Giao tranh Trung Quốc–Ấn Độ năm 2020 là một phần của các cuộc đụng độ quân sự đang diễn ra giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Kể từ ngày 5 tháng 5 năm 2020, quân đội Trung Quốc và Ấn Độ được báo cáo đã có hành động kích động, đối mặt và đánh nhau tại nhiều địa điểm dọc biên giới Trung-Ấn, bao gồm địa điểm gần hồ Pangong ở Ladakh và một địa điểm gần biên giới giữa Sikkim và Khu tự trị Tây Tạng. Ngoài ra, các cuộc chạm trán khác diễn ra tại các địa điểm ở phía đông Ladakh, dọc theo Đường kiểm soát thực tế (LAC) đã tồn tại từ sau Chiến tranh Trung-Ấn năm 1962.
Vào cuối tháng 5, Trung Quốc đã phản đối việc xây dựng đường của Ấn Độ ở thung lũng sông Galwan. Theo các nguồn tin Ấn Độ, cuộc cận chiến vào ngày 15 và 16 tháng 6 năm 2020 đã dẫn đến cái chết của 20 binh sĩ Ấn Độ (bao gồm một sĩ quan) và thương vong cho 43 binh sĩ Trung Quốc (bao gồm cái chết của một sĩ quan). Một số cơ quan báo chí cho biết 10 binh sĩ Ấn Độ, trong đó có 4 sĩ quan đã bị Trung Quốc bắt giữ và sau đó được thả ra vào ngày 18 tháng 6.
Trong bối cảnh bế tắc, Ấn Độ đã quyết định đưa thêm 12.000 công nhân đến khu vực để giúp hoàn thành xây dựng cơ sở hạ tầng của Ấn Độ. Chuyến tàu đầu tiên với hơn 1.600 công nhân rời Jharkhand vào ngày 14 tháng 6 năm 2020 đến Udhampur, từ đó họ sẽ tiếp tục hỗ trợ Tổ chức Đường bộ Biên giới của Ấn Độ tại biên giới Trung-Ấn. Các chuyên gia nói rằng sự bế tắc có thể là kết quả của các biện pháp phủ đầu từ phía Trung Quốc để phản ứng với dự án cơ sở hạ tầng Darbuk–Shyok–DBO ở Ladakh. Phát triển cơ sở hạ tầng mở rộng của Trung Quốc cũng đang diễn ra tại các khu vực biên giới đang tranh chấp này.
Quyết định Thu hồi tình trạng đặc biệt của Jammu và Kashmir vào tháng 8 năm 2019 của chính phủ Ấn Độ cũng đã gây khó khăn cho người Trung Quốc. Tuy nhiên, Ấn Độ và Trung Quốc đều khẳng định rằng có đủ cơ chế song phương để giải quyết tình hình thông qua ngoại giao thầm lặng. Sau cuộc đụng độ tại Thung lũng Galwan vào ngày 15 tháng 6, nhiều quan chức chính phủ Ấn Độ cho biết căng thẳng biên giới sẽ không ảnh hưởng đến thương mại giữa Ấn Độ và Trung Quốc mặc dù có một số chiến dịch tẩy chay các sản phẩm Trung Quốc. Và tất nhiên, trong những ngày tiếp theo, nhiều hành động đã được thực hiện trên mặt trận kinh tế bao gồm hủy bỏ và xem xét thêm một số hợp đồng với các công ty Trung Quốc, và các lời kêu gọi cũng được thực hiện nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của Trung Quốc vào các thị trường chiến lược ở Ấn Độ như viễn thông. Phần lớn trong số này giới hạn ở mức thấp và chủ yếu phản ứng trên phương tiện truyền thông xã hội.
