Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chiến tranh
Mặt trận Miến Điện
series of battles fought in the British colony of Burma, South-East Asian theatre of World War II
- 1942 – 1945
- Đông Nam Á
Chiến tranh
series of battles fought in the British colony of Burma, South-East Asian theatre of World War II
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Mặt trận Miến Điện là một loạt các trận đánh và chiến dịch diễn ra tại Miến Điện (ngày nay là Myanmar). Là một phần của Mặt trận Đông Nam Á trong Thế chiến 2, các lực lượng Đồng minh tham chiến (Đế quốc Anh và Trung Hoa Dân Quốc, với sự giúp đỡ từ Hoa Kỳ) chống lại quân đội Nhật Bản. Đế quốc Nhật Bản được hỗ trợ bởi Quân đội Thái Phayap, cũng như hai phong trào và quân đội độc lập cộng tác. Đầu tiên trong số này là Quân đội Độc lập Miến Điện, đã dẫn đầu các cuộc tấn công ban đầu chống lại đất nước. Quân đội Quốc gia Ấn Độ, do Subhas C. Bose của Phong trào Ấn Độ Tự do lãnh đạo, cũng hợp tác với Đế quốc Nhật Bản, đặc biệt là trong Chiến dịch U-Go năm 1944. Một nhà nước bù nhìn độc lập trên danh nghĩa được thành lập tại các khu vực bị chinh phục và một số vùng lãnh thổ bị Thái Lan sáp nhập. Năm 1942 và 1943, lực lượng Đồng minh tại Ấn Độ đã phát động một số cuộc tiến công để chiếm lại các vùng lãnh thổ đã mất nhưng lại bị thất bại. Giao tranh ngày càng gia tăng vào năm 1944, và Lực lượng Đế quốc Anh đạt đến đỉnh điểm vào khoảng 1,000,000 người cả trên bộ và trên không. Các lực lượng này được huy động từ Ấn Độ, cùng với quân đội Anh từ chính quốc (tương đương với 8 sư đoàn bộ binh chính quy và 6 trung đoàn xe tăng), 100,000 quân từ thuộc địa châu Phi, và một số lượng nhỏ các lực lượng trên bộ và không quân từ một số Lãnh địa và Thuộc địa khác. Những lực lượng bổ sung này cho phép quân Đồng minh tái chiếm Miến Điện vào năm 1945.
Mặt trận này có một số đặc điểm đáng chú ý. Đặc điểm địa lý của khu vực có nghĩa là khí hậu, bệnh tật và địa hình có ảnh hưởng lớn đến các hoạt động. Việc thiếu các cơ sở hạ tầng giao thông đã đặt trọng tâm vào các kỹ thuật quân sự và vận tải hàng không để di chuyển và cung cấp quân lực cũng như sơ tán những thương binh về hậu phương. Mặt trận này cũng phức tạp về mặt chính trị, với người Anh, Mỹ và Trung Quốc đều có những ưu tiên về chiến lược khác nhau. Đây cũng là chiến dịch trên bộ duy nhất của quân Đồng minh phương Tây tại Thái Bình Dương diễn ra liên tục từ khi bắt đầu chiến sự cho đến khi kết thúc chiến tranh. Điều này là do vị trí địa lý của nó. Bằng cách mở rộng từ Đông Nam Á đến Ấn Độ, khu vực của nó bao gồm một số vùng đất của mà người Anh đã mất khi bắt đầu chiến tranh, nhưng cũng bao gồm các khu vực của Ấn Độ, trong đó cuộc tiến công cuối cùng của Nhật Bản đã bị dừng lại. Khí hậu của khu vực bị chi phối bởi những cơn mưa gió mùa, cho phép hoạt động hiệu quả chỉ hơn một nửa mỗi năm. Điều này, cùng với các yếu tố khác như nạn đói và các cuộc nổi dậy tại Ấn Độ thuộc Anh và ưu tiên của quân Đồng minh đối với việc đánh bại Đức Quốc xã, đã kéo dài chiến và chia nó thành 4 giai đoạn: cuộc xâm lược của Nhật Bản, dẫn đến việc trục xuất các lực lượng Anh-Ấn và Trung Quốc vào năm 1942; những nỗ lực tiến công của quân Đồng minh nhằm tái chiếm Miến Điện nhưng lại bị đánh bại, từ cuối năm 1942 đến đầu năm 1944; cuộc xâm lược của Nhật Bản vào Ấn Độ năm 1944, cuối cùng đã thất bại sau các trận Imphal và Kohima; và cuối cùng là cuộc tiến công của Đồng minh đã giải phóng thành công Miến Điện từ cuối năm 1944 đến giữa năm 1945.
