Bão Rammasun (có nghĩa là "thần sấm sét" trong tiếng Thái), còn được biết đến tại Philippines với tên Bão Glenda hay tại Việt Nam với tên hiệu Cơn bão số 2 năm 2014, là một xoáy thuận nhiệt đới lớn đã đổ bộ vào bờ biển miền nam đảo Luzon của Philippines vào ngày 15 tháng 7 năm 2014, đổ bộ vào bán đảo Lôi Châu vào chiều tối ngày 18 tháng 7. Rammasun là bão thứ chín và là cơn cuồng phong thứ ba trong mùa bão hàng năm, chỉ hình thành ít ngày sau khi siêu bão Neoguri đổ bộ vào Nhật Bản.
Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines đã ra liên tiếp ba tín hiệu báo động bão khẩn cấp với Rammasun. Sau Lingling và Kaijiki, đây là xoáy thuận nhiệt đới thứ ba và cơn cuồng phong đầu tiên tấn công trực tiếp Philippines trong năm 2014.
Sức gió duy trì trong 10 phút chính thức theo ước tính của JMA là 90 kt, nhưng theo HKO (đài thiên văn Hồng Kông) thì sức gió duy trì 10 phút lên đến 240 km/h (130 kt). Sức gió duy trì trong 2 phút theo ước tính của CMA và 1 phút theo ước tính của JTWC lên đến 260 km/h (72 m/s,140 kt).
Áp suất thấp nhất theo ước tinh của CMA Trung Quốc là 888 hPa,tại trạm khí tượng ở đảo Qizhou đo được áp suất mực nước biển thấp nhất lúc đổ bộ là 899,2 hPa (trung tâm bão không trực tiếp quét qua trạm); mặc dù JMA chỉ ước tinh áp suất thấp nhất trong cơn bão là khoảng 935 hPa. Ngoài ra, tại một bãi phóng vệ tinh trên đảo Hải Nam đo được tốc độ gió duy trì hơn 80 m/s ở độ cao 90m.
Xem xét cường độ của Rammasun dựa trên trực quan, cấu trúc cơn bão này được so sánh với các cơn bão Saomai (2006), Katrina (2005) và Haiyan (2013) để xác thực cường độ gió thực tế (vì máy đo gió đã bị hỏng khi tâm bão quét qua). Hình ảnh vệ tinh và radar cho thấy đối lưu u ám dày đặc (CDO) mạnh hơn so với Katrina và mạnh hơn đáng kể so với Saomai nhưng vẫn yếu hơn so với Haiyan. Kĩ thuật Dvorak tiên tiến (ADT) được phát triển bởi Viện Hợp tác Nghiên cứu Vệ tinh Khí tượng (CIMSS) cũng cho thấy cường độ bão Rammasun mạnh hơn Katrina và Saomai lúc đỉnh điểm và trước khi đổ bộ. ADT ước tính áp suất trung tâm là 891,7 hPa và sức gió khoảng 155 kt - 160 kt (1 phút) tại thời điểm cực đại, ước tính này mạnh hơn đáng kể so với ước tính của JTWC và sát với với ước tính chính thức của CMA (888 hPa).
Rammasun là cơn bão có sức gió 1 phút đạt cấp độ 5 thứ 2 tại Biển Đông sau 60 năm kể từ cơn bão Pamela cũng đạt cấp độ tương tự vào năm 1954.
