 km về phía Bắc, bão Krovanh đột ngột lao vào một khu vực "Yên ngựa" (Saddle/Col) khí quyển vô cùng khắc nghiệt và phức tạp. Tại đây, rãnh gió Tây ôn đới cường độ lớn từ phía bắc tràn xuống ép sát, trong khi các lõi áp cao đối lập từ các hướng khác chèn ép mạnh mẽ, tạo nên một sự triệt tiêu lẫn nhau hoàn toàn của các dòng dẫn đường môi trường. Hậu quả là cơn bão mất đi hoàn toàn đà tiến, đột ngột dừng chuyển động và đứng im lơ lửng giữa biển khơi.
Ngay tại vùng "Yên ngựa" bị cô lập này, bão bất ngờ tận dụng dòng gia nhiệt cưỡng bức cục bộ để vươn lên đạt đỉnh cường độ vào lúc 18:00 UTC ngày 4 tháng 9, ghi nhận sức gió duy trì mạnh nhất đạt 85 km/h (giật lên tới 110 km/h) và áp suất trung tâm giảm sâu xuống mức thấp nhất là 982 hPa. Do hoàn toàn mất đi hệ thống dòng dẫn đường chuẩn mực, bão bắt đầu thực hiện một quỹ đạo quay vòng ngược chiều kim đồng hồ (counter-clockwise) vô cùng phức tạp và gần như khép kín hoàn toàn 360 độ trên biển: sau khi dịch chuyển ban đầu về phía bắc đến vĩ độ 29,8°N ở khu vực Biển Hoa Đông, bão bẻ lái ngược xuống phía nam, trôi dạt khoảng 4,3 độ vĩ tuyến để về đến khu vực khoảng vĩ độ 25,4°–25,5°N vào khoảng 00:00 ngày 6 tháng 9.
Quá trình quay đầu dị thường này đã đóng vai trò như một cỗ máy hút gió khổng lồ, gián tiếp kích thích và làm gia tăng đột biến cường độ của đợt gió mùa Tây Nam (habagat), từ đó thổi bùng lên một đợt mưa lớn quy mô diện rộng tại nhiều vùng biển và đất liền lân cận. Không dừng lại ở đó, trong khoảng thời gian quẩn quanh này, khi một hệ thống áp thấp nhiệt đới yếu hơn là 23W hình thành ở vùng lân cận và tiến lại gần, các mô hình ban đầu từng dự báo sẽ có một vòng xoay Fujiwhara song song. Tuy nhiên, thay vì tương tác đôi sòng phẳng, hoàn lưu khổng lồ của Krovanh đang bị kẹt trong vùng yên ngựa đã áp đảo hoàn toàn, bóp nghẹt nguồn năng lượng của 23W, hấp thụ và "nuốt chửng" hoàn toàn hệ thống này thành một dải mây thuộc hoàn lưu phía Nam vào ngày 6 tháng 9 để bổ sung thêm động lực trước khi chuẩn bị cho những diễn biến tiếp theo của vòng đời. Cú quay đầu này đã gián tiếp tăng cường gió mùa Tây Nam (habagat), gây mưa lớn diện rộng tại Philippines và giữa Biển Đông. Vào ngày 5 tháng 9, JTWC hạ cấp nó xuống thành áp thấp nhiệt đới. Sau vòng lặp này, bão tăng tốc di chuyển và đổ bộ vào tỉnh Kagoshima của Nhật Bản vào lúc 16:30 ngày 06 tháng 09 trước khi tiến vào vùng biển Hoa Đông. Cho đến khoảng 15:00 ngày 07 tháng 09, bão duy trì cường độ 990 hPa ở vĩ độ 25,9°N, kinh độ 131,4°E (ngay phía đông đảo Kita Daito) trước khi bị JMA chính thức hạ cấp xuống áp thấp nhiệt đới vào khoảng 09:00 sáng.
Trải qua vòng lặp quỹ đạo kéo dài phức tạp kết hợp cùng hiện tượng nước trồi lạnh (upwelling) từ tầng đáy biển sâu bị xáo trộn lên mặt nước do bão quẩn quanh trên một vùng biển hẹp trong gần một tuần lễ, nguồn năng lượng nhiệt dung cung cấp cho bão bị tiêu hao nghiêm trọng. Cường độ bão bắt đầu suy yếu rõ rệt, và JTWC đã phải tạm thời hạ cấp hệ thống xuống mức áp thấp nhiệt đới vào ngày 5 tháng 9. Mặc dù vậy, ngay sau khi hoàn tất vòng xoáy bất thường và hoàn thành việc sáp nhập các hệ thống lân cận, bão đã tái lấy lại một phần động lượng, tăng tốc độ di chuyển và thực hiện cú đổ bộ thứ hai cũng vào tỉnh Kagoshima của Nhật Bản vào lúc 16:30 ngày 6 tháng 9 trước khi di chuyển trở lại vùng biển Hoa Đông. Cho đến khoảng 15:00 ngày 7 tháng 9, hệ thống vẫn duy trì một vùng cường độ ổn định với áp suất 990 hPa tại tọa độ vĩ độ 25,9°N, kinh độ 131,4°E (nằm ngay phía đông đảo Kita Daito), trước khi bị JMA chính thức hạ cấp xuống mức áp thấp nhiệt đới vào khoảng 09:00 sáng cùng ngày với áp suất ghi nhận ở mức 992 hPa.
