Giải Pulitzer ( PUUL-it-sər) là 23 giải thưởng hàng năm của Hoa Kỳ trao cho những tác phẩm xuất sắc trong lĩnh vực báo chí, nghệ thuật và văn chương, do Đại học Columbia trao tặng. Giải thưởng được thành lập vào năm 1917 theo di chúc của nhà xuất bản báo người Mỹ gốc Hungary Joseph Pulitzer. Được trao tặng lần đầu tiên vào tháng 6 năm 1917, Giải Pulitzer là một trong những giải thưởng quốc gia danh giá nhất dành cho giới báo chí Hoa Kỳ.
Hội đồng Giải thưởng Pulitzer trao các giải thưởng vào mùa xuân mỗi năm. Hội đồng gồm 15 thành viên có quyền bỏ phiếu là các nhà báo, giám đốc điều hành tin tức hàng đầu, các học giả và nhân vật trong lĩnh vực nghệ thuật, hai thành viên không có quyền bỏ phiếu là trưởng khoa báo chí Columbia và người quản lý giải thưởng. Có 15 giải cho báo chí và tám giải cho văn học, kịch và âm nhạc. Danh sách đề cử của mỗi giải thưởng gồm có ba người. Hội đồng sơ khảo đánh giá các tác phẩm và chuẩn bị danh sách đề cử, Hội đồng Giải thưởng chọn người nhận giải theo danh sách đề cử hoặc có thể chọn người khác. Hội đồng Giải thưởng cũng có quyền chuyển tác phẩm giữa các hạng mục hoặc không trao giải trong một hạng mục.
Mỗi giải thưởng kèm theo giấy chứng nhận và giải thưởng tiền mặt trị giá 15.000 đô la Mỹ, ngoại trừ giải thưởng Phục vụ cộng đồng là một huy chương vàng. Trước năm 2017, giải thưởng tiền mặt là 10.000 đô la Mỹ.
Lịch sử
Trong di chúc, nhà xuất bản báo Joseph Pulitzer để lại tiền cho Đại học Columbia để thành lập trường báo chí và lập ra Giải Pulitzer. Di chúc phân bổ 250.000 đô la Mỹ cho giải thưởng và học bổng nêu rõ sẽ có "bốn giải thưởng về báo chí, bốn giải thưởng về văn chương và kịch nghệ, một giải thưởng về giáo dục và bốn học bổng du lịch".
Sau khi Pulitzer qua đời vào ngày 29 tháng 10 năm 1911, Giải Pulitzer đầu tiên được trao vào ngày 4 tháng 6 năm 1917. Tờ Chicago Tribune dưới thời Robert R. McCormick cho rằng Giải Pulitzer không đáng được coi trọng và từ chối tham gia tranh giải trong suốt nhiệm kỳ của McCormick cho đến năm 1961.
Xem xét và đề cử
Theo thông lệ, Giải Pulitzer chỉ xem xét những tác phẩm được nộp và được nhân viên của ban tổ chức xét hợp lệ. Tác phẩm được nộp phải thuộc ít nhất một trong các hạng mục và không thể được chấp nhận chỉ vì mang tính văn học hoặc âm nhạc. Một tác phẩm chỉ có thể được đăng ký tối đa vào hai hạng mục liên quan. Hiện tại, tác giả của các tác phẩm được nộp ở các hạng mục Sách, Kịch và Âm nhạc phải là công dân Hoa Kỳ, thường trú nhân Hoa Kỳ hoặc coi Hoa Kỳ là nơi thường trú chính và tác phẩm phải được các tổ chức có trụ sở tại Hoa Kỳ xuất bản. Tác giả của tác phẩm được nộp ở hạng mục Báo chí có thể là người nước ngoài nếu tác phẩm xuất hiện trên một ấn phẩm có trụ sở tại Hoa Kỳ.
Mỗi năm, Hội đồng Giải thưởng Pulitzer lựa chọn hơn 100 người vào 22 hội đồng sơ khảo cho 23 hạng mục; một hội đồng sơ khảo phụ trách cả hai giải thưởng nhiếp ảnh. Hầu hết các hội đồng sơ khảo gồm năm thành viên, ngoại trừ những hội đồng sơ khảo các hạng mục Phục vụ cộng đồng, Phóng sự điều tra, Phóng sự giải thích, Bài viết chuyên mục, Bình luận và Phóng sự âm thanh, gồm bảy thành viên. Hội đồng sơ khảo chuẩn bị danh sách đề cử gồm ba người. Hội đồng Giải thưởng chọn người nhận giải trong danh sách đề cử theo đa số hoặc có thể chọn một người khác nếu ít nhất 75% số thành viên tán thành. Hội đồng cũng có thể quyết định không trao giải thưởng. Thành viên Hội đồng Giải thưởng và hội đồng sơ khảo báo chí không được trả thù lao, trong khi thành viên hội đồng sơ khảo văn học, âm nhạc và kịch nghệ được trả thù lao cả năm.
