Cuộc Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Kurtuluş Savaşı; 19 tháng 5 năm 1919 – 29 tháng 10 năm 1923) là chuỗi chiến dịch quân sự kết hợp phong trào cách mạng chính trị sâu rộng do Phong trào Dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ phát động, bùng nổ sau khi Đế quốc Ottoman bại trận trong Thế chiến I và bị các cường quốc phe Hiệp ước chiếm đóng, phân chia lãnh thổ. Cuộc xung đột này diễn ra giữa lực lượng Dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ với liên minh phương Tây cùng các lực lượng ly khai xoay quanh việc áp dụng các nguyên tắc Wilson, đặc biệt là quyền dân tộc tự quyết, trên vùng đất Anatolia và Đông Thrace thời hậu chiến. Cuộc cách mạng đã giải quyết triệt để vấn đề phương Đông kéo dài nhiều thế kỷ, đặt dấu chấm hết hoàn toàn cho thể chế Sultanate lẫn ngôi vị Khalip Hồi giáo, đồng thời khai sinh nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ. Sau khi lãnh đạo toàn dân giành thắng lợi, Mustafa Kemal Atatürk đảm nhiệm cương vị Tổng thống đầu tiên và tiến hành hàng loạt cải cách mang tính cách mạng toàn diện.
Mặc dù Thế chiến I khép lại với chính quyền Ottoman bằng Hiệp định Đình chiến Mudros vào cuối năm 1918, phe Đồng minh vẫn tiếp tục điều động binh lực đánh chiếm nhiều vùng lãnh thổ trọng yếu dựa trên các điều khoản mật ước Sykes–Picot ký kết trước đó. Phương Tây viện dẫn mục đích truy tố các thành viên thuộc Ủy ban Liên minh và Tiến bộ cùng những cá nhân dính líu đến thảm họa diệt chủng người Armenia để can thiệp quân sự sâu rộng. Đứng trước nguy cơ mất nước, nhiều tướng lĩnh quân đội tiền tuyến kiên quyết bất tuân mệnh lệnh giải giáp lực lượng phát ra từ kinh đô.
Trong bầu không khí hỗn loạn đó, Sultan Mehmed VI cử Tướng Mustafa Kemal Pasha (sau này là Atatürk) đến Samsun với nhiệm vụ vãn hồi trật tự và giải tán các nhóm vũ trang bất phục tùng. Trái với toan tính từ triều đình, Mustafa Kemal nhanh chóng trở thành người tổ chức, kết nối và lãnh đạo phong trào kháng chiến dân tộc trên toàn bán đảo Anatolia.
Nhằm lấp đầy khoảng trống quyền lực tại miền tây Anatolia, các cường quốc phương Tây chấp thuận cho quân đội Hy Lạp đổ bộ đánh chiếm thành phố cảng Smyrna (nay là İzmir) vào tháng 5 năm 1919. Động thái này thổi bùng căng thẳng sắc tộc, châm ngòi cho các vụ bạo lực đẫm máu và chính thức mở màn cuộc Chiến tranh Giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ. Nhận thấy triều đình tại Istanbul ngày càng thỏa hiệp và biến thành công cụ trong tay quân đội chiếm đóng, lực lượng cách mạng đã triệu tập đại biểu, thành lập một chính phủ đối kháng mang tên Đại Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ đặt căn cứ tại Ankara. Phe Đồng minh sau đó gia tăng sức ép buộc "chính phủ Istanbul" đình chỉ bản Hiến pháp, giải tán Nghị viện và đặt bút ký vào Hiệp ước Sèvres năm 1920. Đây là một hiệp ước áp đặt tàn nhẫn, tước đoạt phần lớn lãnh thổ lịch sử mà phía "chính phủ Ankara" lập tức ra tuyên bố phủ nhận tính hợp pháp.
