Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2021 là một sự kiện mà theo đó các xoáy thuận nhiệt đới hình thành ở vùng phía Tây Bắc của Thái Bình Dương trong năm 2021, chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 12, chủ yếu là các cơn bão hình thành trong phạm vi của Thái Bình Dương ở Bắc Bán Cầu và từ kinh tuyến 100 đến 180 độ. Bão nhiệt đới hình thành trên toàn Tây Bắc Thái Bình Dương sẽ được đặt tên bởi Cục Khí tượng Nhật Bản JMA. Áp thấp nhiệt đới được Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp JTWC theo dõi sẽ có thêm hậu tố "W" phía sau số thứ tự của chúng. Áp thấp nhiệt đới trở lên hình thành hoặc di chuyển vào khu vực mà Philippines theo dõi cũng sẽ được đặt tên bởi Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA). Đó là lý do đôi khi vì sao một cơn bão lại có hai tên gọi khác nhau.
Tóm tắt mùa bão
Tóm tắt
Trên toàn khu vực
Mùa bão bắt đầu với một áp thấp nhiệt đới trên vùng biển Philippines vào ngày 19/01. Sau đó 1 tháng, cơn bão đầu tiên (Dujuan) hình thành và đổ bộ vào Philippines gây một số thiệt hại. Tháng 4 năm 2021, cơn bão Surigae trở thành cơn bão mạnh nhất trong tháng 4 từng ghi nhận được, song chỉ có tác động đến một số đảo ở Thái Bình Dương. Tháng 6, bão Choi-wan hình thành và đổ bộ Philippines, bắt đầu mùa mưa ở nước này và gây thiệt hại đáng kể. Bão Koguma ngay sau đó hình thành trên biển Đông và đổ bộ vào khu vực Bắc Trung Bộ (tỉnh Thanh Hóa) của Việt Nam, tác động đến đảo Hải Nam (Trung Quốc) và Lào. Bão Champi hình thành vào nửa cuối tháng 6, song ít gây tác động đến đất liền.
Sang tháng 7 xoáy thuận nhiệt đới hoạt động nhộn nhịp hơn, song phần lớn cường độ yếu hoặc không quá mạnh. Đầu tháng 7, xuất hiện 2 áp thấp nhiệt đới tác động đến Philippines, Trung Quốc và Việt Nam. Nửa sau tháng 7, xuất hiện bão In-fa, Cempaka đổ bộ vào Trung Quốc, khi nước này đang hứng chịu trận lụt tồi tệ nhất trong nhiều năm qua (tại tỉnh Hà Nam). Bão Cempaka có quỹ đạo khá phức tạp, vòng qua khu Đông Bắc Việt Nam xuống Vịnh Bắc Bộ và tan trên biển Đông. Hai cơn bão đều đã gây thiệt hại nặng tại Trung Quốc, bão Cempaka còn có những tác động đến phía Bắc Việt Nam. Bão Nepartak hình thành ngay khi sau đó và đổ bộ vào Nhật Bản trong thời gian nước này tổ chức Thế vận hội Mùa hè 2020.
Cuối tháng 7, đầu tháng 8, một loạt các áp thấp nhiệt đới hình thành trên Tây Bắc Thái Bình Dương. Ba trong những số đó mạnh lên thành các cơn bão: Lupit, Nida và Mirinae. Hai cơn bão Lupit, Mirinae có những ảnh hưởng tới Trung Quốc, Đài Loan và Nhật Bản. Bão Omais sau đó đổ bộ vào Hàn Quóc ở cường độ áp thấp nhiệt đới. Tháng 8 năm 2021 lần đầu tiên không xuất hiện bão cuồng phong trên Tây Bắc Thái Bình Dương.
Từ tháng 9 đến tháng 10 năm 2021, một loạt xoáy thuận nhiệt đới liên tục hình thành, trong đó có hai siêu bão đó là Chanthu, Mindulle và đều tác động đến Nhật Bản. Riêng Chanthu còn tác động đến Trung Quốc, Đài Loan và Phillippines. Bão Conson, Kompasu đều tác động và gây thiệt hại nặng ở Philippines và Việt Nam. Bão Dianmu cùng với Lionrock đổ bộ vào Việt Nam, Lionrock và Kompasu cũng tác động và gây thiệt hại nặng tại đảo Hải Nam (Trung Quốc).
Mùa bão bất ngờ im ắng trong nửa đầu tháng 11, và đến nửa cuối tháng 11 và tháng 12 xuất hiện hai siêu bão Nyatoh, Rai. Bão Rai là một trong những cơn bão mạnh nhất đổ bộ Philippines cũng là một trong những cơn bão mạnh nhất trên biển Đông. Bão Rai gây thiệt hại vô cùng nghiêm trọng tại Philippines. Hơn nữa, cũng có một áp thấp nhiệt đới đổ bộ vào khu vực Malaysia gây ngập lụt nghiêm trọng vào giữa tháng 12.
