Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2025 là một sự kiện diễn ra trong chu kỳ hình thành Xoáy thuận nhiệt đới hàng năm ở phía Tây Bắc Thái Bình Dương. Mùa sẽ kéo dài trong suốt năm 2025, nhưng hầu hết các xoáy thuận nhiệt đới thường phát triển trong khoảng từ tháng 5 đến tháng 10. Phạm vi của bài viết này chỉ giới hạn ở phía Bắc đường xích đaọ, từ 100°Đ và phía Tây của kinh tuyến 180°. Trong vùng Tây Bắc Thái Bình Dương, có hai cơ quan riêng biệt đặt tên cho các xoáy thuận nhiệt đới, điều này thường dẫn đến một xoáy thuận có hai tên. Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA) sẽ đặt tên và nậng cấp thành bão cho một xoáy thuận nếu nó có tốc độ gió duy trì trong 10 phút ít nhất là 65 km/h (40 mph) ở bất kỳ nơi nào trong lưu vực. Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) sẽ đặt tên cho các xoáy thuận nhiệt đới di chuyển vào hoặc hình thành dưới dạng áp thấp nhiệt đới trong Khu vực trách nhiệm của Philippines (PAR) nằm giữa 135°Đ và 115°Đ và giữa 5°B–25°B, bất kể xoáy thuận nhiệt đới đó đã được JMA đặt tên hay chưa. Áp thấp nhiệt đới cũng sẽ được Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) gán một số có hậu tố "W"; W nghĩa là phía Tây (West), ám chỉ khu vực phía Tây Thái Bình Dương.
Khái quát chung về mùa bão
Dự báo mùa bão
Trong một năm (hoặc một mùa bão) một số cơ quan khoa học và cơ quan khí tượng dự báo có bao nhiêu xoáy thuận nhiệt đới (một số cơ quan dự báo có dự báo số lượng xoáy thuận nhiệt đới theo độ mạnh) sẽ hình thành trong một mùa và có bao nhiêu cơn bão nhiệt đới sẽ ảnh hưởng đến một quốc gia cụ thể. Các cơ quan này bao gồm Hiệp hội Rủi ro Bão nhiệt đới (TSR) của Đại học College London, PAGASA, Cục Thời tiết Trung ương Đài Loan (CWA). Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia (NCHMF) cũng dự báo số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên biển Đông.
Trên biển Đông và đất liền Việt Nam
Kể từ năm 2021, phân loại bão và áp thấp nhiệt đới ở Việt Nam được thực hiện Quyết định số 18/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ban hành ngày 22 tháng 4 năm 2021. Theo đó bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) ở Việt Nam gồm 05 cấp: Áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) (cấp 6-7), Bão (bão thường, cấp 8-9), Bão mạnh (cấp 10-11), Bão rất mạnh (cấp 12-15), Siêu bão (từ cấp 16 trở lên). Cũng theo quyết định này, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia dùng thang sức gió Beaufort mở rộng đến cấp 17 để đánh giá tốc độ gió bão và Việt Nam xác định sức gió mạnh nhất trong xoáy thuận nhiệt đới được tính trung bình trong 2 phút.
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, việc xác định địa phương đổ bộ của bão và áp thấp nhiệt đới tại Việt Nam được thực hiện theo danh sách 34 tỉnh thành mới theo Nghị quyết 202 của Quốc hội Việt Nam ngày 12 tháng 6 năm 2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó có 21 tỉnh thành Việt Nam giáp biển gồm:
- Bắc Bộ: Quảng Ninh, Hải Phòng (sáp nhập với Hải Dương cũ), Hưng Yên (sáp nhập từ Hưng Yên và Thái Bình cũ), Ninh Bình (sáp nhập từ Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình cũ)
- Trung Bộ:
- Bắc Trung Bộ: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh
- Trung Trung Bộ: Quảng Trị (sáp nhập với tỉnh Quảng Bình cũ), Huế (từ tỉnh Thừa Thiên-Huế cũ), Đà Nẵng (sáp nhập với Quảng Nam cũ), Quảng Ngãi (sáp nhập với Kon Tum cũ)
- Nam Trung Bộ: Gia Lai (sáp nhập từ Gia Lai và Bình Định cũ), Đắk Lắk (sáp nhập từ Đắk Lắk và Phú Yên cũ), Khánh Hoà (sáp nhập với Ninh Thuận cũ), Lâm Đồng (sáp nhập từ Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận cũ)
- Nam Bộ: Thành phố Hồ Chí Minh (sáp nhập từ Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), Đồng Tháp (sáp nhập từ Đồng Tháp với Tiền Giang cũ), Vĩnh Long (sáp nhập từ Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh cũ), Cần Thơ (sáp nhập từ Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng cũ), Cà Mau (sáp nhập từ Cà Mau và Bạc Liêu cũ), An Giang (sáp nhập từ An Giang và Kiên Giang cũ).