Lịch sử khí tượng
Vào tối ngày 8 tháng 7, sóng nhiệt đới bắt nguồn từ Vùng hội tụ giữa hai chí tuyến (ITCZ) gần Xích đạo đã hình thành nên một nhiễu động nhiệt đới ở phía đông nhóm đảo Chuuk. Trong đêm, nó trôi dạt từ từ theo hướng tây bắc, nơi có điều kiện môi trường thuận lợi với đối lưu mạnh và nước biển ấm, rồi bắt đầu mạnh lên thành một vùng thấp giống như cách mà cơn bão Neoguri trước đó đã áp dụng để tăng cường độ. Khoảng một ngày sau, các hình ảnh vệ tinh phát hiện tâm vùng thấp của đối lưu đang được củng cố dần, với sức gió ở mức 25 kn (46 km/h; 29 mph). Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) nhanh chóng đưa ra cảnh báo về sự hình thành xoáy thuận nhiệt đới, trong khi Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) phân loại nó như một áp thấp nhiệt đới yếu. Ngày 10 tháng 7, JTWC nâng cấp vùng thấp lên thành áp thấp nhiệt đới và định danh nó là 09W. Tối hôm đó, JMA xác nhận áp thấp nhiệt đới đã đạt đến sức gió 25 kn (46 km/h; 29 mph) trong một giờ. Sáng sớm ngày 11 tháng 7, tâm áp thấp nhiệt đới tiếp tục xoáy sâu thêm, điều này khiến JTWC nâng cấp áp thấp nhiệt đới lên thành bão nhiệt đới, và ra tín hiệu cảnh báo bão nhiệt đới đối với Guam sau khi vệ tinh NASA quan sát được cơn bão chuyển hướng trực tiếp vào hòn đảo này. Tuy nhiên, đến tối hôm đó, JTWC đã hạ 09W xuống thành áp thấp nhiệt đới trở lại, vì phân tích Dvorak cho thấy nó chưa đủ cường độ của bão nhiệt đới. Áp thấp nhiệt đới qua khỏi Guam vào ngày 12 tháng 7, đi vào vùng thời tiết thuận lợi với gió đứt tầng thấp theo phương đứng và nhiệt độ trung bình của bề mặt nước biển cao. Đến cuối ngày, JMA nâng cấp áp thấp nhiệt đới lên thành bão nhiệt đới và trao cho nó cái tên Rammasun (tiếng Thái: รามสูร) mang số hiệu 1409. Di chuyển nhanh về phía tây với tốc độ 15 kn (28 km/h; 17 mph), vòng mây đối lưu của bão ngày càng dày thêm. Vệ tinh quan sát được những dòng thổi ra yếu và gió đứt tầng từ mức thấp đến trung bình, khiến JTWC một lần nữa ra cảnh báo bão nhiệt đới với mây cuộn xoáy ở vùng trung tâm.
Vào lúc 2 giờ sáng giờ địa phương ngày 13 tháng 7, Đài quan sát Hồng Kông (HKO) bắt đầu theo dõi Rammasun và phân loại nó thành bão nhiệt đới. Đến tối, Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) đặt cho cơn bão cái tên địa phương Glenda do nó đã đi vào Khu vực thẩm quyền Philippines. Cơn bão tạo nên mối đe dọa to lớn cho đảo Luzon của quốc gia này, bởi vì nó được dự báo sẽ mạnh lên thành bão cuồng phong trước khi đổ bộ lên đó. Rammasun vẫn duy trì cường độ cũ trong khi đối lưu sâu ở trung tâm nở bung ra và khiến cho mắt bão dần hình thành. Vài giờ sau, gió đứt tầng theo phương đứng giảm dần. Cơn bão hướng thẳng về phía tây dọc theo ngoại vi của một vĩ độ ngựa. Dòng thổi trở nên mạnh hơn, đặc biệt là ở góc phía tây nam. Tâm đối lưu tiếp tục đào sâu, nở rộng và được các vòng mây cong bao bọc chặt. JMA nâng Rammasun lên thành bão nhiệt đới dữ dội vào nửa đêm, vài giờ sau đến lượt HKO và Cục Thời tiết Trung ương Đài Loan (CWB) cũng xác định cơn bão ở cấp độ tương tự. Phân tích Dvorak từ tất cả cơ quan thời tiết chỉ rõ sức gió tối thiểu của Rammasun ở 65 kn (120 km/h; 75 mph), như vậy nó đã trở thành một cơn bão cuồng phong theo thang của JTWC vào lúc 09:00 UTC ngày 14 tháng 7. Đến trưa, lần lượt CWB, HKO và JMA nâng Rammasun lên thành bão cuồng phong. Rammasun lộ rõ mắt bão một cách bất thường vào khoảng 15:00 UTC. Trái với những dự báo ban đầu về hướng di chuyển tây tây bắc, cơn bão lại đổi đường đi sang tây tây nam ở vận tốc 10 kn (19 km/h; 12 mph). Do thời tiết thuận lợi, sức gió của cơn bão theo báo cáo dường như đã tăng lên đến 77 kn (143 km/h; 89 mph) duy trì liên tục trong một phút, với áp suất hạ còn 980 hPa (29 inHg), lúc này đĩa mây bão đã tiến sát đến vùng bờ biển phía đông các tỉnh miền Trung Philippines.