Cuộc chiến diễn ra khốc liệt trên ba mặt trận địa lý riêng biệt: Mặt trận phía Nam, Mặt trận phía Đông và Mặt trận phía Tây. Tại miền nam, các đơn vị du kích cùng lực lượng vũ trang nhân dân (Kuva-yi Milliye) kiên cường đánh bại quân đội Pháp, đẩy lui đối phương ra khỏi vùng Cilicia và buộc Paris phải ký kết Hiệp định Ankara năm 1921 để rút quân. Ở hướng đông, các đơn vị quân đội tái cơ cấu dưới sự chỉ huy từ Tướng Kâzım Karabekir đã tiến hành tấn công lực lượng Cộng hòa Dân chủ Armenia, sau đó phối hợp với chính quyền Bolshevik phân định lại biên giới khu vực Ngoại Kavkaz thông qua Hiệp ước Kars ký kết vào năm 1921. Mặt trận phía Tây, được lịch sử ghi nhận với tên gọi Chiến tranh Hy Lạp – Thổ Nhĩ Kỳ, là chiến trường mang tính quyết định sự sống còn của nền độc lập. Nỗ lực chuyển đổi các toán dân quân tự phát thành quân đội chính quy dưới bàn tay tổ chức tài tình từ İsmet Pasha (sau này là İnönü) đã phát huy hiệu quả to lớn khi đánh bật các mũi tiến công của Hy Lạp trong hai Trận İnönü lần thứ nhất và thứ hai đầu năm 1921.
Mặc dù quân Hy Lạp giành thắng lợi tạm thời trong Trận Kütahya-Eskişehir và tiếp tục tiến quân đe dọa trực tiếp thủ phủ Ankara, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ dưới sự chỉ huy tối cao từ Mustafa Kemal đã chặn đứng đà tiến công này sau Trận Sakarya kéo dài suốt 21 ngày đêm. Đến mùa thu năm 1922, quân cách mạng phát động Chiến dịch Tổng phản công (Büyük Taarruz), nhanh chóng đập tan tuyến phòng thủ kiên cố, tiêu diệt sinh lực địch và giải phóng hoàn toàn thành phố İzmir vào ngày 9 tháng 9 năm 1922. Thất bại thảm hại của quân Hy Lạp kéo theo cuộc Khủng hoảng Chanak giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Đế quốc Anh tại khu vực eo biển, dẫn đến việc các bên ngồi vào bàn đàm phán ký kết Hiệp định Đình chiến Mudanya vào tháng 10 năm 1922.
Thắng lợi quân sự vang dội buộc các cường quốc Đồng minh phải công nhận Đại Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ tại Ankara là đại diện hợp pháp duy nhất cho đất nước. Ngày 24 tháng 7 năm 1923, Hiệp ước Lausanne được ký kết tại Thụy Sĩ, mang lại những điều khoản bình đẳng và thuận lợi vượt bậc so với bản định ước Sèvres trước đó. Quân đội chiếm đóng phương Tây buộc phải rút hoàn toàn khỏi bán đảo Anatolia cùng vùng Đông Thrace. Triều đình phong kiến đầu hàng bị lật đổ hoàn toàn; ngày 1 tháng 11 năm 1922, chế độ Sultanate bị bãi bỏ vĩnh viễn. Đến ngày 29 tháng 10 năm 1923, Đại Quốc hội long trọng tuyên bố khai sinh nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, mở đường cho chương trình cải cách thế tục hóa toàn diện do Tổng thống Atatürk khởi xướng.
Bên cạnh các thắng lợi chính trị và quân sự, cuộc chiến tranh này đã làm biến đổi sâu sắc và vĩnh viễn bức tranh nhân khẩu học trên toàn bộ vùng đất Tiểu Á. Đi kèm với Hiệp ước Lausanne là thỏa thuận trao đổi dân cư cưỡng bức quy mô khổng lồ giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ dựa trên tiêu chí tôn giáo: khoảng 1,2 triệu tín đồ Chính thống giáo Hy Lạp sống tại Anatolia bị trục xuất sang Hy Lạp, trong khi gần 400.000 tín đồ Hồi giáo từ Hy Lạp phải rời bỏ quê hương chuyển về định cư tại Thổ Nhĩ Kỳ. Cùng với những hệ lụy kéo dài từ thảm họa diệt chủng người Armenia và các chiến dịch đàn áp người Hy Lạp vùng Pontus trước đó, lực lượng dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành hàng loạt cuộc tàn sát và trục xuất bạo lực nhằm loại bỏ hoàn toàn các cộng đồng Kitô giáo bản địa. Hành động này được xem như một sự tiếp nối các chính sách thanh lọc sắc tộc thời Thế chiến I. Sự hiện diện mang tính lịch sử kéo dài hàng nghìn năm của cộng đồng Kitô giáo tại vùng Anatolia gần như bị xóa sổ hoàn toàn; tỷ lệ cư dân Hồi giáo trên tổng dân số toàn quốc đã tăng vọt từ mức 80% thời kỳ tiền chiến lên tới hơn 98% khi nền cộng hòa non trẻ bước vào giai đoạn hòa bình.
