Vào ngày 15 tháng 3 năm 2026, Việt Nam tổ chức cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Trước đó, công tác bầu cử sớm đã diễn ra tại các vùng biển đảo thuộc khu vực Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ từ ngày 26 tháng 2 năm 2026. Điểm đặc biệt của kỳ bầu cử này là thời điểm tổ chức vào tháng 3, sớm hơn so với các khóa trước, nhằm mục tiêu đồng bộ hóa bộ máy lãnh đạo Đảng với bộ máy lãnh đạo Nhà nước để rút ngắn khoảng trống quyền lực.
Về quy mô, đây là sự kiện chính trị trọng đại với sự tham gia của gần 79 triệu cử tri (con số chính xác là 78.928.647 cử tri) trên phạm vi toàn quốc. Hệ thống tổ chức phụ trách bầu cử được thành lập với 34 ủy ban bầu cử cấp tỉnh, 3.320 ủy ban bầu cử cấp xã và 182 ban bầu cử đại biểu Quốc hội tại 34 tỉnh, thành phố. Cử tri sẽ bầu ra 500 đại biểu Quốc hội từ danh sách chính thức gồm 864 ứng cử viên, trong đó có 5 người tự ứng cử.
Quốc hội khóa mới được hình thành từ cuộc bầu cử này, tức Quốc hội Việt Nam khóa XVI, sẽ tiến hành bầu Chủ tịch Quốc hội trước khi bỏ phiếu bầu các chức danh lãnh đạo Nhà nước gồm Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, phê chuẩn thành viên Chính phủ cùng các vị trí chủ chốt khác.
Kết quả bầu cử dự kiến được công bố muộn nhất vào ngày 23 tháng 3 năm 2026, mở đầu cho kỳ họp khai mạc của Quốc hội khóa XVI, dự kiến sẽ triệu tập vào đầu tháng 4 năm 2026.
Chuẩn bị
Theo báo cáo mới nhất từ các địa phương, cả nước có tổng cộng 78.928.647 cử tri sẽ tham gia bỏ phiếu tại 72.195 khu vực bỏ phiếu. Cả nước đã thành lập 34 ủy ban bầu cử cấp tỉnh và 3.320 ủy ban bầu cử cấp xã để trực tiếp quản lý công tác bầu cử tại các địa bàn. Để phục vụ cho việc bầu chọn đại biểu theo đúng luật định, đã có 182 ban bầu cử đại biểu Quốc hội, 724 ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và 22.401 ban bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã được thành lập. Đặc biệt, trực tiếp tại các địa bàn cơ sở là nơi diễn ra hoạt động bỏ phiếu, cả nước đã huy động nhân lực cho 72.191 tổ bầu cử để hướng dẫn và hỗ trợ cử tri thực hiện quyền lợi của mình.
Trước đó, Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã ban hành nghị quyết công bố danh sách 864 người chính thức ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử trong cả nước. Trong đó, số người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI do Trung ương giới thiệu là 217 người; địa phương có 647 người, đạt tỉ lệ 1,73 người ứng cử trên 1 đại biểu được bầu. Cơ cấu ứng cử viên cơ bản bảo đảm định hướng về đại diện xã hội, cụ thể là phụ nữ 45,37%, dưới 40 tuổi 21,64%, người dân tộc thiểu số 21,76%, người ngoài đảng 7,41%, đại biểu tái cử là 27,31%, số người tự ứng cử là 5. Đối với đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, tổng số đại biểu được bầu là 2.552 đại biểu với 4.217 người ứng cử, đạt tỉ lệ 1,65 người ứng cử trên một đại biểu được bầu. Đối với đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, tổng số đại biểu được bầu là 72.611 đại biểu với 120.873 người ứng cử, đạt tỉ lệ 1,66 người ứng cử trên một đại biểu được bầu.