Sáng ngày 15 tháng 7, mắt của Rammasun đã nở rộng đến 10 nmi (19 km; 12 mi) cùng một dòng thổi cực mạnh hướng về phía Xích đạo và phía tây. Vào thời điểm đó, sức gió của bão đạt 80 kn (150 km/h; 92 mph) duy trì trong một phút và 75 kn (139 km/h; 86 mph) trong mười phút. Rammasun ban đầu được dự báo là sẽ giữ nguyên cường độ đó mà đổ bộ rồi suy yếu thành bão nhiệt đới do tiếp xúc với đất liền, nhưng thực tế là nó lại tiếp tục mạnh lên. Trong sáu giờ tiếp theo, JTWC quan trắc trực tiếp mắt bão lần đầu tiên và ghi nhận con số 20 nmi (37 km; 23 mi), gấp đôi đường kính trong báo cáo trước đó. Vận tốc gió tối đa 100 kn (190 km/h; 120 mph) khiến nó được tăng cấp lên thành bão cuồng phong cấp 3 theo thang SSHS. Đến khoảng 17:00 PST, Rammasun đổ bộ lên bờ biển Rapu-Rapu, Albay ở phía nam đảo chính Luzon với áp suất 959 hPa (28,3 inHg), gây mưa to dữ dội và gió giật mạnh cho toàn khu vực xung quanh. Khi vào đất liền, tốc độ gió của cơn bão tiếp tục tăng vì nó rơi đúng vào một môi trường rất thuận lợi. Các báo cáo ban đầu của JTWC chỉ ra con số 110 kn (200 km/h; 130 mph) duy trì trong một phút, rồi sau đó chỉnh lại thành 115 kn (213 km/h; 132 mph), tức là tương đương với bão cuồng phong cấp 4 sau khi đánh vào thành phố Tabaco của Albay. JTWC dự báo Rammasun sẽ được tăng cường sau khi vượt qua Philippines và đi vào Biển Đông, nơi nó hấp thu nhiệt độ của các dòng biển ấm.
Rạng sáng ngày 16 tháng 7, tâm bão Rammasun đã nằm trên Biển Đông, đi vào phạm vi theo dõi của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Việt Nam (NCHMF) và được cơ quan này gọi là cơn bão số 2. Cơn bão sau đó đánh vào Catanauan, Quezon của Philippines một lần nữa. Mắt của nó bị xóa mờ do chịu ảnh hưởng từ địa hình mặt đất gồ ghề của Philippines, cấu trúc đĩa mây cũng bị xuống cấp. Tuy nhiên các vòng mây cong vẫn quấn quanh tâm vùng thấp của đối lưu rất chặt. Đến chiều, JTWC hạ Rammasun xuống còn bão cuồng phong cấp 1. Sáng ngày 17 tháng 7, Rammasun tiếp tục di chuyển theo hướng giữa tây tây bắc và tây bắc với tốc độ không đổi, tiến sâu thêm vào Bắc Biển Đông. Nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, cơn bão đã mạnh trở lại, áp suất tâm ngày càng giảm. JTWC nâng Rammasun lên thành bão cuồng phong cấp 2, nhưng lại giảm xuống trở lại cấp 1 vào buổi chiều. Lúc 18:45 CST, HKO nâng Rammasun lên thành bão cuồng phong dữ dội theo thang của họ, lúc này bão đã tiến đến gần đặc khu. Cơn bão có dấu hiệu mạnh lên, khiến JTWC tiếp tục đưa nó lên bão cuồng phong cấp 2 vào buổi tối. Rạng sáng ngày 18 tháng 7, JTWC nâng Rammasun lên thành bão cuồng phong cấp 4 lần thứ hai, đây là một trong số ít những cơn bão được nâng lên mức bốn ngay trong Biển Đông, lần gần nhất là trường hợp của bão Vicente năm 2012. Tiếp đến, cơ quan này nâng nó lên thành siêu bão cuồng phong cấp 5 khi sức gió ở vùng tâm bão đã lên đến 52 m/s với áp suất tối thiểu 935 hPa (27,6 inHg), cũng là siêu bão thứ hai trong mùa sau Neoguri. HKO cũng nâng Rammasun lên thành siêu bão vào lúc 5:45 CST. Cơn bão vẫn tiếp tục tăng cường độ lên mãi cho đến chiều tối, khi nó đi qua eo biển Quỳnh Châu và tiếp xúc với mũi cực bắc của đảo Hải Nam, thuộc địa phận huyện Văn Xương, cũng là lúc đạt đến giới hạn cao nhất. Theo CMA (Trung Quốc), bão đi vào vịnh Bắc Bộ với sức gió 52 m/s (cấp 16) và đổ bộ vào Quảng Tây với sức gió cấp 15. Bão suy yếu khi vào đất liền và tan dần.
