Bão Bavi (tiếng Việt: Ba Vì), (tên gọi tại Philippines: Bão Inday) là một xoáy thuận nhiệt đới hoạt động trong Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2026, nó đạt cấp độ siêu bão khi sức gió 1 phút theo JTWC là 285 km/h, áp suất tâm lúc cực đại là 901 hPa (theo JTWC). Là siêu bão thứ hai của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2026. Bavi đã gây ra mưa lớn và sạt lở đất khiến 23 người chết và 18 người mất tích tại Philippines. Các trường hợp thương vong và bị thương cũng đã được ghi nhận tại Guam, quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), Quần đảo Bắc Mariana và Đài Loan.
Nguồn gốc của bão Bavi bắt đầu từ một vùng nhiễu động khí tượng nằm ở phía đông - đông nam đảo Kwajalein vào ngày 25 tháng 6, xuất hiện trong điều kiện môi trường thuận lợi. Bảy ngày sau, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) đã nâng cấp vùng nhiễu động này thành Áp thấp nhiệt đới 09W. Rạng sáng ngày 2 tháng 7, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) chính thức đặt tên cho hệ thống này là Bavi khi nó tiếp tục tổ chức cấu trúc trên vùng biển có nhiệt độ bề mặt rất ấm và độ đứt gió thẳng đứng thấp. Cả hai cơ quan sau đó đã nâng cấp Bavi thành một cơn bão bão nhiệt đới (typhoon) khi nó tăng cường độ nhanh chóng. Quá trình tăng cường độ nhanh chóng (rapid intensification) tiếp tục diễn ra, và Bavi đã trở thành một siêu bão chỉ chưa đầy một ngày sau đó, đạt sức gió tương đương Siêu bão cấp 5 trên thang Saffir–Simpson theo đánh giá của JTWC. Một chu kỳ thay thế thành mắt bão diễn ra đã khiến cơn bão suy yếu nhẹ qua đêm ngày 4 tháng 7, nhưng bão đã nhanh chóng mạnh trở lại vào ngày hôm sau trước khi đổ bộ trực tiếp vào đảo Rota thuộc Quần đảo Bắc Mariana ở đỉnh cường độ. JMA ước tính sức gió duy trì tối đa (10 phút) của bão đạt 215 km/h (125 mph) và áp suất trung tâm tối thiểu là 900 hPa (26,58 inHg); trong khi JTWC đánh giá sức gió duy trì 1 phút cao nhất lên tới 285 km/h (180 mph) và áp suất trung tâm giảm xuống 901 hPa (26,6 inHg). Tối ngày 7 tháng 7, Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) đã gán tên địa phương cho cơn bão là Inday ngay trước khi nó tiến vào Khu vực Trách nhiệm của Philippines (PAR), trước khi chính thức đi vào vùng biển này lúc 03:00 PHT ngày 8 tháng 7 (19:45 UTC ngày hôm trước). Cơn bão thực hiện lần đổ bộ cuối cùng vào tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) ở cường độ tương đương một cơn bão nhiệt đới vào ngày 11 tháng 7, trước khi chuyển hướng di chuyển ra Biển Hoàng Hải và tan hoàn toàn vào ngày 16 tháng 7.
Lịch sử khí tượng
Vào ngày 25 tháng 6, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) đã ghi nhận một vùng áp thấp hình thành cách Kwajalein 901 hải lý (1.669 km) về phía đông đông nam, với hình ảnh vệ tinh cho thấy nhiễu động này đang ở trong điều kiện thuận lợi để phát triển thành xoáy thuận nhiệt đới. Bốn ngày sau, lúc 13:00 UTC, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) đã đưa ra Cảnh báo Hình thành Bão Nhiệt đới (TCFA) cho hệ thống này, cho thấy vùng nhiễu động đã dần dần mạnh lên trong điều kiện thuận lợi và mạnh lên từng ngày. Sáng sớm ngày hôm sau, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) cũng nâng cấp hệ thống này từ vùng áp thấp lên thành áp thấp nhiệt đới, đặt kí hiệu là "09W". Lúc 12 giờ UTC, 09W đã mạnh lên thành bão nhiệt đới khi hoàn lưu bắt đầu hoàn thiện hơn. 12 giờ sau, vào lúc 0 giờ UTC ngày 2 tháng 7, áp thấp nhiệt đới 09W đã được JMA công nhận là bão nhiệt đới và được đặt tên là "Bavi".
