Khalid ibn al-Walid (mất 642 CN)

Abū Sulaymān Khālid ibn al-Walīd ibn al-Mughīrah al-Makhzūmī (tiếng Ả Rập: أبو سليمان خالد بن الوليد بن المغيرة المخزومي‎; 585–642), còn được người đời tôn sùng là Sayf Allāh al-Maslūl (tiếng Ả Rập: سيف الله المسلول; Lưỡi gươm của Allah), là người bạn đồng hành của Môhamet và là một trong số ít các danh tướng bất khả chiến bại trong lịch sử. Nổi tiếng với tài cầm quân và lòng dũng mãnh, ông chỉ huy quân Medina của Môhamet và quân đội của những người kế nhiệm trực tiếp của Môhamet từ nhà Rashidun là Abu Bakr và Umar ibn Khattab. Nhờ tài cầm binh tài tình của ông, bán đảo Ả Rập lần đầu tiên trong lịch sử đã được thống nhất dưới một thực thể chính trị duy nhất - caliphate. Là một chỉ huy của quân đội của nhà nước Hồi giáo mới ra đời, Khalid dành thắng lợi trong hơn trăm trận trước quân đội Đế quốc La Mã Byzantine, Đế quốc Sassanid Ba Tư cùng các đồng minh của họ, cộng với các bộ lạc Ả Rập khác. Thành tựu chiến lược của ông bao gồm cuộc chinh phục bán đảo Ả Rập trong cuộc chiến tranh Ridda, chinh phạt xứ Lưỡng Hà của Ba Tư và tỉnh Syria của La Mã chỉ trong vòng một vài năm từ 632 đến 636. Ông cũng được nhớ đến với những thắng lợi quyết định tại các trận Yamamah, Ullais, Firaz và những thắng lợi chiến thuật tại các trận Walaja và Yarmouk.

Khalid ibn al-Walid (nghĩa là Khalid con trai của al-Walid) xuất thân từ bộ lạc Quraysh từ Makkah, một gia tộc vốn ban đầu phản đối Môhamet. Ông đóng một vai trò quan trọng trong chiến thắng của người Makkah trong trận Uhud trước quân đội người Hồi giáo. Nhưng sau đó, ông cải sang đạo Hồi và theo phò tá Môhamet sau khi ký kết hiệp ước Hudaybiyyah. Sau đó, ông tham gia các cuộc chinh chiến ngang dọc của Môhamet, điển hình như trận Mu'tah, trận chiến đầu tiên giữa người La Mã và người Hồi giáo. Khalid ibn Al-Walid kể lại rằng cuộc chiến đã diễn ra rất ác liệt và rằng chính tay ông đã chém gãy chín thanh kiếm trong trận này. Điều này mang lại cho ông danh hiệu 'Saif-ullah' có nghĩa là "Lưỡi gươm của Allah". Khalid lên nắm quyền thống lĩnh quân đội sau khi các tướng Zayd ibn Haritha, rồi Jafar ibn Abi Talib và rồi Abdullah ibn Rawahah lần lượt thiệt mạng. Sau cái chết của Môhamet, ông đã đóng một vai trò quan trọng trong việc chỉ huy quân Medinah cho Abu Bakr trong cuộc chiến tranh Ridda khi chinh phục miền Trung Ả Rập và chinh phục các bộ lạc Ả Rập khác. Ông chinh phạt xứ Al-Hirah, một chư hầu của nhà Sassanid và đánh bại quân đội Sassanid Ba Tư trong cuộc chinh phạt xứ Iraq (Mesopotamia). Sau đó, ông chuyển sang mặt trận phía tây và chiếm được tỉnh Syria và nước chư hầu Ghassanid của La Mã.

Mặc dù bị Umar nghi kỵ vì nắm binh quyền quá lớn và bị hạ chức, nhưng ông vẫn tiếp tục thể hiện tài năng chỉ huy của mình qua việc giàn trận chống lại quân đội Đông La Mã trong giai đoạn đầu của cuộc chiến giữa người Ả Rập và Đông La Mã. Dưới sự chỉ huy của ông, thành Damas bị hạ năm 634 và người Ả Rập đã dành một chiến thắng chủ chột tại trận Yarmouk trước người La Mã năm 636, dẫn đến cuộc chinh phạt xứ Bilad al-Sham (Levant). Năm 638, khi đang đứng trên đỉnh cao của đời binh nghiệp, ông bị Umar tước hết binh quyền.

