Một loạt các vụ nổ súng và các vụ nổ kinh hoàng đã xảy ra tại các quận 10 và 11 của thủ đô Paris, Pháp, tại sân vận động Stade de France ở Saint-Denis, phía bắc thủ đô, và các nơi khác trong vùng Île-de-France bắt đầu từ lúc 21:16 (CET) thứ sáu, ngày 13 tháng 11 năm 2015 cho đến 00:58 (CET) ngày 14 tháng 11 năm 2015. Có ít nhất 3 vụ nổ riêng biệt và 6 vụ nổ súng đã được báo cáo xung quanh thủ đô, trong đó có một vụ đánh bom gần Stade de France ở vùng ngoại ô Saint-Denis phía bắc. Cuộc tấn công đẫm máu xảy ra tại nhà hát Bataclan nơi bọn tấn công đã bắt con tin trước khi bị cảnh sát tràn vào khống chế vào lúc 00:58 (CET).
Ít nhất 132 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng súng và bom, riêng tại phòng hòa nhạc Bataclan ở trung tâm Paris là 89 người. Có 352 người bị thương trong các vụ tấn công trong đó có 99 người đang trong tình trạng nguy cấp. Một báo cáo cho rằng đã có khoảng 8 tên khủng bố, 7 người đã chết. Các nhà chức trách đang tiếp tục tìm kiếm người còn lại và những kẻ đồng lõa. Sau cuộc tấn công Tổng thống Pháp François Hollande tuyên bố tình trạng khẩn cấp và đóng cửa biên giới toàn bộ nước Pháp trên đài truyền hình vào lúc 23:58 CET. Đây là lần đầu tiên Pháp tuyên bố tình trạng khẩn cấp kể từ năm 1961 và chiến tranh Algeria. Lệnh giới nghiêm cũng lần đầu tiên được đưa ra kể từ năm 1944.
Ngày 14/11/2015 Nhà nước Hồi giáo (IS) thừa nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Tổng thống Hollande cũng nói rằng "vụ tấn công được phối hợp, lên kế hoạch và tổ chức từ bên ngoài, với sự hỗ trợ từ bên trong" và mô tả đây là "một hành động chiến tranh". Và ông cũng tuyên bố sẽ đáp trả bọn khủng bố (IS) trên mọi lãnh thổ.
Cuộc tấn công được xem đẫm máu nhất tại Pháp kể từ thế chiến 2. Đây cũng là cuộc tấn công đẫm máu trong Liên minh châu Âu kể từ vụ đánh bom tại Madrid năm 2004. Trước đó ngày 12 tháng 11 năm 2015 đã xảy ra cuộc tấn công của IS tại Lebanon làm thiệt mạng 43 người và 14 ngày trước đó là vụ tai nạn 9268 của Metrojet của Nga làm 217 hành khách và 7 nhân viên thiệt mạng, chi nhánh Sinai của IS tuyên bố nhận trách nhiệm cuộc tấn công. Trước cuộc tấn công, nước Pháp đã được đặt trong tình trạng báo động cao kể từ Vụ tấn công Charlie Hebdo làm 17 người thiệt mạng bao gồm dân thường và cảnh sát.
Hoàn cảnh
Quân đội Pháp đã tham gia các cuộc không kích vào IS tại Iraq và Syria kể từ ngày 19/9/2014, được biết đến với tên Chiến dịch Chammal. Trong tháng 10/2015, Pháp lần đầu tiên tấn công các mục tiêu ở Syria. IS nhấn mạnh đến các vụ không kích này trong nội dung văn bản thừa nhận trách nhiệm của tổ chức này về vụ tấn công.
