24 quốc gia đã giữ Napoli từ 700 TCN đến nay, theo biên giới vẽ trên bản đồ. Các dòng song song là những quốc gia cùng giữ nơi này một lúc.
Thành bang Hy Lạp≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái700 – 551 TCN · 150 năm
Không có quốc gia nào được vẽ ở đây550 – 541 TCN · 10 năm
Thành bang Hy Lạp≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái540 – 405 TCN · 136 năm
Không có quốc gia nào được vẽ ở đây404 – 338 TCN · 67 năm
Cộng hòa La Mã≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái337 – 217 TCN · 121 năm
Carthage cổ đại≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái216 – 209 TCN · 8 năm
Cộng hòa La Mã≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái208 – 32 TCN · 177 năm
Đế quốc La Mã≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái31 TCN – 394 CN · 425 năm
Đế quốc Tây La Mã≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái395 – 475 CN · 81 năm
Không có quốc gia nào được vẽ ở đây476 – 499 CN · 24 năm
Vương quốc Ostrogoth≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái500 – 535 CN · 36 năm
Đế quốc Đông La Mã≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái536 – 545 CN · 10 năm
Vương quốc Ostrogoth≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái546 – 554 CN · 9 năm
Đế quốc Đông La Mã≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái555 – 767 CN · 213 năm
Không có quốc gia nào được vẽ ở đây768 – 839 CN · 72 năm
Công quốc Napoli≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái840 – 1027 CN · 188 năm
Thân vương quốc Capua≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1028 – 1033 · 6 năm
Công quốc Napoli≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1034 – 1084 · 51 năm
Cuộc chinh phục miền nam Ý của người Norman≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1034 – 1039 · 6 năm
Cuộc chinh phục miền nam Ý của người Norman≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1056 – 1065 · 10 năm
Cuộc chinh phục miền nam Ý của người Norman≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1085 – 1138 · 54 năm
Vương quốc Sicilia≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1139 – 1278 · 140 năm
Không có quốc gia nào được vẽ ở đây1279 – 1284 · 6 năm
Vương quốc Napoli≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1285 – 1449 · 165 năm
Vương quyền Aragón≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1450 – 1458 · 9 năm
Vương quốc Napoli≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1459 – 1501 · 43 năm
Kingdom of France≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1502 – 1506 · 5 năm
Vương quyền Aragón≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1507 – 1515 · 9 năm
Đế quốc Tây Ban Nha≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1516 – 1712 · 197 năm
Tây Ban Nha≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1516 – 1581 · 66 năm
Liên minh Iberia≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1582 – 1639 · 58 năm
Tây Ban Nha≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1640 – 1712 · 73 năm
Habsburg Monarchy≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1713 – 1733 · 21 năm
Tây Ban Nha≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1734 – 1777 · 44 năm
Đế quốc Tây Ban Nha≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1734 – 1761 · 28 năm
Kingdom of Naples (Napoleonic)≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1762 – 1798 · 37 năm
Chế độ đốc chính Pháp≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1799
Kingdom of Naples (Napoleonic)≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1800 – 1814 · 15 năm
Vương quốc Hai Sicilie≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1815 – 1860 · 46 năm
Vương quốc Sardinia≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1861
Vương quốc Ý≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1862 – 1943 · 82 năm
Không có quốc gia nào được vẽ ở đây1944
Vương quốc Ý≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1945
Republic of Italy≈ Biên giới của quốc gia này đi qua gần đây chứ không bao trọn nơi này: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái1946 – 2024 · 79 năm
◆
ÝNgày nay
≈ biên giới đi qua gần đây: bờ biển và sông ngòi chỉ được vẽ đại khái.
Napoli là thành phố lớn thứ ba của Ý sau Roma và Milano cũng như là thành phố lớn nhất miền Nam nước này, với dân số 940.398 người sống bên trong phạm vi thành phố, đồng thời đóng vai trò thủ phủ của vùng Campania. Napoli là trung tâm của Thành phố đô thị Napoli với 3.115.320 dân cư, do đó là thành phố đô thị đông dân thứ ba của quốc gia. Vùng đại đô thị Napoli vươn ra bên ngoài cương vực của Thành phố đô thị Napoli là khu vực đô thị đông dân thứ hai của Ý và thứ 7 tại Liên minh châu Âu.