Trong đời binh nghiệp của mình, ông được cho là đã giao chiến hơn trăm trận lớn nhỏ, kể cả đấu tay đôi. Là một vị tướng bất khả chiến bại, bách chiến bách thắng, thiên hạ vô địch, ông được xem là một trong những danh tướng vĩ đại nhất trong lịch sử.

Tiểu sử

Khalid được sinh ra vào khoảng năm 592 tại Mecca. Cha ông là Walid ibn al-Mughirah, tộc trưởng của gia tộc Banu Makhzum của bộ lạc Quraysh Ả Rập. Khi còn nhỏ, Walid đã được biết đến ở Mecca với danh hiệu al-Waheed - "Người duy nhất". Mẹ Khalid tên là Lubabah al-Sughra bint al-Harith, chi gái của Maymunah bint al-Harith - vợ Môhamet.

Không lâu sau khi được sinh ra, theo truyền thống của bộ lạc Quraysh, Khalid được gửi đến một bộ lạc Bedouin ở sa mạc, nơi mà ông được một người mẹ nuôi cho bú và nuôi lớn trong bầu không khí trong lành, khô và không bị ô nhiễm của sa mạc. Ở tuổi năm hoặc sáu, ông trở về với cha mẹ ở Mecca. Khi còn bé, Khalid mắc phải bệnh đậu mùa. Mặc dù ông đã sống sót, nhưng nó đã để lại một số vết sẹo bên má trái của ông.

Ba gia tộc hàng đầu của bộ lạc Quraysh tại thời điểm đó là Banu Hashim, Banu Abd ad-Dar và Banu Makhzum - gia tộc sau này chịu trách nhiệm về các vấn đề chiến tranh. Là một thành viên của gia tộc Makhzum, những kỵ sĩ giỏi nhất Ả Rập, Khalid học cách cưỡi ngựa và sử dụng vũ khí như thương, giáo, kiếm và bắn cung. Trong số các loại vũ khi, ông thích dùng thương nhất. Thời trẻ, ông được ngưỡng mộ như một chiến binh và đô vật nổi tiếng trong bộ lạc Quraysh. Khalid là anh em họ của Umar, Khalip thứ hai trong tương lai, và họ trông rất giống nhau.

Thời kỳ đầu binh nghiệp

Phản đối Muhammad

Bản đồ hiển thị các vị trí đóng quân và diễn tập trong Trận Uhud , nơi Khalid và các kỵ sĩ của ông đánh bại một lực lượng Hồi giáo do nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad lãnh đạo vào năm 625 Các Makhzum phản đối mạnh mẽ với Muhammad, và thủ lĩnh ưu việt của gia tộc là Amr ibn Hisham (Abu Jahl), anh họ đầu tiên của Khalid, đã tổ chức tẩy chay gia tộc của Muhammad, Banu Hashim của Quraysh, ở c. 616–618 . Sau khi Muhammad di cư từ Mecca đến Medina vào năm 622, Makhzum dưới sự chỉ huy của Abu Jahl đã tiến hành cuộc chiến chống lại ông ta cho đến khi họ bị đánh bại trong trận Badr năm 624. Khoảng 25 người anh em họ của Khalid, bao gồm cả Abu Jahl , và nhiều bà con khác đã thiệt mạng trong cuộc giao tranh đó. Núi Uhud ( ảnh năm 2009 ) nơi trận chiến diễn ra

