Các cuộc biểu tình của Thế hệ Z là một loạt các cuộc biểu tình và bạo loạn do những người trẻ tuổi dẫn dắt, diễn ra ở một số khu vực trên thế giới trong thập niên 2020. Các cuộc biểu tình tại Bangladesh năm 2024 được nhiều người coi là cuộc cách mạng Thế hệ Z thực sự đầu tiên và đã truyền cảm hứng cho hàng loạt các cuộc biểu tình do Thế hệ Z khởi xướng khác, bao gồm tại Nepal, Indonesia, Philippines, Đông Timor, và Maldives, cũng như ở nhiều khu vực khác trên thế giới. Dù khởi phát từ châu Á, đến năm 2025, phong trào biểu tình đã lan rộng sang các châu lục khác.
Mặc dù nguyên nhân dẫn đến biểu tình ở mỗi quốc gia là khác nhau, nhưng nhìn chung chúng đều là phản ứng trước tình trạng bất bình đẳng, mức sống suy giảm, nạn tham nhũng, sự suy thoái dân chủ và chủ nghĩa độc tài. Là thế hệ bản địa kỹ thuật số (digital-native) thực thụ đầu tiên, người trẻ đã biến mạng xã hội thành công cụ chủ chốt để vận động và điều phối các cuộc biểu tình. Mặt khác, chính mạng xã hội cũng bị những người ngoài Thế hệ Z xem là nguyên nhân sâu xa của làn sóng phản kháng.Trên thực tế, một nghiên cứu ứng dụng học máy do Bloomberg Economics thực hiện vào cuối năm 2025 – phân tích 22 triệu điểm dữ liệu về các động lực xoay quanh biểu tình của Gen Z – đã chỉ ra mối tương quan giữa mức độ thâm nhập của mạng xã hội cùng độ tuổi trung bình thấp với sự gia tăng bất mãn xã hội về các vấn đề như bất bình đẳng kinh tế - xã hội, thất nghiệp và tham nhũng.
Một số cuộc biểu tình, chẳng hạn như Nổi dậy tháng 7 năm 2024 tại Bangladesh hay ở Nepal, đã dẫn đến sự sụp đổ của các chính phủ quốc gia. Kéo theo đó, nhiều người đã thiệt mạng trong các sự kiện lật đổ này. Đặc biệt, phong trào đã đánh dấu sự ra đời của các đảng chính trị Thế hệ Z đầu tiên trên thế giới – Đảng Công dân Quốc gia và Đảng Rastriya Swatantra, những đảng có các ứng cử viên trở thành những nhà lãnh đạo Gen Z đầu tiên trên thế giới được bầu làm nghị sĩ quốc hội trong chính phủ.
Bối cảnh
Những làn sóng bất ổn đầu tiên mà Thế hệ Z phải đối mặt bắt nguồn từ cuộc Đại suy thoái, và sau đó, khi một bộ phận bước vào độ tuổi trưởng thành, là những hệ lụy từ Đại dịch COVID-19. Theo dữ liệu tính đến tháng 3 năm 2026 từ Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, thế giới đã ghi nhận ít nhất 120 "cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn" tại tối thiểu 73 quốc gia trong vòng 12 tháng trước đó, mức cao nhất kể từ năm 2017.
Nguyên nhân
Các cuộc biểu tình xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau tùy thuộc vào từng quốc gia. Tuy nhiên, nhìn chung chúng đều bắt nguồn từ sự bất mãn với các chính phủ đương nhiệm, bất ổn kinh tế, các cáo buộc tham nhũng, cũng như từ một bộ phận lớn giới trẻ bất mãn, thường xuyên chịu cảnh thất nghiệp và đang phải đối mặt với mức sống suy giảm do khó tiếp cận các tiện ích và nguồn tài nguyên cơ bản. Sự gia tăng bất bình đẳng xã hội cũng được coi là sợi chỉ đỏ xuyên suốt các cuộc biểu tình và bạo loạn do Thế hệ Z khởi xướng trên toàn thế giới,
Nghiên cứu của Bloomberg Economics đã xem xét các động lực khả dĩ dẫn đến phong trào biểu tình của Thế hệ Z tại từng quốc gia, qua đó phát hiện ra rằng bất bình đẳng thu nhập là nguyên nhân hàng đầu thúc đẩy các cuộc biểu tình của giới trẻ ở Peru và Mexico. Tham nhũng chính trị là động lực chính gây ra bất ổn ở Philippines, trong khi tình trạng nghèo đói cùng cực và thiếu điều kiện tiếp cận hệ thống vệ sinh cơ bản, nước sạch lại là nguyên nhân châm ngòi cho các phong trào ở Madagascar. Tương tự, Hệ thống Theo dõi Biểu tình Toàn cầu của Quỹ Carnegie cũng chỉ ra rằng tham nhũng nhà nước là chất xúc tác chính cho các cuộc biểu tình, theo sau là những hành vi lạm quyền phản dân chủ và những khó khăn về kinh tế.