Những sự kiện quan trọng nhất trong vòng 25 km, vài sự kiện mỗi thế kỷ, theo thời gian
Napoli (/ˈnaːpoli/ ⓘ; tiếng Hy Lạp cổ đại: Νεάπολις – Neapolis có nghĩa là "thành phố mới", còn phổ biến với tên gọi Naples trong tiếng Anh và tiếng Pháp) là thành phố lớn thứ ba của Ý sau Roma và Milano cũng như là thành phố lớn nhất miền Nam nước này, với dân số 940.398 người sống bên trong phạm vi thành phố (tính đến năm 2021), đồng thời đóng vai trò thủ phủ của vùng Campania. Napoli là trung tâm của Thành phố đô thị Napoli với 3.115.320 dân cư, do đó là thành phố đô thị đông dân thứ ba của quốc gia. Vùng đại đô thị Napoli vươn ra bên ngoài cương vực của Thành phố đô thị Napoli là khu vực đô thị đông dân thứ hai của Ý và thứ 7 tại Liên minh châu Âu.
Khởi nguồn từ những người Hy Lạp định cư đầu tiên vào khoảng thiên niên kỷ thứ 2 trước Công Nguyên, Napoli là một trong những khu đô thị lâu đời nhất trên thế giới có dân cư liên tục sinh sống. Vào thế kỷ thứ 8 TCN, một thuộc địa có tên Parthenope được thiết lập trên hòn đảo Megaride mà sau này được tái lập thành Neapolis vào thế kỷ 6 TCN. Thành phố từng là một phần thuộc Magna Graecia tức "Đại Hy Lạp", đóng vai trò quan trọng trong việc giao thoa gắn kết giữa xã hội Hy Lạp và La Mã, trở thành trung tâm văn hóa chiến lược dưới sự cai trị của người La Mã. Theo sau sự sụp đổ của Đế quốc La Mã, Napoli dần hình thành nền công quốc tự chủ dưới quyền của Đế quốc Byzantine, và bắt đầu từ thế kỷ 14 trong suốt hơn 500 năm kế tiếp, nơi đây lần lượt là kinh đô của Vương quốc Napoli và Vương quốc Hai Sicilia cho đến khi thống nhất nước Ý vào năm 1861.
Suốt hàng thế kỷ, Napoli trở thành một trong những cái nôi tiên phong của nền học thuật hàn lâm và trung tâm tri thức lớn của phương Tây với Đại học Napoli "Federico II" là viện đại học công lập đầu tiên trên toàn thế giới. Ngoài ra còn là nơi tọa lạc của Đại học Đông phương Napoli là ngôi trường cổ nhất tại châu Âu về lĩnh vực Đông phương học và Hán học, và Nunziatella – học viện đào tạo quân sự lâu đời nhất vẫn còn hoạt động trên thế giới. Thành phố được xem là một trong những kinh đô của nghệ thuật Baroque, bắt đầu với sự nghiệp của nghệ sĩ Caravaggio vào thế kỷ 17 và cuộc cách mạng nghệ thuật mà ông truyền cảm hứng, đồng thời là trung tâm quan trọng của chủ nghĩa nhân văn Phục Hưng và thế kỷ Ánh Sáng, và từ lâu đã là địa điểm tham chiếu toàn cầu về âm nhạc cổ điển và opera thông qua trường phái Napoli.
Trong những năm 1925 đến 1936, Napoli được chính quyền phát xít của Benito Mussolini mở rộng và nâng cấp nhưng sau đó chịu thiệt hại nặng nề do các cuộc đánh bom của quân Đồng Minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai, dẫn đến công cuộc tái thiết diện rộng hậu 1945. Từ nửa sau thế kỷ 20, Napoli đã trải qua sự tăng trưởng kinh tế đáng kể trong những thập kỷ gần đây, nhờ xây dựng khu vực trung tâm tài chính và mạng lưới giao thông tiên tiến, bao gồm tuyến đường sắt cao tốc kết nối đến Roma và Salerno cùng hệ thống tàu điện ngầm mở rộng. Cảng Napoli là một trong những hải cảng quan trọng nhất ở châu Âu cũng như khu vực Địa Trung Hải. Ngoài các hoạt động giao thương, nơi đây còn là trụ sở của Bộ Tư lệnh Quân Đồng Minh Napoli, bộ phận NATO có sứ mệnh giám sát Bắc Phi, Sahel và Trung Đông.
