Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Khởi nghĩa
Cách mạng dân chủ mới
social and political revolution in China that culminated in the establishment of the People's Republic of China in 1949.
- 1927 – 1949
- Đông Á
Khởi nghĩa
social and political revolution in China that culminated in the establishment of the People's Republic of China in 1949.
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Cách mạng Dân chủ Mới (tiếng Trung: 新民主主义革命; bính âm: xīn mínzhǔ zhǔyì gémìng), thế giới phương Tây thường gọi là Cách mạng Cộng sản Trung Quốc (tiếng Anh: Chinese Communist Revolution) là cuộc cách mạng chính trị – xã hội diễn ra tại Trung Quốc đại lục, bắt đầu từ năm 1927 (một thuyết khác cho rằng khởi nguồn từ Phong trào Ngũ Tứ năm 1919) và kết thúc vào năm 1949. Cuộc cách mạng này do Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) khởi xướng và lãnh đạo, trực tiếp đưa đảng này trở thành đảng cầm quyền hợp pháp duy nhất tại Trung Quốc về sau. Giới chính thống ĐCSTQ coi "Cách mạng dân chủ mới" là sự kế thừa trực tiếp của "Cách mạng dân chủ cũ" do Tôn Trung Sơn lãnh đạo, đồng thời nhận định Trung Quốc Quốc dân đảng do Tưởng Giới Thạch đứng đầu đã phản bội lại cách mạng. Cuộc cách mạng chính trị này đã mang lại những biến đổi xã hội sâu sắc trong nội bộ Trung Quốc, đồng thời được phong trào cách mạng cộng sản tại các quốc gia khác xem là một hình mẫu.
Trước đó, trong thời kỳ lạc hậu được gọi là "Bách niên quốc sỉ" (Trăm năm tủi nhục), sự suy yếu của nhà Thanh và sự trỗi dậy của các thế lực nước ngoài tại Trung Quốc đã khiến các vấn đề xã hội, kinh tế và chính trị ngày càng trầm trọng. Nhà Thanh sụp đổ vào năm 1912 và được thay thế bằng chính phủ Dân quốc, nhưng đến năm 1917, chính phủ này cũng rơi vào cảnh hỗn chiến của các tập đoàn quân phiệt cát cứ. Trước cục diện hỗn loạn của đất nước, một nhóm trí thức thành thị được truyền cảm hứng từ Cách mạng Tháng Mười và tư tưởng xã hội chủ nghĩa châu Âu đã thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm 1921. Sau đó, họ đã đạt được thỏa thuận hợp tác với Quốc dân đảng,tổ chức khi đó có quy mô lớn hơn rất nhiều, nhằm hình thành "Hợp tác Quốc - Cộng lần thứ nhất", do cả hai bên đều chia sẻ mục tiêu chung là lật đổ các quân phiệt đang cai trị Trung Quốc. Trong thời gian này, số lượng đảng viên ĐCSTQ tăng trưởng nhanh chóng. Họ đã tổ chức các phong trào công nhân quy mô lớn tại nhiều thành phố chủ chốt, đồng thời thành lập các hội nông dân có tầm ảnh hưởng tại các vùng nông thôn. Dù Hợp tác Quốc - Cộng lần thứ nhất đạt được một số thành tựu nhất định về mặt quân sự, nhà lãnh đạo Quốc dân đảng lúc bấy giờ là Tưởng Giới Thạch vẫn phát động cuộc "Biến cố 12 tháng 4" vào năm 1927, chính thức chấm dứt liên minh này.
Sau sự kiện trên, Nội chiến Quốc - Cộng bùng nổ giữa ĐCSTQ và Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch, làm thay đổi căn bản tiến trình của cuộc cách mạng cộng sản Trung Quốc. Bị buộc phải rút lui về các vùng nông thôn hẻo lánh, các cán bộ ĐCSTQ bắt đầu thử nghiệm cải cách ruộng đất và các chiến lược khác nhằm tranh thủ sự ủng hộ của nông dân trong trạng thái bán cô lập. Một trong những nhà lãnh đạo địa phương thành công nhất là Mao Trạch Đông, người đã xây dựng chính quyền Xô viết tại Giang Tây thời bấy giờ thành một "quốc gia trong một quốc gia" thực sự. Năm 1935, ĐCSTQ gánh chịu tổn thất quân sự nặng nề, các lực lượng còn sống sót sau đó đã bắt đầu cuộc "Vạn lý Trường chinh" và di chuyển đến căn cứ địa mới ở Tây Bắc Trung Quốc. Trong quá trình này, Mao Trạch Đông từ một lãnh đạo địa phương đã nhanh chóng thăng tiến, và cuối cùng xác lập vị trí thủ lĩnh tối cao không thể tranh cãi của toàn Đảng sau Hội nghị Tuân Nghĩa. Sau khi đứng vững tại căn cứ địa mới, ĐCSTQ đã tiến hành cuộc Phong trào Chỉnh đốn tác phong phong trào mang tính chất "tự thanh lọc" về mặt ý thức hệ, nhằm củng cố lòng trung thành của toàn đảng đối với Mao Trạch Đông và xác lập chiến lược cách mạng mới dựa vào giai cấp nông dân.