Chiến dịch cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ từ bầu không khí chính trị nổ ra ở các nước Đông Nam Á bị Nhật Bản chiếm đóng, những người theo đuổi chính sách liên châu Á về việc thành lập "Khối Thịnh vượng chung Đại Đông Á". Chính những điều này đã dẫn đến một cuộc cách mạng do Nhật Bản bảo hộ trong cuộc xâm lược ban đầu và thành lập Nhà nước Miến Điện, trong đó có Chính phủ Lâm thời Ấn Độ Tự do cùng với Quân đội Quốc gia Ấn Độ, được đặt trụ sở tại đây. Thái độ thống trị của người Nhật cuối cùng đã huỷ diệt toàn bộ Khối Thịnh vượng chung, dẫn đến hy vọng về một nền Độc lập thực sự mờ dần và Quân đội Quốc gia Miến Điện được thành lập từ thời chiến đã nổi dậy chống lại Nhật Bản vào năm 1945. Về phía Đồng minh, những mối quan hệ chính trị bị xáo trộn trong phần lớn cuộc chiến. Tại Mặt trận Trung Hoa-Ấn Độ-Miến Điện, Lực lượng X Trung Quốc do người Mỹ đào tạo đã dẫn đến sự hợp tác giữa hai nước này, nhưng các chiến lược xung đột được đề xuất bởi Tướng Stilwell và Đại nguyên soái Trung Quốc Tưởng Giới Thạch cuối cùng sẽ dẫn đến việc Stilwell bị loại khỏi chức vụ tư lệnh tối cao của mặt trận này. Mặt khác, mối quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ rất tích cự từ con đường Miến Điện, được xây dựng để để tiếp cận Lực lượng Y Trung Quốc và nỗ lực chiến tranh chống lại người Nhật tại Trung Quốc, cũng như từ các nhiệm vụ anh hùng trên tuyến đường hàng không cực kỳ nguy hiểm trên dãy Himalayas, có biệt danh là "The Hump". Chiến dịch này sẽ có tác dụng lớn đến các cuộc đấu tranh giành độc lập của Miến Điện và Ấn Độ trong những năm sau này sau khi chiến tranh kết thúc.
Bài chi tiết: Nhật Bản xâm chiếm Miến Điện.
Xem thêm: Chiến dịch Mã Lai, Trận Singapore và Chiến dịch Đông Ấn Hà Lan.
Các mục tiêu ban đầu của Nhật Bản ở Miến Điện là đánh chiếm Rangoon (ngày nay là Yangon), thủ đô của Miến Điện và cảng biển chính. Điều này sẽ đóng cửa con đường tiếp tế trên bộ duy nhất cho Trung Quốc và tạo ra một tuyến phòng thủ từ xa để bảo vệ quân Nhật tại Mã Lai và Đông Ấn thuộc Hà Lan. Tập đoàn quân 15 Nhật Bản dưới quyền chỉ huy của Trung tướng Shōjirō Iida, với lực lượng ban đầu chỉ bao gồm hai sư đoàn bộ binh, được giao nhiệm vụ đánh chiếm miền bắc Thái Lan (vốn đã ký một hiệp ước hữu nghị với Nhật Bản vào ngày 21 tháng 12 năm 1941), và phát động tấn công vào tỉnh Tenasserim trên dãy đồi Tenasserim ở miền nam Miến Điện (ngày nay là vùng Tanintharyi) vào tháng 1 năm 1942.