Năm sau, Khalid chỉ huy cánh phải của kỵ binh trong quân đội Meccan đối đầu với Muhammad trong trận Uhud ở phía bắc Medina. Theo nhà sử học Donald Routledge Hill , thay vì phát động một cuộc tấn công trực diện vào các chiến tuyến Hồi giáo trên sườn núi Uhud , "Khalid đã áp dụng chiến thuật âm thanh" là đi vòng quanh ngọn núi và vượt qua sườn của người Hồi giáo. Anh ta tiến qua thung lũng Wadi Qanat ở phía tây Uhud cho đến khi bị các cung thủ Hồi giáo kiểm tra ở phía nam thung lũng tại Núi Ruma. Người Hồi giáo đã sớm giành được lợi thế trong cuộc giao tranh, nhưng sau khi hầu hết các cung thủ Hồi giáo từ bỏ vị trí của mình để tham gia cuộc đột kích vào trại Meccans, Khalid tấn công chống lại việc phá vỡ tuyến phòng thủ phía sau của người Hồi giáo. Trong cuộc hành trình sau đó, vài chục người Hồi giáo đã bị giết. Các bản tường thuật về trận chiến mô tả Khalid cưỡi ngựa qua cánh đồng, giết người Hồi giáo bằng cây thương của mình. Shaban ghi nhận "thiên tài quân sự" của Khalid vì chiến thắng của Quraysh tại Uhud, trận giao tranh duy nhất mà bộ tộc đánh bại Muhammad.

Năm 628, Muhammad và những người theo ông hướng đến Mecca để thực hiện umra (cuộc hành hương ít hơn đến Mecca) và Quraysh đã phái 200 kỵ binh để chặn ông khi nghe tin ông rời đi. Khalid đứng đầu đội kỵ binh và Muhammad tránh đối đầu với ông ta bằng cách đi một con đường thay thế độc đáo và khó khăn, cuối cùng đến được Hudaybiyya ở rìa Mecca. Khi nhận ra sự thay đổi của Muhammad, Khalid rút lui đến Mecca. Một hiệp ước đình chiến giữa người Hồi giáo và người Quraysh đã đạt được trong Hiệp ước Hudaybiyya vào tháng 3.

Cải đạo sang Hồi giáo và phục vụ dưới thời Muhammad

Vào năm 6 AH ( c. 627 ) hoặc 8 AH ( c. 629 ) Khalid theo đạo Hồi với sự hiện diện của Muhammad cùng với Qurayshite Amr ibn al-As ; Nhà sử học hiện đại Michael Lecker nhận xét rằng các tài khoản mà Khalid và Amr đã chuyển đổi thành 8 AH là "có lẽ đáng tin cậy hơn". Nhà sử học Akram Diya Umari cho rằng Khalid và Amr theo đạo Hồi và chuyển đến Medina theo Hiệp ước Hudaybiyya, dường như sau khi Quraysh từ chối yêu cầu dẫn độ những người Hồi giáo mới hơn cải đạo đến Mecca. Sau khi cải đạo, Khalid "bắt đầu cống hiến tất cả tài năng quân sự đáng kể của mình để hỗ trợ nhà nước Hồi giáo mới", theo sử gia Hugh N. Kennedy .

Khalid tham gia vào cuộc thám hiểm đến Mu'ta ở Jordan ngày nay do Muhammad ra lệnh vào tháng 9 năm 629. Mục đích của cuộc đột kích có thể là để thu được chiến lợi phẩm sau cuộc rút lui của quân đội Ba Tư Sasanian khỏi Syria sau đó . thất bại của nó trước Đế chế Byzantine vào tháng Bảy. Biệt đội Hồi giáo được điều động bởi một lực lượng Byzantine bao gồm hầu hết các bộ lạc Ả Rập do chỉ huy Byzantine Theodore chỉ huy và một số chỉ huy cấp cao của Hồi giáo đã bị giết. Khalid nắm quyền chỉ huy quân đội sau cái chết của các chỉ huy được bổ nhiệm và, với khó khăn đáng kể, giám sát một cuộc rút lui an toàn của người Hồi giáo. Muhammad khen thưởng Khalid bằng cách ban tặng cho anh ta danh hiệu danh dự Sayf Allah ('Thanh kiếm của Chúa'). Thị trấn ốc đảo Dumat al-Jandal ( ảnh năm 2007 ). Khalid đã dẫn đầu một cuộc thám hiểm chống lại thành phố vào năm 630, và có thể đã dẫn đầu một cuộc thám hiểm khác vào năm 633 hoặc 634, mặc dù các nhà sử học hiện đại đã nghi ngờ về chiến dịch sau này hoặc vai trò của Khalid trong đó.