Bối cảnh
Sau giai đoạn chính trị hỗn loạn trong Kỷ nguyên Lập hiến thứ hai, Đế quốc Ottoman chính thức rơi vào tầm kiểm soát của Ủy ban Liên minh và Tiến bộ (CUP) thông qua cuộc đảo chính quân sự năm 1913, rồi tiếp tục củng cố quyền lực tối thượng sau vụ ám sát Đại Tể tướng Mahmud Şevket Pasha. Vốn khởi đầu như một tổ chức cách mạng cấp tiến nhằm ngăn chặn đế chế sụp đổ, bước vào thềm Thế chiến I, Ủy ban Liên minh và Tiến bộ đi đến kết luận rằng giải pháp sống còn duy nhất là thi hành đường lối dân tộc chủ nghĩa cực đoan kết hợp chính sách tập trung quyền lực cao độ. Những mất mát lãnh thổ to lớn cùng dòng người tị nạn Hồi giáo bị trục xuất tàn bạo sau các cuộc Chiến tranh Balkan càng thúc đẩy Ủy ban Liên minh và Tiến bộ trượt dài vào chủ nghĩa dân tộc Thổ cực đoan. Nhằm loại bỏ hoàn toàn các mối đe dọa chính trị, chính quyền thẳng tay đặt ra ngoài vòng pháp luật và lưu đày hàng loạt chính khách đối lập thuộc Đảng Tự do và Hòa hợp đến vùng đất hẻo lánh Sinop ven bờ Biển Đen.
Dưới sự dẫn dắt từ giới lãnh đạo Ủy ban Liên minh và Tiến bộ, Đế quốc Ottoman bước vào Thế chiến I với tư cách đồng minh của Đế quốc Đức và Áo-Hung. Trong khói lửa chiến tranh, chính quyền phát động hàng loạt chiến dịch diệt chủng tàn khốc nhắm vào các cộng đồng Kitô giáo bản địa, trọng tâm là người Armenia, người Hy Lạp vùng Pontus và người Assyria. Dựa trên cáo buộc ngụy tạo rằng các sắc dân này đang âm mưu nổi dậy tiếp ứng cho phe Hiệp ước, nhà nước áp dụng các biện pháp trừng phạt tập thể đẫm máu. Sự nghi kỵ và các chiến dịch đàn áp tương tự cũng nhắm vào cộng đồng người Ả Rập cùng người Kurd, châm ngòi cho nhiều cuộc bạo động vũ trang cục bộ bùng phát khắp nơi.
Đứng trước thảm cảnh này, các cường quốc khối Hiệp ước công khai cáo buộc nhóm lãnh đạo chóp bu Ủy ban Liên minh và Tiến bộ, thường gọi là bộ ba "Ba Pasha", phạm tội ác chống lại loài người, đồng thời đe dọa sẽ đưa những nhân vật này ra xét xử nghiêm khắc. Cùng lúc, phe Đồng minh cũng lộ rõ dã tâm thôn tính lãnh thổ Ottoman khi bản kế hoạch phân chia bản đồ Trung Đông thời hậu chiến bị rò rỉ ra công chúng qua Thỏa ước bí mật Sykes–Picot. Ở hướng bắc, việc hải quân Ottoman phong tỏa các eo biển chiến lược ngăn chặn hàng viện trợ quốc tế đã gián tiếp đẩy Đế quốc Nga vào khủng hoảng rồi sụp đổ trong Nội chiến, qua đó càng thôi thúc các cường quốc phương Tây quyết tâm đánh gục Ottoman để mở lại Mặt trận phía Đông.
Thế chiến I trở thành nhát búa cuối cùng đóng chặt cỗ quan tài chôn vùi học thuyết "Chủ nghĩa Ottoman", một ý thức hệ từng theo đuổi mô hình chủ nghĩa dân tộc đa văn hóa dưới bóng một đế quốc quân chủ. Các chính sách ngược đãi tàn nhẫn đối với những sắc dân phi Thổ sau năm 1913, cộng hưởng với cơn địa chấn chính trị xã hội dữ dội thời hậu chiến, đã thôi thúc các nhóm thiểu số đoạn tuyệt hoàn toàn với thể chế đế quốc để tự định đoạt số phận qua việc thành lập những quốc gia dân tộc độc lập, phần lớn đi theo mô hình cộng hòa.