Trước các cuộc tiến công của quân Nhật, một số lượng lớn người dân Ấn Độ, người Anh-Ấn và Anh-Miến đã di tản khỏi Miến Điện, khoảng 600,000 người đã được di tản vào mùa thu năm 1942, cho đến lúc đó là cuộc di tản hàng loạt lớn nhất trong lịch sử. Có lẽ khoảng 80,000 người trong số những người đang di tản sẽ chết vì đói, kiệt sức và bệnh tật. Một số vụ thảm sát tồi tệ nhất ở Miến Điện trong Thế chiến 2 không phải do người Nhật gây ra mà là bởi các băng đảng tội phạm Miến Điện có liên quan đến Quân đội Miến Điện Độc lập.
Quân Nhật đã thành công trong việc tấn công quan đèo Kawkareik và chiếm được thành phố cảng Moulmein ở cửa sông Salween sau khi vượt qua được sự gay gắt. Sau đó, họ tiến về phía bắc, vượt qua các vị trí phòng thủ liên tiếp của người Anh. Sư đoàn Bộ binh Ấn Độ 17 đã cố gắng rút lui qua sông Sittaung, nhưng bên phía người Nhật họ đã đến được cây cầu quan trọng trước khi Sư đoàn này thực hiện việc rút lui. Vào ngày 22 tháng 2, cây cầu đã bị công binh Anh đánh sập để ngăn chặn quân Nhật chiếm giữ nó, một quyết định kể từ đó đã gây ra một sự tranh cãi về việc đưa ra quyết định.
Việc mất hai lữ đoàn thuộc Sư đoàn Ấn Độ 17 đồng nghĩa với việc Rangoon không còn an toàn. Tướng Archibald Wavell, Tổng tư lệnh của Bộ Tư lệnh ABDA, đã ra lệnh phải giữ vững Rangoon. Ông đang mong đợi một lượng lớn viện binh từ Trung Đông sang. Mặc dù một số đơn vị tiết viện đã đến, các cuộc phản công đã được thực hiện nhưng lại thất bại và Tư lệnh mới của Bộ Tư lệnh Miến Điện (Tướng Harold Alexander), đã ra lệnh rút khỏi thành phố vào ngày 7 tháng 3 sau khi phá huỷ các hải cảng và các nhà máy lọc dầu. Tàn quân Miến Điện phải đối mặt với sự bao vây khi họ rút về phía Bắc thành phố nhưng cũng may là họ đã trốn thoát thành công trong gang tấc.
Về phía đông của mặt trận, trong Trận chiến ở đường Vân Nam-Miến Điện, Sư đoàn 200 Trung Quốc đã cầm chân quân Nhật trong khoảng một thời gian xung quanh Toungoo, nhưng sau đó họ lại bị đánh bại và đã mở toang con đường để cho lực lượng cơ giới của Sư đoàn 56 Nhật Bản tràn vào đánh tan Tập đoàn quân 6 Trung Quốc về phía đông ở bang Karenni và tiến lên phía bắc qua bang Shan để chiếm Lashio, đánh tạt sườn vào các phòng tuyến của quân Đồng minh và chia cắt quân Trung Quốc ra khỏi Vân Nam. Với sự sụp đổ có hiệu quả của toàn bộ phòng tuyến, chẳng còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc triệt thoái bằng đường bộ đến Ấn Độ hoặc Vân Nam.