Việc thực hiện xác định vị trí đổ bộ được xác định đến cấp xã, do bỏ đơn vị hành chính cấp huyện. Tỉnh ven biển đầu tiên mà tâm bão đi qua tại Việt Nam (căn cứ theo tọa độ của Trung tâm Dự báo KTTV Trung ương) được tính là nơi đổ bộ chính thức của bão ở nước ta.
*Ghi chú
Trong năm 2025, trên biển Đông đã xuất hiện 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới hoạt động, vượt qua năm 2017 trở thành năm kỷ lục về tổng số bão và áp thấp nhiệt đới (tính từ khi có số liệu đầy đủ năm 1961), đồng thời cũng nhiều hơn trung bình khoảng 8 đến 9 cơn. Trong đó 20/21 cơn xuất hiện dồn dập trong khoảng thời gian từ 10 tháng 6 đến 10 tháng 12 (6 tháng), trung bình xuất hiện 3,5 cơn bão/30 ngày liên tục. Đỉnh của mùa bão năm 2025 rơi vào tháng 8 và tháng 9 với mỗi tháng 4 cơn bão và áp thấp nhiệt đới xuất hiện. Trong số các cơn bão hoạt động trên biển Đông, có 9/15 cơn bão có cường độ từ cấp 12 trở lên trên biển Đông (chiếm tỷ lệ 60%). Cơn bão có cường độ mạnh nhất hoạt động trên biển Đông trong năm 2025 là siêu bão Ragasa, có cường độ đạt cấp 17, đồng thời vượt qua siêu bão Yagi năm 2024 để trở thành cơn bão có cấp gió mạnh nhất lịch sử trên biển Đông theo ghi nhận của ngành khí tượng Việt Nam.
Phần lớn các cơn bão trên biển Đông năm 2025 có hướng di chuyển tương đối đồng nhất là Tây Tây Bắc và hoạt động nhiều ở khu vực Bắc Biển Đông. Trong số 15 cơn bão, có 07 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam là bão số 3 (Wipha), số 5 (Kajiki), số 6 (Nongfa), số 9 (Ragasa), số 10 (Bualoi), số 11 (Matmo), số 13 (Kalmaegi); có 03 cơn ảnh hưởng gián tiếp gây mưa lớn, lũ, gió mạnh là bão số 1 (Wutip), bão số 12 (Fengshen), bão số 15 (Koto). Trong số 06 áp thấp nhiệt đới có ATNĐ tháng 8 ảnh hưởng trực tiếp đến nước ta. Số lượng 8 cơn bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam là nhiều hơn so với trung bình nhiều năm. Có 02 cơn bão (số 3, số 9), 01 áp thấp nhiệt đới đổ bộ vào Bắc Bộ, 01 cơn bão đi vào vùng biên giới Việt - Trung (số 11); 03 cơn bão (số 5, số 6, số 10) đổ bộ vào Bắc Trung Bộ; 01 cơn bão (số 13) đổ bộ vào khu vực Nam Trung Bộ, ngoài ra cơn bão số 15 cũng đi vào khu vực này nhưng chỉ ở cường độ vùng áp thấp (theo bảng 2). Đáng chú ý, vào cuối tháng 11 năm 2025, xuất hiện áp thấp nhiệt đới (vốn suy yếu từ bão Senyar) đi từ Ấn Độ Dương vào Thái Bình Dương cũng như biển Đông lần đầu tiên trong lịch sử, được Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và truyền thông Việt Nam cho là "độc lạ", chưa từng xảy ra trong quá khứ, đồng thời cũng đánh dấu năm 2025 lập kỷ lục về tổng số bão và áp thấp nhiệt đới trên biển Đông.