Pháp đã đề cao cảnh giác kể từ vụ xả súng vào trụ sở tuần báo Charlie Hebdo và các vụ khủng bố khác có liên quan tấn công Île-de-France vào tháng 1 năm 2015. Hơn nữa, Pháp cũng đã bắt đầu thắt chặt an ninh cho Hội nghị biến đổi khí hậu năm 2015 của Liên Hợp Quốc được tổ chức tại Paris từ 30 tháng 11 đến 11 tháng 12 năm 2015, và biên giới đã được bắt đầu kiểm tra nghiêm ngặt 1 tuần trước khi xảy ra các cuộc tấn công..Vụ thảm sát Charlie Hebdo tháng 1/2015 đã xảy ra tại quận 11, Paris nơi nhà hát Bataclan tọa lạc. Các vụ tấn công khác ở Pháp cũng đã diễn ra trong thời gian gần đây, chẳng hạn như đâm của 3 binh sĩ Pháp đang tuần tra bên ngoài một trung tâm cộng đồng Do Thái ở thành phố Nice, cuộc tấn công nhà máy khí đốt ở thị trấn Saint-Quentin Fallavier và vụ tấn công trên chuyến tàu xe lửa Thalys đi từ Amsterdam sang Paris.
Diễn biến
Thời gian biểu các cuộc tấn công
13/11:
- 21:16 – Vụ đánh bom tự sát đầu tiên tại Stade de France.
- 21:20 – Vụ đánh bom tự sát thứ hai tại Stade de France.
- 21:25 – Xả súng tại rue Bichat.
- 21:32 – Xả súng tại rue de la Fontaine-au-Roi.
- 21:36 – Xả súng tại rue de Charonne.
- 21:40 – Vụ đánh bom tự sát trên boulevard Voltaire.
- 21:40 – Bốn người đàn ông vào nhà hát Bataclan và bắt đầu xả súng.
- 21:53 – Vụ đánh bom tự sát thứ ba Stade de France.
- 22:00 – Con con tin bị giữ tại Bataclan.
14/11:
- 00:20 – Lực lượng đặc nhiệm tiến vào Bataclan.
- 00:58 – Cảnh sát Pháp kết thục cuộc vây hãm Bataclan.
Thời gian theo CET (UTC+1).
Có ít nhất 6 cuộc tấn công riêng rẽ diễn ra bao gồm 6 vụ nổ súng và 3 vụ nổ khác. Vụ nổ súng được báo cáo diễn ra tại các địa điểm bao gồm phố Alibert, phố Charonne, nhà hát Bataclan ở Boulevard Voltaire, Đại lộ République, và Đại lộ Beaumarchais. Theo kiểm sát viên Pháp Molins, có lẽ đó là 3 nhóm khủng bố lành nghề, mà đã thỏa thuận với nhau trước. Nhóm đầu tiên tấn công sân bóng, nhóm thứ hai chạy một chiếc xe hiệu SEAT nhắm vào các quán ăn và quán nước ở trung tâm Paris và nhóm thứ ba đột nhập vào nhà hát Bataclan. Những bom đeo nịt của các tên khủng bố giống hệt với nhau.
Sân vận động Stade de France
Sân vận động Stade de France Quận Saint-Denis, vào lúc bom nổ có tới 80.000 khán giả đang xem trận đá bóng giao hữu giữa đội tuyển quốc gia Pháp (nước sẽ tổ chức giải bóng đá Euro 2016) và đội tuyển quốc gia Đức (vừa dành chức vô địch World Cup 2014). Tổng thống Pháp François Hollande và ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier cũng có mặt trong số khán giả. Trận đấu được chiếu trực tiếp ở 66 nước.
Một trong số 3 kẻ khủng bố có vé vào cửa và tính vào sân bóng ở cổng D ở Avenue Jules Rimet 15 phút sau khi trận đấu bắt đầu. Nhân viên an ninh kiểm soát hắn, thấy được giây nịt bom, sau đó vài giây hắn đã lùi ra và cho bom nổ vào lúc 21:20 giờ, giết chết một người ở gần đó. Sau đó cảnh sát đã tìm thấy hắn có mang theo một thẻ hộ chiếu Syria. Kẻ khủng bố thứ 2 định xâm nhập sân bóng ở cổng H nhưng không được, và đã kích nổ bom vào lúc 21:30 giờ. Còn kẻ khủng bố thứ 3 đã cho bom giây nịt nổ cách xa sân bóng ở Rue des Trémies gần quán McDonald's - vào lúc 21:52 giờ. Không ai bị thương cả.