Sau khi Rangoon thất thủ vào tháng 3 năm 1942, quân Đồng minh đã cố gắng tạo ra một chỗ đứng ở phía bắc đất nước (Thượng Miến Điện), sau khi được tăng viện bởi Lực lượng Viễn chinh Trung Hoa. Quân Nhật sau đó đã được tiếp viện bởi 2 sư đoàn từ Singapore và đánh bại Quân đoàn Miến Điện mới được lập ra và lực lượng Trung Quốc. Quân Đồng minh cũng phải đối mặt với Quân đội Miến Điện Độc lập đang mở rộng nhanh chóng và sự tan rã dần dần của chính phủ dân sự tại khu vực mà họ nắm giữ. Với việc lực lượng của họ bị chia cắt hầu hết ra khỏi nguồn cung tiếp liệu, các chỉ huy Đồng minh cuối cùng đã ra quyết định di tản các lực lượng của họ ra khỏi Miến Điện. Vào ngày 16 tháng 4, tại Miến Điện, 7,000 quân Anh đã bị Sư đoàn 33 Nhật Bản bao vây trong Trận Yenangyaung và được Sư đoàn 38 Trung Quốc giải vây.
Việc rút quân được thực hiện trong hoàn cảnh khủng khiếp. Những người dân trốn tránh nạn đói, những kẻ lang thang vô tổ chức cùng đám đông bệnh nhân và người bị thương đã làm tắc ngẽn những con đường thô sơ và đường hẻm dẫn sang Ấn Độ. Quân đoàn Miến Điện đã rút về Imphal, tại Manipur, Ấn Độ, ngay trước khi mùa mưa đổ xuống vào tháng 5 năm 1942, sau khi mất hầu hết các trang thiết bị và phương tiện vận chuyển. Tại đây, họ thấy mình sống trong cảnh lộ thiên dưới những cơn mưa gió mùa trong hoàn cảnh cực kỳ không lành mạnh. Các cơ quan quân sự và dân sự ở Ấn Độ tỏ ra rất chậm chạp để đáp ứng các nhu cầu của quân đội và người tị nạn dân sự.
Do thiếu liên lạc, khi quân Anh rút khỏi Miến Điện, hầu như không một ai trong số những người lính Trung Quốc biết về cuộc rút lui. Nhận ra rằng họ không thể giành chiến thắng nếu không có sự hỗ trợ của người Anh, Lực lượng X do Tưởng Giới Thạch đảm bảo đã vội vàng rút lui và không có trật tự đến Ấn Độ, nơi họ được đặt dưới sự chỉ huy của Tướng Joseph Stilwell. Sau khi hồi phục, họ được người Mỹ tái trang bị và tái huấn luyện. Tàn quân Trung Quốc còn lại cố gắng rút về Vân Nam qua các khu rừng núi xa xôi và nhiều người đã chết dọc đường hành quân.
Bài chi tiết: Saharat Thai Doem và Tập đoàn quân Phayap Thái.
Theo Liên minh quân sự Thái Lan với Nhật Bản được ký kết vào ngày 21 tháng 12 năm 1941, vào ngày 21 tháng 3, Thái Lan và Nhật Bản cũng đồng ý rằng Karenni và Shan sẽ nằm dưới quyền kiểm soát của Thái Lan. Phần còn lại của Miến Điện nằm dưới sự kiểm soát của người Nhật.
Những đơn vị tiên phong thuộc Tập đoàn quân Phayap Thái dưới quyền chỉ huy của Tướng J. R. Seriroengrit đã vượt qua biên giới tiến vào Shan vào ngày 10 tháng 5 năm 1942. Ba sư đoàn bộ binh và một sư đoàn kỵ binh dẫn đầu bởi nhóm trinh sát cơ giới cùng với sự yểm trợ của không quân đã giao tranh với Sư đoàn 93 Trung Quốc đang rút lui. Kengtung, mục tiêu chính, đã bị chiếm vào ngày 27 tháng 5. Vào ngày 12 tháng 7, Tướng Phin Choonhavan, thống đốc quân sự tiểu bang Shan của Thái Lan, đã ra lệnh cho Sư đoàn 3 thuộc Tập đoàn quân Phayap chiếm đóng bang Karenni và trục xuất Sư đoàn 55 Trung Quốc ra khỏi Loikaw. Quân đội Trung Quốc không thể rút lui vì các tuyến đường đến Vân Nam đã nằm dưới sự kiểm soát của liên quân Nhật-Thái. Người Thái vẫn kiểm soát bang Shan trong suốt cuộc chiến cho đến khi kết thúc chiến tranh. Quân đội của họ cũng gặp khó khăn do thiếu nguồn cung tiếp liệu và bệnh tật, nhưng lại không phải hứng chịu các cuộc tấn công của quân Đồng minh.