Nguồn gốc
Sự huy động của Thế hệ Z (2010–2017)
Sự tham gia vào các hoạt động chính trị của Thế hệ Z (Gen Z) đã bắt đầu được ghi nhận từ năm 2010. Ví dụ sớm nhất là trong các cuộc biểu tình của sinh viên tại Vương quốc Anh cùng năm, khi cảnh sát bị cáo buộc đã dừng và khám xét trái phép một cặp song sinh mới 11 tuổi. Các báo cáo lúc bấy giờ cũng chỉ ra rằng, một tỷ lệ lớn những người xuống đường biểu tình thuộc về thế hệ Z. Cảnh sát Anh sau đó thừa nhận đã giam giữ nhiều trẻ em tham gia biểu tình, trong đó có những em chỉ mới 11 tuổi. Một năm sau, trong các cuộc bạo loạn tại Anh năm 2011, một cậu bé và một cô bé 11 tuổi khác cũng đã bị bắt giữ do liên quan đến các vụ bạo động.
Cũng trong năm 2011, giữa bối cảnh làn sóng Mùa xuân Ả Rập bùng nổ tại Syria, Hamza al-Khatib – một cậu bé 13 tuổi bị lực lượng an ninh sát hại – đã trở thành biểu tượng lớn của phong trào phản kháng.
Đến năm 2013, tại các cuộc biểu tình ở công viên Gezi (Istanbul), Berkin Elvan (15 tuổi) đã tử vong sau khi bị cảnh sát bắn trúng đầu bằng hộp hơi cay. Cái chết của cậu đã châm ngòi cho hàng loạt cuộc biểu tình của trẻ em. Thậm chí vào ngày Chủ quyền quốc gia và Ngày trẻ em, bốn đứa trẻ mang theo biểu ngữ và hô khẩu hiệu phản đối đã bị cảnh sát tạm giữ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng độ tuổi trung bình của những người tham gia biểu tình tại công viên Gezi thời điểm đó vẫn là 28.
Vào tháng 10 năm 2015, các báo cáo từ Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Lima cho biết một nhóm thanh niên thuộc Thế hệ Z đã tự lên kế hoạch, tổ chức và thực hiện một cuộc biểu tình, đỉnh điểm là cuộc tuần hành đến tòa nhà Quốc hội. Đây là một phần trong chuỗi hoạt động phản đối dự án khai thác mỏ Las Bambas năm 2015 tại Peru.
Tháng 12 năm 2017, một bài viết trên tạp chí Americas Quarterly nhận định rằng, dù động lực chính thúc đẩy thay đổi chính trị tại Paraguay lúc bấy giờ thuộc về Thế hệ X, người ta vẫn ghi nhận sự xuất hiện của các nhà hoạt động trẻ tuổi hơn thuộc thế hệ mới.
Trong các cuộc biểu tình tại Nga giai đoạn 2017–2018, Thế hệ Z cũng trở nên tích cực hơn về mặt chính trị và chủ động xuống đường, dù chưa đóng vai trò lãnh đạo phong trào.
Cuối cùng, trong các cuộc biểu tình chống lại nhà lãnh đạo Daniel Ortega tại Nicaragua, chiến dịch đàn áp khốc liệt đã khiến 325 người tử vong, trong đó có 29 trẻ vị thành niên (bao gồm cả một em bé mới 1 tuổi). Ngoài ra, có 22 thanh thiếu niên khác bị liệt vào danh sách các tù nhân chính trị.
Các phong trào của Thế hệ Z (2018–2023)
Kể từ cuối thập niên 2010, các thành viên thuộc Thế hệ Z đã dẫn dắt nhiều cuộc biểu tình trên khắp thế giới, hình thành nên làn sóng mà một số nhà quan sát gọi là "Phong trào Thế hệ Z". Phong trào đầu tiên do Thế hệ Z dẫn dắt được ghi nhận là March for Our Lives, một tổ chức và phong trào do học sinh, sinh viên Gen Z khởi xướng vào tháng 3 năm 2018.Các hoạt động khác của Gen Z trong thời gian này bao gồm #NoBoundaries5, một phong trào tự do tình dục bắt đầu vào năm 2019. Phong trào Fridays for Future, khởi phát từ ngày 20 tháng 8 năm 2018, là cột mốc đầu tiên ghi nhận một chuỗi các cuộc biểu tình được định nghĩa là "các cuộc biểu tình của Gen Z". Cụ thể, thuật ngữ này được sử dụng lần đầu trong bài viết mang tên "Ok Boomer!" do công ty Ipsos xuất bản ngày 8 tháng 12 năm 2019.
