Trận Bakhmut là một loạt các trận giao tranh khốc liệt và đẫm máu diễn ra trong và gần thành phố Bakhmut giữa Lực lượng vũ trang Ukraina và Lực lượng vũ trang Nga trong trận chiến lớn hơn giành Donbas. Trong khi cuộc pháo kích vào Bakhmut bắt đầu vào tháng 5 năm 2022, cuộc tấn công chính vào thành phố bắt đầu vào ngày 1 tháng 8 năm 2022 sau khi các lực lượng Nga tiến từ hướng Popasna, sau trận Popasna mà khi Ukraine rút quân khỏi mặt trận này. Lực lượng chủ công của phía Nga bao gồm lính đánh thuê từ tổ chức bán quân sự Nga là nhóm Wagner, được yểm trợ từ quân chính quy Nga và các phần tử ly khai DPR và LPR. Tại nơi đây, lực lượng Ukraina đã tập trung những đơn vị tinh nhuệ đông đảo dày đặc và quyết tâm giữ vững trận địa, đưa trận chiến rơi vào thế giằng co khốc liệt. Cường độ của các trận chiến trong khu vực Bakhmut được so sánh với cường độ của Thế chiến I và Thế chiến II.
Vào cuối năm 2022, sau các cuộc phản công thắng lợi vang dội của Ukraina ở cuộc phản công Kharkiv và Kherson thì mặt trận Bakhmut–Soledar trở thành tâm điểm quan trọng của cuộc chiến ác liệt, đây vẫn là một trong số ít ỏi các khu vực tiền tuyến ở Ukraina mà Nga vẫn tiếp tục tấn công, duy trì đà tiến. Các cuộc tấn công vào thành phố gia tăng vào tháng 11 năm 2022 khi các lực lượng tấn công của Nga được tăng cường từ các đơn vị được triển khai tái phối trí từ mặt trận Kherson, cùng với các tân binh mới được huy động trong đợt Nga huy động quân năm 2022. Vào thời điểm này, phần lớn chiến tuyến đã rơi vào thế chiến tranh chiến hào, với cả hai bên đều chịu thương vong nặng nề mà không có bất kỳ bước tiến đáng kể nào. Đến tháng 3 năm 2023, các lực lượng Nga đã chiếm được nửa phía đông của thành phố, cho đến sông Bakhmutka Sau đó, Tập đoàn Wagner tuyên bố đã chiếm được miền đông Bakhmut. Bộ quốc phòng Nga lưu ý rằng 75% diện tích Bakhmut đã bị lực lượng Nga chiếm giữ, kiểm soát thành phố một cách hiệu quả. Vào ngày 23 tháng 5 năm 2023, Bộ Tổng tham mưu Ukraina đã không tuyên bố giao tranh ở Bakhmut lần đầu tiên kể từ tháng 12 năm 2022. Các quan chức Ukraine khẳng định Ukraine giữ các vị trí ở gần công viên tượng đài MiG-17 ở phía tây nam Bakhmut bất chấp có đoạn phim được cho là cho thấy lực lượng Wagner ở gần tượng đài. Giao tranh ở các địa phương giáp ranh bên ngoài thành phố Bakhmut vẫn tiếp tục.
Chiến dịch tiến công Bakhmut bắt đầu từ tháng 7 năm 2022 và chuyển sang giai đoạn khốc liệt nhất từ tháng 10 năm 2022, theo quyết định của tổng chỉ huy lực lượng Nga Sergei Surovikin. Mục tiêu của Nga là buộc Ukraina dồn nguồn lực vào thành phố và làm tiêu hao lượng lớn binh lực đối phương và nhằm tạo điều kiện cho quân đội Nga huấn luyện quân dự bị và gia cố phòng tuyến ở vùng lãnh thổ đang kiểm soát. Nòng cốt lực lượng Nga tấn công Bakhmut là tập đoàn Wagner khu huy động khoảng 50.000 tay súng cho chiến dịch, phần lớn là phạm nhân tuyển mộ từ nhà tù. Quân đội Nga làm nhiệm vụ bọc sườn và yểm trợ hỏa lực, trong khi các đơn vị xung kích Wagner liều lĩnh tấn công trực diện vào nội thành Bakhmut. Quân Wagner thường tung ra lực lượng dữ tợn áp đảo chốt phòng thủ Ukraina, chấp nhận thương vong lớn để kiểm soát thêm vài trăm mét lãnh thổ, điều mà quân đội Nga khó có thể chấp nhận. Điều này buộc phía Ukraina phải dồn lượng lớn quân tinh nhuệ đến bảo vệ thành phố và ngày càng thất thế trước lực lượng Wagner. Nhiều binh sĩ Ukraina thiện chiến, được đào tạo bài bản đã thiệt mạng khi đối phó với các tay súng huấn luyện qua loa nhưng lì lợm bất chấp của đối phương. Cứ điểm Bakhmut thất thủ vào tháng 5 năm 2023, kết thúc trận đánh được đánh giá là đẫm máu và kéo dài nhất kể từ khi xung đột bùng phát với ước tính hàng nghìn binh sĩ mỗi bên đã thiệt mạng sau 10 tháng giao tranh, khiến Bakhmut có biệt danh là "cối xay thịt".