Ở cấp Trung ương, các cơ quan đã hoàn thành 27/27 văn bản, tài liệu phục vụ bầu cử theo yêu cầu. Tính đến trước ngày bầu cử, Hội đồng Bầu cử Quốc gia đã ban hành 31 nghị quyết, 46 văn bản hướng dẫn về quy trình, thủ tục, công tác nhân sự và tổ chức hội nghị giới thiệu người ứng cử, cùng 8 kế hoạch triển khai trên phạm vi toàn quốc. Tại địa phương, các tỉnh thành đã ban hành tổng số 6.636 văn bản lãnh đạo và tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ cho các cán bộ phụ trách.
Điểm mới trong kỳ bầu cử này là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, danh sách cử tri, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và tiết kiệm nguồn lực.
Quy trình
Theo quy định, ngày bầu cử chính thức được ấn định là Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026, với thời gian bỏ phiếu bắt đầu từ 7 giờ sáng và kết thúc vào 7 giờ tối cùng ngày. Tuy nhiên, tùy vào tình hình đặc thù của từng địa phương, Tổ bầu cử có quyền quyết định bắt đầu sớm hơn (nhưng không trước 5 giờ sáng) hoặc kết thúc muộn hơn (nhưng không quá 21 giờ đêm) để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cử tri.
Để thực hiện việc bỏ phiếu đúng quy định, cử tri cần tuân thủ trình tự sau:
- Bước 1: Đến khu vực bỏ phiếu: Cử tri đến đúng địa điểm ghi trên thẻ cử tri, thực hiện xếp hàng theo thứ tự.
- Bước 2: Xuất trình giấy tờ và nhận phiếu bầu: Cử tri xuất trình thẻ cử tri hoặc giấy tờ tùy thân để Tổ bầu cử kiểm tra và phát phiếu bầu,.
- Bước 3: Nghiên cứu thông tin: Trước khi đặt bút viết, cử tri cần nghiên cứu kỹ danh sách, tiểu sử tóm tắt và chương trình hành động của các ứng cử viên đã được niêm yết công khai tại điểm bỏ phiếu.
- Bước 4: Viết phiếu bầu: Đây là bước quan trọng nhất, cử tri vào buồng kín để thực hiện quyền lựa chọn của mình. Cử tri tuyệt đối không cho bất kỳ ai xem lá phiếu bầu của mình, kể cả là thành viên Tổ bầu cử.
- Bước 5: Bỏ phiếu: Cử tri tự tay bỏ phiếu vào hòm phiếu.
- Bước 6: Xác nhận: Sau khi bỏ phiếu, cử tri được đóng dấu "đã bỏ phiếu" lên góc trái thẻ cử tri để hoàn tất quyền và nghĩa vụ công dân.
Bên cạnh quy trình chuẩn, pháp luật bầu cử cũng quy định các hình thức hỗ trợ đặc biệt nhằm đảm bảo quyền lợi cho mọi đối tượng cử tri. Đối với những cử tri không thể tự viết phiếu do khuyết tật hoặc lý do khách quan, có thể nhờ người khác viết hộ nhưng phải tự mình bỏ phiếu vào hòm; người viết hộ có trách nhiệm ghi trung thực ý muốn của cử tri và phải giữ bí mật tuyệt đối lá phiếu đó. Với những trường hợp đặc biệt như cử tri già yếu, thương binh nặng, bệnh nhân đang điều trị hoặc người đang bị tạm giam không thể đến trực tiếp khu vực bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ mang thùng phiếu phụ (thùng phiếu lưu động) và phiếu bầu đến tận nơi ở hoặc phòng bệnh để họ thực hiện quyền công dân. Ngoài ra, tại các khu vực phòng bỏ phiếu, cử tri phải tuyệt đối chấp hành nội quy, giữ gìn trật tự và thực hiện xếp hàng lần lượt, trong đó các đối tượng như người cao tuổi, người khuyết tật và phụ nữ mang thai sẽ được ưu tiên thực hiện bỏ phiếu trước.
Kết quả
Các đơn vị bầu cử có chênh lệch phiếu thấp nhất
8 đơn vị bầu cử sau có chênh lệch giữa ứng viên trúng cử có ít phiếu nhất và ứng viên thất cử có nhiều phiếu nhất nhỏ hơn 10%.