Bài chi tiết: Mặt trận Miến Điện (1942-1943).
Người Nhật đã không tiến hành một cuộc tiến công mới sau khi mùa mưa kết thúc. Họ đã thành lập một chính phủ Miến Điện độc lập trên danh nghĩa dưới sự lãnh đạo của Ba Maw, và cải tổ toàn bộ Quân đội Độc lập Miến Điện và đổi tên thành Quân đội Quốc gia Miến Điện dưới quyền chỉ huy của Tướng Aung San. Trên thực tế, cả chính phủ và quân đội đều bị người Nhật kiểm soát.
Về phía Đồng minh, các hoạt động quân sự ở Miến Điện trong phần còn lại của năm 1942 và năm 1943 lại là một thất bại về mặt quân sự. Người Anh chỉ có thể duy trì được ba chiến dịch của họ, và các cuộc tiến công ngay lập tức ở cả Trung Đông và Viễn Đông là bất khả thi do thiếu nguồn lực. Trung Đông được ưu tiên, gần gũi hơn với chính quốc và phù hợp với chính sách "Đánh bại Đức Quốc xã là ưu tiên trên hết" của chính quyền London và Washington.
Việc xây dựng các kế hoạch quân sự trong tương lai của phe Đồng minh cũng bị cản trở bởi tình trạng mất an ninh ở Ấn Độ vào thời điểm đó. Đã có những cuộc biểu tình bạo lực để ủng hộ phong trào "Rời khỏi Ấn Độ" ở Bengal và Bihar, buộc người Anh phải huy động hơn 57 tiểu đoàn bộ binh để đàn áp. Ngoài ra, do hậu quả từ chính sách tiêu thổ khi quân Nhật xâm lược Miến Điện đã gây ra nạn đói tại Bengal, dẫn đến 3 triệu người chết. Trong hoàn cảnh khó khăn như vậy, rất khó để cải thiện các đường dây liên lạc đến tiền tuyến ở Assam hoặc tận dụng các ngành công nghiệp ở địa phương để phục vụ cho chiến tranh. Những nỗ lực cải thiện việc huấn luyện quân đội vốn dĩ đã mất thời gian và ở các khu vực phía trước, lực lượng tại đây có tinh thần sĩ khí kém và bệnh tật kết hợp với nhau đã làm giảm sức mạnh và hiệu quả chiến đấu của các đơn vị quân đội.
Tuy nhiên, quân Đồng minh đã tiến hành hai hoạt động quân sự trong mùa khô 1942-1943. Đầu tiên là cuộc tiến công nhỏ vào tỉnh ven biển Arakan của Miến Điện. Tập đoàn quân miền Đông Ấn Độ lên kế hoạch dự định tái chiếm lại bán đảo Mayu và đảo Akyab, nơi có một sân bay quan trọng. Một sư đoàn đã tiến đến Donbaik, chỉ cách cuối bán đảo vài dặm nhưng đã bị chặn lại bởi một đơn vị nhỏ của Nhật Bản nhưng họ lại cố thủ thành công. Ở giai đoạn này của cuộc chiến, quân Đồng minh lại thiếu phương tiện quân sự và các chiến thuật tấn công hiệu quả để vượt qua các bunker của Nhật Bản. Các cuộc tấn công được lặp đi lặp lại của quân Anh-Ấn đã thất bại với thương vong nặng nề. Quân tiếp viện Nhật Bản đến từ miền Trung Miến Điện và vượt qua các con sông và dãy núi mà quân Đồng minh đã tuyên bố là họ không thể vượt qua, để đánh vào sườn trái của quân Đồng minh đã lộ ra và tràn qua một số đơn vị. Người Anh đã kiệt sức không thể giữ vững bất kỳ một tuyến phòng thủ nào và buộc phải từ bỏ nhiều trang thiết bị và gần như quay trở lại biên giới Ấn Độ.
