Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2018 là một mùa bão hoạt động mạnh có tất cả 29 cơn bão (bao gồm 1 cơn bão từ Trung tâm Thái Bình Dương di chuyển sang), một nửa trong số chúng đạt cường độ bão cuồng phong và có 7 cơn đạt cấp siêu bão. Mùa bão năm 2018 có một điểm đặc biệt là bắt đầu từ những ngày cuối của năm 2017 với cơn bão Bolaven, hình thành từ 1 áp thấp nhiệt đới ngày 29 tháng 12 và mạnh lên thành bão vào ngày 03 tháng 1 năm 2018 (số hiệu 1801). Cơn bão cuồng phong đầu tiên của mùa bão, Jelawat, đạt cấp bão cuồng phong vào ngày 29 tháng 3 và trở thành siêu bão đầu tiên của mùa bão vào ngay hôm sau. Mùa bão 2018 chứng kiến một số lượng lớn xoáy thuận nhiệt đới tác động đến Nhật Bản và Trung Quốc với 7 cơn bão đổ bộ Nhật Bản, 10 cơn bão đổ bộ Trung Quốc. Trung tuần tháng 8, bão Rumbia đổ bộ vào Thượng Hải dù chỉ cấp 8-9 nhưng gây lũ lụt diện rộng và thiệt hại tài sản lớn nhất trên toàn vùng trong năm 2018 - 5,36 tỉ USD. Bão Jebi là cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào vùng vịnh Kansai, Nhật Bản trong 25 năm qua, gây thiệt hại lên tới 12,6 tỉ USD. Bão Yutu là cơn bão mạnh nhất của mùa bão (215 km/h, 900hPa), mạnh nhất trong khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương kể từ siêu bão Haima trong năm 2016.
Ở nước ta, mùa bão bắt đầu sớm từ những ngày đầu tháng 6 với cơn bão số 2 (Ewiniar) mặc dù cơn bão số 1 hình thành từ những ngày đầu tháng 1. Nhìn chung, dù tổng số bão và ATNĐ lớn hơn TBNN (15 cơn tất cả) nhưng tập trung phần lớn ở Bắc Biển Đông, đa số cường độ yếu và tác động không mạnh mẽ đến đất liền nước ta (chủ yếu ở cấp 6-8) tập trung tại hai khu vực: Thanh Hóa - Nghệ An và Bình Thuận - Bà Rịa – Vũng Tàu. Năm 2018 là năm thứ hai liên tiếp không có bão đổ bộ trực tiếp vào khu vực Bắc Bộ. Thiệt hại thiên tai năm 2018 ở nước ta ước đạt 20.000 tỷ đồng (895 triệu USD). Mùa bão 2018 hoạt động giống năm 1987, 1993.
Tóm lược
Thang bão Nhật Bản (JMA)
Thang bão Saffir-Simpson
Trên toàn vùng, mùa bão trên Tây Bắc Thái Bình Dương 2018 bắt đầu khá sớm, từ những ngày cuối năm 2017 với ATNĐ hình thành ngày 29/12 nhưng mạnh lên thành bão vào ngày 03/1/2018. Bão cũng đã xuất hiện ngay trong tháng 2 và 3. Hiện tượng La Nina 2016-18 đã tạm kết thúc vào tháng 5/2018. Trong tháng 6/2018 đã xuất hiện 7 áp thấp nhiệt đới (1 không chính thức) và 4 trong số đó trở thành bão (tuy nhiên có 1 cơn không chính thức) với cơn bão đầu tiên tiên tên là Ewiniar và một nửa trong số bão đó trở thành bão cuồng phong với Maliksi ban đầu là cơn bão cuồng phong đầu tiên nhưng sau khi phân tích lại thì JMA đã giáng xuống một cấp,do vậy danh hiệu này thuộc về bão Prapiroon, mùa bão chính thức bắt đầu trên biển Philippines và biển Đông. Trong tháng 6 bão hoạt động mạnh trên Bắc Biển đông với 1 bão 2 ATNĐ.
