Xung đột biên giới Campuchia-Thái Lan năm 2025 là một chuỗi các sự kiện quân sự, ngoại giao và kinh tế leo thang căng thẳng giữa Campuchia và Thái Lan, bắt đầu từ một cuộc đụng độ vũ trang ngắn vào ngày 28 tháng 5 tại khu vực biên giới gần Tam giác Ngọc lục bảo (Chong Bok), nơi giao nhau của ba quốc gia là Thái Lan, Campuchia và Lào. Cuộc giao tranh đã khiến một binh sĩ Campuchia thiệt mạng và khơi mào cho hàng loạt động thái trả đũa qua lại giữa hai nước. Tình hình nhanh chóng chuyển biến nghiêm trọng sau khi Campuchia công bố đoạn ghi âm cuộc điện thoại giữa cựu Thủ tướng Hun Sen và Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra, dẫn đến khủng hoảng chính trị nội bộ ở Thái Lan và sự rạn nứt trong liên minh cầm quyền.
Bên cạnh các biện pháp ngoại giao và hạn chế thương mại, hai nước liên tục đóng cửa các cửa khẩu biên giới, áp đặt lệnh cấm vận nhiên liệu và hàng hóa, đồng thời tăng cường hiện diện quân sự tại các khu vực tranh chấp. Vào tháng 7, tình hình trở nên nghiêm trọng hơn sau hàng loạt vụ nổ mìn gây thương vong cho binh sĩ Thái, dẫn đến việc Băng Cốc hạ cấp quan hệ ngoại giao và trục xuất đại sứ Campuchia. Giao tranh vũ trang nổ ra trên diện rộng ngày 24 tháng 7, với các vụ đấu pháo, không kích và thương vong dân sự. Trước đó, sau cuộc đụng độ đầu tiên vào ngày 28 tháng 5 năm 2025, Campuchia tuyên bố sẽ đưa tranh chấp ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), trong khi Thái Lan từ chối công nhận thẩm quyền của tòa. Các nỗ lực đàm phán song phương chưa đạt kết quả cụ thể, và khủng hoảng được xem là nghiêm trọng nhất giữa hai nước kể từ giai đoạn 2008–2011.
Giao tranh tiếp tục bùng nổ vào ngày 7 tháng 12 năm 2025, khi lực lượng Campuchia và Thái Lan tham gia vào một cuộc đụng độ ngắn kéo dài 30 phút dọc biên giới. Ngày hôm sau, Thái Lan tiến hành các hoạt động trên bộ và các cuộc không kích bằng máy bay F-16 nhằm vào nhiều vị trí bên trong Campuchia. Ngày 10 tháng 12, Quân đội Hoàng gia Thái Lan (RTA) phát động "Chiến dịch Sattawat", trong đó họ chiếm giữ một số địa phương ở miền bắc Campuchia. Giữa lúc các cuộc đụng độ tái diễn, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi cả hai nước tôn trọng và tuân thủ Hiệp định Hòa bình Kuala Lumpur .
Bối cảnh
Tranh chấp biên giới giữa Campuchia và Thái Lan bắt nguồn từ sự mơ hồ trong đường ranh giới được thiết lập theo Hiệp ước Pháp – Xiêm năm 1904, vốn xác định một số đường biên giới giữa Vương quốc Xiêm (nay là Thái Lan) và Đệ Tam Cộng hòa Pháp. Tuy nhiên, sau khi Campuchia giành được độc lập, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã ra phán quyết vào năm 1962 rằng đền Preah Vihear thuộc chủ quyền của Campuchia. Dẫu vậy, khu vực xung quanh vẫn tiếp tục bị tranh chấp, dẫn đến căng thẳng kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2011, khi các cuộc đụng độ quân sự đã gây thương vong cho cả hai phía. Chủ nghĩa dân tộc ở cả hai nước đóng vai trò quan trọng trong việc làm leo thang xung đột. Trong khoảng thời gian từ 2008 đến 2011, các cuộc đụng độ lặp đi lặp lại đã gây thương tích và tử vong cho cả hai bên, trước khi ICJ tái khẳng định phán quyết năm 1962.