Nguồn gốc xung đột
Biên giới giữa Trung Quốc và Ấn Độ đang bị tranh chấp tại hai mươi địa điểm khác nhau. Kể từ những năm 1980, đã có hơn 20 vòng đàm phán giữa hai nước liên quan đến các vấn đề biên giới này. Một nghiên cứu của ORF chỉ ra rằng chỉ 1 đến 2 phần trăm các sự cố biên giới từ năm 2010 đến 2014 được đưa lên truyền thông. Ấn Độ đã ghi nhận hơn 660 vụ vi phạm LAC của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc năm 2019 cùng 108 vụ vi phạm trên không trong cùng năm; tăng đột biến từ những năm trước. "Không có bản đồ công khai mô tả LAC của Ấn Độ" và Bản đồ Khảo sát Ấn Độ là bằng chứng duy nhất về biên giới chính thức của Ấn Độ. Đối với Trung Quốc, LAC chủ yếu là tuyến yêu sách chủ quyền ở khu vực Ladakh, nhưng ở phía đông bắc Ấn Độ, Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền Arunachal Pradesh. Một báo cáo của nhà ngoại giao Shyam Saran năm 2013 được tuyên bố rằng Ấn Độ đã mất 640 km2 (247 dặm vuông Anh) do "xua đuổi khỏi khu vực" bởi tuần tra Trung Quốc, nhưng sau đó ông rút lại tuyên bố của mình về bất kỳ mất mát lãnh thổ nào từ sự xâm nhập của Trung Quốc. Bất chấp các tranh chấp, cuộc giao tranh và bế tắc, không một phát súng nào được bắn giữa hai nước dọc biên giới trong hơn 50 năm.
Trong thời gian lãnh đạo Trung Quốc là Tập Cận Bình thăm New Delhi vào tháng 9 năm 2014, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã thảo luận về vấn đề biên giới và kêu gọi một giải pháp. Modi cũng lập luận rằng việc làm rõ các vấn đề biên giới sẽ giúp hai nước "nhận ra tiềm năng của mối quan hệ với nhau". Tuy nhiên, vào năm 2017, Trung Quốc và Ấn Độ đã có một cuộc đụng độ lớn ở Doklam kéo dài 73 ngày. Kể từ đó, Trung Quốc đã tăng cường sự hiện diện quân sự ở khu vực cao nguyên Tây Tạng, mang theo xe tăng Type 15, trực thăng Harbin Z-20, máy bay không người lái CAIG Wing Loong II và pháo phản lực gắn trên xe PCL-181. Sân bay Ngari Gunsa cũng đã được mở rộng với sự hiện diện của máy bay chiến đấu Shenyang J-16 và J-11s. Sân bay cách Pangong Tso, Ladakh 200 km (124 dặm).
Nguyên nhân
Nhiều lý do đã được trích dẫn là ngòi nổ cho các cuộc giao tranh này. Một lý do được các nhà quan sát Mỹ tuyên bố là việc chiếm đất của Trung Quốc liên quan đến biện pháp xâm lấn các phần nhỏ của lãnh thổ nước khác trong một thời gian dài, một chiến thuật được gọi là cắt lát salami. Vào giữa tháng 6 năm 2020, ủy viên hội đồng đảng Bharatiya Janata Urgain Chodon từ Nyoma, Ladakh, tuyên bố rằng các chính phủ Ấn Độ liên tiếp (bao gồm cả chính phủ Narendra Modi hiện tại) đã bỏ bê các khu vực biên giới trong nhiều thập kỷ và khiến một "con mắt mù" thành đất đai của Trung Quốc trong khu vực. Theo bà, Ấn Độ đã thất bại thảm hại trong việc bảo vệ biên giới và thậm chí năm nay dọc theo LAC Ấn Độ đã mất rất nhiều đất, với việc là gia đình bà đã mất đất chăn thả vào tay người Hán ở Koyal. Các nhà lãnh đạo Ladakhi địa phương khác cũng đã thừa nhận các cuộc xâm lấn tương tự của người Trung Quốc trong khu vực.