Năm 2025, ngoại trừ cơn bão số 1 (Wutip) gián tiếp gây mưa lũ trái mùa ở miền Trung và cơn bão số 3 (Wipha) đổ bộ vào vùng đồng bằng Bắc Bộ cuối tháng 7, cơn bão số 15 (Koto) suy yếu thành vùng áp thấp trên đất liền các tỉnh từ Đắk Lắk đến Khánh Hòa, các cơn bão và ATNĐ còn lại đổ bộ và ảnh hưởng đến Việt Nam theo từng khoảng thời gian tập trung, dồn dập, gây nên những tác động mang tính tổ hợp, đa thiên tai và kéo dài nhiều ngày. Đó là các khoảng thời gian: nửa cuối tháng 8 (ATNĐ ở Quảng Ninh, bão số 5 (Kajiki) và bão số 6 (Nongfa) ở Hà Tĩnh), từ 25 tháng 9 đến 7 tháng 10 (bão số 9 (Ragasa) đổ bộ Quảng Ninh, bão số 10 (Bualoi) vào Hà Tĩnh và bão số 11 (Matmo) đi vào vùng biên giới Việt-Trung) và từ 23 tháng 10 đến 6 tháng 11 (bão số 12 (Fengshen) suy yếu ở vùng biển gần bờ Trung Trung Bộ và bão số 13 (Kalmaegi) vào Đắk Lắk). Các chuỗi thiên tai bão lụt nối tiếp, được cho là "hầu như không có khoảng nghỉ đủ dài để khắc phục hậu quả". 03 cơn bão mạnh đổ bộ vào miền Trung (bão số 5 Kajiki, bão số 10 Bualoi, bão số 13 Kalmaegi) và đặc biệt, 5 cơn bão liên tục từ số 9 đến số 13 đổ bộ và ảnh hưởng, kết hợp một số hình thái thời tiết khác, đã liên tiếp gây ra 02 đợt lũ lụt lịch sử ở miền Bắc và miền Trung gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Ước tính thiệt hại do thiên tai trong năm 2025 tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2025 lên đến khoảng 104.733 tỷ đồng (khoảng 4,17 tỷ USD), trở thành năm có thiệt hại do thiên tai lớn nhất trong lịch sử Việt Nam.
Các hệ thống xoáy thuận
Áp thấp nhiệt đới tháng 2 trên biển Đông
Vào 19:00 ngày 11 tháng 2, JMA ghi nhận một áp thấp nhiệt đới đã hình thành ở biển Đông, vùng phía Tây quần đảo Trường Sa. Rãnh áp thấp nối với áp thấp nhiệt đới này là nguyên nhân gây ra đợt mưa trái mùa lịch sử tại Nam Bộ. NCHMF cho biết áp thấp nhiệt đới đã suy yếu thành vùng áp thấp vào lúc 10:00 ngày 14 tháng 2. JMA ghi nhận áp thấp nhiệt đới suy yếu thành vùng áp thấp vào ngày 16, nhưng sau đó lại cho rằng nó mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới và tiếp tục theo dõi vào cùng ngày. Cuối cùng, JMA đã ngừng theo dõi áp thấp nhiệt đới vào chiều ngày hôm sau.
Bão Wutip - Bão số 1
Tối ngày 9 tháng 6, JMA công nhận một áp thấp nhiệt đới hình thành ở vùng biển phía Đông quần đảo Hoàng Sa. Sáng ngày 10 tháng 6, NCHMF công nhận vùng áp thấp trên biển Đông mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới và JMA dự báo áp thấp nhiệt đới có khả năng cao mạnh lên thành bão nhiệt đới trong 24 giờ tới. Chiều ngày 10 tháng 6: NCHMF cho biết sức gió mạnh nhất của áp thấp nhiệt đới mạnh lên cấp 7 và dự báo có khả năng mạnh lên thành bão trong 24 giờ tới và JTWC nhận định hình thái này (số hiệu JTWC là 92W) có khả năng cao trở thành một xoáy thuận nhiệt đới trong 24 giờ tới. Tối ngày 10 tháng 6, JTWC cho biết hình thái đã trở thành một áp thấp nhiệt đới và thay đổi định danh cho hình thái này là 01W. Sáng ngày 11 tháng 6, JMA và NCHMF đều cho biết áp thấp nhiệt đới đã mạnh lên thành một cơn bão. JMA đặt tên cho cơn bão là Wutip, NCHMF định danh đây là bão số 1. Đầu ngày 13 tháng 6, JMA phân tích cường độ gió bão lên 50 kn (95 km/h), tương ứng với cấp bão nhiệt đới mạnh (STS, severe tropical storm). NCHMF nhận định bão mạnh lên cấp 10 vào lúc 04:00 ngày 13 tháng 6. Trưa ngày 13 tháng 6, NCHMF phát tin bão khẩn cấp và nhận định bão mạnh lên cấp 11. Sáng ngày 14 tháng 6, JTWC nhận định cường độ bão đạt 65 kn (120 km/h), tương ứng với bão cấp 1 trên thang bão Saffir–Simpson, khi bão ở trên vịnh Bắc Bộ. Theo Trung tâm Khí tượng Quốc gia trực thuộc Cục Khí tượng Trung Quốc (CMA), cơn bão đổ bộ vào Hải Nam và Trạm Giang với cường độ 30 m/s (110 km/h). Kể từ bản tin lúc 14:00 ngày 14 tháng 6, NCHMF không còn phát "tin bão khẩn cấp" về bão số 1. Cũng trong buổi chiều cùng ngày, JTWC phát tin cuối cùng về bão sau khi bão đi vào đất liền Lôi Châu, cho biết bão suy yếu thành bão nhiệt đới thường (tropical storm). NCHMF phát tin cuối cùng về bão vào tối ngày 14 tháng 6, cho biết bão đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới sau khi đi vào đất liền Quảng Đông. JMA cũng phát khuyến cáo cuối cùng về cơn bão vào đầu ngày hôm sau khi cho rằng bão đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới.