Trung tâm lịch sử của Napoli là khu vực trung tâm lịch sử lớn nhất tại châu Âu và là một Di sản thế giới thuộc UNESCO, song song với một loạt các địa điểm văn hóa và lịch sử quan trọng khác xung quanh thành phố như Đại cung điện hoàng gia Caserta và tàn tích La Mã Pompeii và Herculaneum. Napoli đồng thời nổi tiếng với những thắng cảnh tự nhiên hùng vĩ như Posillipo, cánh đồng Phlegraei, Nisida, và đặc biệt Vườn quốc gia núi lửa Vesuvius được trao tặng danh hiệu khu dự trữ sinh quyển thế giới. Thành phố nổi tiếng với bề dày truyền thống, di sản và văn hóa độc đáo của riêng mình, là cội nguồn của thể loại ca khúc vang danh quốc tế cũng như hình thức trình diễn sân khấu mang dấu ấn riêng. Tiếng Napoli, được xem là ngôn ngữ khá khác biệt so với tiếng Ý, vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong nhiều lĩnh vực kiến thức, văn hóa, hình thái xã hội và lối sống của người dân thành phố. Đặc biệt nền ẩm thực Napoli nổi tiếng với pizza – món ăn mang tính biểu tượng toàn cầu được khai sinh từ thành phố này và nghệ thuật của những người làm bánh pizza ở Napoli được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Cùng với nhiều món địa phương đặc sắc, các nhà hàng tại Napoli đạt được số lượng ngôi sao Michelin nhiều hơn bất kỳ thành phố Ý nào khác. Bên cạnh đó, Napoli tồn đọng những vấn đề rất lớn như mafia và tội phạm có tổ chức – là lực cản đối với sự phát triển kinh tế, xã hội; hay về mặt tự nhiên, thành phố đã và đang có nguy cơ phải hứng chịu những trận động đất lớn và mối đe dọa từ hoạt động núi lửa. Đường chân trời quận tài chính Centro Direzionale là quang cảnh các tòa nhà chọc trời đầu tiên của nước Ý. Đội thể thao nổi tiếng nhất ở Napoli là câu lạc bộ S.S.C. Napoli, hai lần vô địch Giải bóng đá vô địch quốc gia Ý Serie A tại sân vận động Diego Armando Maradona nằm ở phía tây nam thành phố.
Thần thoại và từ nguyên
Neapolis (Tân Thành, "thành phố mới") được xây dựng cách vài mét từ một thành phố đã tồn tại trước đó, có tên là "Parthenope" hay được xem là Paleopolis (tiếng Hy Lạp cổ: Παλαιόπολις – Cựu Thành, "thành phố cũ").
Theo thần thoại của người Hy Lạp, Parthenope (Παρθενόπη, nghĩa là "giọng ca trinh nữ") là một trong 3 nàng siren (tiên chim hoặc tiên cá tùy theo dị bản), là con gái của thần Achelous – vị thần của dòng sông lớn nhất Hy Lạp, và thần nàng thơ (muse) Terpsichore. Từ những hang động trên đảo Capri, nàng cùng với hai người chị em dùng tiếng hát ngân nga tuyệt vời của mình để quyến rũ người anh hùng Odysseus và đoàn tùy tùng của chàng trên thuyền nhưng thất bại. Tuyệt vọng và buồn đau, nàng trẫm mình xuống biển và xác của nàng trôi dạt vào bờ biển ở hòn đảo Megaride, chính là nơi tọa lạc của Lâu đài Trứng ngày nay. Khi người dân từ Cumae đến định cư tại đây, họ đã đặt tên cho thành phố là Parthenope để tưởng nhớ nàng. Người Hy Lạp sau đó đã chọn vùng đất bên cạnh để tái lập thành phố mới và đặt tên Neapolis, mà từ đó chính là nguồn gốc trực tiếp của tên gọi "Napoli" hay "Naples". Hiện tại cái tên Parthenope được sử dụng như biệt danh của thành phố Napoli, và người dân Napoli vẫn được gọi là "Partenopeo/Partenopei" trong tiếng Ý, đồng nghĩa với "Napoletano/Napoletani". Các thành trì Parthenope (cũ) và Neapolis (mới) thời cổ đại tương ứng với khu vực cốt lõi trung tâm của thành phố Napoli rộng lớn ngày nay.
Thần thoại La Mã kể một phiên bản khác của câu chuyện trên, trong đó chàng nhân mã tên là Vesuvius say mê đắm đuối nàng Parthenope. Trong cơn giận, thần Jupiter đã biến chàng nhân mã kia thành ngọn núi lửa và nàng Parthenope biến thành thành phố Napoli. Vì bị ngăn cấm khỏi ham muốn của mình, cơn thịnh nộ của Vesuvius được thể hiện qua những đợt phun trào dữ dội thường xuyên của ngọn núi lửa.