Vào tháng 12 năm 629 hoặc tháng 1 năm 630, Khalid tham gia vào cuộc đánh chiếm Mecca của Muhammad , sau đó phần lớn người Quraysh chuyển sang đạo Hồi. Trong cuộc giao tranh đó, Khalid dẫn đầu một đội du mục gọi là muhajirat al-arab ('những người di cư Bedouin'). Anh ta dẫn đầu một trong hai cuộc tấn công chính vào thành phố và trong cuộc giao tranh sau đó với Quraysh, ba người của anh ta đã bị giết trong khi 12 người Qurayshite bị giết, theo Ibn Ishaq , người viết tiểu sử thế kỷ 8 của Muhammad. Khalid chỉ huy Bedouin Banu Sulaym trong đội tiên phong của người Hồi giáo trong trận Hunaynmột năm sau đó. Trong cuộc đối đầu đó, người Hồi giáo, được thúc đẩy bởi dòng người Qurayshite cải đạo, đã đánh bại Thaqif — các đối thủ truyền thống dựa trên Ta'if của Quraysh — và các đồng minh Hawazin du mục của họ. Khalid sau đó được chỉ định tiêu diệt thần tượng của al-Uzza , một trong những nữ thần được tôn thờ trong tôn giáo Ả Rập tiền Hồi giáo , ở khu vực Nakhla giữa Mecca và Ta'if.

Sau đó, Khalid được cử đi mời Banu Jadhima theo đạo Hồi ở Yalamlam , cách Mecca khoảng 80 km (50 mi) về phía nam, nhưng các nguồn tin truyền thống Hồi giáo cho rằng anh ta đã tấn công bộ lạc này một cách bất hợp pháp. Trong phiên bản của Ibn Ishaq, Khalid đã thuyết phục các bộ lạc Jadhima giải giới và tiếp nhận Hồi giáo, sau đó anh ta đã hành quyết một số bộ lạc để trả thù cho việc người Jadhima đã giết người chú của anh ta là Fakih ibn al-Mughira có từ trước. Sự cải đạo của Khalid sang Hồi giáo. Trong lời kể của Ibn Hajar al-Asqalani(mất năm 1449), Khalid hiểu lầm việc người dân bộ lạc chấp nhận đức tin là sự từ chối hoặc phủ nhận Hồi giáo do không quen với giọng của người Jadhima và do đó đã tấn công họ. Trong cả hai phiên bản, Muhammad đều tuyên bố mình vô tội về hành động của Khalid nhưng không thải tội hay trừng phạt anh ta. Theo nhà sử học W. Montgomery Watt , tường thuật truyền thống về sự kiện Jadhima "hầu như không hơn là một sự phủ nhận hoàn cảnh về Khālid, và mang lại ít sự thật lịch sử chắc chắn".

Sau đó vào năm 630, trong khi Muhammad ở Tabuk , ông đã cử Khalid đánh chiếm thị trấn ốc đảo Dumat al-Jandal . Khalid đã đầu hàng và áp đặt một hình phạt nặng nề đối với cư dân của thị trấn, một trong những người mà thủ lĩnh của họ, Kindite Ukaydir ibn Abd al-Malik al-Sakuni, được lệnh của Khalid ký hiệp ước đầu hàng với Muhammad ở Medina. Vào tháng 6 năm 631 Khalid được Muhammad cử đi cùng với 480 người đàn ông để mời bộ lạc Balharith hỗn hợp Thiên chúa giáo và đa thần của Najran theo đạo Hồi. Bộ lạc đã cải đạo và Khalid hướng dẫn họ luật Qur'an và Hồi giáo trước khi trở về Muhammad ở Medina với một phái đoàn Balharith.

Các chiến dịch ở Iraq

Với việc Yamama bình định, Khalid hành quân lên phía bắc đến lãnh thổ của Sasanian ở Iraq (vùng hạ Lưỡng Hà). Ông tổ chức lại quân đội của mình, có thể vì phần lớn quân Muhajirun có thể đã rút về Medina. Theo nhà sử học Khalil Athamina, tàn dư của quân đội Khalid bao gồm những người Ả Rập du mục từ các vùng của Medina, những người đứng đầu được bổ nhiệm để thay thế các chức vụ chỉ huy bị bỏ trống do sahaba ('bạn đồng hành' của Muhammad) để lại. Nhà sử học Fred Donner cho rằng Muhajirun và Ansar vẫn là nòng cốt trong quân đội của ông, cùng với một tỷ lệ lớn người Ả Rập du mục có thể đến từ Muzayna, Các bộ tộc Tayy, Tamim, Asad và Ghatafan. Các chỉ huy của đội quân bộ lạc do Khalid chỉ định là Adi ibn Hatim của Tayy và Asim ibn Amr của Tamim. Ông đến biên giới phía nam Iraq cùng với khoảng 1.000 chiến binh vào cuối mùa xuân hoặc đầu mùa hè năm 633.