Theo dữ liệu Best Track (dữ liệu diễn biến bão được điều chỉnh) của JMA, Wutip hình thành lúc 19:00 ngày 10 tháng 6, đạt cường độ cực đại đạt 55 kn (100 km/h), trị số áp suất mực biển tối thiểu trong bão lúc thấp nhất là 980hPa, suy yếu thành áp thấp nhiệt đới vào lúc 01:00 ngày 15 và suy yếu thành vùng áp thấp lúc 19:00 ngày 15.
Ở Philippines, vùng áp thấp tiền thân của Wutip, cùng với gió mùa Tây Nam, khiến ít nhất ba người chết, một người bị thương, 790 ngôi nhà bị hư hại và hai thành phố mất điện. Trên đảo Hải Nam, gió giật ở vùng ven biển quanh đảo phổ biến đạt cấp 9 đến cấp 11, một số nơi có gió giật đạt cấp 12 trở lên, gió giật đạt 36,1 m/s (130 km/h)–tương ứng với cấp 12, tại Cát Dương, tại Thiên Nhai đã ghi nhận gió giật 37,8 m/s (136 km/h)–tương ứng với cấp 13 và tổng lượng mưa từ 08:00 ngày 10 đến 16:00 ngày 14 (giờ CST) đạt 667,9mm . Gió giật tại trấn Bắc Hoà (Lôi Châu, Trạm Giang) và trấn Nam Thuỷ (Kim Loan, Châu Hải) đều đạt 32,6 m/s (117 km/h)–tương ứng với cấp 11. Tổng lượng mưa tại Sa Pha (Lục Xuyên, Quảng Tây) đạt 371,2mm từ sáng ngày 12 đến sáng ngày 15. Có 3 người chết ở Lục Xuyên và 2 người chết ở Sầm Khê, tất cả đều do bị vùi lấp bởi sự cố lở đất. Một số đảo của Việt Nam ghi nhận gió mạnh như đảo Bạch Long Vĩ ghi nhận gió cấp 8 giật cấp 9, đảo Cồn Cỏ và đảo Hòn Ngư đã ghi nhận gió mạnh cấp 7, Cô Tô ghi nhận gió cấp 6. Trên đất liền Việt Nam, Bãi Cháy ghi nhận gió cấp 7, Cửa Ông (Quảng Ninh) ghi nhận gió mạnh cấp 6 giật cấp 7. Cơn bão cũng gây ra một đợt mưa lớn trên diện rộng hiếm gặp vào giữa mùa hè ở miền Trung. Lượng mưa trong vòng 24 giờ (tính từ 14:00 ngày 11 đến 14:00 ngày 12) tại Bạch Mã (Huế) đạt 743,8mm; Suối Đá (Đà Nẵng) đạt 478,8mm. Theo thống kê tới ngày 14 tháng 6, mưa lũ làm 11 người chết ở Huế, Quảng Trị (bao gồm tỉnh Quảng Bình cũ).
Áp thấp nhiệt đới Auring
Vào ngày 11 tháng 6, JMA thông báo một áp thấp nhiệt đới hình thành ở vùng biển phía Đông Philippines.
Tại Đài Loan, lượng mưa lớn được ghi nhận ở quận Đại Liêu là 205,5mm. Ít nhất một người đã thiệt mạng và bốn người khác bị thương do cơn bão. Tại Philippines, Auring đã gây ra mưa với lượng mưa từ mức trung bình đến lớn và giông tại các tỉnh Batanes và Cagayan.
Bão Sepat
JMA báo cáo một áp thấp nhiệt đới đã hình thành vào lúc 01:00 ngày 22 tháng 6 ở vùng biển phía Đông Bắc quần đảo Mariana. Chiều ngày 22 tháng 6, JTWC công nhận áp thấp nhiệt đới hình thành và định danh cho nó là 02W.
Theo dữ liệu Best Track (dữ liệu diễn biến bão được điều chỉnh) của JMA, Sepat hình thành lúc 13:00 ngày 21 tháng 6, cường độ cực đại đạt 35 kn (65 km/h), trị số áp suất mực biển tối thiểu trong bão lúc thấp nhất là 1004hPa, suy yếu thành áp thấp nhiệt đới vào lúc 19:00 ngày 24 và thời điểm hoạt động cuối cùng được ghi nhận là 19:00 ngày 26.