Bối cảnh
Bakhmut, trước đây được gọi là Artemivsk, là địa điểm diễn ra trận chiến năm 2014 giữa Ukraine và Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng là ly khai . Phe ly khai thân Nga đã chiếm được một phần thành phố trong cuộc nổi dậy thân Nga ở Ukraine vào tháng 4 năm 2014, và một đơn vị đặc nhiệm Ukraine cùng với Vệ binh Quốc gia đã được điều động để đánh đuổi phe ly khai khỏi thành phố. Phe ly khai đã bị đẩy ra vùng ngoại ô thành phố, nơi các cuộc đụng độ tiếp diễn cho đến tháng 7 năm 2014, khi cuối cùng họ rút lui khỏi khu vực.
Trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga , một mục tiêu quan trọng của Nga là chiếm vùng Donbas , bao gồm các tỉnh Donetsk và Luhansk . Cuộc tấn công ban đầu vào Bakhmut là một phần của nỗ lực bao vây lực lượng Ukraine tại mũi nhọn Sievierodonetsk - Lysychansk; cùng với một cuộc tấn công khác từ hướng Lyman , nó sẽ tạo ra một cái bẫy và giam giữ lực lượng Ukraine ở đó. Bắt đầu từ ngày 17 tháng 5 năm 2022, lực lượng Nga bắt đầu nã pháo vào Bakhmut, giết chết 5 người, trong đó có một đứa trẻ hai tuổi.
Sau khi Popasna thất thủ, lực lượng Ukraine rút khỏi thành phố để tăng cường vị trí tại Bakhmut vào ngày 22 tháng 5. Trong khi đó, lực lượng Nga đã tiến được trên đường cao tốc Bakhmut-Lysychansk, gây nguy hiểm cho các binh lính Ukraine còn lại ở khu vực Lysychansk-Sievierodonetsk. Trạm kiểm soát của Nga dọc theo đường cao tốc sau đó đã bị phá hủy, mặc dù giao tranh tiếp tục diễn ra vào ngày 30 tháng 5 dọc theo đường cao tốc Kostiantynivka - Bakhmut , nơi lực lượng Ukraine đã bảo vệ thành công đường cao tốc.
Việc pháo kích Bakhmut tiếp tục diễn ra trong suốt tháng 6 và tháng 7. Sau các trận chiến Sievierodonetsk và Lysychansk vào đầu tháng 7, lực lượng Nga và ly khai đã chiếm được toàn bộ tỉnh Luhansk, và chiến trường chuyển sang các thành phố Bakhmut và Soledar . Vào ngày 25 tháng 7, lực lượng Ukraina rút khỏi Nhà máy điện Vuhlehirska, cùng với thị trấn Novoluhanske gần đó, mang lại cho lực lượng Nga và ly khai một "lợi thế chiến thuật nhỏ" đối với Bakhmut. Hai ngày sau, vào ngày 27 tháng 7, pháo kích Bakhmut của Nga đã giết chết ba thường dân và làm bị thương ba người khác.
Trước trận chiến ở Bakhmut, Chuẩn tướng Oleksandr Tarnavskyi của Ukraine tuyên bố rằng Nga có ưu thế về quân số gấp năm lần so với Ukraine dọc theo mặt trận phía đông.
Trận đánh
Pháo kích và cuộc tấn công của quân Nga (tháng 7–tháng 10 năm 2022)
Vào ngày 22 tháng 7 năm 2022, lực lượng Nga được cho là đã chiếm được phần phía nam của Pokrovske, cách Bakhmut chưa đầy 5 km về phía đông. Năm ngày sau, có thông tin cho rằng quân đội Nga đã kiểm soát hoàn toàn ngôi làng, như một phần của việc thiết lập các điều kiện để tiến về phía tây tới Bakhmut.