Do các điều kiện môi trường ngày càng thuận lợi—bao gồm nhiệt độ bề mặt nước biển (SST) đạt 29–30 °C, độ đứt gió thấp chỉ từ 5–10 knot (9,3–18,5 km/h) cùng độ ẩm cao—Bavi nhanh chóng tăng cường cường độ. JTWC đã nâng cấp Bavi thành một cơn bão cuồng phong (typhoon) vào lúc 18:00 UTC cùng ngày, và JMA cũng đưa ra quyết định tương tự sau đó 6 giờ. Ngày 3 tháng 7, Bavi đã nhanh chóng có tổ chức trong sáu giờ qua và được JTWC nâng cấp thành bão cấp 1. Giữa trưa ngày 3 tháng 7, sau đó Bavi bước vào giai đoạn hiệu ứng tăng cường độ nhanh, làm cho sức gió của Bavi tăng từ 95 km/h (60 mph) lên 160 km/h (100 mph) trong vòng 12 giờ,JTWC nâng cấp nó lên thành bão cấp 2. Lúc 12 giờ UTC, JTWC tăng cường độ Bavi lên Cấp 4 với sức gió 235 km/h (145 mph). Một mắt bão sắc nét nhanh chóng xuất hiện giữa mây đối lưu trung tâm (CDO) dày đặc. Luồng gió phân tán (outflow) cũng mở rộng mạnh mẽ ra mọi hướng;cùng lúc đó, ngày 4 tháng 7, Bão Bavi mạnh lên thành một cơn bão cấp 5 sức gió 270 km/h (165 mph), JMA nâng cơn bão Bavi lên cấp siêu bão.
Ngày 5 tháng 7, Bão Bavi đã giảm xuống cường độ Cấp 4 với sức gió 250 km/h (155 mph), vì do trải qua chu kỳ thay thế thành mắt bão Lúc 12 UTC, JTWC nâng cơn bão Bavi lên 270 km/h (165 mph), ngay sau khi chu kỳ thay thế thành mắt bão hoàn thiện vào 5 tháng 7, cơn bão tăng cấp nhanh chóng. 22:40 UTC ngày 5 tháng 7, Bavi đổ bộ vào bờ biển phía bắc đảo Rota ở cường độ cực đại; JTWC đánh giá sức gió duy trì 1 phút của bão đạt 285 km/h (180 mph) cùng áp suất trung tâm giảm xuống 901 hPa (26,61 inHg), trở thành một trong những cơn bão mạnh nhất lịch sử từng ảnh hưởng đến Quần đảo Bắc Mariana. Vào ngày 7 tháng 7, khi siêu bão Bavi tiến vào biển Philippines, nó trải qua một chu kỳ thay thế thành mắt bão khác, khiến bão suy yếu xuống còn 250 km/h (155 mph) và giảm xuống thành bão cấp 4. Trong ngày hôm đó PAGASA đặt tên địa phương cho Bavi là Inday, mặc dù nó vẫn nằm ngoài Vùng trách nhiệm của Philippines (PAR) cho đến khi thực sự đi vào lúc 03:00 PTH ngày 8 tháng 7 (19:45 UTC ngày hôm trước). Đây là lần đầu tiên kể từ cơn bão Fung-wong năm 2025, bão nhiệt đới Pabuk năm 2024 PAGASA đã đặt tên cho một hệ thống nằm ngoài khu vực trách nhiệm của PAR.