Lịch sử
Tiến trình lịch sử
Hy Lạp khai sinh và La Mã thu nhận
Napoli đã có mặt con người sinh sống từ thời kỳ đồ đá mới. Các khu định cư sớm nhất tại khu vực Napoli thuộc nền văn minh Mycenae được thành lập trong thiên niên kỷ thứ hai trước Công Nguyên. Về sau, những thực dân đảo Rhodes và Euboea ở thành phố Cumae gần đó (thuộc địa đầu tiên của người Hy Lạp trên bán đảo Ý) đã đến thành lập một cảng thương mại nhỏ gọi là Parthenope vào khoảng thế kỷ 8 TCN tại hòn đảo Megaride – mỏm đất chiến lược cho phép kiểm soát giao thông đường biển trong khu vực và phát triển thành một địa điểm giao thương thịnh vượng cũng như vai trò cảng quân sự trong hai thế kỷ tiếp theo, từ đây khu định cư phố cảng dần được mở rộng bao gồm cả khu vực đồi Echia lân cận. Vào thế kỷ 6 TCN, Parthenope được tái lập thành Neapolis, dần dần trở thành một trong những thành phố quan trọng nhất của Magna Graecia và hình thành cội nguồn cơ sở mà qua đó nền văn minh Hy Lạp đã nuôi dưỡng cho văn hóa La Mã non trẻ.
Neapolis phát triển nhanh chóng nhờ ảnh hưởng từ thành bang Siracusa hùng mạnh của Hy Lạp và trở thành đồng minh với Cộng hòa La Mã. Trong các cuộc Chiến tranh Samnite, thành phố lúc bấy giờ là một trung tâm buôn bán sầm uất đã bị người Samnite đánh chiếm; tuy nhiên, người La Mã sau đó sớm chiếm được thành trì từ tay họ và biến Neapolis trở thành thuộc địa của La Mã sau cuộc chinh phạt năm 326 TCN. Trong các cuộc Chiến tranh Punic, những bức tường thành vững chắc bao quanh Neapolis đã đẩy lùi lực lượng xâm lược của quân đội Cathage dưới sự chỉ huy của tướng Hannibal. Dù là thuộc địa nhưng Neapolis rất được người La Mã tôn trọng và vươn lên với vai trò trung tâm văn hóa hưng thịnh thu hút những người La Mã mong muốn hoàn thiện kiến thức về văn hóa Hy Lạp. Đại hội Isolympic tại Neapolis do Augustus khởi xướng vào năm 2 Công nguyên là phiên bản tương đương với các cuộc thi đấu thể thao tại Olympia, Hy Lạp (tiền thân của Thế vận hội Olympic ngày nay) và trở thành một trong những sự kiện thi đấu quan trọng nhất ở phần phía Tây của Đế quốc.
Song song với việc duy trì ngôn ngữ và phong tục Hy Lạp của mình, Neapolis tiếp tục được mở rộng với các biệt thự La Mã trang nhã, đền đài, hệ thống cầu dẫn nước và nhà tắm công cộng. Thời kỳ này Kitô giáo bắt đầu nổi lên khi các tông đồ Phêrô và Phaolô đến thành phố. Hoàng đế cuối cùng của Tây La Mã, Romulus Augustulus, bị vua man tộc Odoacer đày đến Napoli vào thế kỷ 5.
Byzantine và Công quốc Napoli
Sau khi Đế quốc Tây La Mã sụp đổ, Napoli bị tộc người Giéc-manh xâm lược và sáp nhập vào Vương quốc Ostrogoth. Tuy nhiên, Belisarius của Đế quốc Đông La Mã đã tái chiếm lại Napoli vào năm 536. Trong các cuộc Chiến tranh Gothic, Totila chiếm được thành phố cho người Ostrogoth trong một thời gian ngắn, nhưng người Byzantine tiếp tục giành quyền kiểm soát khu vực này sau trận đồi Lactarius. Napoli được trông đợi sẽ giữ mối liên hệ với Quan trấn thủ Ravenna, đại diện quyền lực của Đông La Mã trên bán đảo Ý.