Do các chiến dịch thanh trừng sắc tộc nhắm vào người Kitô giáo, tính đến năm 1918, phạm vi kiểm soát thực tế của Đế quốc Ottoman bị thu hẹp lại thành một vùng đất tương đối thuần nhất về mặt tôn giáo, kéo dài từ Đông Thrace đến biên giới Ba Tư. Cư dân tại đây chủ yếu là người Hồi giáo, bao gồm người Thổ, người Kurd, người Circassia cùng các cộng đồng người Hồi giáo tị nạn (muhacir) chạy trốn từ vùng Rumeli thuộc Balkan. Trong khi đó, phần lớn người Ả Rập Hồi giáo đã nằm ngoài tầm kiểm soát của triều đình và chịu sự chiếm đóng từ phe Đồng minh; một bộ phận nhỏ trong số này vẫn giữ lòng trung thành với ngôi vị Sultan kiêm Khalip, nhưng đại đa số đều khao khát nền độc lập hoặc mong muốn đặt dưới sự bảo trợ quốc tế của Hội Quốc Liên. Dù vẫn còn những cộng đồng người Hy Lạp và Armenia đáng kể sinh sống rải rác bên trong biên giới, hầu hết các nhóm dân này đều kiên quyết cự tuyệt việc tiếp tục sống dưới ách thống trị của triều đình Ottoman.
Kết thúc Thế chiến I
Bước sang những tháng mùa hè năm 1918, ban lãnh đạo các quốc gia Liên minh Trung tâm, bao gồm cả giới cầm quyền Ottoman, đều cay đắng nhận ra chiến tranh đã hoàn toàn thất bại. Gần như cùng lúc, Mặt trận Palestine sụp đổ trước đà tiến công vũ bão của quân đội Anh, tiếp theo sau là sự tan vỡ nhanh chóng của Mặt trận Macedonia. Động thái đầu hàng đột ngột của Bulgaria qua thỏa thuận đình chiến riêng rẽ đã cắt đứt hoàn toàn tuyến liên lạc đường bộ lẫn đường sắt huyết mạch nối kinh đô Constantinople với Vienna và Berlin, đồng thời phơi bày thủ đô Ottoman trong tình trạng phòng thủ mong manh trước các đòn đánh trực diện từ phe Hiệp ước.
Nhận thấy toàn bộ phòng tuyến đã vỡ vụn, Đại Tể tướng Talaat Pasha chủ động nộp đơn từ chức vào ngày 8 tháng 10 năm 1918 nhằm mở đường cho một nội các mới đứng ra đàm phán, với hy vọng đạt được những điều khoản đình chiến bớt khắc nghiệt hơn. Ngày 30 tháng 10 năm 1918, trên chiến hạm HMS Agamemnon của Anh neo đậu tại cảng Mudros trên đảo Lemnos, Hiệp định Đình chiến Mudros chính thức được ký kết, đặt dấu chấm hết cho sự tham chiến của Đế quốc Ottoman trong Thế chiến I.
Chỉ ba ngày sau biến cố đình chiến, Ủy ban Liên minh và Tiến bộ, tổ chức chính trị từng thao túng bộ máy nhà nước độc đảng suốt từ năm 1913, triệu tập kỳ đại hội cuối cùng và thông qua nghị quyết tự giải tán đảng. Ngay trong đêm định mệnh đó, Talaat Pasha, Enver Pasha, Cemal Pasha cùng Bác sĩ Nâzım, Bahaeddin Şakir và ba quan chức chóp bu khác đã bí mật trốn thoát khỏi đất nước trên một chiếc tàu phóng lôi của Đức, bỏ lại một khoảng trống quyền lực mênh mông và đẩy toàn bộ đất nước vào cơn chao đảo mới.