Trong tháng 7 năm 2018; đã có tới 7 xoáy thuận nhiệt đới hình thành trong toàn vùng; với xoáy thuận hình thành trong tháng 7 đầu tiên là Maria hoạt động trong 10 ngày và cũng là cơn bão cấp 5 đầu tiên kể sừ sau bão Nock-ten (2016) (do 2017 sau đánh giá lại không có bão cấp 5). Tiếp tục quá trình sôi động; sau 3-4 ngày khi Maria tan thì các cơn bão Sơn Tinh, Ampil, Wukong, Jongdari lần lượt hình thành ở ngoài khơi Philippines và trên Biển Đông; Sơn Tinh sau khi đổ bộ vào Nghệ An đã suy yếu nhưng tàn dư của Sơn Tinh bị hút ngược trở ra và nó lại tái sinh thành ATND trên ven biển Nam Định-Thanh Hóa; Bão Ampil là cơn đầu tiên đổ bộ vào vùng châu thổ Sông Dương Tử kể từ sau bão Damrey năm 2012. Bão Jongdari cuối tháng 7 đã đổ bộ Nhật Bản, sau đó đã đổ bộ vào miền Đông Trung Quốc. Trong tháng 8 năm 2018 ghi nhận một số lượng lớn bão và ATNĐ tác động đến Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Bão Shanshan, Leepi, Cimaron tiến vào Nhật, Leepi và Soulik tiến vào Hàn Quốc, Yagi, Bebinca, Rumbia và 2 áp thấp nhiệt đới tiến vào Trung Quốc. Bão Rumbia đổ bộ vào Thượng Hải đánh dấu lần đầu tiên có 3 cơn bão đổ bộ Thượng Hải trong 1 năm kể từ năm 1873. Bão Bebinca có quỹ đạo khó lường, diễn biến phức tạp gần giống bão Amy năm 1994 và đổ bộ vào Thanh Hóa. Sang tháng 9 và nửa đầu tháng 10 bão hoạt động yếu dần, nhưng xuất hiện các cơn có cường độ rất mạnh như Mangkhut, Trami, Kong-rey, Yutu. Tháng 11 năm 2018, xuất hiện 3 cơn bão cường độ không quá mạnh là Usagi, Toraji, Man-yi.
Danh sách bão
Bão Bolaven (Agaton) - Bão số 1
Cấp bão (Việt Nam): Cấp 8 – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Nhật Bản): 35kts – Bão nhiệt đới, áp suất 1002 hPa (mbar).
Cấp bão (Hoa Kỳ): 30kts – Áp thấp nhiệt đới.Sau đánh giá lại 35kts- Bão nhiệt đới
Cấp bão (Hồng Kông - Trung Quốc): 65 km/h (18 m/s) – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Philippines): Bão nhiệt đới.
- Cơn bão này mạnh lên năm 2018 nên được gọi là bão số 1,nhưng xét về mặt lí thuyết thì đây vẫn là bão của mùa bão 2017 (Tháng hình thành,xu hướng đi) vẫn có thể gọi là bão số 17 nhưng vì là năm mới nên có khá nhiều người không chấp nhận điều này, trường hợp giống bão Alice năm 1979.
- Tại Việt Nam đây được xem là bão rớt của mùa bão năm 2017, mặc dù cơn bão Bolaven này tính vào mùa mưa bão năm 2018 (bão số 1). Trường hợp này giống bão Roy (bão số 1 năm 1988) và bão Sonamu (bão số 1 năm 2013).
- Dù đã suy yếu thành vùng thấp trước khi đi vào đất liền và tan trên địa phận tỉnh Phú Yên, nhưng bão đã gây mưa (tuy với lượng không lớn) cho các tỉnh từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa. Đây là một trong những xoáy thuận hiếm hoi mà có tác động đến Việt Nam ngay trong tháng 1.