Đến giai đoạn cuối đời, nhờ bắt được hệ thống dòng dẫn đường tốc độ cao từ đới gió Tây ôn đới ở các vĩ độ trung bình, hệ thống lập tức tăng tốc lao nhanh về hướng Đông - Đông Bắc. Vào ngày 8 tháng 9, bão trải qua một vài biến động tái cấu trúc ngắn ngủi trước khi lao thẳng vào vùng biển lạnh giá nằm ngay sát khu vực đồng bằng Kantō của Nhật Bản vào ngày 9 tháng 9, khiến cấu trúc lõi ấm đặc trưng của xoáy thuận nhiệt đới bị phá hủy hoàn toàn bởi dòng không khí lạnh thâm nhập mạnh mẽ. Vào khoảng 08:00–09:00 sáng ngày 9 tháng 9, các cơ quan khí tượng hàng đầu chính thức xác nhận hệ thống đã hoàn tất quá trình biến tính thành một xoáy thuận ngoại nhiệt đới khi sát nhập hoàn toàn vào hệ thống frông lạnh đang ngự trị trên biển. Hệ thống tiếp tục suy yếu thành một vùng áp thấp vào sáng ngày 9 tháng 9 trước khi tan rã hoàn toàn vào ngày 10 tháng 9.
Cảnh báo
Nhật Bản
Vào ngày 5 tháng 9, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã đưa ra cảnh báo sạt lở đất khẩn cấp cấp 5 cao nhất cho Yakushima sau khi quận Onoaida của thị trấn ghi nhận lượng mưa chưa từng có là 576,5 mm trong 48 giờ. JMA cũng buộc phải ban bố các cảnh báo sạt lở đất mức cao nhất tại các hòn đảo phía Nam và khu vực ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Nhà chức trách đang kêu gọi người dân tại Okinawa, Amami và miền Nam Kyushu đề cao cảnh giác trước gió mạnh, sóng lớn kèm nước biển dâng. Người dân tại các vùng chịu ảnh hưởng cần theo dõi sát sao thông tin thời tiết mới nhất để chủ động sơ tán khi cần thiết, tránh xa các khu vực ngập lụt, sông ngòi dâng nước tràn bờ và đề phòng nguy cơ sạt lở đất kéo dài ngay cả ở những nơi cách xa tâm bão.
Thiệt hại
Nhật Bản
Tại tỉnh Kagoshima, cả bão Krovanh, áp thấp nhiệt đới 23W và một đợt mưa mùa thu ở phía bắc đã mang đến lượng mưa kỷ lục cho một số khu vực ở tây nam Nhật Bản. Sông ngòi dâng nước tràn bờ gây lũ quét trên nhiều tuyến đường, cuốn trôi phương tiện và làm ngập lụt nghiêm trọng các vùng trũng thấp tại Kagoshima và Aichi. Đợt mưa cực đoan kết hợp với bão trút xuống nhiều vùng, đơn cử tại thành phố Nagoya (tỉnh Aichi) ghi nhận lượng mưa theo giờ lên tới hơn 104 mm — mức cao nhất trong lịch sử quan trắc tại đây. Bên cạnh đó, theo cơ quan chức năng, tính đến 8 giờ sáng cùng ngày, đã có 188 khu vực đất nông nghiệp và cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp, cùng 38 khu vực rừng và tuyến đường rừng bị thiệt hại, chủ yếu do hệ thống dẫn nước nông nghiệp bị nghẽn do đất đá và bùn đất trôi vào.
Hệ thống bão không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp mà còn kích thích mặt trận mưa mùa thu, góp phần gây ra mưa lớn ở nhiều khu vực ven biển Thái Bình Dương. Đặc biệt, quần đảo Ryukyu đã phải chịu nhiều thiệt hại khi bão số 18 (Saudel) và bão số 24 (Krovanh) lần lượt tiến đến và dừng lại.
Một số quốc gia khác
Bão Krovanh mang theo gió mạnh đến Jeju, Hàn Quốc, khiến một cần cẩu bị đổ trong quá trình hoạt động tại cảng và gián tiếp làm một người chết và một người khác bị thương nặng.
Tại Trung Quốc, sự lưu thông rộng hơn của cơn bão đã khiến Trung tâm Dự báo Môi trường Biển Quốc gia đưa ra cảnh báo sóng thần màu cam, đặc biệt là mực nước dâng cao từ 50–80 cm (20–31 in) dọc theo Vịnh Bột Hải và 40–80 cm (16–31 in) dọc theo Vịnh Liêu Đông.