Động đất Venezuela 2026 là hai trận động đất đứt gãy trượt ngang lớn ảnh hưởng đến khu vực tây bắc và trung tâm Venezuela vào ngày 24 tháng 6 năm 2026. Trận động đất đầu tiên có cường độ Mw 7,2 và tâm chấn ở Yaracuy ở độ sâu 20 km. Trận động đất này xảy ra lúc 18:04 giờ Venezuela và nó được phân loại là dư chấn. Trận động đất thứ hai có cường độ Mw 7,5 diễn ra 39 giây sau đó và tâm chấn của trận động đất lớn hơn đó cũng nằm ở Yaracuy. Cả hai trận động đất đều gây thiệt hại trên diện rộng khắp cả nước, đặc biệt là ở La Guaira và Caracas, thủ đô. Ít nhất 6.509 người thiệt mạng, hơn 17.000 người khác bị thương và hơn 68.000 người được báo cáo mất tích. Hệ thống PAGER của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) dự đoán số người chết có thể tăng lên đáng kể, lên tới khoảng 10.000 người. Trận động đất chính là trận động đất lớn nhất ở Venezuela kể từ trận động đất San Narciso 1900.
Bối cảnh kiến tạo
Khu vực phía bắc Venezuela nằm trong một đới ranh giới rộng lớn mang đặc điểm trượt ép (transpression) giữa Mảng Caribe và Mảng Nam Mỹ, thay vì nằm dọc theo một đứt gãy đơn lẻ. Cấu trúc hoạt động chính tại đây là hệ thống đứt gãy Boconó – San Sebastián – El Pilar; sự dịch chuyển được truyền tiếp về phía đông thông qua các đứt gãy Los Bajos và nối vào hệ thống đứt gãy Warm Springs gần Trinidad. Đây là một hệ thống đứt gãy trượt ngang phải kết hợp nén ép, trải dài hơn 1.300 km (810 mi) từ dãy Andes thuộc Venezuela đến Trinidad, chịu trách nhiệm cho phần lớn sự dịch chuyển trượt ngang phải giữa Mảng Caribe và Mảng Nam Mỹ với tốc độ khoảng 10 mm (0,39 in) mỗi năm.
Chuỗi động đất kép ngày 24 tháng 6 năm 2026 đã xảy ra trong phạm vi đới ranh giới mảng này, gần hệ thống đứt gãy San Sebastián. Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) xác định vị trí của dư chấn báo trước (foreshock) có độ lớn Mw 7.2 gần Yumare, và trận động đất chính (mainshock) có độ lớn Mw 7.5 tại khu vực Yumare–Morón. USGS mô tả trận động đất chính là sự đứt gãy trượt ngang ở độ sâu nông, xảy ra gần ranh giới mảng phức tạp dọc theo hệ thống đứt gãy San Sebastián. Điều này phù hợp với bối cảnh kiến tạo khu vực, nơi có các đứt gãy trượt phải chạy theo hướng đông-tây ở phía bắc Venezuela.
Đứt gãy San Sebastián chủ yếu nằm ngoài khơi dọc theo khu vực trung-bắc Venezuela, ở phía bắc Dãy núi Ven biển Venezuela. Một đoạn ngắn nằm trên đất liền gần Sân bay Quốc tế Simón Bolívar còn được gọi là đứt gãy Bruscas. Xa hơn về phía đông, các đứt gãy San Sebastián và El Pilar bị ngăn cách bởi bồn địa tách giãn Cariaco. Các đoạn đứt gãy San Sebastián và El Pilar nằm ngoài khơi chiếm 400 km tổng chiều dài của ranh giới mảng, trải dài từ kinh độ -68° đến -64°.
Thiệt hại và thương vong
Ngày 25 tháng 6, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodríguez và đài phát thanh truyền hình nhà nước Venezuela cho biết đã có ít nhất 164 người chết và 971 người bị thương trong vụ động đất. Tuy nhiên, giới chức quốc tế lo ngại số người thiệt mạng thực tế có thể cao hơn nhiều do số lượng lớn các tòa nhà bị sập và hư hại, trong khi lực lượng chức năng vẫn tiếp tục các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn.
Phản ứng
Quốc tế
Ngày 25 tháng 6, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Marco Rubio cho biết Hoa Kỳ đã triển khai các đội tìm kiếm và cứu nạn từ thành phố Fairfax, Virginia, và Los Angeles, California, đến Venezuela để hỗ trợ công tác khắc phục hậu quả sau trận động đất. Ông cũng khẳng định Hoa Kỳ sẽ triển khai các nỗ lực hỗ trợ một cách khẩn trương và tích cực nhằm giúp Venezuela vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay. Washington cũng đang xem xét các biện pháp hỗ trợ Venezuela khôi phục hệ thống Internet và viễn thông vốn bị ảnh hưởng nặng nề sau trận động đất.
Ngày 25 tháng 6, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã gửi điện chia buồn tới Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodríguez, Chính phủ và nhân dân Venezuela. Đại sứ quán Việt Nam tại Venezuela thông báo rằng công dân Việt Nam tại Venezuela đang sinh sống, học tập, làm việc an toàn sau trận động đất. Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có chuyến thăm chính thức Venezuela, đã gửi lời thăm hỏi trực tiếp và tuyên bố Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ phù hợp với Venezuela trên cơ sở quan hệ ngoại giao giữa hai nước.