- Một khu vực áp suất thấp sau phát triển thành một áp thấp nhiệt đới phía đông bắc của đảo Palau vào ngày 30 tháng 12 năm 2017. Hệ thống di chuyển về phía tây và vào ngày đầu tiên của năm 2018, PAGASA bắt đầu đưa ra các khuyến cáo về hệ thống này và đặt tên nó là Agaton theo tên địa phương. Cả JMA và JTWC đều sau đó chỉ định kí hiệu hệ thống là 01W. Vào ngày 3 tháng 1, hệ thống phát triển thành một cơn bão nhiệt đới và được đặt tên là Bolaven bởi JMA, do đó trở thành cơn bão đầu tiên trong mùa. Tuy nhiên, vài giờ sau, Bolaven bắt đầu suy yếu và nhanh chóng tan đi. Hệ thống được theo dõi lần cuối bởi JMA ở phía đông Việt Nam vào ngày 4 tháng 1.
- Tác động gây ra bởi Bolaven (Agaton) là vừa phải với khoảng 2.000 hành khách bị mắc kẹt tại các cảng ở Visayas. [9] Tính đến ngày 22 tháng 1, ba người đã bị báo cáo thiệt mạng do bão, trong khi tổng thiệt hại lên đến 554,7 triệu peso (10,9 triệu đô la Mỹ) không đáng kể như hai hệ thống bão trước đó là Kai-tak và Tembin.
- Cơn bão đã gây ra những tác động đối với Quần đảo Caroline, Philippines, Nam Trung Bộ.
Bão Sanba (Basyang)
Cấp bão (Việt Nam): Cấp 8 – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Nhật Bản): 35kts – Bão nhiệt đới, áp suất 1000 hPa (mbar).
Cấp bão (Hoa Kỳ): 40kts – Bão nhiệt đới.*
Cấp bão (Hồng Kông - Trung Quốc): 65 km/h (18 m/s) – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Philippines): Bão nhiệt đới.
- Bởi cơn bão xuất hiện đúng dịp Tết Nguyên Đán Mậu Tuất 2018, nếu đi vào biển Đông dịp này sẽ cực kỳ nguy hiểm đến người dân, nên lần đầu tiên Trung tâm dự báo KTTV Trung ương đã cảnh báo đến 5 ngày (120 giờ) trước khi đón Tết Nguyên Đán Mậu Tuất.
- Cơn bão này được Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương tính là một áp thấp nhiệt đới ở Nam biển Đông trong tháng 2/2018.
- Một hệ thống áp suất thấp phát triển thành một áp thấp nhiệt đới ở phía bắc đảo Chuuk thuộc quần đảo Micronesia sáng sớm ngày 8 tháng 2. Sau đó nó phát triển thành một cơn bão nhiệt đới vào ngày 11 tháng 2 được đặt tên quốc tế là Sanba bởi JMA. Ngay sau đó, Sanba đi vào vùng biển Philippines và được đặt tên là Basyang bởi PAGASA. Vào ngày 13 tháng 2, Sanba đổ bộ vào Cortes, Philippines khiến nó suy yếu thành áp thấp nhiệt đới. Ngày hôm sau, hệ thống suy yếu xuống mức thấp và nó tan trên biển Đông. [13]
- Khoảng 17.000 người bị ảnh hưởng bởi cơn bão và có 14 trường hợp tử vong. Tổng thiệt hại là 167,955 triệu PHP (3,2 triệu USD). Cơn bão đã gây ra những tác động đối với Quần đảo Caroline, Palau, Philippines.
(*) Trước đó, JTWC cho rằng sức gió mạnh tới 55kts (100 km/h). JTWC đã xã nhận rằng cường độ này là quá cao do vị trí sai trong cảnh báo số 10 và đã hạ nó xuống chỉ vừa bằng một cơn bão tối thiểu (40kts - 75 km/h).
Bão Jelawat (Caloy)
Cấp bão (F13): 160 mph, Áp suất 922 pha (mbar)
Cấp bão (Nhật Bản): 105kts – Bão cuồng phong, áp suất 915 hPa (mbar).
Cấp bão (Hoa Kỳ): 130kts – Siêu bão cuồng phong cấp 4, áp suất 926 hPa.
Cấp bão (Hồng Kông - Trung Quốc): 185 km/h (52 m/s) – Siêu bão cuồng phong.