Hạng mục
Các hạng mục giải thưởng bao gồm báo chí, nghệ thuật, văn học và tiểu thuyết. Các phóng sự và hình ảnh của các tờ báo, tạp chí và hãng thông tấn có trụ sở tại Hoa Kỳ (bao gồm các trang web tin tức) mà "[xuất bản] thường xuyên" đủ điều kiện để được đề cử giải thưởng báo chí. Bắt đầu từ năm 2007, các yếu tố trực tuyến sẽ được cho phép trong tất cả các hạng mục báo chí, ngoại trừ hai hạng mục nhiếp ảnh của cuộc thi vẫn sẽ chỉ xem xét hình ảnh tĩnh. Tháng 12 năm 2008, lần đầu tiên nội dung được xuất bản trên các nguồn tin tức chỉ có trên mạng sẽ được xem xét.
Năm 2015, tạp chí lần đầu tiên được xem xét tranh giải ở hai hạng mục (Phóng sự điều tra và Bài viết chuyên đề). Năm 2016, các tạp chí được tham gia ba hạng mục khác (Phóng sự quốc tế, Phê bình và Biếm họa xã luận). Kathryn Schulz và Emily Nussbaum của tạp chí The New Yorker là những cộng tác viên tạp chí đầu tiên được trao giải thưởng theo tiêu chí mới.
Tháng 10 năm 2016, tạp chí được tham gia tranh giải ở tất cả các hạng mục báo chí. Năm 2017, hạng mục Đưa tin nóng được mở rộng để bao gồm tất cả các tin nóng trong nước, trước đây chỉ giới hạn ở việc đưa tin nóng địa phương.
Các hạng mục báo chí như sau:
- Phục vụ cộng đồng – một hoạt động phục vụ cộng đồng xuất sắc của một tờ báo, tạp chí hoặc trang tin tức thông qua việc sử dụng các nguồn lực báo chí, bao gồm bài viết, bài xã luận, tranh biếm họa, ảnh, đồ họa, video, cơ sở dữ liệu, đa phương tiện hoặc các bài thuyết trình tương tác hoặc các tài liệu trực quan khác. Thường được coi là giải thưởng lớn nhất và được nhắc đến đầu tiên trong danh sách các giải thưởng báo chí, giải thưởng Phục vụ cộng đồng chỉ được trao cho tổ chức báo chí. Khác với những giải thưởng Pulitzer khác, giải này được trao dưới hình thức huy chương vàng.
- Phóng sự tin nóng – một phóng sự tin nóng xuất sắc ở cấp địa phương, tiểu bang hoặc quốc gia, ghi lại chính xác các sự kiện ngay khi chúng xảy ra một cách nhanh nhất có thể, và theo thời gian, làm sáng tỏ, cung cấp bối cảnh và mở rộng thêm thông tin ban đầu.
- Phóng sự điều tra – một phóng sự điều tra xuất sắc, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Phóng sự giải thích – một phóng sự giải thích xuất sắc, làm sáng tỏ một chủ đề quan trọng và phức tạp, thể hiện sự am hiểu sâu sắc về chủ đề, lối viết mạch lạc và cách trình bày rõ ràng, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Phóng sự chuyên sâu – một phóng sự chuyên sâu xuất sắc về một chủ đề được công chúng quan tâm do tối đa hai phóng viên thực hiện, có tính độc đáo và chuyên môn cao.
- Phóng sự địa phương – một phóng sự xuất sắc về các vấn đề địa phương quan trọng, thể hiện tính độc đáo và chuyên môn cộng đồng, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Phóng sự quốc gia – một phóng sự xuất sắc về các vấn đề quốc gia, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Phóng sự quốc tế – một phóng sự xuất sắc về các vấn đề quốc tế, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Bài viết chuyên đề – một bài viết chuyên đề xuất sắc, ưu tiên chất lượng, tính độc đáo và sự súc tích, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Phê bình – một bài viết phê bình xuất sắc, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Bài viết quan điểm – một bài viết quan điểm, chuyên mục hoặc xã luận xuất sắc về một chủ đề được công chúng quan tâm, có lập luận chặt chẽ dựa trên nghiên cứu, phóng sự riêng hoặc trải nghiệm cá nhân, sử dụng mọi công cụ báo chí sẵn có.
- Phóng sự và Bình luận minh họa – một phóng sự bằng minh họa xuất sắc, ưu tiên tính độc đáo, hiệu quả biên tập, chất lượng vẽ và hiệu ứng hình ảnh, được xuất bản dưới dạng tranh tĩnh, hoạt hình hoặc cả hai.
- Ảnh tin nóng – một phóng sự ảnh tin nóng xuất sắc, có thể là ảnh đen trắng hoặc ảnh màu, bao gồm một hoặc nhiều bức ảnh.
- Ảnh chuyên mục – một phóng sự ảnh chuyên mục xuất sắc, có thể là ảnh đen trắng hoặc màu, có thể bao gồm một hoặc nhiều bức ảnh.
- Phóng sự âm thanh – một phóng sự âm thanh phục vụ lợi ích công cộng xuất sắc, có lối đưa tin tiết lộ và cách kể chuyện đầy sức thuyết phục
Các hạng mục văn học và kịch như sau:
- Tiểu sử – một tác phẩm tiểu sử xuất sắc của một tác giả người Mỹ.