Giáo sư của MIT Taylor Fravel nói rằng Trung Quốc đang phản ứng trước sự phát triển cơ sở hạ tầng của Ấn Độ ở Ladakh, như Đường Darbuk–Shyok–DBO. Ông cũng nói thêm rằng đó là một sự thể hiện sức mạnh của Trung Quốc giữa đại dịch COVID-19, bắt nguồn từ Vũ Hán và đã gây thiệt hại cho cả nền kinh tế Trung Quốc và các mối quan hệ ngoại giao. Lobsang Sangay, Chủ tịch chính phủ lưu vong Tây Tạng, tuyên bố rằng Trung Quốc đang tạo ra các vấn đề biên giới do sức ép các vấn đề nội bộ trong phạm vi Trung Quốc và áp lực quốc tế đang tác động lên Trung Quốc bởi COVID-19. Jayadeva Ranade, Chủ tịch Trung tâm Phân tích và Chiến lược Trung Quốc và trước đây là Thành viên Hội đồng tư vấn an ninh quốc gia Ấn Độ, cho rằng sự xâm lược hiện tại của Trung Quốc trong khu vực là bảo vệ tài sản và các kế hoạch tương lai ở Ladakh và các khu vực liền kề như Hành Lang Kinh Tế Pakistan - Trung Quốc; như vậy quân Trung Quốc nhất định sẽ không rút.
Vương Thiên Dương thuộc Viện quan hệ quốc tế đương đại Trung Quốc đã liên kết căng thẳng biên giới hiện tại với quyết định bãi bỏ Điều 370 của Ấn Độ và thay đổi tình trạng của Jammu và Kashmir năm 2019. Pravin Sawhney đưa ra lý do tương tự, cùng với tuyên bố của Amit Shah trước quốc hội rằng Aksai Chin là một phần của lãnh thổ liên minh Ladakh khiến người Trung Quốc khó chịu. Siddiq Wahid cũng chỉ ra sự phân chia của Jammu và Kashmir vào năm 2019, thêm rằng các bộ trưởng cao cấp của Đảng Bharatiya Janta cho đến tháng 5 năm 2020 vẫn tuyên bố rằng tất cả những gì còn lại là dành cho Ấn Độ để giành lại Gilgit-Baltistan. Nhà ngoại giao Ấn Độ Gautam Bambawale cũng tuyên bố rằng các động thái của New Delhi vào tháng 8 năm 2019 liên quan đến Jammu và Kashmir đã khiến Bắc Kinh khó chịu.
Cựu đại sứ Ấn Độ tại Trung Quốc Ashok Kantha nói rằng những cuộc giao tranh này là một phần của sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc ở cả biên giới Ấn-Trung và biển Đông. Nhà ngoại giao Ấn Độ Phunchok Stobdan chỉ ra sự xuất hiện của một sự thay đổi chiến lược lớn hơn và Ấn Độ nên cảnh giác với điều đó. Tướng Lục quân Ấn Độ đã nghỉ hưu Syed Ata Hasnain nói rằng các cuộc giao tranh là một phương tiện nhắn tin chiến lược tới các nước láng giềng của Trung Quốc trong một thế giới hậu COVID, và khiến Ấn Độ ưu tiên khu vực Himalaya hơn việc chú ý khu vực Ấn Độ Dương, nơi dễ bị tổn thương hơn đối với Trung Quốc.
Sự cố
Tại Pangong Tso
Cuộc chạm trán đầu tiên bắt đầu vào ngày 5 tháng 5 khi những người lính Ấn Độ và Trung Quốc đụng độ tại Pangong Tso, một hồ nước kéo dài từ Ấn Độ đến Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc, với LAC đi qua nó. Một video cho thấy những người lính từ cả hai quốc gia tham gia vào các trận đánh đấm và ném đá dọc theo Đường kiểm soát thực tế. Vào ngày 10 tháng 11, một cuộc đụng độ khác đã diễn ra. Lần cuối cùng một sự cố như vậy xảy ra cũng là tại Pangong Tso vào tháng 8 năm 2017. Một số binh sĩ của cả hai bên đã bị thương liên tục. Truyền thông Ấn Độ cho biết khoảng 72 binh sĩ Ấn Độ đã bị thương trong cuộc đối đầu tại Pangong Tso và một số người phải được đưa trên các chuyến bay đến các bệnh viện ở Leh, Chandi Mandir và Delhi. Theo The Daily Telegraph và các nguồn tin khác, Trung Quốc đã chiếm được 60 kilômét vuông (23 dặm vuông Anh) lãnh thổ do Ấn Độ kiểm soát từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2020.