Cấp bão (Philippines): 175 km/h - Bão cuồng phong.
- Vào ngày 24 tháng 3, một áp thấp nhiệt đới hình thành ở phía nam quần đảo Mariana và JTWC đặt kí hiệu cho nó là 03W. Vào ngày 25 tháng 3, hệ thống này trở thành một cơn bão nhiệt đới và được đặt tên là Jelawat bởi JMA. Điều kiện thời tiết dần dần trở nên thuận lợi hơn để cơn bão phát triển hơn nữa, kết quả là Jelawat liên tục mạnh lên và tổ chức nâng cảnh báo bão nhiệt đới lúc 18:00 UTC vào ngày 28 tháng 3. Sau đó vào ngày 29 tháng 3, mắt bão bắt đầu xuất hiện vào dẫn đến việc JMA phân loại nó thành một cơn bão nhiệt đới nghiêm trọng vào lúc 00:00 UTC vào ngày 29 tháng 3. 36 giờ sau khi mắt bão xuất hiện rõ nét, Jelawat đạt được cường độ cực đại vào sáng hôm đó, với sức gió 195 km/h duy trì trong 10 phút và áp suất tại trung tâm là 915 hPa (tức 27,02 inHg). Đồng thời, JTWC đánh giá nó là siêu bão cấp 4.
- Ngay lập tức sau khi đạt tới cường độ cao, Jelawat bắt đầu suy yếu nhanh chóng do sự gia tăng mạnh mẽ của gió cắt và không khí khô và cơn bão đã giảm xuống dưới sức bão nhiệt đới vào cuối ngày 31 tháng 3. Trong vài ngày tới, Jelawat di chuyển về phía đông bắc và quay về hướng đông, trước khi tan hoàn toàn vào ngày 2 tháng 4.
- Cơn bão đã gây ra những tác động nhỏ đối với quốc đảo Palau, Quần đảo Caroline và Quần đảo Bắc Mariana.
Áp thấp nhiệt đới 04W
Cấp bão (Nhật Bản): 30kts – Áp thấp nhiệt đới, áp suất 1008 hPa (mbar).
Cấp bão (Hoa Kỳ): 35kts – Bão nhiệt đới.
- Khu vực áp suất thấp ở phía đông quần đảo Mariana đã được JMA nâng cấp thành áp thấp nhiệt đới vào cuối ngày 10 tháng 5, ngay trước khi JTWC ban hành TCFA. Vào ngày 12 tháng 5, đối lưu sâu đã được quan sát gần trung tâm của nó khi JTWC bắt đầu đưa ra các khuyến cáo về hệ thống đưa ra chỉ định 04W. Khoảng 12 giờ sau đó, đã được báo cáo rằng 04W đã được JTWC nâng cấp thành cơn bão nhiệt đới sau khi hình ảnh vệ tinh được mô tả trên một trung tâm được xác định rõ. Theo dõi trong một hướng theo hướng tây bắc, hệ thống bắt đầu yếu đi khi nó bắt đầu bước vào một khu vực có điều kiện bất lợi. Do đó, 04W nhanh chóng suy yếu khi JTWC đã ban hành tư vấn cuối cùng của họ về hệ thống vào đầu ngày 14 tháng 5, khi hệ thống cho thấy một trung tâm rất dài và tiếp xúc, do lực cắt gió rất mạnh. Tuy nhiên, JMA đã theo dõi hệ thống cho đến đầu ngày 15 tháng 5, khi nó cuối cùng đã tiêu tan.
- Chỉ có hai trung tâm lớn là JTWC và JMA theo dõi hệ thống này do nó ở vị trí ngoài khơi Thái Bình Dương,cách khá xa đất liền mà cường độ yếu.
Bão Ewiniar - Bão số 2
Cấp bão (Việt Nam): Cấp 8 – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Nhật Bản): 40kts – Bão nhiệt đới, áp suất 998 hPa (mbar).
Cấp bão (Hoa Kỳ): 40kts – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Hồng Kông - Trung Quốc): 75 km/h (21 m/s) – Bão nhiệt đới.