Vào ngày 1 tháng 8 năm 2022, lực lượng Nga đã phát động các cuộc tấn công vào các khu định cư phía đông nam và đông bắc của Bakhmut, bao gồm Yakovlivka, Soledar và Vershyna, mà Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết họ đã đẩy lùi. Các kênh Telegram thân Nga tuyên bố rằng lực lượng Nga đã ở trong vòng hai km của thành phố. Ngày hôm sau, Ukraine báo cáo rằng lực lượng Nga đã tăng cường các cuộc không kích và pháo kích vào Bakhmut, bắt đầu một cuộc tấn công trên bộ vào phần phía đông nam của thành phố. Vào ngày 4 tháng 8, lính đánh thuê của Tập đoàn Wagner đã tìm cách vượt qua tuyến phòng thủ của Ukraine và đến đường Patrice Lumumba ở ngoại ô phía đông của Bakhmut. Trong những ngày tiếp theo, lực lượng Nga tiếp tục tiến về phía Bakhmut từ phía nam, với việc Bộ Tổng tham mưu Ukraine tuyên bố vào ngày 14 tháng 8 rằng lực lượng Nga đã đạt được "thành công một phần" gần Bakhmut, nhưng không đưa ra chi tiết cụ thể nào.
Vụ pháo kích ban đêm ở trung tâm thành phố vào ngày 21 tháng 9 đã thiêu rụi Cung Văn hóa Martynov, nơi đặt trụ sở nhân đạo. Trong quá trình dập lửa, sở cứu hỏa địa phương đã bị pháo kích, báo cáo rằng hai nhân viên SES bị thương và thiết bị bị hư hại. Vào ban đêm, một tòa nhà năm tầng cũng bị phá hủy một phần do pháo kích của Nga. Một cuộc tấn công tên lửa của Nga vào ngày 22 tháng 9 đã phá hủy cây cầu chính bắc qua sông Bakhmutka chia đôi thành phố, làm gián đoạn cả việc đi lại của dân thường và hậu cần quân sự của Ukraine.
Phóng viên quân sự người Mỹ David Axe đưa tin rằng vào ngày 26 tháng 9, Sư đoàn Bộ binh Cơ giới Vệ binh số 144 của Nga, với quân số trước chiến tranh là hơn 12.000 quân, đã bị phá hủy phần lớn và mất khả năng chiến đấu do thương vong nặng nề trong cuộc giao tranh xung quanh Bakhmut và trong cuộc phản công Kharkiv năm 2022 diễn ra đồng thời.
Ngày 7 tháng 10, lực lượng Nga tiến vào các làng Zaitseve và Opytne ở vùng ngoại ô phía nam và đông nam của Bakhmut, trong khi ngày 10 tháng 10, Bộ Quốc phòng Anh tuyên bố rằng quân đội Nga đã tiến gần hơn đến Bakhmut. Vào ngày 12 tháng 10, lực lượng Nga tuyên bố đã chiếm được Opytne, nằm cách Bakhmut 3 km về phía nam, và Ivanhrad , mặc dù các thị trấn này vẫn đang tranh chấp. Giao tranh trong ranh giới đô thị của Bakhmut bắt đầu vào khoảng trước ngày 24 tháng 10 vì vào ngày này, Ukraine đã thực hiện một cuộc phản công nhỏ đẩy lùi lực lượng Nga khỏi một số nhà máy ở vùng ngoại ô phía đông của thành phố, dọc theo đường Patrice Lumumba.
Chiến sự leo thang vào đầu mùa đông (tháng 11–tháng 12 năm 2022)
Đến đầu tháng 11, phần lớn cuộc giao tranh xung quanh Bakhmut đã chuyển sang điều kiện chiến hào, cả hai bên đều không đạt được bất kỳ bước đột phá đáng kể nào và hàng trăm thương vong được báo cáo hàng ngày trong các cuộc đấu pháo và bắn phá dữ dội. Vào ngày 1 tháng 11, nhà báo người Ukraina Yurii Butusov đã mô tả bản chất đang phát triển của trận chiến trong một cuộc phỏng vấn. Butusov lưu ý rằng lực lượng Nga đã chịu "tổn thất lớn mỗi ngày" khi tấn công Bakhmut và vùng ngoại ô của nó kể từ đầu tháng 5, nhưng khẳng định rằng họ đang điều chỉnh chiến thuật của mình chống lại lực lượng phòng thủ Ukraina ngày càng kiệt sức. Ông lưu ý rằng người Nga đang tập trung nhiều nhóm bộ binh nhỏ để phá vỡ các tuyến phòng thủ trên các đoạn "hẹp" của mặt trận.