Nhìn chung, mùa bão 2021 hoạt động tương đương mùa bão 2020 và yếu hơn so với trung bình nhiều năm. Cả năm có 22 cơn bão và 9 cơn bão cuồng phong (ít hơn năm 2020) song số siêu bão lại nhiều hơn (5 của 2021 so với 2 của 2020). Tuy nhiên, bão trong năm 2021 có phần bị rải rác về các tháng trong năm nên cũng có thể nói là hoạt động có phần yếu hơn một chút so với năm 2020 (năm 2020 bão tập trung nhiều về 7 tháng mùa bão).
Trên biển Đông và đất liền Việt Nam
Kể từ năm 2021, phân loại bão và áp thấp nhiệt đới ở Việt Nam tại trang này cũng như các trang Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương sẽ thực hiện theo đúng quy định được đặt ra tại Quyết định số 18/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ban hành ngày 22 tháng 4 năm 2021. Theo đó bão, ATNĐ ở nước ta gồm 05 cấp: Áp thấp nhiệt đới (cấp 6-7), Bão (bão thường, cấp 8-9), Bão mạnh (cấp 10-11), Bão rất mạnh (cấp 12-15), Siêu bão (từ cấp 16 trở lên); không có các từ "cuồng phong", "nhiệt đới" đi kèm đối với các cơn bão.
Mùa bão trên biển Đông bắt đầu vào ngày 03/6, thời điểm tương đương TBNN, khi cơn bão Choi-wan đi vào biển Đông trở thành cơn bão số 1, tuy nhiên chỉ tồn tại trên biển Đông khoảng 1,5 ngày trước khi ra khỏi biển Đông. Một tuần sau đó, một vùng áp thấp mạnh lên thành ATNĐ trên biển Đông, khi tiến sát Vịnh Bắc Bộ đã mạnh lên thành bão số 2 (Koguma) vào chiều ngày 12/06. Sau khoảng 18h tồn tại ở cấp bão, bão số 2 đã đổ bộ vào phía Bắc tỉnh Thanh Hoá và suy yếu nhanh, gây mưa to, dông lốc, gió giật mạnh cho Bắc Bộ và Trung Bộ kèm theo một số thiệt hại trong bối cảnh dịch Covid-19 vẫn đang diễn biến phức tạp tại các tỉnh phía Bắc nước ta và các địa phương tổ chức thi tuyển vào lớp 10. Tháng 7 năm 2021, bão trên biển Đông hoạt động mạnh dần với 1 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới. Áp thấp nhiệt đới số 01 tháng 7 (số hiệu của Mỹ là 08W) ảnh hưởng trực tiếp đến các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trong thời gian diễn ra kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông, lần đầu tiên từ khi đất nước thống nhất năm 1975. Cơn bão số 3 (Cempaka) mạnh lên cấp 12 ngay trên biển Đông, đổ bộ vào Quảng Đông (Trung Quốc), sau đó đi sang Quảng Tây, suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, đi vào phía Đông Bắc tỉnh Quảng Ninh (thành phố Móng Cái) và vòng xuống Vịnh Bắc Bộ, đi dọc theo đường bờ biển từ Quảng Ninh đến Hà Tĩnh (với khoảng cách so với bờ trên dưới 100 km) và gây mưa lớn cho các tỉnh Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên-Huế với lượng mưa dao động 100-300mm, kèm theo một số thiệt hại về tài sản.
Tháng 8/2021 mùa bão khá im ắng, khi chỉ xuất hiện cơn bão số 4 (Lupit) nhưng đổ bộ vào Trung Quốc. Từ giữa tháng 9 đến cuối tháng 10 năm 2021, 4 cơn bão và 1 áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta, gây thời tiết xấu cho các tỉnh Trung Bộ. Bão số 5 (Conson) tuy không đổ bộ trực tiếp vào đất liền, cùng với bão số 6 (Dianmu) đổ bộ vào Quảng Nam sau đó, đã mang mưa lớn cho các tỉnh miền Trung, gây nên một số tổn thất về tài sản trong bối cảnh đợt dịch Covid-19 thứ 4 đang bùng phát khá mạnh tại các tỉnh này. Đầu tháng 10, bão số 7 (Lionrock) đổ bộ trái mùa vào các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ (tỉnh Thái Bình); ngay sau đó bão số 8 (Kompasu) suy yếu trên vùng biển gần bờ từ Nam Định đến Thanh Hóa, kết hợp không khí lạnh, đã gây ra gió mạnh và mưa lớn trên diện rộng cho các tỉnh Bắc Bộ và các tỉnh Trung Bộ (riêng đối với các tỉnh Bắc Bộ, đây là lượng nước rất quan trọng nhằm bù đắp một phần lượng mưa thiếu hụt trong suốt các tháng mùa mưa trước đó nhưng mưa ít). Cuối tháng 10, xuất hiện áp thấp nhiệt đới trên biển Đông, đổ bộ vào Khánh Hòa. Các xoáy thuận trong tháng 10 kết hợp gió Đông Bắc và nhiễu động trong đới gió Đông trên cao, đã gây ra mưa và lũ cho các tỉnh miền Trung (tuy không khốc liệt, cực đoan, dồn dập như năm 2020).