Công tác phòng tránh
Để chuẩn bị ứng phó với bão, Thống đốc Guam Eddie Calvo đã tuyên bố đặt hòn đảo vào Tình trạng Sẵn sàng cấp độ 3 và sau đó nâng lên thành Tình thế Sẵn sàng cấp độ 1. Sở Dự báo Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ cảnh báo một sự gia tăng bất thường của các đợt gió đứt tầng sẽ khiến cơn bão mạnh thêm trước khi nó đổ bộ vào Guam. Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) cũng dự báo về một số tác động do Rammasun gây ra, tiêu biểu là những cơn mưa có lượng từ trung bình đến rất to sẽ trải khắp đất nước. Người dân Hồng Kông được khuyến cáo về tình trạng mưa nặng hạt và khả năng sạt lở đất như một hậu quả liên đới. Cục Vật lý địa cầu và Khí tượng Macao (SMG) đăng trên trang chủ một thông điệp kêu gọi người dân chú ý đến mọi diễn biến mới nhất về bão Rammasun vào rạng sáng ngày 16 tháng 7.
Cả Phillipines, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Việt Nam đều cảnh giác ứng phó với bão, do Rammasun được dự báo sẽ đổ bộ với cường độ lớn hơn nhiều so với hồi ở Guam. Trạm Khí tượng Trung ương Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (NMCCMA) phát tín hiệu cảnh báo bão màu cam vào lúc 10:00 CST ngày 16 tháng 7, trong khi đặt các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây và Hải Nam vào tình trạng ứng phó thiên tai khẩn cấp. Các nhà khí tượng học Trung Quốc tập trung vào các khả năng cơn bão đổ bộ lần thứ hai và/hoặc thứ ba ở tỉnh Hải Nam của Trung Quốc và các tỉnh miền Bắc Việt Nam. Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương và Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm cứu nạn Việt Nam từ chiều ngày 15 tháng 7 đã tổ chức cuộc họp khẩn bàn giải pháp ứng phó với cơn bão trên đất liền cũng như hướng dẫn ngư dân trên biển tìm nơi trú bão, đồng thời kêu gọi người dân cảnh giác khi nhận định: "Đây là một cơn bão mạnh, di chuyển nhanh và có diễn biến phức tạp".
Philippines
Rammasun được dự báo sẽ là cơn bão cuồng phong đầu tiên ảnh hưởng trực tiếp lên Philippines sau tám tháng, kể từ siêu bão Haiyan. Các công tác phòng tránh bão Rammasun, hay Glenda, đã bắt đầu tại quốc gia này từ chiều ngày 13 tháng 7 theo giờ địa phương. Do sự mạnh lên nhanh chóng của cơn bão, Tổng công ty Truyền tải Quốc gia Philippines đã tuyên bố, "Các biện pháp phòng tránh phải bao gồm bảo đảm độ tin cậy của thiết bị thông tin liên lạc, vật liệu và vật tư cần thiết để sửa chữa các thiệt hại về cơ sở vật chất, cũng như sắp xếp các nhóm sửa chữa trong các khu chiến lược, tạo điều kiện cho việc tái thiết diễn ra nhanh chóng." Báo động bão cấp độ 3 được ban bố ở Catanduanes, trong khi báo động 2 tăng lên một vùng rộng lớn bao gồm Camarines Norte, đảo Burias, đảo Ticao, Marinduque, và phía nam Quezon. Nhiều đảo ở miền Nam Luzon cùng với các vùng phía đông, tây và trung tâm Visayas được đặt trong tình trạng báo động 1. Hơn 12 triệu cư dân được yêu cầu sẵn sàng ứng phó với bão. Tất cả cấp học ở mọi trường lớp đều được yêu cầu nghỉ dạy trong hai ngày bão đổ bộ. Chủ tịch Hội đồng Quản lý rủi ro và Giảm nhẹ thiên tai Philippines (NDRRMC), ông Alexander Pama, trong một cuộc phỏng vấn đã nói: "Chúng tôi đã cảnh báo với công chúng là có thể có các tình trạng báo động do hậu quả của sự nhiễu động thời tiết: sạt lở, lũ quét, mưa to và gió giật mạnh." với hơn 1.300 ngôi làng được tư vấn về lũ lụt và lở đất. Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Manila đã hủy các buổi phỏng vấn cấp thị thực không định cư ban đầu dự tổ chức vào các ngày 15 và 16. Tất cả người nộp đơn được yêu cầu chọn ra một thời điểm phỏng vấn khác. Lực lượng Phòng vệ Biển Philippines đã cấm tất cả mọi hoạt động ngoài khơi của tàu bè. Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Chính quyền địa phương Edgar Tabell cho biết: "Tất cả văn phòng của Bộ ở Luzon và Đông Visayas đã trong tình trạng sẵn sàng đối phó với Glenda. Các trung tâm sơ tán đã được chuẩn bị và dây điện, cầu đường đều được kiểm tra." Ông cũng yêu cầu các quan chức địa phương phối hợp chặt chẽ với họ và cung cấp sự hỗ trợ cho người dân.