Các blogger quân sự Nga tuyên bố rằng lực lượng Nga đã phá vỡ các tuyến phòng thủ ở phía nam Bakhmut, được cho là đã chiếm được các làng Andriivka, Ozarianivka và Zelenopillia và đạt được những tiến bộ nhỏ ở Opytne trong suốt ngày 28–29 tháng 11. Các lực lượng Wagner tấn công Kurdyumivka, liền kề với Ozarianivka, với một số blogger quân sự Nga tuyên bố khu định cư đã bị chiếm. Lực lượng Nga cũng tấn công các vị trí của Ukraine ở phía đông nam Bakhmut. Vào ngày 3 tháng 12, Serhii Cherevatyi, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh phía Đông Ukraine, mô tả mặt trận Bakhmut là "khu vực đẫm máu, tàn bạo và dã man nhất ... trong cuộc chiến Nga-Ukraine cho đến nay", đồng thời cho biết thêm rằng người Nga đã tiến hành 261 cuộc tấn công bằng pháo binh chỉ trong ngày hôm qua.
Cùng ngày, một tình nguyện viên quân sự người Georgia nói với giới truyền thông rằng một nhóm tình nguyện viên người Georgia đã bị bao vây trong các cuộc đụng độ gần Bakhmut. Chỉ huy bị thương và năm hoặc sáu tình nguyện viên, phục vụ trong Lữ đoàn 57 của Ukraine , đã thiệt mạng, khiến tổng thống Georgia Salome Zourabichvili bày tỏ lời chia buồn. Vào ngày 6-7 tháng 12, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng lực lượng của họ, bao gồm cả các lực lượng Wagner, đã đẩy lùi thành công các cuộc phản công của Ukraine ở phía nam Bakhmut. Chỉ huy Tiểu đoàn Svoboda của Vệ binh Quốc gia Ukraine, bảo vệ sườn phía nam của Bakhmut, cho biết họ đang "chiến đấu cho từng bụi cây" và dự đoán Nga sẽ gặp khó khăn trong việc vượt qua một con kênh phía trên và phía sau Kurdiumivka.
Vào ngày 9 tháng 12, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cáo buộc Nga "phá hủy" Bakhmut, gọi đó là "một thành phố Donbas khác mà quân đội Nga đã biến thành đống đổ nát cháy rụi". Cựu binh và nhân chứng của trận chiến Petro Stone gọi mặt trận Bakhmut là "máy xay thịt", nói rằng người Nga "bắn phá Bakhmut 24/7". Các binh sĩ của Lữ đoàn Cơ giới số 24 của Ukraine kể lại với giới truyền thông về các cuộc giao tranh trên chiến trường gần đây, chẳng hạn như một cuộc đấu súng kéo dài nhiều ngày với 50 binh lính Nga đóng quân trong một hàng cây, nơi ở một số nơi "chúng tôi chỉ cách nhau 100 mét". Các binh sĩ Ukraine tuyên bố rằng quân đội Nga ở tiền tuyến thường tấn công với sự hỗ trợ xe tăng rất ít, với các chiến binh PMC Wagner đóng vai trò là lực lượng tấn công chính và mobiks (lính Nga mới được huy động) thiếu trang bị giữ các vị trí phòng thủ. Một pháo thủ Ukraine cáo buộc rằng "80%" dân số dân sự còn lại, sống sót trong tầng hầm và được cung cấp bởi các xe tải chở hàng tạp hóa di động định kỳ vào thành phố là thân Nga.
Vào ngày 11 tháng 12, một cây cầu đường sắt bắc qua đường cao tốc E40 (M-03) phía bắc Bakhmut đã bị phá hủy; quân Nga cáo buộc người Ukraina phá hủy nó để cản trở các cuộc tiến quân của Nga về phía Sloviansk trong tương lai.
