Tội ác
xung đột quân sự đang diễn ra ở Tây Á
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Israel và Hoa Kỳ đã phát động một cuộc tấn công phối hợp nhắm vào nhiều địa điểm khác nhau tại Iran. Chiến dịch này có mật danh là Chiến dịch Sư tử Gầm theo phía Israel và Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi (Operation Epic Fury) theo Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ. Cuộc tấn công nhắm vào các quan chức chủ chốt, chỉ huy quân sự và các cơ sở trọng yếu của Iran, bao gồm cả vụ ám sát Lãnh đạo Tối cao thứ hai của Iran, Ali Khamenei.
Israel và các lực lượng ủy nhiệm của Iran đã tham gia vào cuộc xung đột kéo dài từ năm 1985, vốn đã leo thang thành một loạt các cuộc đối đầu trực tiếp vào năm 2024, và một cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào năm 2025 với các cuộc oanh kích của Hoa Kỳ nhằm phá hủy các cơ sở hạt nhân của Iran. Khoảng một tháng rưỡi trước vụ tấn công, chính quyền Iran đã đàn áp đẫm máu hàng ngàn người biểu tình, và Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố với những người biểu tình rằng ông sẽ can thiệp để hỗ trợ họ. Trong những tuần trước cuộc tấn công năm 2026, Iran và Mỹ đã tiến hành các cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp do Oman làm trung gian, và một vòng đàm phán thứ hai dự kiến sẽ được tổ chức tại Geneva. Trước khi vụ tấn công diễn ra, Hoa Kỳ đã thực hiện một đợt tăng cường quân sự được đánh giá là lớn nhất tại Trung Đông kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003.
Cuộc tấn công bắt đầu bằng các đợt không kích tại các thành phố Tehran, Isfahan, Qom, Karaj, và Kermanshah. Nhiều quan chức chính phủ Iran đã thiệt mạng, bao gồm Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Shamkhani cũng như Lãnh tụ Ali Khamenei, người có khu dinh thự đã bị phá hủy hoàn toàn. Khi các vụ nổ được ghi nhận, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz xác nhận cuộc tấn công do Quân đội Israel thực hiện. Ông Trump cũng thông báo trong một đoạn video đăng trên Truth Social rằng Hoa Kỳ đã cùng Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran. Để trả đũa, Iran đã phóng hàng chục máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo khắp vùng Vịnh Ba Tư, nhắm vào Israel cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar, Iraq, Ả Rập Xê Út, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Ngoài ra, có báo cáo cho thấy Iran đã tấn công các cơ sở hàng không dân dụng, bao gồm các sân bay quốc tế tại Kuwait và UAE, cũng như phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự của Anh tại Cộng hòa Síp. Các cuộc tấn công trả đũa đã làm ít nhất một thường dân thiệt mạng tại Israel. Lực lượng Houthi tại Yemen cũng tuyên bố sẽ tái khởi động các cuộc tấn công trong bối cảnh Khủng hoảng Biển Đỏ.
Tổng thống Trump tuyên bố mục tiêu của chiến dịch là phá hủy năng lực tên lửa và quân sự của Iran, ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, và cuối cùng là lật đổ chính quyền hiện tại của Iran. Liên Hợp Quốc và một số quốc gia không liên quan đã lên án các cuộc tấn công ban đầu vì làm suy yếu sự ổn định của Trung Đông, trong khi những nước khác lên án các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhắm vào các đồng minh của Mỹ trong khu vực. Những người chỉ trích chiến dịch này cũng gọi đây là hành động bất hợp pháp theo luật pháp nội địa Hoa Kỳ, một hành vi mang tính chủ nghĩa đế quốc và vi phạm chủ quyền của Iran theo luật pháp quốc tế.
Cuộc xung đột đã ngay lập tức dẫn đến sự gia tăng đột biến của giá dầu và khí đốt, gây ra tình trạng gián đoạn trên diện rộng trong ngành hàng không và du lịch, đồng thời khiến thị trường tài chính biến động mạnh. Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz và tấn công các cơ sở năng lượng, làm gián đoạn các hoạt động vận chuyển dầu khí trên toàn cầu.