Sau cuộc xung đột, một số máy bay trực thăng của quân đội Trung Quốc đã được phát hiện bay gần biên giới Ấn Độ ít nhất hai lần. Ấn Độ sau đó đã triển khai một số máy bay phản lực Sukhoi Su-30MKI tới khu vực này, mặc dù điều này có phải là do các hành động của Trung Quốc hay không vẫn chưa rõ ràng. Nó đã được báo cáo sai rằng các máy bay trực thăng Trung Quốc đã vi phạm không phận Ấn Độ nhiều lần. Chính phủ Ấn Độ sau đó sửa chữa lại và tuyên bố rằng các máy bay trực thăng Trung Quốc đã không thực sự xâm nhập không phận của Ấn Độ. Đã có báo cáo về những người lính Trung Quốc tiếp cận binh lính Ấn Độ bằng vũ khí tự chế với "dây thép gai". Đến ngày 27 tháng 6, người Trung Quốc được báo cáo đã tăng cường sự hiện diện quân sự ở cả bờ bắc và nam Pangong Tso, củng cố vị trí của họ gần Finger 4 (trái với hiện trạng vào tháng Tư), và thậm chí đã bắt đầu xây dựng của một sân bay trực thăng, hầm ngầm và kho thuốc súng.
Tại Sikkim
Theo truyền thông Ấn Độ đưa tin vào ngày 10 tháng 5, cuộc chạm trán bắt đầu khi người Trung Quốc xâm nhập Thung lũng Muguthang và hét quân lính Ấn Độ: "Đây không phải là đất của các người, đây không phải là lãnh thổ của Ấn Độ... vì vậy hãy quay lại". Sau đó, một trung úy quân đội Ấn Độ đã đấm vào mũi thiếu tá Trung Quốc, khiến anh ta chảy máu. Các đội lính Ấn Độ khác có mặt đã nhanh chóng kéo trung úy đi. Khoảng 11 người lính bị thương trong cuộc chạm trán, trong đó 7 là lính Trung Quốc và 4 là lính Ấn Độ, theo CNN của Ấn Độ liên kết CNN-News18. Press Trust of India đưa tin vụ việc liên quan đến 150 binh sĩ; họ ném cả đá vào nhau.
Sau vụ việc, trung úy có liên quan, là một tân binh quân đội thế hệ thứ ba, đã được gọi rời khỏi khu vực. Một phát ngôn viên Tư lệnh Miền Đông của quân đội Ấn Độ nói rằng vấn đề đã được "giải quyết sau khi 'đối thoại và tương tác' ở cấp địa phương" và rằng "sự chạm trán nhất thời và ngắn hạn giữa các đội quân bảo vệ biên giới xảy ra khi ranh giới không được giải quyết. Quân đội giải quyết các vấn đề như vậy theo các giao thức được thiết lập". Trung Quốc không chia sẻ chi tiết về vụ việc, Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng không bình luận gì về sự việc. Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ tuyên bố "Những người lính Trung Quốc luôn đề cao hòa bình và yên tĩnh dọc biên giới".
Tại Đông Ladakh
Indian Express đưa tin vào ngày 21 tháng 5 rằng quân đội Trung Quốc đã xâm nhập vào lãnh thổ Ấn Độ tại thung lũng sông Galwan, với lý do phản đối việc xây dựng các con đường của Ấn Độ trong lãnh thổ Ấn Độ (không thể tranh cãi). Con đường đang được xây dựng được cho là rẽ nhánh từ đường Darbuk–Shyok–DBO và dẫn vào thung lũng Galwan. "Người Trung Quốc đã di chuyển quân đội đến khu vực này, dựng 70-80 trại lính và đỗ xe hạng nặng cùng thiết bị giám sát, không xa phía Ấn Độ," nguồn tin cho biết.