Trọng tâm của cuộc tấn công của Khalid là bờ tây sông Euphrates và những người Ả Rập du mục cư trú ở đó. Các chi tiết về hành trình của chiến dịch không nhất quán trong các nguồn tin Hồi giáo ban đầu, mặc dù Donner khẳng định rằng "tiến trình chung về tiến trình của Khalid trong phần đầu tiên của chiến dịch ở Iraq có thể được theo dõi khá rõ ràng". Lịch sử thế kỷ 9 về al-Baladhuri và Khalifa ibn Khayyat tổ chức trận đánh lớn đầu tiên của Khalid ở Iraq là chiến thắng của ông trước quân đồn trú của người Sasanian tại Ubulla (Apologos cổ, gần Basra hiện đại ) và làng Khurayba gần đó, mặc dù al -Tabari(d. 923) coi việc quy kết chiến thắng cho Khalid là sai lầm và Ubulla đã bị chinh phục sau đó bởi Utba ibn Ghazwan al-Mazini . Donner chấp nhận việc Utba chinh phục thị trấn "hơi muộn hơn năm 634" là kịch bản có khả năng xảy ra hơn, mặc dù sử gia Khalid Yahya Blankinship cho rằng "ít nhất Khālid có thể đã dẫn đầu một cuộc đột kích ở đó mặc dù [Utbah] thực sự đã giảm diện tích".

Từ vùng phụ cận của Ubulla, Khalid hành quân lên bờ phía tây của sông Euphrates, nơi anh đụng độ với các đơn vị đồn trú nhỏ của người Sasania, những người bảo vệ biên giới Iraq khỏi các cuộc xâm lăng của dân du mục. Các cuộc đụng độ xảy ra tại Dhat al-Salasil , Nahr al-Mar'a (một con kênh nối sông Euphrates với sông Tigris ngay phía bắc Ubulla), Madhar (một thị trấn cách Ubulla vài ngày về phía bắc), Ullays (có thể là khu thương mại cổ đại trung tâm của Vologesias ) và Walaja . Hai địa điểm cuối cùng nằm trong vùng lân cận của al-Hira , một thị trấn chủ yếu là người Ả Rập và trung tâm hành chính của Sasanian ở giữa thung lũng Euphrates.

Việc bắt được Al-Hira là lợi ích quan trọng nhất trong chiến dịch của Khalid. Sau khi đánh bại kỵ binh Ba Tư của thành phố dưới sự chỉ huy của Azadhbih trong một cuộc đụng độ nhỏ, Khalid và một phần quân đội của ông ta tiến vào thành phố không bị che khuất. Các quý tộc bộ lạc Ả Rập của Al-Hira , nhiều người trong số họ là Cơ đốc nhân Nestorian có quan hệ huyết thống với các bộ lạc du mục ở rìa sa mạc phía tây thành phố, bị rào chắn trong các cung điện kiên cố rải rác của họ. Trong khi đó, một bộ phận khác của quân đội Khalid tấn công các ngôi làng trong quỹ đạo của al-Hira, nhiều ngôi làng trong số đó đã bị bắt hoặc đầu hàng theo các điều khoản triều cống với người Hồi giáo. Giới quý tộc Ả Rập của al-Hira đã đầu hàng trong một thỏa thuận với Khalid, theo đó thành phố bày tỏ lòng kính trọng để đổi lấy sự đảm bảo rằng các nhà thờ và cung điện của al-Hira sẽ không bị xáo trộn. Số tiền hàng năm al-Hira phải trả lên tới 60.000 hoặc 90.000 dirham bạc , mà Khalid đã chuyển đến Medina, đánh dấu sự cống hiến đầu tiên mà Caliphate nhận được từ Iraq.

Đọc tiếp trên Wikipedia

Nội dung từ bài Wikipedia “Khalid ibn al-Walid”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.

Đang tải bài viết từ Wikipedia…