Vào ngày 14 tháng 6, Hoa Kỳ và Iran đã công bố Bản ghi nhớ Islamabad nhằm chấm dứt cuộc chiến tranh và chấm dứt lệnh phong tỏa kép đối với Eo biển Hormuz. Vào ngày 17 tháng 6, Trump đã ký bản ghi nhớ tại Cung điện Versailles ngay sau hội nghị thượng đỉnh G7, và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng đã ký văn bản này tại Tehran. Đến ngày 18 tháng 6, quân đội Hoa Kỳ chính thức thông báo dỡ bỏ lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng của Iran. Tuy vậy, xung đột đã tái diễn trở lại từ ngày 8 tháng 7.
Cuộc chiến này đã được gọi bằng nhiều tên khác nhau.
Các cuộc tấn công ban đầu vào Iran được chính phủ Hoa Kỳ đặt mật danh là Chiến dịch Cơn thịnh nộ sử thi hoặc Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng, và chính phủ Israel đặt mật danh là Chiến dịch Sư tử gầm, phù hợp với mật danh Chiến dịch Sư tử trỗi dậy của họ cho các cuộc tấn công vào Iran trong Chiến tranh Mười hai ngày vào tháng 6 năm 2025. Iran đặt mật danh cho phản ứng của mình là Chiến dịch Lời hứa chân thật IV hoặc Chiến dịch Lời hứa Đích thực 4, với "Cuộc chiến áp đặt thứ ba" là một tên gọi rõ ràng, hiện có trong giới truyền thông nhà nước Iran, đề cập đến các cuộc đối đầu trước đó.
Cuộc chiến này cũng được một số phương tiện truyền thông gọi là Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ ba (Chiến tranh vùng Vịnh III) , tiếp nối Chiến tranh vùng Vịnh từ năm 1990 đến năm 1991, và Chiến tranh Iraq (2003–2011), cũng được gọi là "Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ hai (Chiến tranh vùng Vịnh II)".
Do cuộc chiến bắt đầu trong tháng Ramadan nên nó được gọi là " Chiến tranh Ramadan " , các phương tiện truyền thông đã sử dụng tên này bao gồm: Al Jazeera , India Today , Viện Tư tưởng Hồi giáo Đương đại , các phương tiện truyền thông nhà nước của Iran , chẳng hạn như Tehran Times , cũng như các phương tiện truyền thông nhà nước của Yemen do Houthi kiểm soát , chẳng hạn như Cơ quan Thông tấn Saba.
Bắt đầu từ tháng 12 năm 2025, các cuộc biểu tình chống chế độ trên toàn quốc nổ ra ở Iran, do cuộc khủng hoảng kinh tế, sự sụp đổ của đồng rial và giá cả tăng cao. Các cuộc biểu tình, bao gồm cả lời kêu gọi thay đổi chế độ lan rộng đến hơn 100 thành phố, trở thành cuộc biểu tình quy mô lớn nhất kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo Chính phủ Iran đàn áp bạo lực người biểu tình, bao gồm cả các vụ thảm sát người biểu tình từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 1 năm 2026. Ngày 27 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố rằng chính phủ Iran "sát hại ít nhất khoảng 32.000 người biểu tình", Con số này tương đồng với ước tính trước đó về khoảng 30.000 người thiệt mạng do hai quan chức cấp cao thuộc Bộ Y tế Iran đưa ra. Ngày 13 tháng 1 năm 2026, Trump kêu gọi người dân Iran "tiếp tục biểu tình" và "chiếm lấy các cơ quan công quyền", đồng thời khẳng định rằng "sự giúp đỡ đang trên đường tới". Sau đó, vào ngày 23 tháng 1, Trump tuyên bố rằng một hạm đội của Hoa Kỳ đang tới Iran, bao gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và một số tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường. Các quan chức Hoa Kỳ và châu Âu cho biết Washington đã đưa ra cho Iran ba yêu sách cốt lõi: chấm dứt vĩnh viễn mọi hoạt động làm giàu urani, giới hạn nghiêm ngặt đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và ngừng hoàn toàn việc hỗ trợ các nhóm vũ trang trong khu vực như Hamas, Hezbollah và Houthi.