Cả ba vụ nổ có thể nghe và cảm nhận được trong sân bóng và trong truyền hình (phút đấu 17 và 20). Đa số khán giả theo lời họ sau này cho đó chỉ là pháo đốt. Trong khi Hollande đã bỏ về khi hiệp đầu chấm dứt, Steinmeier ở lại xem hiệp hai. Trận đấu được cho tiếp tục để khán giả khỏi bị hoảng sợ.
Sau khi trận đấu chấm dứt, khán giả được hướng dẫn ra về. Vì không phải cổng nào cũng mở, nhiều khán giả đã tràn xuống sân. Cả hai đội tuyển quốc gia vì lý do an ninh cũng ở lại trong sân. Đội Đức thì ngủ trên đệm ngay tại sân bóng cùng với đội Pháp với tinh thần đồng đội vào buổi sáng họ được đưa thẳng ra sân bay.
Trước trận đấu vài giờ đội tuyển quốc gia Đức đã phải rời khỏi khách sạn vì khách sạn đối diện Hotel Molitor Paris ở quận 16 bị đe dọa đặt bom.
Nổ súng vào các quán ăn uống
Le Carillon và Le Petit Cambodge
Cả hai địa điểm này nằm ở góc phố Bichat và phố Alibert, gần Kênh đào Saint-Martin thuộc quận 10, Paris. Những kẻ khủng bố vào lúc 21 giờ 25' tới bằng xe Seat Leon, đã bắn vào những người ngồi bên ngoài quán bar-cà phê Le Carillon vào khoảng 21:20 (CET). Sau đó chúng lao qua phố Bichat tấn công nhà hàng đồ ăn Campuchia có tên Le Petit Cambodge làm hàng loạt người tử vong, tổng cộng 15 người chết, 10 người bị thương. Theo một nhân chứng, một trong các tay súng đã hét lên "Allahu Akbar". Theo các báo cáo những kẻ khủng bố đã "chạy trốn trên 1 hoặc 2 chiếc xe" sau khi xảy ra vụ tấn công. Một trong những chiếc xe bỏ chạy được ghi nhận có giấy phép của Bỉ. Các bác sĩ từ bệnh viện Saint-Louis gần Le Carillon đã tới hỗ trợ khẩn cấp người bị thương.
La Casa Nostra và Cafè Bonne Bière
Những kẻ khủng bố cũng với chiếc xe Seat Leon ngừng tại một ngã tư. khoảng 21:35 Uhr họ bắn vào quán ăn Ý La Casa Nostra ở Rue de la Fontaine au Roi 2 và quán nước Café Bonne Bière ở Rue du Faubourg-du-Temple 32. 5 người đã chết, 8 người bị thương nặng.
Phố Charonne
Vào lúc 21:38 Uhr, các kẻ khủng bố lại dùng AK-47 bắn từ một chiếc xe Seat Leon bắn vào quán nước La Belle Équipe ở 92 Rue de Charonne làm thiệt mạng 19 người. 9 người khác bị thương nặng.
Đại lộ Voltaire
Khoảng 21:43 Uhr, một tên khủng bố đã tự giật bom tự tử tại quán Café Comptoir Voltaire ở 253 Boulevard Voltaire. Một người khác bị thương nặng. Chỗ này chỉ cách nhà hát Bataclan 900 mét.
Xả súng và bắt giữ con tin tại nhà hát Bataclan
Nhà hát Bataclan là nơi có nhiều người thiệt mạng nhất. Vào khoảng lúc 21g40 ngày 13-11 (tức 3g30 sáng 14-11 giờ Việt Nam), 4 kẻ tấn công có trang bị súng AK-47 ra khỏi chiếc xe VW Polo, đột nhập vào khán phòng và bắt đầu xả súng trong khoảng 10 phút vào đám đông. Lúc đó ban nhạc rock người Mỹ Eagles of Death Metal đang trình diễn trước khoảng 1.500 khán giả. Nửa tiếng sau đó, những kẻ tấn công bắt đầu bắt giữ con tin và trấn áp họ suốt hai tiếng đồng hồ cho tới lúc được cảnh sát giải cứu. Một số người đã bị chúng giết trong lúc bắt giữ làm con tin. Tổng cộng những tên khủng bố đã giết ít nhất 89 người ở đây. Cảnh sát khi tràn vào đã bắn chết một tên khủng bố, 3 kẻ còn lại đã dựt bom đeo nịt tự tử.
