Dãy Tri thức và Khám phá · Sảnh 11

Sảnh các Nhà phát minh và Kỹ sư

Mô phỏng theo Cung điện Pha lê (Đại Triển lãm 1851), Luân Đôn, Vương quốc Anh.

12 người
Luân Đôn, Vương quốc Anh
Xây dựng 1850–1851 (Joseph Paxton; Fox, Henderson & Co.); dời về Sydenham 1852–1854, bị cháy năm 1936

Những người trong sảnh

Alan Turing ngồi ngay sau Lối vào phía Đông, quay mặt ra cửa, để khách gặp ông đầu tiên: bức tượng duy nhất của sảnh, tượng đồng của Glyn Hughes tạc ông ngồi trên ghế dài, tay cầm quả táo, đặt trên bệ gang thấp với tấm biển đúc dưới chân, giống như ở đài tưởng niệm tại Manchester cũng có một tấm biển trước mặt ông. Tiếp đó dọc gian giữa theo thứ tự năm sinh, lần lượt trái rồi phải, từ Archimedes đến Ada Lovelace; Edison và Tesla đối mặt nhau qua Đài phun nước Pha lê ở gian ngang (“cuộc chiến dòng điện”); phía bên kia là anh em nhà Wright, và Tim Berners-Lee khép lại gian giữa ở đầu phía tây, quay mặt về cửa. Mỗi người còn lại đứng trên một tấm bia gang làm từ chính các bộ phận của toà nhà: hai cột của Paxton hai bên ô khắc chữ, một dầm lưới phía trên và hình quạt của gian ngang thu nhỏ trên đỉnh, sơn theo bảng màu của Owen Jones, chữ đúc nổi và thếp vàng.

Sơ đồ mặt bằng

Đơn vị mét, lối vào ở phía dưới

Công trình

Cung điện Pha lê (Đại Triển lãm 1851)

Công trình của Joseph Paxton cho Đại Triển lãm ở Hyde Park, lắp ghép từ các cấu kiện gang, gỗ và kính tấm làm sẵn theo mô-đun 24 ft (7,32 m), bằng chiều dài một dầm gang và bằng ba ô mái sống-rãnh rộng 8 ft: dài 1.848 ft (563 m), rộng 408 ft (124 m), ba tầng cao 24, 44 và 64 ft lùi dần vào, từ 408 xuống 264 và 120 ft; gian giữa rộng 72 ft giữa hai dãy hành lang tầng rộng 24 ft ở độ cao 22 ft 11 in; cột gang rỗng, cột nào cũng có đường kính 8 in, dùng để thoát nước mái; gian ngang rộng 72 ft dưới vòm bán nguyệt lợp kính trên sườn gỗ, cao 108 ft, dựng trùm lên một hàng cây du, đầu phía nam là lối vào chính dưới khung kính hình quạt và một đồng hồ điện. Máng nước của Paxton chạy dọc chiều dài mái dưới lớp vải bạt; Owen Jones sơn khung sắt màu xanh lam, đỏ và vàng; Đài phun nước Pha lê của F. & C. Osler, cao 27 ft bằng kính, đứng ở chỗ giao nhau của hai gian.

The Crystal Palace trên Wikipedia

Mô hình

Chuyến tham quan dựng một phần công trình đúng kích thước thật và đúng mô-đun, bố cục theo các tấm bản vẽ đo đạc của Charles Downes và bản mô tả của Charles Cowper (1852): toàn bộ gian ngang, dài 408 ft từ đầu nam đến đầu bắc, và gian giữa dài 156 ft (47,5 m) về mỗi bên, hai đầu khép lại bằng mặt đứng đầu hồi của toà nhà, tổng cộng 124 × 95 m. Các cột đứng trên lưới 24 ft với chân đế bát giác và các khớp nối để cài dầm; các dầm lưới giằng cột ở độ cao 22 ft 2 in, 42 ft 2 in và 62 ft 2 in. Trong phạm vi 132 ft quanh gian ngang, tầng thứ hai trải hết bề rộng, như các bản vẽ mặt bằng cho thấy; xa hơn, ba tầng lùi dần vào, nên hai đầu lộ ra mặt đông giật cấp. Các mặt nhà chia thành từng ô 8 ft: tầng trệt ốp ván trên chân tường là hàng cửa chớp (lắp kính, có cửa ra vào, ở các lối vào), các tầng trên lắp kính, mỗi ô một vòm nhẹ, dải cửa chớp sau các vòng gang đúc ở đỉnh mỗi tầng, gờ mái, diềm đỉnh mái và một cột cờ trên mỗi cột, cứ cách một cột lại có cờ các quốc gia. Mái bằng là kiểu mái sống-rãnh của Paxton dưới lớp vải calico phủ bên trên; vòm gian ngang là kính trong trên các sườn, xà gồ và thanh giằng, hai bên là các mảng mái chì phẳng; hai đầu vòm là khung kính hình quạt, đầu phía nam có các con số giờ của đồng hồ. Bảng màu của Owen Jones: mặt tròn của cột màu vàng, mặt phẳng màu xanh lam, dầm màu xanh lam với mặt dưới màu đỏ, xen giữa là màu trắng. Sàn lát ván gỗ thông chừa khe hở; ánh sáng rọi xuống như trong một sảnh lợp kính và che vải, tối hơn dưới các hành lang tầng, và đầu xa mờ dần trong làn hơi, như trong ảnh chụp năm 1851; kính có màu xanh lục của kính tấm. Bốn cầu thang dẫn lên các hành lang tầng, nơi khách tham quan có thể đi dạo. Những phần lược bỏ: cánh nhà giải khát 48 ft ở mặt bắc, các sân lộ thiên, các hiện vật triển lãm (trừ những lá cờ treo từ hành lang tầng xuống gian giữa), bộ máy đóng mở cửa chớp và độ võng của vải giữa các sống mái; hình quạt, đồng hồ, diềm đỉnh mái và các lá cờ được vẽ theo tranh khắc, còn đài phun nước theo bức ảnh năm 1851 của Ferrier, không đo đạc.