Cùng lúc đó, Nhật Bản đã lợi dụng sự chia rẽ nội bộ của Trung Quốc để chiếm đóng Mãn Châu cùng nhiều lãnh thổ khác. Tưởng Giới Thạch thực hiện phương châm "Nhương ngoại tất tiên an nội" (Chống ngoại xâm phải dẹp yên nội bộ trước), cố ý né tránh đối đầu trực diện với Nhật Bản. Ngược lại, ĐCSTQ đã kêu gọi hai đảng Quốc - Cộng nên bắt tay cùng kháng Nhật; chủ trương mang đậm tinh thần yêu nước này đã nhận được sự đồng cảm và ủng hộ rộng rãi từ xã hội lúc bấy giờ. Năm 1936, một nhóm tướng lĩnh Quốc dân đảng có cảm tình với Cộng sản đã phát động binh biến, bắt giữ Tưởng Giới Thạch và buộc ông phải mở các cuộc đàm phán đình chiến. Khi Nhật Bản phát động cuộc chiến tranh xâm lược toàn diện vào năm sau, Hợp tác Quốc - Cộng lần thứ hai chính thức được thiết lập. Liên minh mới này đã mang lại không gian sinh tồn cho Đảng Cộng sản Trung Quốc, giúp họ mở rộng tầm ảnh hưởng một lần nữa thông qua chiến tranh du kích sau lưng địch chống lại quân Nhật.
Sau khi Nhật Bản đầu hàng vào năm 1945, Trung Quốc trở thành chiến trường ủy nhiệm trong ván bài Chiến tranh Lạnh. Hai phe Quốc - Cộng lần lượt nhận được sự hỗ trợ từ Mỹ và Liên Xô. Mặc dù ban đầu Quốc dân đảng kiểm soát phần lớn lãnh thổ đất nước, nhưng tại các khu vực đô thị vốn đang phải gánh chịu nạn thất nghiệp cao, lạm phát phi mã và nạn tham nhũng tràn lan của chính phủ, lòng cảm thông và sự ủng hộ của người dân dành cho Đảng Cộng sản ngày càng tăng cao. Việc Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ đồn trú tại các thành phố lớn của Trung Quốc càng làm kích động thêm tâm lý bài trừ đế quốc của người dân, đặc biệt là khối học sinh sinh viên. Khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa hai bên đổ vỡ, nội chiến tái diễn. Quân Giải phóng Nhân dân mới được thành lập của ĐCSTQ đã phát động một loạt chiến dịch và liên tiếp giành chiến thắng, cuối cùng nhanh chóng đánh bại quân đội Quốc dân đảng, buộc họ phải rút lui ra Đài Loan vào năm 1949.
Thắng lợi của ĐCSTQ trong cuộc cách mạng sau đó đã để lại ảnh hưởng sâu rộng đến cục diện toàn cầu: Trung Quốc không chỉ trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa có dân số lớn nhất thế giới, mà còn hoạt động như một lực lượng "cực thứ ba" trên vũ đài Chiến tranh Lạnh sau khi Chia rẽ Trung – Xô xảy ra. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã cung cấp viện trợ trực tiếp hoặc gián tiếp cho các phong trào cộng sản trên khắp thế giới, đồng thời thúc đẩy sự trỗi dậy và phát triển của các đảng theo chủ nghĩa Mao ở nhiều quốc gia. Trước cú sốc từ chiến thắng của ĐCSTQ, kết hợp với lý thuyết địa chính trị đương thời dự đoán chủ nghĩa cộng sản sẽ lan rộng theo hiệu ứng "Domino" tại khu vực Đông Á, Hoa Kỳ đã liên tiếp tiến hành các biện pháp can thiệp quân sự nhằm kiềm chế và triệt hạ các thế lực thân Trung Quốc tại Triều Tiên và Đông Nam Á. Cho đến ngày nay, ĐCSTQ vẫn nắm quyền quản lý chính quyền tại Trung Quốc đại lục và đã phát triển thành chính đảng có quy mô lớn thứ hai trên thế giới.
Nội dung từ bài Wikipedia “Cách mạng Dân chủ Mới”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.