Hoạt động quân sự thứ hai thì lại gây ra tranh cãi. Dưới sự chỉ huy của Chuẩn tướng Orde Wingate, một đơn vị hoạt động tầm xa được biến đến với tên gọi Chindits đã xâm nhập thành công vào tiền tuyến của Nhật Bản và tiến sâu vào Miến Điện, với mục đích ban đầu là cắt đứt tuyến đường sắt bắc-nam chính ở Miến Điện trong một chiến dịch mang mật danh là Chiến dịch Longcloth. Khoảng 3,000 người tiến vào Miến Điện với nhiều đội hình. Họ đã phá hỏng đường dây liên lạc của người Nhật ở miền Bắc Miến Điện, cắt đứt tuyến đường sắt trong hai tuần nhưng họ lại bị thương vong nặng nề. Mặc dù kết quả bị nghi ngờ, chiến dịch này được sử dụng để tuyên truyền, đặc biệt là để khẳng định rằng lính Anh-Ấn có thể sống, di chuyển và chiến đấu hiệu quả như người Nhật trên địa hình rừng rậm, làm nhiều việc để khôi phục tinh thần cho quân Đồng minh.
Bài chi tiết: Mặt trận Miến Điện (1944).
Từ tháng 12 năm 1943 đến tháng 11 năm 1944, cán cân chiến lược tại Miến Điện đã thay đổi. Những cải tiến trong lãnh đạo, huấn luyện và hậu phương của Đồng minh, cùng với hoả lực lớn hơn và ưu thế trên không ngày càng gia tăng của Đồng minh, đã mang lại một sự tự tin mà họ đã thiếu trước đây. Tại Arakan, Quân đoàn XV Ấn Độ đã chịu đựng được và sau đó đã đập tan một cuộc phản công của quân Nhật, trong khi cuộc xâm lược của Nhật Bản vào Ấn Độ đã dẫn đến những tổn thất nặng nề và đã đẩy lùi quân Nhật ra khỏi sông Chindwin.
Vào tháng 8 năm 1943, phe Đồng minh đã thành lập nên Bộ Tư lệnh Đông Nam Á (SEAC), một bộ chỉ huy kết hợp mới chịu trách nhiệm về Mặt trận Đông Nam Á, dưới quyền chỉ huy của Đô đốc Louis Mountbatten. Việc huấn luyện, trang bị, chăm sóc sức khoẻ và tinh thần của quân Đồng minh dưới sự chỉ huy của Tập đoàn quân 14 Anh của Trung tướng William Slim đang được cải thiện, cũng như khả năng của các đường dây liên lạc ở Đông Bắc Ấn Độ. Một sự đổi mới là việc sử dụng rộng rãi máy bay để vận chuyển và cung cấp tiếp liệu cho quân đội.
SEAC đã phải đáp ứng một số kế hoạch của đối thủ, nhiều trong số đó đã phải bỏ đi vì thiếu nhân lực. Các cuộc đổ bộ lên Quần đảo Andaman (Chiến dịch "Pigstick") và tại Arakan đã phải huỷ bỏ khi các tàu đổ bộ được triệu hồi về châu Âu để chuẩn bị cho Cuộc Đổ bộ Normandy nổi tiếng.
Nội dung từ bài Wikipedia “Mặt trận Miến Điện”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.