Sau khi Ravenna thất thủ, Công quốc Napoli được thành lập. Mặc dù văn hóa Hy Lạp vẫn tồn tại lâu dài nhưng Napoli dần chuyển lòng trung thành từ Constantinopolis sang Roma dưới thời Công tước Stefano II, đặt thể chế dưới quyền tôn chủ của giáo hoàng vào năm 763. Đầu thế kỷ 9 xảy ra nhiều xáo trộn với Đông La Mã về quyền kế vị của Napoli, công quốc dần giành được độc lập hoàn toàn vào cùng thế kỷ. Napoli liên minh với người Hồi Saracen vào năm 836 để đẩy lùi cuộc bao vây của quân Lombard từ Công quốc Benevento lân cận. Tuy nhiên trong những năm 850, người Hồi Ả Rập đã tiến hành cướp phá thành phố và lấy đi một lượng lớn tài sản. Công quốc nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của người Lombard trong một thời gian ngắn trước khi các công tước chịu ảnh hưởng văn hóa Hy-La phục hồi chức vị. Đến thế kỷ 11, Napoli sử dụng lính đánh thuê người Norman để chiến đấu với các đối thủ mình. Đến năm 1137, người Norman gây được ảnh hưởng lớn ở Ý, chiếm được các thành trì và công quốc như Capua, Benevento, Salerno, Amalfi, Sorrento và Gaeta; cũng vào năm này, Napoli – công quốc độc lập cuối cùng ở phía nam bán đảo Ý đã phải đầu hàng người Norman, do đó sáp nhập vào Vương quốc Sicilia, với Palermo là thủ đô.
Người Norman và nhà Hohenstaufen
Năm 1189, Vương quốc Sicilia nằm trong cuộc tranh chấp kế vị giữa Tancredi (ngoài giá thú) với Nhà Hohenstaufen hoàng tộc người Đức, vì Hoàng tử Heinrich đã kết hôn với Công chúa Constanza là người thừa kế hợp pháp ngai vàng Sicilia. Năm 1191, Heinrich xâm lược Sicilia sau khi đăng quang với hiệu là Heinrich VI của Thánh chế La Mã và nhiều thành phố đầu hàng, nhưng Napoli đã kháng cự ông từ tháng 5 đến tháng 8 trước khi quân Đức bị dịch bệnh và buộc phải rút lui. Nhờ đó, Tancredi bất ngờ bắt được đương kim hoàng hậu Constanza và giam lỏng bà tại Lâu đài Trứng trước khi bà được thả vào tháng 5 năm 1192 dưới áp lực của Giáo hoàng Cêlestinô III. Năm 1194, cái chết của Tancredi mở đường cho vị hoàng đế bắt đầu chiến dịch mới và lần này Napoli đã đầu hàng mà không kháng cự, và cuối cùng Heinrich chinh phục thành công Sicilia, đặt toàn bộ vương quốc dưới sự cai trị của nhà Staufer.
Hoàng đế Fedirico đệ Nhị nhà Hohenstaufen chọn Palermo là nơi cư ngụ cũng như trung tâm quyền lực chính trị của mình, nhưng ông quyết định biến Napoli trở thành thành trung tâm tri thức của toàn vương quốc. Năm 1224, ông cho thành lập viện Đại học Napoli – đại học công lập đầu tiên của thế giới và trường đào tạo quản lý thế tục đầu tiên ở châu Âu, với mục đích độc lập khỏi quyền lực của Giáo hoàng. Xung đột giữa Nhà Staufer và Giáo hội đã khiến cho Napoli trở thành một phần của Đế quốc Angevin, sau khi Charles I nhà Anjou người Pháp – được Giáo hoàng tấn phong và ủng hộ, chiến thắng trước vua Manfredi con của Federico II (chết trong Trận Benevento 1266) và Conradin (nam thừa tự cuối cùng của Hohenstaufen, bị bắt và chém đầu năm 1288), chấm dứt thời trị vì của vương tộc Đức.
Vương quốc Napoli và thời kỳ Angevin
Năm 1282, sau khi Sicilia nổ ra khởi nghĩa Vesper chống lại Charles I, Vương quốc Sicilia bị chia làm đôi. Đảo Sicilia trở thành Vương quốc Sicilia thuộc về người Aragon. Vua Charles I buộc phải chuyển thủ đô từ Palermo đến Napoli nơi ông cư trú tại Lâu đài Mới, tạo ra Vương quốc Sicilia thứ hai nhưng thường được gọi là Vương quốc Napoli – thuộc quyền của Đế quốc Angevin bao gồm phần phía nam của bán đảo Ý. Do niềm yêu thích lớn đối với kiến trúc, Charles I đã nhập khẩu các kiến trúc sư và công nhân người Pháp và chính cá nhân ông đã tham gia vào một số dự án xây dựng tại đây.