- Kịch – một vở kịch xuất sắc của một nhà viết kịch người Mỹ, ưu tiên những vở kịch độc đáo và đề cập đến đời sống Mỹ.
- Tác phẩm hư cấu – một tác phẩm hư cấu xuất sắc của một tác giả người Mỹ, ưu tiên những tác phẩm đề cập đến cuộc sống Mỹ.
- Tác phẩm phi hư cấu nói chung – một tác phẩm phi hư cấu xuất sắc và được biên soạn kỹ lưỡng của một tác giả người Mỹ, không đủ điều kiện để được xem xét ở hạng mục khác.
- Tác phẩm lịch sử – một tác phẩm lịch sử Hoa Kỳ xuất sắc và được biên soạn kỹ lưỡng.
- Hồi ký hoặc Tự truyện – một tác phẩm hồi ký hoặc tự truyện xuất sắc của một tác giả người Mỹ.
- Thơ – một tuyển tập thơ xuất sắc của một nhà thơ người Mỹ.
Có một hạng mục âm nhạc:
- Âm nhạc – một tác phẩm âm nhạc xuất sắc của một nhạc sĩ người Mỹ, được trình diễn hoặc thu âm lần đầu tiên tại Hoa Kỳ trong năm đó.
Thay đổi hạng mục
Một ví dụ của một hạng mục được mở rộng là Giải Pulitzer cho tiểu thuyết (giai đoạn 1918–1947), được mở rộng thành Giải Pulitzer cho tác phẩm hư cấu, xem xét cả truyện ngắn, tiểu thuyết ngắn, thơ và tiểu thuyết.
Chú giải
Được trao, hạng mục hiện tại
Được trao, hạng mục được đổi tên và là hạng mục hiện tại
Được trao, hạng mục không còn tồn tại
Có đề cử nhưng hạng mục không được trao giải
Ghi chú: Giải Pulitzer Prize cho Phóng sự địa phương được chia thành hai hạng mục vào năm 1948 mà hiện tại là hạng mục Phóng sự tin nóng và Phóng sự điều tra. Hạng mục Phóng sự địa phương được khôi phục vào năm 2007 để thay thế hạng mục Phóng sự chuyên sâu.
Hội đồng Giải thưởng
Hội đồng Giải thưởng Pulitzer gồm 19 thành viên, mỗi năm họp hai lần theo truyền thống tại Pulitzer Hall của Đại học Columbia. Các thành viên bao gồm các biên tập viên, nhà bình luận và giám đốc điều hành truyền thông hàng đầu, sáu thành viên đến từ giới học thuật và nghệ thuật, bao gồm hiệu trưởng Đại học Columbia, trưởng khoa Trường Cao học Báo chí Đại học Columbia và người quản lý giải thưởng. Người quản lý là thư ký Hội đồng Giải thưởng. Người quản lý và trưởng khoa là thành viên dựa chức và có thể tham gia vào các cuộc thảo luận, nhưng không có quyền bỏ phiếu. Hiệu trưởng và trưởng khoa là thành viên thường trực, quản trị viên có nhiệm kỳ một năm, các thành viên còn lại do Hội đồng Giải thưởng bầu ra với nhiệm kỳ ba năm và không thể giữ chức vụ quá ba nhiệm kỳ.
Joseph Pulitzer Jr., cháu trai của Joseph Pulitzer, là chủ tịch thường trực Hội đồng Giải thưởng trong 31 năm cho đến năm 1986. Hiện tại, các thành viên luân phiên giữ chức chủ tịch Hội đồng Giải thưởng với nhiệm kỳ một năm trên cơ sở thâm niên.
Từ năm 1975, Hội đồng Giải thưởng tự chọn người nhận giải; trước đó, các quyết định của Hội đồng Giải thưởng phải được Hội đồng quản trị Đại học Columbia phê chuẩn theo đa số. Tuy văn phòng người quản lý, nhân viên Giải Pulitzer và Trường Cao học Báo chí đều nằm tại Pulitzer Hall của Đại học Columbia và một số người quản lý từng kiêm nhiệm chức vụ giảng viên toàn thời gian hoặc thỉnh giảng tại Trường Báo chí, nhưng Hội đồng Giải thưởng và ban quản lý hoạt động độc lập với trường kể từ năm 1950.
Chỉ trích và nghiên cứu
Một nghiên cứu năm 2012 của các giáo sư báo chí Yong Volz thuộc Đại học Missouri và Francis Lee thuộc Đại học Trung văn Hồng Kông cho thấy chỉ có 27% người đoạt giải Pulitzer kể từ năm 1991 là phụ nữ, trong khi khoảng 33% nhân viên các tòa soạn báo là phụ nữ. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng những người đoạt giải là phụ nữ thường có học vấn truyền thống, chẳng hạn như theo học tại các trường đại học Ivy League, lớn lên ở thành phố lớn hoặc làm việc cho một ấn phẩm danh tiếng như tờ The New York Times và cần có trình độ đào tạo, quan hệ cao hơn để được trao giải thưởng so với các ứng viên nam.