Tuy nhiên, vào ngày 9 tháng 7, sự gia tăng độ đứt gió và chu kỳ thay thế thành mắt bão thứ ba đã khiến cơn bão suy yếu xuống dưới cấp siêu bão khi nó chuyển hướng đột ngột về phía tây bắc do bị một dải áp cao cận nhiệt đới hút vào. Hệ thống dần suy yếu thành bão cấp 3, và PAGASA đã hạ cấp nó xuống cấp bão cuồng phong vào ngày 9 tháng 7 do một chu kỳ thay thế thành mắt bão khác. Hệ thống suy yếu nhanh hơn dự báo ban đầu và bị hạ cấp xuống cấp bão tương đương cấp 1 vào ngày 10 tháng 7 do chu kỳ thay thế thành mắt bão chưa hoàn chỉnh, kết hợp với ảnh hưởng của nhiệt độ bề mặt biển lạnh hơn và độ đứt gió ngày càng tăng. Khi tiếp tục di chuyển theo hướng tây bắc, trường gió của Bavi liên tục phình to bất thường; theo Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC), phạm vi trường gió của Bavi nằm trong top 3% các cơn bão lớn nhất ở Tây Bắc Thái Bình Dương trong thập kỷ qua. Vào sáng ngày 11 tháng 7, Bavi bắt đầu mạnh lên trở lại và mạnh lên thành bão cấp 2 khi nó tiến về phía đất liền ở Trung Quốc.. Vào lúc 15:20 UTC ngày 11 tháng 7, Bavi đổ bộ vào thành phố Ngọc Hoàn với sức gió duy trì 144 km/h. Hai mươi phút sau, bão tiếp tục đổ bộ tại vào thành phố Nhạc Thanh. Trong suốt 2 ngày hoạt động ở trong đất liền, Bavi bắt đầu thể hiện các đặc điểm cận nhiệt đới khi nó tương tác với một rãnh áp thấp trên cao cho phép nó duy trì một mô hình đối lưu nông, khiến JTWC phân loại hệ thống này là một áp thấp cận nhiệt đới. Vào lúc 11:45 UTC ngày 13 tháng 7, tâm bão Bavi đổ bộ vào bờ biển tỉnh Nam Pyongan, Triều Tiên. Sau đó, vào khoảng 1 giờ sáng ngày 15, nó đã vượt qua phần hẹp nhất của bán đảo Triều Tiên và đi ra từ vịnh Đông Triều Tiên vào biển Nhật Bản. Khoảng 7 giờ sáng, cơn bão đã bao trùm một vùng frông trên Biển Nhật Bản và chuyển thành xoáy thuận ngoại nhiệt đới với áp suất 992 hPa. Vào lúc 8 giờ sáng ngày 15 tháng 7, JMA xác định rằng bão Bavi đã chuyển thành xoáy thuận ngoại nhiệt đới , trong khi đó JTWC cho rằng vùng áp thấp còn sót lại của bão Bavi đã hoàn toàn tan biến. Tàn dư của Bavi sau đó tăng tốc di chuyển về phía đông bắc, quét qua Biển Nhật Bản trước khi bị một vùng áp thấp lớn hơn ở phía bắc Hokkaido hấp thụ hoàn toàn.
Tuy nhiên, vào ngày 9 tháng 7, độ đứt gió gia tăng cùng chu kỳ thay thế thành mắt bão thứ ba đã khiến Bavi suy yếu xuống dưới cấp siêu bão khi nó ngoặt gắt sang hướng tây bắc do bị áp cao cận nhiệt đới kéo về. Hệ thống bắt đầu suy yếu dần, và PAGASA đã hạ cấp Bavi xuống thành bão thường trong cùng ngày. Bão suy yếu nhanh hơn so với dự báo ban đầu và tụt xuống thành bão tương đương Cấp 1 vào ngày 10 tháng 7 do chu kỳ thay thế thành mắt bão không hoàn chỉnh, kết hợp với ảnh hưởng của nhiệt độ bề mặt nước biển lạnh hơn và độ đứt gió gia tăng. Khi tiếp tục di chuyển theo hướng tây bắc, trường gió của Bavi liên tục phình to bất thường; theo Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC), phạm vi trường gió của Bavi nằm trong top 3% các cơn bão lớn nhất ở Tây Bắc Thái Bình Dương trong thập kỷ qua.