Một nguồn tin sau đó vào ngày 24 tháng 5 cho biết, các binh sĩ Trung Quốc đã xâm nhập vào lãnh thổ Ấn Độ tại ba địa điểm: Suối nước nóng, thung lũng Chang Chenmo, Điểm tuần tra 14 và Điểm tuần tra 15. Tại mỗi nơi này, khoảng 800 - 1.000 lính Trung Quốc được báo cáo đã xâm nhập khoảng 2–3 km (1 -2 dặm), dựng lều và triển khai xe hạng nặng cùng thiết bị giám sát. Nguồn tin nói thêm rằng quân đội Ấn Độ cũng đã được triển khai trong khu vực ở khoảng cách 300–500 m.
Theo EurAsian Times, người Trung Quốc có một công trình khổng lồ bao gồm các boongke quân sự, các công trình kiên cố mới, xe tải quân sự và thiết bị xây dựng đường bộ. Tin dẫn lời một quan chức Ấn Độ gọi đó là "tình huống nguy hiểm nhất kể từ năm 1962". The Hindu trích dẫn các quan chức nói rằng lập trường của Trung Quốc là không thể chấp nhận được. "Điều này đã dẫn đến một sự thay đổi trong hiện trạng và sẽ không được Ấn Độ chấp nhận dưới bất kỳ hình thức nào." Business Standard vào ngày 30 tháng 5 đưa tin hàng ngàn binh sĩ Trung Quốc đang "củng cố vị trí của họ, đào các tuyến phòng thủ cần thiết để đẩy lùi các cuộc tấn công của Ấn Độ". Tin tuyên bố rằng có khoảng 18 khẩu súng lớn hỗ trợ cho quân đội Trung Quốc tại Pangong Tso và khoảng 12 khẩu súng cỡ lớn hỗ trợ khác cho quân đội của họ trong thung lũng Galwan. Quân đội Ấn Độ bố trí đến vị trí để ngăn chặn bất kỳ sự xâm nhập mới nào nữa của quân đội Trung Quốc đến Đường Darbuk–Shyok–DBO.
Thời báo Hoàn Cầu đổ lỗi cho Ấn Độ đã "xây dựng trái phép cơ sở quốc phòng qua biên giới vào lãnh thổ Trung Quốc trong khu vực thung lũng Galwan". Long Tân Thuần, một nghiên cứu viên cao cấp tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh đã viết rằng xung đột biên giới "không phải do tai nạn". "Ấn Độ đã nhận thức rõ ràng và chắc chắn rằng khu vực Thung lũng Galwan là lãnh thổ của Trung Quốc."
Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 26 tháng 5 kêu gọi quân đội "suy nghĩ về các tình huống xấu nhất" và "tăng cường chuẩn bị chiến đấu". Ông nói rằng đại dịch COVID-19 đã mang lại tác động sâu sắc đến bối cảnh toàn cầu và đối với an ninh và phát triển của Trung Quốc. Ông ra lệnh cho quân đội suy nghĩ về các tình huống xấu nhất và tăng cường huấn luyện và chuẩn bị chiến đấu.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã xem xét tình hình hiện tại ở Ladakh với Cố vấn An ninh Quốc gia Ajit Doval và Tham mưu trưởng Bipin Rawat vào ngày 26 tháng 5.
Đại sứ Trung Quốc tại Ấn Độ cũng như người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã tuyên bố vào ngày 27 tháng 5 năm 2020 với kết quả là tình hình chung ổn định. Tuy nhiên, các tin tức tiếp tục tuyên bố rằng hàng ngàn binh sĩ Trung Quốc đang di chuyển đến các khu vực tranh chấp ở Ladakh, khiến Ấn Độ phải triển khai một số tiểu đoàn bộ binh từ thủ phủ của tỉnh Leh, cùng với quân tiếp viện từ Kashmir.