Căng thẳng tại biên giới lại tiếp tục leo thang vào đầu năm 2025. Vào ngày 13 tháng 2, binh sĩ Thái Lan đã ngăn cản du khách Campuchia hát quốc ca Campuchia tại đền Prasat Ta Muen Thom, một địa điểm đang bị tranh chấp, càng khiến căng thẳng thêm gia tăng. Sau đó, vào ngày 28 tháng 5 năm 2025, một cuộc đụng độ vũ trang đã xảy ra giữa binh lính Campuchia và Thái Lan tại khu vực Tam giác Ngọc lục bảo, nơi giao nhau giữa ba quốc gia Thái Lan, Campuchia và Lào. Vụ việc khiến một binh sĩ Campuchia thiệt mạng. Cả hai quốc gia đều đưa ra tuyên bố cáo buộc lẫn nhau là bên khơi mào bạo lực, đẩy quan hệ song phương vào một giai đoạn căng thẳng mới.
Sau cuộc đụng độ tại Tam giác Ngọc lục bảo, Thủ tướng Campuchia Hun Manet đã phản ứng bằng cách tuyên bố bắt đầu tiến trình đệ trình vụ việc lên Tòa án Công lý Quốc tế, đồng thời khẳng định ông không mong muốn xảy ra xung đột với Thái Lan. Về phía Thái Lan, Bộ trưởng Quốc phòng Phumtham Wechayachai cho biết cả hai bên đều không mong muốn tình hình tiếp tục leo thang và xác nhận rằng vụ việc đã được giải quyết. Vào ngày 29 tháng 5, một cuộc gặp đã được tổ chức giữa Đại tướng Phana Khlaeoplotthuk, Tổng tư lệnh Quân đội Hoàng gia Thái Lan, và Đại tướng Mao Sophan, Tổng tư lệnh Quân đội Hoàng gia Campuchia, nhằm phối hợp nỗ lực giảm căng thẳng và ngăn ngừa các vụ việc tương tự trong tương lai.
Giai đoạn đầu
Giao tranh Tam giác Ngọc lục bảo và căng thẳng sau đó
Vào ngày 28 tháng 5, binh sĩ Campuchia và Thái Lan đã xảy ra một cuộc đụng độ ngắn kéo dài 10 phút, khiến Trung úy Suon Roun thiệt mạng. Cuộc đụng độ đã diễn ra dọc theo biên giới giữa tỉnh Preah Vihear của Campuchia và tỉnh Ubon Ratchathani của Thái Lan. Cả hai nước đều cáo buộc bên kia là bên tấn công trước. Mao Phalla, người phát ngôn của quân đội Campuchia, cho rằng binh sĩ Thái Lan đã nổ súng trước nhằm vào các binh sĩ Campuchia đang ở trong một chiến hào đã được sử dụng từ lâu. Trong khi đó, Winthai Suvaree, người phát ngôn của quân đội Thái Lan, lại cho rằng binh sĩ Thái đã cố gắng thuyết phục phía Campuchia rút lui trước khi phía Campuchia nổ súng.
Sau cuộc đụng độ ngắn, Thủ tướng Campuchia Hun Manet đã lên tiếng cho biết bản thân đang xúc tiến kế hoạch đưa vụ việc ra Tòa án Công lý Quốc tế để phân xử, đồng thời khẳng định ông không mong muốn xảy ra xung đột với Thái Lan. Theo Khmer Times, Thái Lan đã có đề xuất yêu cầu quân đội Campuchia rút khỏi vị trí cũ về trước năm 2024, nhưng Campuchia đã từ chối với lý do khu vực này thuộc chủ quyền của họ. Campuchia cũng thông tin sẽ khởi kiện Thái Lan lên ICJ liên quan đến 4 khu vực tranh chấp bao gồm Mlm Bei (Tam giác ngọc bích), đền Ta Moan Thom, Ta Moan Toch và Ta Krabey. Đồng thời, bác bỏ tin đồn sẽ đóng cửa biên giới và hủy họp Ủy ban Biên giới chung (JBC), cho rằng đây là những thông tin sai lệch gây kích động và ảnh hưởng tinh thần quân đội, người dân hai nước.
Trong khi đó về phía Thái Lan, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Thái Lan Phumtham Wechayachai tuyên bố rằng cả hai bên đều không muốn leo thang tình hình và vụ việc đã được giải quyết ổn thỏa. Ông đồng thời cũng khẳng định Thái Lan không công nhận thẩm quyền của ICJ trong vấn đề này. Vào ngày 6 tháng 6, nước này cũng đã có một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng An ninh Quốc gia để xác định các biện pháp đối phó thích hợp bao gồm đóng cửa các trạm kiểm soát biên giới được cho là vì quân đội Campuchia đã tiến sâu 200 mét ở dọc biên giới Ubon Ratchathani. Trước đó, vào ngày 4 tháng 6, Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra đã có phát ngôn nêu rõ sẽ sẵn sàng chiến đấu nếu xảy ra đụng độ, mặc dù vẫn sẽ ưu tiên giải pháp hòa bình cho tranh chấp.