Điều tra
Nhóm khủng bố
Ngày 14 tháng 11 năm 2015, tổng thống Pháp François Hollande cho biết, hung thủ là những người ủng hộ tổ chức IS; những việc làm đã hoạch định ở ngoài nước Pháp và tổ chức với sự giúp đỡ của đồng bọn ở trong nước Pháp. Vào ngày 15 tháng 11, tổng công tố viên Molins loan báo 7 kẻ khủng bố đã chết. Trong số 7 người này, 6 kẻ đã dựt bom đeo quanh bụng cùng loại, một kẻ đã chết vì đạn của lực lượng an ninh, trước khi anh ta làm được chuyện đó. Nhóm khủng bố chia ra làm 3 đội, tấn công ba nơi – sân vận động, nhà hát và các quán ăn. Những kẻ khủng bố sân vận động đã không được cho vào vì kiểm soát an ninh đã khám phá ra những bất thường trong quần áo của họ. Hiện tại nhà cầm quyền đang điều tra nhóm bắn vào nhà hàng. Tổng cộng trong số các thủ phạm chỉ còn một người sống sót: Salah Abdeslam bị bắt ở Brüssel 4 tháng sau đó và đang bị điều tra ở Pháp.
Tất cả những tên khủng bố cho tới giờ được nhận diện là người Pháp từ 20 tới 31 tuổi gốc Ả Rập, sinh ra và lớn lên ở ngoại ô Paris và Bruxelles, Bỉ. Họ hoặc làm những việc lặt vặt để sinh sống hoặc đang thất nghiệp. Ít nhất một người đã có phạm tội nhẹ. Nhiều người không còn liên lạc với gia đình. Theo các tin tức hiện thời, thì họ chưa bị án tù giam, như vậy họ không thể trở nên quá khích trong khi ở tù. Có lẽ họ trở thành cực đoan khi đã ra nước ngoài: ít nhất 3 người trong nhóm từ cuối năm 2013 đã tới Syria, và ở đó nhiều tháng. Như vậy "thế hệ Syria" có lẽ đã tới châu Âu rồi. Hiện thời (2017) người ta đã nhận diện được 6 trong số 7 kẻ khủng bố.
Abdelhamid Abaaoud
- Abdelhamid Abaaoud, 27 tuổi người Bỉ, sinh trưởng ở Molenbeek, cha là người Maroc, được xem là kẻ đã giật dây và hoạch định kế hoạch tấn công theo đài truyền hình Pháp RTL. Anh ta đã thú nhận có liên lạc trực tiếp với các kẻ khủng bố. Tin này hiện chưa được nguồn khác xác nhận. Abaaoud đầu năm 2013 đã tới Syria. Đầu năm 2015 anh ta lên kế hoạch một cuộc khủng bố ở Bỉ, nhưng bị bại lộ nên đã bỏ trốn. Trong tháng 7, tòa án Bỉ đã xử vắng mặt Abaaoud 20 năm tù. Theo cơ quan điều tra, qua dấu tay trên súng AK-47, Abaaoud vào ngày 13.11 thuộc nhóm 3 người mà đã tấn công vào các quán ăn uống ở phía đông Paris. Ibrahim Abdeslam đã dựt bom tự sát, Abaaoud và một đồng lõa khác trốn thoát và đậu xe tại vùng ngoại ô Montreuil. Abaaoud và một người đồng lõa sau đó dự định, và ngày 18 hay là 19.11 sẽ dựt bom ở La Défense, phía tây Paris.
Ismaël Omar Mostefaï
- Một trong những thủ phạm, có một người gốc Algeria có quốc tịch Pháp, Ismaël Omar Mostefaï (sinh năm 1985 ở Courcouronnes) sau vụ khủng bố ở nhà hát Bataclan đã được nhận diện qua phân tích DNA những ngón tay anh ta mà bị cắt đứt. Mostefaï, có 3 anh trai và 2 chị em gái, đã có con, từ năm 2010 đã bị mật thám ghi nhận vì có khuynh hướng quá khích. Lực lượng đặc biệt của cảnh sát đang giam giữ người cha và một người anh của Mostefaï.