Khoảng 15:20 UTC ngày 11 tháng 7, Bavi đổ bộ vào bờ biển Trung Quốc gần Ngọc Hoàn (Thái Châu, Triết Giang) và tiếp tục đổ bộ lần hai tại Nhạc Thanh (Ôn Châu). Khi đi sâu vào đất liền, Bavi bắt đầu mang đặc tính cận nhiệt đới do tương tác với một rãnh gió trên cao mạnh, giúp nó duy trì mô hình đối lưu nông; điều này khiến JTWC phân loại hệ thống thành một áp thấp cận nhiệt đới. Sang ngày hôm sau, Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA) tuyên bố Bavi đã chuyển hóa thành một vùng áp thấp ngoại nhiệt đới. Tàn dư của Bavi sau đó tăng tốc di chuyển về phía đông bắc, quét qua Bán đảo Triều Tiên và Biển Nhật Bản trước khi bị một vùng áp thấp lớn hơn ở phía bắc Hokkaido hấp thụ hoàn toàn.
Chuẩn bị
Guam
Ngày 2 tháng 7 Thống đốc Guam Lou Leon Guerrero đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp khi các quan chức lãnh thổ bắt đầu chuẩn bị ứng phó cơn bão Bavi. Hai ngày sau, một cảnh báo bão đã được ban hành cho Guam và các hòn đảo lân cận. Cảnh báo gió cực mạnh đã được ban hành cho Rota, với gió mạnh tàn phá trên diện rộng dự kiến vượt quá 165 dặm Anh trên giờ (266 km/h). Công tác sơ tán khẩn cấp được tiến hành vào ngày 5 tháng 7. Giới chức địa phương cho biết hòn đảo có thể ghi nhận lượng mưa từ 8–12 inch (200–300 mm), dẫn đến nguy cơ xảy ra lũ quét. Cảnh báo lũ quét đã được ban hành cho Saipan và Tinian. Việc sơ tán khẩn cấp đã được thực hiện vào ngày 5 tháng 7. Toàn bộ các chuyến bay tại những sân bay chính ở Guam đều bị hủy bỏ và hoạt động tại nhiều cảng biển cũng bị tạm dừng.
Quần đảo Bắc Mariana
Ngày 4 tháng 7 Cơ quan Khí tượng Quốc gia Mỹ tại Guam (NWS Tiyan) đã chính thức ban hành Lệnh theo dõi bão (Typhoon Watch) cho Guam và toàn bộ Quần đảo Bắc Mariana (bao gồm Rota, Tinian, và Saipan)
Một cảnh báo gió cực kỳ nguy hiểm đã được phát đi cho đảo Rota, dự báo sẽ xuất hiện gió bão tàn phá trên diện rộng với tốc độ vượt quá 150 mph (240 km/h). Cơ quan Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ (NWS) cảnh báo rằng việc đi ra ngoài có thể dẫn đến tử vong do các vật thể bị gió cuốn bay, các công trình không được gia cố vững chắc có thể bị phá hủy hoàn toàn, cùng với hàng loạt cột điện và đường dây điện bị quật ngã. Cơ quan này bổ sung thêm rằng gần như toàn bộ cây xanh sẽ bị gãy đổ hoặc bật gốc, tình trạng mất điện diện rộng sẽ kéo dài nhiều tuần hoặc có thể nhiều tháng, và phần lớn khu vực sẽ không thể cư trú trong nhiều tuần hoặc lâu hơn. Công tác sơ tán khẩn cấp đã được tiến hành vào ngày 5 tháng 7. Đến ngày 6 tháng 7, Bavi đã trở thành xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất trong lịch sử từng quét qua một lãnh thổ thuộc chủ quyền Hoa Kỳ.
Philippines
Mặc dù Bavi vẫn nằm ngoài Khu vực trách nhiệm của Philippines (PAR) nhưng PAGASA đã đưa ra Tín hiệu cảnh báo Bão nhiệt đới số 1 trên khu vực đông bắc Cagayan (sau này là toàn tỉnh). Cơ quan này sau đó cũng đã nâng Tín hiệu số 1 trên Apayao , Quần đảo Babuyan , Batanes , phần phía bắc và trung tâm của Catanduanes và Isabela , và phần phía bắc của Aurora khi Bavi vào PAR. Tín hiệu cảnh báo Bão nhiệt đới số 2 sau đó được phát cho Batanes và phía đông Quần đảo Babuyan, trong khi Tín hiệu cảnh báo Bão nhiệt đới số 1 được mở rộng sang Ilocos Norte, Kalinga và một phần của các tỉnh Abra, Ifugao, Mountain Province và Quirino. Toàn bộ các tín hiệu cảnh báo gió đã được gỡ bỏ sau khi Bavi rời khỏi PAR vào ngày 11 tháng 7.