Các cuộc đàm phán song phương nhằm hạ nhiệt căng thẳng đã được tổ chức vào ngày 5 tháng 6, nhưng không đạt được kết quả cụ thể nào. Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan, Phumtham Wechayachai, cho rằng Campuchia đã từ chối các đề xuất của Thái Lan và rằng vào ngày 7 tháng 6, Thái Lan sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực biên giới. Cũng trong ngày hôm đó, quân đội Thái Lan tuyên bố rằng dân thường Campuchia thường xuyên xâm nhập vào lãnh thổ Thái Lan và rằng "những hành động khiêu khích này, cùng với việc tăng cường lực lượng quân sự, cho thấy một ý định rõ ràng nhằm sử dụng vũ lực". Vào ngày 17 tháng 6, Campuchia thông báo rằng họ đã cấm nhập khẩu trái cây và phim truyền hình dài tập từ Thái Lan.
Vụ rò rỉ cuộc gọi – Khủng hoảng chính trị Thái Lan
Vào ngày 15 tháng 6 năm 2025, Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra đã liên lạc với ông Khliang Huot, phó thống đốc Phnom Penh, để nhờ ông hỗ trợ làm phiên dịch và trung gian cho một cuộc trò chuyện không chính thức với Hun Sen. Cuộc trao đổi diễn ra ngoài các thủ tục ngoại giao chính thức, không có bất kỳ hồ sơ ghi chép nào được lưu giữ bởi cả hai chính phủ, và nhằm mục đích là một cuộc trao đổi riêng tư giữa hai nhân vật chính trị cấp cao. Tuy nhiên, theo thông tin, Paetongtarn không biết rằng Hun Sen đã ghi âm toàn bộ cuộc gọi bằng thiết bị di động của mình. Vào ngày 18 tháng 6 năm 2025, Hun Sen đơn phương công bố đoạn ghi âm ra công chúng mà không thông báo trước cho chính phủ Thái Lan, dẫn đến một làn sóng hậu quả chính trị cả trong Thái Lan lẫn trên toàn khu vực.
Tác động của vụ rò rỉ đoạn ghi âm lập tức thể hiện rõ trong lĩnh vực kinh tế Thái Lan, đặc biệt là trên thị trường vốn. Chỉ số thị trường chứng khoán Thái Lan giảm mạnh liên tiếp trong ba ngày giao dịch sau khi đoạn ghi âm được công bố, phản ánh tâm lý lo ngại của giới đầu tư về sự ổn định chính trị của chính phủ Thái Lan. Tổng mức giảm -4,17% của chỉ số tham chiếu là dấu hiệu cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào sức mạnh và sự đoàn kết của ban lãnh đạo chính trị Thái Lan đã bị lung lay. Căng thẳng càng trở nên trầm trọng hơn khi đảng Bhumjaithai, một đối tác chủ chốt trong liên minh cầm quyền, tuyên bố chính thức rút khỏi liên minh vào lúc 20:30 ngày 18 tháng 6 năm 2025. Diễn biến chính trị này khiến chính quyền của Paetongtarn mất thế đa số trong quốc hội, tạo ra một cuộc khủng hoảng lãnh đạo và làm dấy lên nghi ngờ về khả năng tiếp tục tại vị của chính phủ.
Dưới góc nhìn của các học giả và chuyên gia quan hệ quốc tế, đoạn ghi âm bị rò rỉ được xem rộng rãi là một thời điểm mang tính bước ngoặt, cho thấy cấu trúc quyền lực hành pháp mong manh và phức tạp ở Thái Lan. Pavin Chachavalpongpun, một học giả nổi tiếng chuyên về quan hệ đối ngoại Thái Lan, nhận định trên các nền tảng trực tuyến rằng cuộc trò chuyện không kiêng dè của Paetongtarn với Hun Sen thể hiện một dạng "phục tùng" trước một lãnh đạo nước ngoài. Ông cho rằng hành vi của bà thể hiện sự thiếu kinh nghiệm ngoại giao và gây rủi ro đối với hình ảnh chủ quyền của Thái Lan. Đồng thời, một bộ phận công chúng Thái Lan bắt đầu đặt câu hỏi về tính đúng đắn của mối quan hệ lâu dài giữa gia tộc Shinawatra và gia đình Hun — một liên minh mà một số nhà quan sát cho rằng đã ảnh hưởng đến lập trường đối ngoại của Thái Lan đối với quốc gia láng giềng phía đông.
