Vào lúc 23:47 theo giờ AFT (tức 19:17 UTC) ngày 31 tháng 8 năm 2025, một trận động đất có độ lớn 6,0 Mw đã được ghi nhận tại khu vực các tỉnh Nangarhar và Kunar, gần biên giới giữa Afghanistan và Pakistan. Theo số liệu báo cáo ban đầu, thảm họa thiên tai này đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người, với gần 3.000 người tử vong và khoảng 4.000 người bị thương.
Bối cảnh kiến tạo
Phần lớn lãnh thổ Afghanistan nằm trong một khu vực biến dạng lục địa rộng lớn thuộc mảng Á-Âu. Hoạt động địa chấn tại quốc gia này chịu sự chi phối của hai quá trình hút chìm chính là mảng Ả Rập ở phía tây và sự hút chìm xiên của mảng Ấn Độ ở phía đông. Tốc độ hội tụ của mảng Ấn Độ dọc theo ranh giới hội tụ lục địa được ước tính đạt khoảng 39 mm/năm hoặc cao hơn. Sự nén ép do chuyển động tương tác giữa các mảng kiến tạo này có liên quan trực tiếp đến các hoạt động địa chấn mạnh xảy ra trong lớp vỏ nông.
Ngoài ra, hoạt động địa chấn có thể được ghi nhận ở độ sâu khoảng 300 km (190 mi) bên dưới Afghanistan do sự hút chìm mảng. Những trận động đất này bên dưới Hindu Kush là kết quả của sự chuyển động trên các đứt gãy thích nghi với sự tách rời của lớp vỏ bị hút chìm. Trong lớp vỏ nông, Đứt gãy Chaman đại diện cho một đứt gãy chuyển dạng lớn liên quan đến các trận động đất nông lớn tạo thành ranh giới xuyên áp giữa mảng Á-Âu và mảng Ấn Độ. Vùng này bao gồm các đứt gãy nghịch chờm và trượt ngang hoạt động địa chấn đã thích nghi với sự biến dạng của lớp vỏ kể từ khi bắt đầu hình thành kiến tạo dãy Himalaya. Những trận động đất này có xu hướng thể hiện đứt gãy trượt ngang do sự phong phú và tốc độ biến dạng cao của nó.
Động đất
Trận động đất được xác định có cơ chế đứt gãy nghịch chờm. Tâm chấn nằm tại huyện Kuz Kunar, tỉnh Nangarhar, gần khu vực biên giới với huyện Nurgal, tỉnh Kunar, cách thành phố Jalalabad khoảng 27 km (17 mi) về phía đông đông bắc và cách đường biên giới với tỉnh Khyber Pakhtunkhwa (Pakistan) khoảng 25 km (16 mi) về phía tây. Độ sâu tâm chấn được ghi nhận là 8 km (5,0 mi).
Theo thang cường độ Mercalli (MMI), khu vực tâm chấn trải qua rung chấn ở mức IX (uy hiếp). Tại Jalalabad, mức cường độ đạt khoảng VII (rất mạnh), trong khi tại Kabul và thành phố Peshawar (Pakistan) chỉ ghi nhận cường độ IV (nhẹ).
Rung chấn cũng được cảm nhận tại nhiều khu vực xa hơn, bao gồm Islamabad, Lahore và một số vùng của Ấn Độ, trong đó có thủ đô New Delhi. Sau sự kiện chính, ít nhất 13 dư chấn đã được ghi nhận. Trong số đó có một dư chấn độ lớn 4,5 mb xảy ra lúc 21:33 UTC, cùng với hai dư chấn khác có độ lớn 5,2 mb xảy ra lần lượt vào lúc 21:33 và 23:46 UTC.
Tác động
Trận động đất đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng trên phạm vi rộng khắp Afghanistan. Các báo cáo ban đầu cho thấy gần 3.000 người thiệt mạng, khoảng 4.000 người khác bị thương và ít nhất 8.000 ngôi nhà bị phá hủy. Đa số các công trình chịu ảnh hưởng được xây dựng bằng vật liệu truyền thống như bùn và đá, vốn có khả năng chống chịu kém trước rung chấn mạnh. Theo ước tính của Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA), khoảng 12.000 người bị tác động trực tiếp bởi thảm họa này. Tuy nhiên, cho đến một ngày sau sự kiện, mức độ thiệt hại thực tế vẫn chưa thể xác định đầy đủ, do nhiều ngôi làng ở vùng tâm chấn còn bị cô lập và lực lượng cứu hộ chưa thể tiếp cận.