- Trung tâm dự báo KTTV Trung ương lần đầu tiên đã cảnh báo từ phạm vi gió mạnh trở lên.
- Cơn bão có quỹ đạo khá phức tạp và tác động trực tiếp đến ven biển Trung & Nam Trung Bộ, gây mưa lớn từ ngày 02-05/6, một điểm khá bất thường vào đầu tháng 6 (bởi hằng năm đây là mùa nắng nóng và mùa khô tại vùng này). Tại đảo Lý Sơn có gió giật cấp 6-7 do áp thấp nhiệt đới trước bão.
- Một khu vực áp suất thấp bắt nguồn từ một rãnh thấp xích đạo phát triển thành một áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông vào ngày 2 tháng 6. Cuối ngày hôm đó, JTWC đã theo dõi và chỉ định hệ thống là 05W. 05W uốn khúc theo hướng tây cho đến khi nó cong về phía bắc và sau ba ngày, JTWC nâng cấp hệ thống thành một cơn bão nhiệt đới. JMA đã làm như vậy ba giờ sau đó vào đầu ngày 6 tháng 6, đặt tên nó là Ewiniar. Không lâu sau đó, Ewiniar đổ bộ vào miền Nam Trung Quốc. Ewiniar duy trì cường độ của nó trong khi trên đất liền cho đến khi JTWC ban hành cảnh báo cuối cùng về nó vào cuối ngày 7 tháng 6. Tuy nhiên, JMA đã theo dõi hệ thống cho đến đầu ngày 9 tháng 6, khi Ewiniar đã suy yếu thành một áp thấp nhiệt đới và nhanh chóng tiêu tan.
- 8 người thiệt mạng tại Trung Quốc, trong khi tổng thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 3,67 tỷ Nhân dân tệ (573 triệu USD).
Bão Maliksi (Domeng)
Cấp bão (Nhật Bản): 65kts - Bão cuồng phong,áp suất 970 hPa
Cấp bão (Hoa Kỳ): 60kts – Bão nhiệt đới.
Cấp bão (Hồng Kông - Trung Quốc): 110 km/h (30 m/s) – Bão nhiệt đới dữ dội.
Cấp bão (Philippines): 120 km/h (giật 145 km/h) – Bão cuồng phong.
- Một khu vực áp suất thấp ở phía Tây Bắc Palau đã phát triển thành một áp thấp nhiệt đới vào cuối ngày 3 tháng 6. Vào ngày hôm sau, hệ thống này được đặt tên là Domeng bởi PAGASA, trong khi JTWC đã ban hành TCFA cho hệ thống. Sau khi hệ thống đã củng cố thêm, JMA cuối cùng đã nâng cấp hệ thống thành một cơn bão nhiệt đới, đặt tên nó là Maliksi. Tuy nhiên, JTWC đã không theo dõi hệ thống cho đến 03:00 UTC ngày 8 tháng 6 khi nó cũng đưa ra chỉ định ký hiệu 06W. Di chuyển về phía bắc, Maliksi tiếp tục tăng cường cho đến khi nó đạt đến đỉnh điểm vào đầu ngày 10 tháng 6 với tốc độ gió 110 km/h và áp suất tối thiểu 970 hPa. JMA đã phân loại nhanh Maliksi thành một cơn bão cuồng phong sau khi phân tích. Sau đó, Maliksi bắt đầu suy yếu. Khi gặp các môi trường bất lợi vào ngày 11 tháng 6, cả hai cơ quan đã ngay lập tức ngừng cảnh báo về hệ thống và hệ thống được tuyên bố là một cơn lốc xoáy nhiệt đới. JMA đã theo dõi tàn dư của Maliksi cho đến 00:00 UTC ngày 13 tháng 6.
- Mặc dù không đổ bộ vào Philippines, PAGASA tuyên bố bắt đầu chính thức mùa mưa vào ngày 8 tháng 6 năm 2018. Hai người đã thiệt mạng do mưa lớn ở Philippines.
Bão cận nhiệt đới 07W
Cấp bão (Hoa Kỳ): 35kts – Bão nhiệt đới, áp suất 996 hPa (mbar).