Các cường quốc khối Hiệp ước như Anh và Pháp tập trung thúc đẩy những mục tiêu chiến lược dài hạn. Cả hai nước ráo riết chuẩn bị xâu xé lãnh thổ Ottoman thành các vùng ủy trị và khu vực ảnh hưởng kinh tế riêng biệt. Nước Anh đặc biệt chú trọng việc tổ chức các phiên tòa xét xử tội phạm chiến tranh nhằm truy tố giới tướng lĩnh Ottoman. Trước mắt, mục tiêu cấp bách của Luân Đôn là kiểm soát các tuyến hàng hải qua eo biển Thổ Nhĩ Kỳ để vận chuyển vũ khí tiếp tế cho phe Bạch vệ trong cuộc Nội chiến Nga. Ngay sau khi ký kết đình chiến, liên quân Đồng minh bắt đầu tiến hành chiếm đóng thực tế kinh đô Constantinople. Trong bối cảnh ngặt nghèo đó, một bộ phận trí thức Ottoman đặt niềm tin vào ý tưởng đưa đất nước trở thành vùng bảo hộ dưới sự ủy trị của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, một cường quốc mới nổi được đánh giá là đáng tin cậy hơn sau khi Tổng thống Woodrow Wilson công bố bản Mười bốn điểm nổi tiếng.
Các nhóm sắc tộc thiểu số xem sự sụp đổ của đế chế là thời cơ vàng để hiện thực hóa quyền tự quyết. Cộng đồng người Hy Lạp vùng duyên hải Aegean hy vọng sáp nhập lãnh thổ vào Vương quốc Hy Lạp, người Armenia hướng tới xây dựng một nước Cộng hòa Armenia mở rộng, trong khi người Hy Lạp vùng Biển Đen vận động thành lập một nhà nước Cộng hòa Pontus độc lập. Đến tháng 4 năm 1919, thông qua các vị Thượng phụ tôn giáo của mình, các cộng đồng này chính thức tuyên bố hủy bỏ lòng trung thành đối với nhà nước Ottoman. Tại vùng núi phía đông nam, một bộ phận thủ lĩnh người Kurd xúc tiến kế hoạch thành lập một quốc gia Kurdistan tự trị, dẫn đến những tranh chấp lãnh thổ chồng lấn gay gắt với phong trào dân tộc của người Assyria.
Tàn dư của phong trào Liên minh và Tiến bộ dù mất đi giới lãnh tụ tối cao và tổ chức trung ương bị giải thể trong ô nhục, nhưng các cựu thành viên vẫn nắm giữ mạng lưới ảnh hưởng khổng lồ. Họ tiếp tục kiểm soát sâu rộng trong nghị viện, các cấp chỉ huy quân đội, lực lượng cảnh sát, mạng lưới bưu chính điện tín cùng toàn bộ bộ máy công quyền địa phương. Bất chấp các chiến dịch truy quét ráo riết bắt đầu từ năm 1919, phe Đồng minh cùng chính quyền thân phương Tây tại thủ đô hoàn toàn không đủ nguồn lực và nhân sự để thanh trừng triệt để mạng lưới rộng khắp này. Về sau, chính nguồn lực ngầm hùng hậu cùng các sĩ quan giàu kinh nghiệm chiến đấu này đã nhanh chóng tập hợp lại, tạo thành chỗ dựa vững chắc xung quanh ngọn cờ kháng chiến của Tướng Mustafa Kemal Pasha (Atatürk).
Giai đoạn đầu (10/1918–5/1919)
Hiệp định Đình chiến Mudros và điều khoản chiếm đóng
Ngày 30 tháng 10 năm 1918, Hiệp định Đình chiến Mudros được ký kết giữa Đế quốc Ottoman và phe Hiệp ước trên chiến hạm HMS Agamemnon của Hoàng gia Anh, chính thức khép lại các hành động thù địch tại chiến trường Trung Đông thời kỳ Thế chiến I. Theo các điều khoản thỏa thuận, quân đội Ottoman phải tiến hành giải giáp trên quy mô lớn, bàn giao toàn bộ hạm đội hải quân và lực lượng không quân cho phe Đồng minh, đồng thời rút quân hoàn toàn khỏi các vùng lãnh thổ chiếm đóng tại dãy Kavkaz cùng Ba Tư.