Ngày 13 tháng 2 năm 2026, Trump tuyên bố rằng việc thay đổi chế độ ở Iran sẽ là "điều tốt đẹp nhất có thể xảy ra". Một ngày sau đó, các quan chức Hoa Kỳ tiết lộ rằng quân đội Hoa Kỳ không chỉ chuẩn bị cho một cuộc không kích hạn chế, mà là các hoạt động tác chiến kéo dài nhiều tuần. Điều này cho thấy một chiến dịch quy mô lớn có thể nhắm thẳng vào hạ tầng an ninh và bộ máy nhà nước của Iran, thay vì chỉ tập trung vào các cơ sở hạt nhân.
Cuộc tấn công của Israel vào Iran bắt đầu lúc 8:10 sáng theo giờ địa phương. Các vụ nổ lớn được ghi nhận ngay sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz xác nhận chiến dịch. Katz đã gọi các cuộc tấn công là "cuộc tấn công phủ đầu" nhằm "loại bỏ các mối đe dọa đối với Nhà nước Israel." Trong số các mục tiêu có một quận ở Tehran, nơi Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei thường xuyên cư trú, cũng là nơi đặt dinh tổng thống và Hội đồng An ninh Quốc gia. Đã có xác nhận về việc bảy quả tên lửa đánh trúng khu vực này. Sau đó, một quan chức giấu tên Hoa Kỳ cho biết Hoa Kỳ đang tiến hành các cuộc tấn công quân sự. Các quan chức Hoa Kỳ cũng xác nhận rằng các đòn đánh này đã được phối hợp chặt chẽ với phía Israel.
Các quan chức Hoa Kỳ xác nhận rằng Hoa Kỳ đang tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, mô tả chúng là "không phải một cuộc tấn công nhỏ." Theo các nguồn tin chính phủ, hàng chục đợt không kích đang được thực hiện bởi các phi đội máy bay tấn công xuất phát từ các căn cứ quân sự khắp Iran và từ một hoặc nhiều tàu sân bay đang túc trực trong khu vực. Các đợt tấn công đang được triển khai hiệp đồng từ cả đường không và đường biển.
Nhiều vụ nổ được ghi nhận tại các thành phố lớn khác của Iran bao gồm Qom, Kermanshah, Isfahan và Karaj. Có báo cáo về các cuộc tấn công bằng tên lửa ở Phố Đại học và khu vực Jomhouri ở Tehran, và khu vực Seyed Khandan ở phía bắc Tehran. Các báo cáo mới nhất cho thấy hệ thống thông tin liên lạc trên khắp Tehran đã bị gián đoạn nghiêm trọng sau các đợt tấn công này.
Các cuộc không kích vào Iran bắt đầu vào khoảng 9:45 sáng giờ Iran vào thứ Bảy, ngày 28 tháng 2; đây là ngày làm việc đầu tuần tại Iran. Cuộc tấn công huy động sức mạnh tổng hợp từ tên lửa, máy bay không người lái (UAV) của Hoa Kỳ và các phi đội tiêm kích của Không quân Israel. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên các loại UAV tấn công một chiều giá rẻ thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Scorpion Strike được đưa vào thực chiến. Các tàu chiến Hoa Kỳ đã phóng tên lửa Tomahawk, trong khi lục quân sử dụng hệ thống pháo phản lực HIMARS. Nhiều loại vũ khí tầm xa ngoài tầm phòng không cũng được huy động.
Nhiều vụ nổ lớn được ghi nhận khi Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz xác nhận cuộc tấn công của Israel. Katz gọi đây là một "cuộc tấn công phủ đầu" nhằm "loại bỏ các mối đe dọa đối với Nhà nước Israel". Trọng điểm oanh tạc là quận Pasteur ở Tehran, nơi đặt dinh thự của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, phủ tổng thống và Hội đồng An ninh Quốc gia. Các báo cáo thực địa cho biết ít nhất 7 quả tên lửa đã bắn trúng khu vực này. Các quan chức Hoa Kỳ xác nhận đợt tấn công của Israel đã được phối hợp chặt chẽ với Hoa Kỳ.
Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết họ đã tấn công 500 mục tiêu quân sự, huy động khoảng 200 máy bay chiến đấu trong đợt xuất kích lớn nhất lịch sử nước này. Chiến dịch mở màn được đặt mật danh là "Genesis" (Khởi nguyên). Ngoài ra, theo tờ The Wall Street Journal, Israel còn thực hiện các cuộc tấn công mạng kêu gọi người dân Iran nổi dậy chống lại chính phủ.
Ngay sau đó, Israel ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc. Còi báo động vang khắp nơi; chính phủ yêu cầu người dân vào nơi trú ẩn, còn Bộ Y tế Israel chỉ đạo các bệnh viện di chuyển xuống tầng hầm. Tại Hoa Kỳ, Tổng thống Donald Trump khẳng định mục tiêu cuối cùng là lật đổ chế độ tại Iran, đồng thời kêu gọi các thành viên Vệ binh Cách mạng hạ vũ khí để nhận quyền miễn trừ. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng tuyên bố đòn tấn công chung nhằm "loại bỏ mối đe dọa tồn vong" và giải phóng người dân Iran khỏi sự thống trị của "chế độ khủng bố".
Các lực lượng Iran đáp trả chỉ sau vài giờ bằng cách phóng tên lửa vào Tel Aviv, Haifa và các căn cứ Hoa Kỳ ở khu vực Vịnh Ba Tư. Tại Bahrain, trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Hoa Kỳ đã bị nhắm mục tiêu. Các vụ nổ cũng được báo cáo tại sân bay quốc tế Kuwait, Abu Dhabi và Dubai.
Tại Israel, một vụ tên lửa rơi xuống khu dân cư ở Tel Aviv khiến một người phụ nữ thiệt mạng và 27 người khác bị thương. Jordan cho biết đã bắn hạ hai tên lửa đạn đạo bay qua lãnh thổ. Tại UAE, khách sạn Fairmont The Palm bị cháy và khách sạn Burj Al Arab bị hư hại do các mảnh vỡ tên lửa. Đến cuối ngày, Israel tuyên bố tiếp tục làn sóng tấn công thứ hai nhắm vào các bệ phóng tên lửa ở miền Trung Iran.
Ngày 1 tháng 3, Israel tiếp tục làn sóng oanh tạc mới nhắm vào các mục tiêu tại Iran, với trọng tâm là khu vực trung tâm Tehran. Truyền thông Iran ghi nhận nhiều vụ nổ cực lớn đã xảy ra tại đây. Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cảnh báo: "Iran vừa tuyên bố sẽ đánh trả rất mạnh vào hôm nay... Họ tốt nhất là đừng làm thế, vì nếu họ làm, chúng ta sẽ giáng trả bằng một sức mạnh chưa từng thấy từ trước đến nay!" Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) tuyên bố đã nhận chỉ thị phải "vô hiệu hóa bộ máy an ninh của chính quyền Iran." Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết đã phá hủy các máy bay chiến đấu F-4 và F-5 ngay trên đường băng khi chúng đang chuẩn bị cất cánh. Hệ thống phòng không HQ-9B quanh Tehran cũng bị vô hiệu hóa.
Về phía Iran, quan chức an ninh cấp cao Ali Larijani đã công bố thành lập một hội đồng lãnh đạo tạm thời, đồng thời cáo buộc Hoa Kỳ và Israel đang tìm cách xé lẻ đất nước. Ông cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép đối với các "nhóm ly khai" nếu họ lợi dụng tình hình để hành động. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf đe dọa ông Trump và Netanyahu rằng họ đã vượt qua "vạch đỏ" và sẽ phải "trả giá đắt."
Tòa án Cách mạng Tehran bị trúng bom và bị phá hủy hoàn toàn. Số nạn nhân thiệt mạng trong vụ không kích trường học tại Minab đã tăng lên 148 người. Nhiều vụ nổ cũng được ghi nhận gần Sân vận động Azadi, Quảng trường Azadi và Tháp Milad. Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran báo cáo về các vụ nổ xảy ra gần các bệnh viện và trụ sở Hòa bình của họ tại Tehran.