Một trong những đoạn gây tranh cãi nhất trong cuộc trò chuyện bị rò rỉ là khi Paetongtarn gọi Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Thái Lan là một "phe đối lập" với chính quyền của bà. Bà tâm sự với Hun Sen rằng chính phủ của bà đang gặp nhiều khó khăn với quân đội và nói rằng: "Tất cả họ đều thuộc phe đối lập", một phát ngôn được hiểu rộng rãi là ám chỉ đến các sĩ quan quân đội cấp cao, đặc biệt là Trung tướng Boonsin Padklang, tư lệnh Quân khu 2. Mặc dù sau đó Paetongtarn đã chính thức xin lỗi Boonsin và làm rõ rằng cuộc trò chuyện diễn ra ngoài giờ làm việc chính thức, không nhằm mục đích hạ thấp bất kỳ thể chế nào, nhưng làn sóng chỉ trích từ công chúng vẫn hết sức gay gắt. Những câu hỏi vẫn tiếp tục được đặt ra về khả năng phán đoán của bà, sự thận trọng trong ngoại giao, và những hệ quả sâu rộng hơn của việc xây dựng mối quan hệ cá nhân với các lãnh đạo nước ngoài theo cách có thể gây tổn hại đến lợi ích quốc gia lâu dài của Thái Lan.
Sự cố mìn ngày 16 tháng 7
Vào ngày 16 tháng 7, ba binh sĩ của Quân đội Hoàng gia Thái Lan đã bị thương trong khi tuần tra tại khu vực Tam giác Ngọc lục bảo do vô tình dẫm phải một quả mìn. Ban đầu, người ta suy đoán rằng quả mìn là tàn dư từ thời Chiến tranh Lạnh, tuy nhiên các bằng chứng sau đó cho thấy đó là loại mìn PMN-2 của Nga, mới được rải gần đây. Một trong những người bị thương đã mất một chân. Thái Lan sau đó đã dự định sẽ đưa vụ việc này ra Liên Hợp Quốc, vì Campuchia là quốc gia đã ký kết Hiệp ước Ottawa. Heng Ratana, đại diện của Trung tâm Hành động Bom mìn Campuchia (CMAC), tuyên bố trong một bài đăng trên Facebook rằng "Trong trường hợp mìn mới được rải gần đây tại Thái Lan, đã có nhiều tài khoản mạng xã hội tại Thái Lan cho thấy chính lực lượng vũ trang của họ đã làm điều đó…", đồng thời đề xuất nên đưa vụ việc ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ). Ngay sau đó, quân đội Hoàng gia Thái Lan cáo buộc Campuchia lan truyền thông tin sai lệch, cho rằng các đoạn phim do phía Campuchia cung cấp thực chất là cảnh binh sĩ Thái đang gỡ mìn.
Sau các hoạt động rà phá bom mìn do Quân đội Hoàng gia Thái Lan thực hiện, ít nhất hai quả mìn PMN-2 khác đã được phát hiện gần hiện trường vụ nổ ban đầu. Các quả mìn này được mô tả là "mới và trong tình trạng sẵn sàng kích hoạt". Quân đội Hoàng gia Thái Lan đã lên án mạnh mẽ hành động này là "vi phạm rõ ràng chủ quyền của Thái Lan" và kêu gọi các quốc gia khác lên án Campuchia. Đến ngày 23 tháng 7 năm 2025, một nhóm tuần tra khác của Thái Lan gồm 5 binh sĩ đã bị thương do mìn của Campuchia, trong đó một người bị thương nặng và mất chân phải. Vụ việc xảy ra tại huyện Nam Yuen, tỉnh Ubon Ratchathani. Đáp lại, Quân đội Hoàng gia Thái Lan đã đưa ra tuyên bố lên án mạnh mẽ "hành vi phi nhân đạo, vi phạm nhân quyền và các thỏa thuận quốc tế", đồng thời gọi đây là "hành động đe dọa hòa bình và ổn định tại khu vực biên giới".
Ngay sau đó, Quân đội Hoàng gia Thái Lan thông báo sẽ đóng cửa vô thời hạn 4 cửa khẩu biên giới và 2 ngôi đền Ta Muen Thom và Ta Krabey, đồng thời đặt các lực lượng trong khu vực vào tình trạng sẵn sàng chiến đấu. Cũng trong ngày 23 tháng 7 năm 2025, Thái Lan đã hạ cấp quan hệ ngoại giao với Campuchia sau sự cố mìn. Thái Lan đã triệu hồi đại sứ của mình từ Phnôm Pênh về nước và trục xuất đại diện ngoại giao của Campuchia khỏi Băng Cốc.