Điều khoản gây tranh cãi và mang tính hủy diệt chủ quyền nặng nề nhất là Điều VII, cho phép phe Đồng minh nắm quyền chiếm đóng các pháo đài kiểm soát hai eo biển Bosphorus và Dardanelles. Văn bản này còn cài cắm một quy định mơ hồ, trao cho phe thắng trận quyền chiếm đóng bất kỳ vùng lãnh thổ nào "trong trường hợp xảy ra hỗn loạn" nếu an ninh bị đe dọa. Mục đích cốt lõi việc kiểm soát các eo biển là bảo đảm tuyến hàng hải an toàn vận chuyển lực lượng viễn chinh can thiệp vào miền nam nước Nga nhằm hỗ trợ Bạch vệ trong cuộc Nội chiến Nga. Phần còn lại trong điều khoản tạo vỏ bọc hợp pháp cho việc triển khai các lực lượng gìn giữ hòa bình do phương Tây chi phối.
Bên cạnh đó, các cường quốc phương Tây còn đặt kỳ vọng vào việc trừng phạt những nhân vật địa phương đã thực thi các mệnh lệnh diệt chủng người Armenia do chính quyền Ủy ban Liên minh và Tiến bộ (CUP) ban hành trước đó. Nhờ ký kết đình chiến kịp thời, triều đại Osman tạm thời thoát khỏi số phận sụp đổ bi thảm như các hoàng tộc Hohenzollern ở Đức, Habsburg tại Áo-Hung hay Romanov tại Nga, tiếp tục duy trì quyền trị vì trên danh nghĩa nhưng phải trả giá bằng việc đánh mất gần như toàn bộ quyền tự chủ quốc gia.
Quyết định ký kết hiệp định đình chiến bắt nguồn từ những thất bại quân sự không thể đảo ngược trên các mặt trận then chốt, song quân đội Ottoman về cơ bản vẫn duy trì được kỷ luật và tổ chức rút lui tương đối trật tự. Khác với các điều kiện khắt khe áp đặt lên các nước thuộc phe Liên minh Trung tâm, khối Hiệp ước không đưa ra yêu sách phế truất hoàng gia Ottoman như một điều kiện tiên quyết để lập lại hòa bình, đồng thời cũng không đòi hỏi Bộ Tổng tham mưu Ottoman phải giải thể.
Mặc dù tình trạng đào ngũ hàng loạt diễn ra tràn lan trong suốt những năm chiến tranh dẫn đến việc hình thành nhiều băng nhóm thổ phỉ tại các vùng nông thôn, quân đội không xuất hiện nguy cơ binh biến hay bùng phát các cuộc cách mạng lật đổ như trường hợp nước Đức, Áo-Hung hay Đế quốc Nga. Tình trạng ổn định mong manh này diễn ra ngay giữa bối cảnh nạn đói hoành hành và nền kinh tế hoàn toàn kiệt quệ sau những năm tháng huy động sức người sức của tột cùng, cộng hưởng với sự tàn phá nặng nề từ chiến tranh, dịch bệnh lan tràn cùng những tổn thất nhân mạng khủng khiếp từ năm 1914.
Ngày 13 tháng 11 năm 1918, một lữ đoàn quân đội Pháp tiến vào Constantinople, mở đầu giai đoạn chiếm đóng trên thực tế kinh đô cùng các vùng phụ cận. Ngay ngày hôm sau, một hạm đội liên quân hùng hậu gồm các chiến hạm của Anh, Pháp, Ý và Hy Lạp rầm rộ tiến vào eo biển Bosphorus, đổ bộ tổng cộng 50.000 binh lính lên bờ để kiểm soát thành phố.
Đứng trước sự phẫn nộ từ dư luận Hồi giáo, các cường quốc Đồng minh ra tuyên bố trấn an rằng cuộc chiếm đóng chỉ mang tính tạm thời, với mục đích tối thượng là bảo vệ thể chế Sultanate, giữ gìn ngôi vị Khalip và che chở cho các nhóm dân tộc thiểu số. Đô đốc Somerset Arthur Gough-Calthorpe, đại diện chính phủ Anh trực tiếp ký kết văn kiện đình chiến, công khai lập trường khối Hiệp ước rằng phương Tây không hề có dã tâm giải tán chính quyền Ottoman hay áp đặt chế độ quân quản vĩnh viễn lên thủ đô. Dẫu vậy, những tuyên bố ngoại giao này hoàn toàn mâu thuẫn với thực tế; việc triệt hạ bộ máy nhà nước Ottoman và xâu xé đế chế thành nhiều phần lãnh thổ nhỏ lẻ vốn là mục tiêu chiến lược nhất quán được khối Hiệp ước vạch sẵn ngay từ khi Thế chiến I vừa bùng nổ.