Các quan chức bị ám sát bao gồm Mohammad Nasseri (Bộ Tình báo), Gholamreza Rezaeian (Cục Tình báo Cảnh sát FARAJA), và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad ngay tại nhà riêng ở khu Narmak, Tehran.
Sáng ngày 1 tháng 3, Iran phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào Israel, UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain, Jordan và Ả Rập Xê Út. Trụ sở Hạm đội 5 của Hoa Kỳ tại Bahrain tiếp tục bị nhắm mục tiêu. Tại UAE, khói bốc lên sau các đợt đánh chặn trên bầu trời Dubai và các cột khói đen xuất hiện từ Cảng Jebel Ali. Một vụ nổ cũng xảy ra gần sân bay Erbil do máy bay không người lái của lực lượng dân quân Iraq thực hiện. Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cho biết Iran đã phóng hai tên lửa về phía các căn cứ của Anh ở Síp, nhưng ông tin rằng các căn cứ này không phải là mục tiêu tấn công trực tiếp.
Trên vùng biển chiến lược, cảng Duqm bị hai máy bay không người lái tấn công làm một công nhân nước ngoài bị thương. Tàu dầu Skylight treo cờ Palau bị tấn công ở phía bắc cảng Khasab, khiến 4 thủy thủ mang quốc tịch Ấn Độ và Iran bị thương. Một tàu khác ở phía tây bắc Mina Saqr (UAE) cũng bị trúng đạn gây hỏa hoạn. Tại Israel, một tên lửa Iran đã lọt qua lưới phòng thủ và rơi xuống khu dân cư ở Beit Shemesh, khiến 9 người chết và 28 người bị thương.
Tại Bahrain, một máy bay không người lái đã đâm vào khách sạn Crowne Plaza ở Manama gây hỏa hoạn lớn. Tại Abu Dhabi, các mảnh vỡ từ máy bay không người lái bị đánh chặn gần khu phức hợp Etihad Towers đã làm một người phụ nữ và con nhỏ bị thương nhẹ. Các cuộc tấn công của Iran cũng khiến 1 người chết và 32 người bị thương tại Kuwait.
Hậu quả từ việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã khiến khoảng 150 tàu hàng, bao gồm nhiều tàu chở dầu, bị kẹt lại. Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố đã đánh trúng tàu sân bay USS Abraham Lincoln bằng 4 quả tên lửa, tuy nhiên phía Hoa Kỳ đã phủ nhận thông tin này. Căn cứ hải quân Camp de la Paix của Pháp tại Abu Dhabi cũng bị tấn công.
Vào chiều cùng ngày, Ả Rập Xê Út tuyên bố đã đánh chặn thành công nhiều tên lửa nhắm vào Căn cứ không quân Prince Sultan và Sân bay quốc tế King Khalid.
Một con tàu khác là tàu chở dầu MKD VYOM treo cờ Quần đảo Marshall cũng đã bị hư hại sau khi bị oanh tạc ngoài khơi bờ biển Oman.
CNN đưa tin Thái tử Salman, với sự ủng hộ từ Hoa Kỳ, đã tuyên bố sẽ sử dụng vũ lực quân sự để đáp trả mọi hành vi xâm nhập tiếp theo của Iran. Ông gọi các cuộc tấn công của Iran là hành động "hèn nhát" vì Ả Rập Xê Út đã chủ động đóng cửa không phận đối với cả phía Mỹ và Israel.
Vào ngày 1 tháng 3, ông Trump thông báo rằng Hoa Kỳ đã đồng ý tiếp tục các cuộc đàm phán với Iran. Tuy nhiên, Nhà Trắng sau đó đã đính chính rằng các đợt tấn công quân sự sẽ vẫn được ưu tiên tiến hành trước khi các cuộc đàm phán diễn ra.
Nội dung từ bài Wikipedia “Chiến tranh Iran 2026”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.