Salah Abdeslam
- Hiện tại người ta đang lùng bắt kẻ khủng bố thứ 8 trong nhóm này, đó là Salah Abdeslam, 26 tuổi quốc tịch Bỉ, sinh trưởng ở Molenbeek, em trai của Ibrahim Abdeslam. Theo báo Le Monde, Salah vào sáng thứ bảy trước cuộc tấn công đã bị cảnh sát biên phòng kiểm soát, nhưng đã cho đi. Trong xe có hai người khác nữa. Chưa biết rõ là Salah Abdeslam có tham dự cuộc tấn công, nhưng anh ta là người đã mướn chiếc xe VW Golf và chở các hung thủ tới nhà hát Bataclan. Nhờ chiếc xe này mà cảnh sát mới tìm ra manh mối. Các người điều tra sau này cho là, Salah đã chở 3 kẻ khủng bố tự sát tới sân vận động Stade de France rồi sau đó đậu xe ở quận 18. Salah được cho là chiu trách nhiệm về việc hậu cần trong vụ này. Anh ta là người đã mướn chiếc xe VW Polo, cũng như mướn một căn hộ ở Bobigny và 2 phòng khách sạn ở Alfortville, 2 khu đều ở phía đông Paris. Trong một bài viết thú nhận của ISIS nói là đã chịu trách nhiệm vụ tấn công ở quận này. Ngoài Abdeslam một người khác đang bị Bỉ công bố lùng bắt: Mohamed Abrini, 30 tuổi, 2 ngày trước các cuộc tấn công đã bị quay phim cùng với Salah Abdeslam tại một trạm đổ xăng ở Resson trên đường cao tốc hướng Paris.
Ngày 21.11, luật sư Carine Couquelet, bào chữa cho Hamza Attou, cho biết ông ta đã cùng với người bạn là Mohammed Amri, đã tới Paris hôm sau vụ khủng bố đón Salah Abdeslam về Bỉ. Salah mặt một áo khoát dầy, có lẽ là có áo vét chứa bom bên trong. Trên chuyến đi họ đã bị cảnh sát chận lại 3 lần nhưng lại cho đi tiếp. Cả hai người đi đón đã bị bắt thứ bảy tuần trước tại Molenbeek.
Ibrahim Abdeslam
- Ibrahim Abdeslam, 31 tuổi, anh của Salah Abdeslam đã dựt bom tự sát tại quán ba Comptoir Voltaire. Ibrahim cũng đã mướn một chiếc xe Seat Leon, được sử dụng trong vụ tấn công và sau đó được tìm ra ở gần Paris. Các hung thủ đã dùng xe này để di chuyển trong quận 10, và dùng AK-47 bắn vào các khách ở quán Bar Le Carillon và Le Petit Cambodge. Ibrahim sau cùng sống ở Molenbeek, Bruxelles.
Mohamed Abdeslam, người em trai út bị bắt vào tối thứ bảy ở Bruxelles, theo tin nữ luật sư của anh ta, thì đã được thả ra. Anh ta sống cùng với những người anh của mình và làm việc cho cơ quan hành chính ở Molenbeek. Hiện chưa rõ Mohamed Abdeslam có biết gì về các hoạch định chương trình tấn công.
Bilal Hadfi
- Bilal Hadfi, 20 tuổi người Pháp, đánh bom tự sát trước sân vận động Stade de France. Anh ta cũng sống sau cùng ở Bỉ, sau khi vào đầu năm 2015 đã tới Syria ở trong nhiều tháng.
Samy Amimour
- Samy Amimour, 28 tuổi, người Pháp là một trong những hung thủ tại khán phòng Bataclan. Anh ta xuất thân từ Drancy, một ngoại ô của Paris, đã định tới một trại đào tạo khủng bố ở Yemen. Theo báo chí thì anh ta phải báo cáo thường xuyên cho cảnh sát, nhưng đã biến mất vào năm 2013.