Vào ngày 13 tháng 12, các nguồn tin của Nga tuyên bố rằng giao tranh đường phố đô thị thực sự đã bắt đầu ở các khu vực phía đông và đông nam của Bakhmut, đặc biệt là dọc theo đại lộ Pershotravnevyy đến phố Dobroliubova ở Zabakhmutka, đồng thời cũng tuyên bố rằng 90% Opytne đã bị chiếm giữ trong bối cảnh kháng cự quyết liệt của người Ukraine. Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết họ đã đẩy lùi thành công các cuộc tấn công ở phía đông bắc và phía nam của Bakhmut từ hướng Soledar và Kurdiumivka. Vào ngày 17 tháng 12, đoạn phim xuất hiện trực tuyến về các chiến hào ở trung tâm thành phố Bakhmut, cho thấy lực lượng phòng thủ Ukraine đang chuẩn bị cho giao tranh đô thị.
Vào ngày 18–19 tháng 12, lực lượng Ukraine được cho là bao gồm bộ binh không có phương tiện hỗ trợ bởi xe vận tải chiến thuật Wolfhound do Anh tặng, đã phản công dọc theo đường Fyodor Maksimenko và đẩy lực lượng Wagner lùi về vùng ngoại ô phía đông trong các cuộc đụng độ đường phố "nghiền nát". Trong khi đó, Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp của Ukraine báo cáo đã đẩy lùi "năm đến bảy" nhóm xâm nhập của Nga gần Bakhmut mỗi ngày. Một chỉ huy Ukraine báo cáo rằng việc giám sát bằng máy bay không người lái dồi dào cho phép phản ứng nhanh chóng với các cuộc tấn công nhỏ của Nga ở vùng ngoại ô, đồng thời cũng cáo buộc rằng Nga không kiểm soát khu công nghiệp phía đông của Bakhmut. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), một tổ chức tư vấn và quan sát chiến tranh phương Tây, không thể xác minh độc lập tuyên bố rằng Ukraine hoàn toàn kiểm soát vùng ngoại ô vào thời điểm đó.
Vào ngày 20–21 tháng 12, Tổng thống Zelenskyy đã thực hiện một chuyến thăm bất ngờ tới mặt trận Bakhmut, nơi ông gặp gỡ các binh sĩ, trao huân chương và có bài phát biểu. Trong khi đó, pháo kích dữ dội và giao tranh ở ngoại ô Bakhmut tiếp tục diễn ra khi lực lượng Nga liên tục cố gắng phá vỡ các vị trí phòng thủ kiên cố của Ukraine ở sườn thành phố. Theo báo cáo, các lực lượng Wagner đang tấn công các cứ điểm ở Bakhmutske, Pidhorodne và Klishchiivka, nằm dọc theo sườn phía đông bắc và tây nam của Bakhmut, trong khi người Ukraine tiếp tục giữ Opytne phía bắc, làm chậm bước tiến của Nga từ phía nam.
Vào ngày 26 tháng 12, thống đốc Donetsk của Ukraine Pavlo Kyrylenko, cho biết hơn 60% cơ sở hạ tầng của Bakhmut đã bị hư hại hoặc phá hủy. Viện nghiên cứu Chiến tranh (ISW) đánh giá rằng cuộc tiến công của Nga vào Bakhmut đã "đạt đến đỉnh điểm" vào ngày 28 tháng 12, nhận định rằng lực lượng Nga và Wagner ngày càng không thể duy trì quy mô tấn công bộ binh và pháo kích trước đó. Đến đầu tháng 1 năm 2023, tốc độ giao tranh và cường độ bắn pháo trong khu vực Bakhmut đã giảm đáng kể và tờ Kyiv Independent nhận xét rằng trận chiến "gần đạt đến đỉnh điểm".
Chiếm giữ Soledar và bao vây một phần (tháng 1–tháng 4 năm 2023)
Sau một cuộc tấn công cục bộ vào đầu tháng 1 năm 2023, lực lượng Nga đã chiếm được thị trấn Soledar gần đó, nằm cách Bakhmut 20 km về phía bắc vào ngày 16 tháng 1 năm 2023. Trong đánh giá ngày 7 tháng 1 của mình, Viện nghiên cứu Chiến tranh (ISW) coi việc chiếm được Soledar là giúp lực lượng Nga tiến về Bakhmut từ phía bắc, mặc dù họ tuyên bố rằng quân đội Nga sẽ cần phải cắt đứt đường cao tốc T0513 giữa Siversk và Bakhmut để cắt đứt các tuyến đường tiếp tế của Ukraine đến Bakhmut.