Tháng 11 năm 2021 không xuất hiện bất kỳ một xoáy thuận nhiệt đới nào trên biển Đông và là lần đầu tiên xuất hiện năm La Nina nhưng lại không có xoáy thuận nhiệt đới trên biển Đông trong tháng 11. Tháng 12 năm 2021, siêu bão Rai đi vào biển Đông và trở thành cơn bão số 9, tiếp tục mạnh lên trở thành một trong những cơn bão mạnh nhất trong lịch sử trên biển Đông; cũng như cơn bão mạnh nhất trong tháng 12 trên biển Đông kể từ khi có số liệu quan trắc. Bão Rai không ảnh hưởng trực tiếp, cũng như không đổ bộ vào đất liền nước ta. Song rìa Tây bão tác động gián tiếp, kết hợp không khí lạnh vẫn gây mưa vừa, mưa to và gió giật mạnh cấp 6-7 ở ven biển các tỉnh Trung và Nam Trung Bộ. Đặc biệt trên biển bão đã gây gió mạnh 46 m/s, giật 57 m/s (cấp 14 giật cấp 17) và làm vặn gãy 2 cột đo gió của trạm Khí tượng Hải văn Song Tử Tây (quần đảo Trường Sa), cũng như làm đổ nhiều cây xanh trên đảo. Đây cũng là cơn bão kết thúc mùa bão năm 2021 trên biển Đông.
Tóm lại, năm 2021 mùa bão hoạt động không mạnh và dồn dập như năm 2020 với 9 cơn bão và 3 áp thấp nhiệt đới, tương đương trung bình nhiều năm (12 cơn). Thời điểm bắt đầu mùa bão năm 2021 là ngày 03/6, tương đương so với mốc trung bình nhiều năm và kết thúc muộn (ngày 20/12); cường độ của chúng, trừ bão số 3 và bão số 9, hầu hết là không quá mạnh. Thậm chí, các cơn bão đổ bộ trực tiếp vào đất liền nước ta đều không quá cấp 9. Mạnh nhất khi vào bờ là cơn bão số 2 ở Thanh Hóa với sức gió cấp 9, giật cấp 10 (ghi nhận tại Văn Lý), các cơn còn lại chủ yếu cấp 6-7. Năm 2021 có 4 cơn bão, áp thấp nhiệt đới đổ bộ trực tiếp vào đất liền nước ta là bão số 2, bão số 6, bão số 7 và ATNĐ tháng 10. Ngoài ra, bão số 3, bão số 5, bão số 8 và ATNĐ 1 tháng 7, dù suy yếu trước khi tiếp cận bờ biển Việt Nam hay đi vòng từ phía Nam Trung Quốc xuống, không đổ bộ thẳng vào nước ta, song chúng vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền các tỉnh ven biển Bắc và Trung Bộ. Bão số 9 ảnh hưởng gián tiếp đến đất liền Trung và Nam Trung Bộ. Như vậy, có 9/12 cơn bão, ATNĐ trong năm 2021 có ảnh hưởng đến đất liền nước ta (8 trực tiếp, 1 gián tiếp). Hướng di chuyển chủ yếu là hướng Tây Tây Bắc. Trong đó chia làm 3 chùm chính:
- Chùm thứ nhất: gồm các cơn bão đổ bộ hoặc suy yếu ở ven bờ biển các tỉnh từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa. Gồm các cơn bão và ATNĐ sau: Bão số 2, 3, 7, 8 và ATNĐ 1 tháng 7. Đây cũng là hướng chủ đạo của bão và ATNĐ năm 2021.
- Chùm thứ hai: gồm các cơn bão và ATNĐ đổ bộ hoặc suy yếu ở ven bờ biển các tỉnh từ Quảng Nam đến Khánh Hòa. Gồm các cơn bão và ATNĐ sau: Bão số 5, 6 và ATNĐ tháng 10.