Đài Loan
Ngày 8 tháng 7, Đài Loan tạm ngừng dịch vụ phà đến các đảo xa, đóng cửa các điểm du lịch, chuẩn bị các biện pháp hạn chế giao thông và đưa ra các lựa chọn linh hoạt về thay đổi vé máy bay. Tất cả các dịch vụ phà ở phía đông Đài Loan đã bị tạm ngừng vào chiều ngày 8 tháng 7.
Tại Cảng cá Phú Cương (Tài Đông), hơn 10 chủ tàu cá đã thuê cẩu để đưa các bè cá bơm hơi lên bờ nhằm tránh gió mạnh và sóng lớn, do các trận bão trước đó từng khiến tàu thuyền va chạm hư hỏng ngay trong cảng.
Giới chức địa phương đã đưa ra cảnh báo về những đợt gió giật mạnh từ 133–149 km/h (83–93 mph) cùng lượng mưa tích lũy lên tới 400 mm (16 in) trong thời gian bão đạt đỉnh, trong đó các khu vực miền núi đối mặt với nguy cơ mưa cực lớn.Trong một bài đăng trên Facebook, Nhà lãnh đạo Lại Thanh Đức đã kêu gọi người dân chủ động chuẩn bị các nhu yếu phẩm từ thực phẩm cho đến đèn pin, đồng thời đăng tải một đoạn video hướng dẫn cách chuẩn bị túi đồ khẩn cấp có thể duy trì sự sống trong vòng ba ngày.
Trung Quốc
Trụ sở Chỉ huy Phòng chống lũ lụt và Hạn hán quốc gia Trung Quốc đã kích hoạt ứng phó khẩn cấp cấp độ IV để phòng chống lũ lụt và bão ở các tỉnh Chiết Giang và Phúc Kiến lúc 10:00 UTC (17:00 giờ Hà Nội) ngày 8 tháng 7. Đến ngày 10 tháng 7, Ban Chỉ đạo Phòng chống Lũ lụt và Giảm nhẹ Thiên tai Quốc gia Trung Quốc đã nâng mức ứng phó khẩn cấp phòng chống lũ lụt và bão tại Triết Giang và Phúc Kiến từ Cấp III lên Cấp II (trong hệ thống ứng phó 4 cấp của quốc gia), đồng thời kích hoạt ứng phó Cấp IV đối với Hà Bắc và Liêu Ninh. Bộ Quản lý Tình trạng Khẩn cấp cũng đã cử các đoàn công tác đến Triết Giang và Phúc Kiến để hướng dẫn công tác ứng phó tại địa phương. Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc, Trụ sở Chỉ huy Phòng chống lũ lụt và Hạn hán quốc gia sẽ tiếp tục nâng cấp hoặc điều chỉnh cấp độ ứng phó tùy theo diễn biến của cơn bão.
Trước khi bão đổ bộ, cơ quan tài nguyên nước tỉnh Triết Giang đã kích hoạt mức ứng phó khẩn cấp Cấp IV, trong khi cơ quan an toàn hàng hải kích hoạt mức ứng phó Cấp III. Các vùng ven biển được lệnh gọi tàu thuyền đánh bắt trở về cảng, sơ tán công nhân trên các giàn khoan ngoài khơi và gia cố cơ sở hạ tầng nhằm chống chịu với gió lớn gây thiệt hại; các điểm du lịch ven biển được đặt trong tình trạng cảnh báo cao độ và chính quyền được khuyến cáo chủ động tạm dừng hoạt động nếu cần thiết. Người dân cũng được kêu gọi liên tục theo dõi các bản tin dự báo, hạn chế di chuyển và chủ động chuẩn bị các nhu yếu phẩm khẩn cấp.