Bão Pam là siêu bão có sức gió 10 phút mạnh thứ 2 ở Nam Thái Bình Dương, chỉ đứng sau bão Winston năm 2016 và có áp suất thấp thứ 4 tại Nam bán cầu sau bão Winston năm 2016, Zoe năm 2002 cùng khu vực và bão Gafilo 2004 ở khu vực tây nam Ấn Độ Dương.
Lịch sử khí tượng
Hệ thống bắt đầu từ một nhiễu động nhiệt đới được Cơ quan Khí tượng Fiji phát hiện vào ngày 5 tháng 3 năm 2015 ở phía đông bắc quần đảo Solomon. Đến ngày 6 tháng 3 năm 2015, hệ thống được phân loại là Áp thấp nhiệt đới 11F nhờ điều kiện biển ấm và độ đứt gió thấp giúp mây đối lưu tích tụ quanh tâm. Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp thuộc Hải quân Hoa Kỳ cũng theo dõi và gắn mã hiệu cho hệ thống này là Áp thấp nhiệt đới 17P vào ngày 8 tháng 3 năm 2015. Quá trình hình thành hoàn tất vào ngày 9 tháng 3 năm 2015 khi hệ thống chính thức được nâng cấp thành bão nhiệt đới cấp 1 và được đặt tên quốc tế đầy đủ là Severe Tropical Cyclone Pam khi đang ở cách rạn san hô Anuta khoảng 530 km về phía đông bắc.
Khi mạnh lên
Cơn bão đã bắt đầu tăng cường cường độ từ ngày 10 tháng 3 năm 2015 khi di chuyển xuống hướng nam-đông nam dọc theo rìa một dải áp cao cận nhiệt đới. Do gặp vùng biển có hàm lượng nhiệt đại dương rất cao và dòng phân lưu mạnh ở tầng trên, bão Pam nhanh chóng nâng cấp thành bão cấp 2 vào cuối ngày 10 tháng 3 rồi tiếp tục đạt cấp bão nghiêm trọng tương đương cấp 3 vào ngày 11 tháng 3 năm 2015 với một mắt bão nhỏ bắt đầu hình thành rõ nét. Từ ngày 12 tháng 3 năm 2015, bão bước vào giai đoạn bùng nổ cường độ cực hạn khi áp suất trung tâm giảm sâu liên tục và cấu trúc đối lưu trở nên đối xứng hoàn hảo, chính thức đạt cấp 5 theo thang đo khu vực Nam Thái Bình Dương và tương đương bão cấp 5 trên Thang siêu bão ở Saffir-Simpson của Mỹ. Đến ngày 13 tháng 3 năm 2015, siêu bão Pam đạt đỉnh cường độ ngay khi áp sát quốc đảo Vanuatu với sức gió duy trì liên tục trong 10 phút lên tới 250 km/h, sức gió duy trì trong 1 phút đạt 280 km/h
Các hiệu ứng
Bão nhiệt đới Pam đã gây ra 15-16 cái chết khi nó ảnh hưởng đến nhiều khu vực khác nhau của Thái Bình Dương, trước khi tên này bị loại bỏ khỏi danh sách tên bão nhiệt đới Nam Thái Bình Dương . Hệ thống này cũng ảnh hưởng đến gió mậu dịch Thái Bình Dương và cùng với Bão nhiệt đới Bavi , đã gây ra một trong những sự đảo chiều gió mậu dịch mạnh nhất từng được ghi nhận
Kiribati
Mặc dù di chuyển cách xa hơn 1000km về phía nam, hoàn lưu khổng lồ của siêu bão Pam năm 2015 vẫn tạo ra những đợt sóng lừng đại dương cực mạnh kết hợp triều cường dâng cao đánh thẳng vào quốc đảo san hô thấp Kiribati. Hiệu ứng nước biển dâng này đã phá hủy đê biển ven bờ, làm sập tuyến đường đắp cao huyết mạch nối Nam Tarawa với Betio, nhấn chìm hơn 80% nhà cửa truyền thống và làm nhiễm mặn hoàn toàn các giếng nước ngọt sinh hoạt duy nhất, đẩy hơn 2500 người dân vào cảnh mất nhà cửa và thiếu thốn lương thực trầm trọng.
Vanuatu
Tại quốc đảo Vanuatu, siêu bão Pam năm 2015 đã quét trực tiếp qua các đảo Efate, Erromango và Tanna với sức gió lên tới 280 km/h (175 mph) kết hợp sóng bão dâng cao từ 5 đến 8 mét tràn sâu vào đất liền. Thảm họa khí tượng này đã tàn phá hoàn toàn cơ sở hạ tầng, làm sập và hư hại nặng nề khoảng 90% nhà cửa tại thủ đô Port Vila, phá hủy mạng lưới điện, viễn thông, làm nhiễm mặn nguồn nước ngọt sinh hoạt và xóa sổ toàn bộ cây trồng nông nghiệp.
Tác động và thiệt hại
Tại quốc đảo Vanuatu, bão quét trực tiếp qua các đảo Efate, Erromango và Tanna với sức gió giật 340 km/h kèm sóng bão dâng 5-8 mét làm sập 90% nhà cửa tại thủ đô Port Vila, khiến 11 người chết, ảnh hưởng 188.000 người và gây thiệt hại 433 triệu USD (60% GDP). Tại Kiribati, dù cách xa 1.000 km, sóng lừng và triều cường vẫn phá hủy đê biển, đánh sập đường đắp cao huyết mạch nối Nam Tarawa với Betio, làm ngập 80% nhà cửa và nhiễm mặn toàn bộ giếng nước ngọt của 2.500 người. Tại Tuvalu, sóng lớn và ngập lụt diện rộng đã tàn phá hạ tầng, làm ngập các đảo san hô và khiến 45% dân số nước này rơi vào cảnh mất nhà cửa hoàn toàn. Tại Quần đảo Solomon, bão phá hủy hàng trăm ngôi nhà, làm nhiễm mặn các nguồn nước sinh hoạt và tàn phá toàn bộ cây trồng lương thực của người dân trên các đảo cực nam.