- Chùm thứ ba: gồm các cơn bão và ATNĐ tan ở Bắc Biển Đông, đổ bộ Đông Nam Trung Quốc hoặc ra khỏi biển Đông. Gồm các cơn bão và ATNĐ sau: Bão số 1, 4, 9 và ATNĐ 2 tháng 7.
Theo báo cáo của Tổng cục Phòng, chống thiên tai, tính đến ngày 20/12/2021, thiên tai năm 2021 đã làm 108 người chết và mất tích, bằng 46% trung bình 10 năm vừa qua và thấp nhất trong 30 năm vừa qua, thiệt hại ước tính trên 4.970 tỷ đồng, bằng 22% so với trung bình 10 năm vừa qua (Trung bình 10 năm 2012 - 2021, có 230 người chết, mất tích thiệt hại kinh tế: 22.632 tỷ đồng). Thiệt hại về người do bão năm 2021 là 5 người; giảm thiểu so với một số năm bão lớn gần đây như năm 2017: 43 người, năm 2020: 25 người.
Danh sách các xoáy thuận nhiệt đới
Bão nhiệt đới Dujuan (Auring)
Cấp bão Nhật Bản: 40 kt - 996 hPa - Bão nhiệt đới
Cấp bão Hoa Kỳ: 45 kt - 991 hPa - Bão nhiệt đới
Cấp bão Đài Loan: 20 m/s - Bão nhiệt đới
Cấp bão Trung Quốc: 23 m/s (Cấp 9) - 990 hPa - Bão nhiệt đới
Cấp bão Hồng Kông: 75 km/h - Bão nhiệt đới
Cấp bão Hàn Quốc: 21 m/s - Bão nhiệt đới yếu
Cấp bão Philippines: 95 km/h - Bão nhiệt đới dữ dội
- Vào ngày 16 tháng 2, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) báo cáo rằng một áp thấp nhiệt đới đã phát triển trên vùng Biển Philippine. Chỗ lõm thể hiện các đặc điểm dải đối lưu, bao bọc thành một trung tâm lưu thông tầng thấp vô tổ chức. Trong khu vực thuận lợi để phát triển thêm, với gió đứt thẳng đứng từ thấp đến trung bình, hướng cực mạnh dòng chảy và nhiệt độ từ 29–30 °C (84–86 °F). Hệ thống bắt đầu tăng cường. Đến 3:00 giờ UTC ngày 17 tháng 2, áp thấp nhiệt đới đã đi vào Khu vực trách nhiệm của Philippines (PAR), và được đặt tên là Auring bởi PAGASA. Điều này khiến Dujuan trở thành cơn bão được đặt tên đầu tiên trong CCHC vào 2021. Khi hệ thống theo dõi theo hướng Tây Tây Bắc, nó tiếp tục mạnh lên cho đến khi được nâng cấp thành bão nhiệt đới bởi JTWC và PAGASA vào đầu giờ ngày 18 tháng 2. Vào lúc 7:00 UTC cùng ngày, JMA đã làm theo lệnh của JTWC và PAGASA để nâng cấp hệ thống thành một cơn bão nhiệt đới và đặt tên cho hệ thống là Dujuan. Vào lúc 03:00 UTC ngày 19 tháng 2, PAGASA đã nhanh chóng nâng cấp Dujuan thành một cơn bão nhiệt đới nghiêm trọng, trước khi hạ cấp trở lại. Sự cắt ngang gió dọc kết hợp với gió mùa Đông Bắc vẫn tiếp tục tồn tại, ảnh hưởng đến hệ thống, PAGASA cập nhật thời tiết ngày 21 tháng 2 năm 2021 và vào ngày 22 tháng 2, JMA, JTWC và PAGASA đã hạ cấp hệ thống xuống áp thấp nhiệt đới sau mức thấp trung tâm hoàn lưu cấp (LLCC) đã suy yếu trước khi đổ bộ. JMA và JTWC đã đưa ra lời khuyên cuối cùng của họ ngay sau đó. Bão đổ bộ vào đảo Batag ở Laoang, Bắc Samar lúc 09:00 PHT (01:00 UTC) cùng ngày. Trước khi đi qua Quần đảo Rapu-Rapu ở Albay, PAGASA đã tuyên bố cơn bão là một vùng áp suất thấp và đưa ra bản tin cuối cùng về cơn bão. Cơn bão tan thành tàn dư vào cùng ngày vài giờ trước nửa đêm. Tàn dư trôi dạt về Đài Loan và tan vào trưa 23 tháng 2.
Siêu bão Surigae (Bising)
Cấp bão Việt Nam: Cấp 17 (219 km/h) - Siêu bão
Cấp bão Nhật Bản: 120 kt - 895 hPa - Bão cuồng phong