Các cuộc biểu tình của Gen Z trên quy mô toàn quốc được ghi nhận sớm nhất vào năm 2020, khi thuật ngữ này được dùng để mô tả các cuộc biểu tình tại Thái Lan giai đoạn 2020–2021. Vào năm 2022, các cuộc bạo động Aragalaya nổ ra đã dẫn đến sự sụp đổ của chính phủ Sri Lanka. Mặc dù khái niệm "biểu tình Gen Z" không được dùng để gọi tên các cuộc biểu tình Black Lives Matter bắt đầu từ năm 2020, nhưng có tới 41% số người tham gia xuống đường nằm trong độ tuổi từ 18 đến 29.
Dù không được xếp vào nhóm các cuộc biểu tình của Thế hệ Z, nhưng các cuộc biểu tình tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2025, một số cuộc biểu tình ở Đông Nam Âu (2024–nay), làn sóng phản đối tuyên bố thiết quân luật tại Hàn Quốc năm 2024 và biểu tình tại Myanmar từ năm 2021 đến nay đều ghi nhận sự tham gia đông đảo của những người biểu tình thuộc thế hệ này.
Các cuộc biểu tình của Thế hệ Z (2024–2026)
Các cuộc biểu tình tại Bangladesh năm 2024 được nhiều người coi là cuộc cách mạng Thế hệ Z thành công đầu tiên trên thế giới, khơi nguồn cảm hứng cho các phong trào tương tự của Thế hệ Z tại nhiều quốc gia châu Á khác, bao gồm Nepal, Indonesia, Philippines, Đông Timor và Maldives. Thuật ngữ này sau đó tiếp tục được dùng để mô tả các cuộc biểu tình phản đối dự luật tài chính tại Kenya năm 2024 – một phong trào bạo loạn quy mô lớn do phần lớn giới trẻ Gen Z dẫn đầu nhằm phản đối việc tăng thuế gây tranh cãi.
Khái niệm này ngày càng trở nên phổ biến trên toàn cầu sau khi chính phủ Nepal bị lật đổ vào năm 2025 cùng một chuỗi các cuộc biểu tình đồng thời diễn ra trong và sau thời điểm đó. Làn sóng biểu tình toàn cầu này tiếp tục lan rộng khi các phong trào tương tự do giới trẻ dẫn dắt đồng loạt bùng nổ tại Madagascar và Ma-rốc. Vào tháng 9, một cuộc cải cách hưu trí không được lòng dân cùng các vụ bê bối tham nhũng đã châm ngòi cho một cuộc tuần hành tự phát được gọi là "cuộc tuần hành của Gen Z" tại Lima, Peru. Tính đến tháng đó, các cuộc biểu tình của Thế hệ Z đã lan rộng sang cả ba châu lục: châu Á, châu Phi và Nam Mỹ. Cuối tháng 9, truyền thông Ý ghi nhận sự tham gia đông đảo của những người biểu tình Gen Z trong các cuộc tổng đình công và biểu tình vì Gaza tại quốc gia này.
Phương thức
Mạng xã hội
Các thành viên thuộc Thế hệ Z, những người lớn lên trong kỷ nguyên Internet, thường xuyên sử dụng mạng xã hội làm nền tảng để tổ chức và điều phối các cuộc biểu tình cũng như các cuộc bạo động. Những người biểu tình ở Ma-rốc và Nepal thường xuyên trao đổi kế hoạch thông qua nền tảng nhắn tin Discord, bên cạnh đó, các ứng dụng khác như Instagram, TikTok và Telegram cũng được ghi nhận là những công cụ đắc lực để duy trì liên lạc và lan tỏa chương trình nghị sự của họ.
Mặc dù các cuộc biểu tình trước đây ở Nepal ban đầu diễn ra trong hòa bình hoặc chỉ giới hạn trên không gian mạng, lệnh cấm mạng xã hội do chính phủ ban hành vào tháng 9 năm 2025 đã đẩy phong trào sang hướng hành động trực tiếp, khi những người biểu tình Gen Z cáo buộc lệnh cấm này là một hành vi kiểm duyệt. Người biểu tình đã lan truyền các video ngắn trên Facebook và TikTok để tố cáo tình trạng tham nhũng và gia đình trị.
Biểu tượng
Trong nhiều cuộc biểu tình của Thế hệ Z, Cờ Jolly Roger của băng Hải tặc Mũ Rơm từ bộ anime One Piece đã được sử dụng như một biểu tượng quốc tế của phong trào phản kháng. Lá cờ này đã xuất hiện trong các cuộc biểu tình tại Indonesia, Madagascar, Nepal và Bulgaria.
Lần đầu tiên cờ cướp biển Mũ Rơm được ghi nhận sử dụng ngoài đời thực trong một hoạt động phản kháng là tại Yogyakarta, Indonesia vào tháng 10 năm 2023, khi hàng ngàn người dân nước này xuống đường biểu tình phản đối cuộc chiến Gaza. Gần hai năm sau, các sinh viên biểu tình tại Indonesia lại bắt đầu giương cao lá cờ này vào tháng 2 năm 2025. Lá cờ này thực sự trở nên nổi bật trong các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Indonesia năm 2025.