Hòa đàm trong cuộc chiến Ukraina đề cập đến tất cả các nỗ lực và cuộc đối thoại ngoại giao giữa các quốc gia và tổ chức nhằm tìm kiếm một giải pháp chính trị để chấm dứt cuộc chiến tại Ukraina. Các nỗ lực này bao gồm các cuộc đàm phán trực tiếp với những cuộc gặp mặt giữa các phái đoàn của Nga và Ukraina, đặc biệt là trong những tuần đầu tiên của cuộc xung đột tại Belarus và Thổ Nhĩ Kỳ. Mặc dù ban đầu đạt được một số tiến triển về các vấn đề như trao đổi tù binh, các cuộc đàm phán này đã bị đình trệ kể từ mùa xuân năm 2022 do sự khác biệt sâu sắc về các điều khoản chính, bao gồm việc Nga sáp nhập các vùng lãnh thổ của Ukraina. Các sáng kiến quốc tế về hòa đàm liên tục được đưa ra khi nhiều quốc gia và nhóm đã đưa ra các đề xuất hòa bình. Nổi bật là "Công thức Hòa bình" 10 điểm của Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelenskyy và các sáng kiến của các quốc gia như Trung Quốc. Nỗ lực của các bên thứ ba khi nhiều nước đã đóng vai trò trung gian hòa giải, bao gồm vai trò chủ đạo của Mỹ, nhất là vai trò cá nhân của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngoài ra còn có Thổ Nhĩ Kỳ, châu Âu thì có Pháp và Đức (trong cơ chế Định dạng Normandy), và gần đây là các quốc gia thuộc châu Mỹ Latinh và châu Phi, nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại và tìm kiếm điểm chung trong hòa đàm.
Lập trường các bên
Lập trường Nga
Trong khúc dạo đầu cho cuộc chiến mà Nga gọi là Chiến dịch quân sự đặc biệt, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhiều lần công kích quyền tồn tại của Ukraina và gọi Ukraina là "vùng đất lịch sử của Nga". Trong bài luận "Về sự thống nhất lịch sử của người Nga và người Ukraina" tháng 7 năm 2021, ông Putin tuyên bố "không có cơ sở lịch sử" cho "ý tưởng coi người Ukraina là một quốc gia tách biệt với người Nga". Ngay trước cuộc chiến, Nga đã yêu cầu một hiệp ước quốc tế cấm Ukraina gia nhập NATO. Đề xuất này đã bị NATO bác bỏ vì nó đi ngược lại chính sách "mở cửa" và nguyên tắc tự quyết của khối. NATO đề nghị cải thiện liên lạc với Nga và thảo luận về việc bố trí tên lửa và tập trận quân sự, miễn là Nga rút quân khỏi biên giới Ukraina.
Lập trường Ukraina
Lập trường của Ukraina được thể hiện qua "Công thức Hòa bình" của Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelenskyy là một kế hoạch ngoại giao gồm 10 điểm nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Nga. Kế hoạch này được ông Zelenskyy công bố lần đầu tại hội nghị thượng đỉnh G20 vào tháng 11 năm 2022. Các điểm chính của công thức bao gồm:
- Nga rút toàn bộ quân đội và chấm dứt chiến sự ngay lập tức.
- Khôi phục biên giới Ukraina trước khi sáp nhập Crimea năm 2014 theo đường biên giới năm 1991.
- Giải phóng tất cả tù nhân và người bị trục xuất.
- Bảo vệ và khôi phục cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraina
- Bảo đảm an ninh lương thực và an ninh năng lượng toàn cầu.
- An toàn bức xạ và hạt nhân, đặc biệt chuyển giao nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia cho IAEA.
- Bảo vệ môi trường, bao gồm rà phá bom mìn và khắc phục thiệt hại sinh thái do vụ phá hủy dập Kakhovka gây ra
- Thiết lập một tòa án đặc biệt để truy tố và xét xử các tội ác chiến tranh của Nga.
- Đảm bảo an ninh cho Ukraina trong việc ngăn chặn sự leo thang xung đột trong tương lai.
- Một hội nghị hòa bình đa phương và hiệp ước hòa bình
Thái độ của Mỹ
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ quan điểm về cuộc xung đột, ông cho rằng cuộc chiến có thể được chấm dứt một cách nhanh chóng nếu các bên đồng ý đàm phán. Ông Trump tin rằng cần phải đàm phán trực tiếp với cả hai bên để đạt được hòa bình, và có những báo cáo về việc ông đã trao đổi với cả Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Volodymyr Zelenskyy về vấn đề này. Tổng thống Trump đã đề xuất rằng Ukraine có thể không thể giành lại Crimea hoặc gia nhập NATO. Ông đã cáo buộc ông Zelenskyy không thực sự muốn hòa bình chừng nào còn nhận được sự hỗ trợ của Mỹ. Ông nhiều lần bày tỏ trước truyền thông phương Tây rằng mình mong muốn chấm dứt cuộc chiến vô nghĩa này và ông Trump đổi lỗi cho người tiền nhiệm về cuộc chiến và nhiều lần cho rằng nếu ông là tổng thống vào thời khắc đó thì cuộc chiến này sẽ không xảy ra. Vào ngày 18 tháng 8 năm 2025, Trump và Zelenskyy, cùng với các nhà lãnh đạo của Vương quốc Anh, Phần Lan, Pháp, Ý, Đức, NATO và Liên minh Châu Âu, đã họp tại Nhà Trắng để thảo luận về hậu quả của hội nghị thượng đỉnh ngày 15 tháng 8. Các đảm bảo an ninh mạnh mẽ cho Ukraine tương tự như Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương là chủ đề chính trong chương trình nghị sự. Vào ngày 19 tháng 8 năm 2025, Trump phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với Fox News: "Về vấn đề an ninh, (người châu Âu) sẵn sàng đưa người đổ bộ. Chúng tôi sẵn sàng giúp đỡ họ, đặc biệt là bằng đường hàng không".
Diễn biến
Trong năm 2025, Nga và Ukraina cũng đã nối lại hòa đàm trực tiếp tại Thổ Nhĩ Kỳ sau hơn 3 năm, tuy nhiên chỉ đạt được kết quả hạn chế là các cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn. Chiến sự Nga và Ukraina vẫn căng thẳng bất chấp những nỗ lực thúc đẩy thỏa thuận hòa bình từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump đã tiến hành một loạt hoạt động ngoại giao, bao gồm cả cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Alaska năm 2025. Hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 12 tháng 9 năm 2025 tuyên bố đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine đang ở trạng thái tạm dừng, và cáo buộc châu Âu cản trở tiến trình này. Tuyên bố của Điện Kremlin đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia phường Tây vừa công bố thêm nhiều biện pháp trừng phạt nhắm vào dầu mỏ và vũ khí của Nga, tăng cường cấm vận và hạn chế tài chính. Liên minh châu Âu (EU) đã thông báo gia hạn thêm 6 tháng với các biện pháp trừng phạt nhằm vào 2.500 thực thể và cá nhân trong khuôn khổ các lệnh trừng phạt với Nga, bao gồm việc đóng băng tài khoản ngân hàng và cấm nhập cảnh vào EU. Ủy ban châu Âu dự kiến trình đề xuất về gói trừng phạt thứ 19 với Nga nhắm vào đội tàu chở dầu "bóng tối", các ngân hàng Nga và có các biện pháp siết chặt việc bán dầu của Nga. Tổng thống Putin gần như đã loại trừ khả năng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky, dù nhà lãnh đạo Ukraina cho rằng cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai người rất quan trọng để phá vỡ thế bế tắc.