Các cuộc chiến tranh giữa 2 vương quốc kình địch tiếp tục cho đến Hòa ước Caltabellotta vào năm 1302, chứng kiến Federico III được công nhận là vua của Sicilia, trong khi Charles II được Giáo hoàng Bônifaciô VIII công nhận là vua của Napoli. Charles II và người thừa kế của ông là vua Roberto Thông Thái càng làm cho Napoli trở thành một trong những trung tâm văn hóa có ảnh hưởng nhất của châu Âu và Địa Trung Hải, thu hút các thương gia từ Pisa và Genova, hào chủ ngân hàng vùng Toscana, và một vài nghệ sĩ nổi bật nhất thời Phục Hưng lúc bấy giờ như Boccaccio, Petrarca và Giotto. Về sau, những bất ổn chính trị nội bộ cũng như các trận dịch hạch của đại dịch Cái Chết Đen đã khiến vương quốc suy yếu. Năm 1442, Alfonso V của vương triều Aragon chinh phục Napoli sau chiến thắng trước Renato vị vua nhà Anjou cuối cùng, chấm dứt triều đại Angevin kéo dài gần hai thế kỷ và Napoli được thống nhất với Sicilia một lần nữa.
Vương triều Aragon
Vua Alfonso khải hoàn tiến vào thành phố vào tháng 2 năm 1443. Vương triều mới nâng cao vị thế thương mại của Napoli bằng cách thiết lập quan hệ với bán đảo Iberia cũng như biến nó thành thủ đô của Đế chế Địa Trung Hải mà ông trị vì. Những thành tựu từ việc mở rộng quảng bá văn hóa đã tạo động lực cho sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động nghệ thuật, Napoli trở thành một trong những trung tâm quan trọng của Phục Hưng Ý và nơi tiên phong của chủ nghĩa nhân văn mà sau đó lan rộng khắp các quốc gia lớn của châu Âu.
Để con trai Ferdinando I lên ngôi thuận lợi, Alfonso nhượng lại các đảo Sicilia, Sardegna và quần đảo Baleares cho anh trai mình là Juan II của Aragon. Ferdinando về mặt văn hóa đã hoàn toàn là người Ý, tiếp tục công việc xây dựng phát triển và bảo trợ của cha mình. Triều đại Alfonso và Ferdinando được đặc trưng bởi việc mở rộng chu vi thành phố và xây dựng bức tường thành hùng vĩ. Tuy nhiên sự ưa chuộng của dân chúng đối với những vị quân chủ Aragon cuối cùng rất khan hiếm thể hiện qua các triều đại ngắn ngủi của Fernando II và Federico nhà Aragon. Các cuộc chiến tranh Ý nổ ra làm đảo lộn địa chính trị châu Âu và vương quốc Napoli mất đi độc lập. Năm 1495 vua Charles VIII của Pháp hành quân và chiếm đóng được Napoli. Tuy nhiên, tình trạng này không tồn tại lâu khi người dân Napoli hân hoan chào đón quân Tây Ban Nha giành được thành phố từ tay người Pháp trong trận Garigliano năm 1503. Vua Fernando II của Aragon tuyên bố sáp nhập Napoli vào vương quốc hợp nhất giữa Castilla với Aragon và biến nó thành một thuộc quốc trung thành, mở ra chế độ phó vương tại Napoli.
Chế độ phó vương và gia tộc Habsburg
Từ 1503 đến 1713, Madrid cử rất nhiều phó vương đến Napoli để thay mặt vua giải quyết các vấn đề địa phương và nhà Habsburg Tây Ban Nha vẫn tiếp tục duy trì như vậy. Thường được sử học xem là thời kỳ đen tối và thoái trào, tuy nhiên trên thực tế Napoli trong giai đoạn này chưa bao giờ rơi vào tình trạng tỉnh lẻ nhờ vào mở rộng kích thước đô thị và sự đa văn hóa, là thành trì tiên phong của đế quốc Tây Ban Nha chống lại chủ nghĩa bành trướng của Đế quốc Ottoman tại Trung Tây Địa Trung Hải. Quan trọng nhất trong số các phó vương là Pedro Álvarez de Toledo: ông ban hành cách đánh thuế nặng và ủng hộ thành lập Tòa án dị giáo, nhưng đồng thời cải thiện các điều kiện hạ tầng Napoli, củng cố và mở rộng các bức tường thành, xây các tòa nhà và pháo đài mới, về cơ bản biến Napoli vào năm 1560 thành thành trì vĩ đại nhất và kiên cố nhất của đế chế.