Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Sự kiện
Quang phục Đài Loan
sự kiện Nhật Bản chuyển giao Đài Loan và Bành Hồ cho Trung Hoa Dân quốc vào năm 1945
- 25 tháng 10 năm 1945
- Đài Loan
- Đông Á
Sự kiện
sự kiện Nhật Bản chuyển giao Đài Loan và Bành Hồ cho Trung Hoa Dân quốc vào năm 1945
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Đế quốc Nhật Bản trao trả Đài Loan và Bành Hồ cho Trung Hoa Dân quốc vào ngày 25 tháng 10 năm 1945, đánh dấu sự kết thúc của chế độ thuộc Nhật. Trung Hoa Dân quốc gọi sự kiện này là quang phục Đài Loan (臺灣光復). Chính phủ Trung Hoa Dân quốc coi đây là sự khôi phục chủ quyền Trung Quốc đối với Đài Loan, sau khi nhà Thanh nhượng lại Đài Loan cho Nhật Bản vào năm 1895 sau Chiến tranh Thanh – Nhật. Khái niệm "quang phục" là một khái niệm gây tranh cãi kể từ khi Đài Loan dân chủ hóa vào thập niên 1990. Ngày 25 tháng 10 là Ngày Quang phục Đài Loan tại Đài Loan, là một ngày lễ quốc gia từ năm 1946 đến năm 2000 và từ năm 2025. Ngày này cũng là một ngày kỷ niệm ở Trung Quốc từ năm 2025.
Ngày 15 tháng 8 năm 1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Khối Đồng Minh. Ngày 2 tháng 9, Tổng tư lệnh tối cao lực lượng Đồng Minh Douglas MacArthur ban hành Mệnh lệnh chung số 1, chỉ thị cho lực lượng Nhật Bản đầu hàng Khối Đồng Minh. Mệnh lệnh này xác định rằng quân đội Nhật Bản ở Đài Loan phải đầu hàng Tưởng Giới Thạch. Tưởng Giới Thạch ủy quyền cho Hà Ứng Khâm làm đại diện toàn quyền trong quá trình tiếp nhận đầu hàng. Hà Ứng Khâm bổ nhiệm Trần Nghi là người giám sát việc đầu hàng ở Đài Loan. Ngày 25 tháng 10, Andō Rikichi, Tổng đốc Đài Loan kiêm Tư lệnh Tập đoàn quân 10, thay mặt Đế quốc Nhật Bản đầu hàng Trần Nghi tại Công Hội Đường Đài Bắc và ký các văn bản xác nhận việc chuyển giao.
Năm 1895, nhà Thanh cắt nhượng Đài Loan cho Đế quốc Nhật Bản theo Hiệp ước Shimonoseki sau thất bại trong Chiến tranh Thanh – Nhật. Cách mạng Tân Hợi năm 1911 lật đổ nhà Thanh và thành lập Trung Hoa Dân quốc.
Sau Sự kiện Lư Câu Kiều năm 1937, Nhật Bản tiến hành xâm lược toàn diện Trung Quốc, phát động Chiến tranh Trung – Nhật. Sau Trận Trân Châu Cảng năm 1941, Trung Hoa Dân quốc chính thức gia nhập Khối Đồng Minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Trung Quốc vận động thuyết phục Khối Đồng Minh buộc Nhật Bản trả lại Đài Loan cho Trung Quốc sau chiến tranh. Yêu cầu này được đưa vào Tuyên bố Cairo và được nhắc lại trong Tuyên bố Potsdam.
Ngày 17 tháng 4 năm 1944, chính phủ Quốc dân ở Trùng Khánh thành lập Ủy ban Điều tra Đài Loan. Trần Nghi, người đã tham gia Triển lãm Đài Loan kỷ niệm 40 năm tại tỉnh Taihoku, được bổ nhiệm làm chủ nhiệm. Ban đầu, ủy ban không có người Đài Loan nào, nhưng vào tháng 9, một số người Đài Loan được bổ nhiệm vào ủy ban. Tháng 5 năm 1944, chính phủ Quốc dân chia lãnh thổ Trung Quốc thành ba vùng: vùng hậu phương, vùng giành lại và vùng quang phục, bao gồm Đài Loan và Mãn Châu.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chính phủ Quốc dân nghiên cứu hai phương án quản lý Đài Loan: một tỉnh bình thường của Trung Quốc hoặc một đặc khu hành chính do quân đội quản lý. Theo đề nghị của Trần Nghi, Tưởng Giới Thạch quyết định Đài Loan là một tỉnh, nhưng đồng thời thành lập Văn phòng Hành chính Tỉnh Đài Loan với quyền lực chính trị và quân sự rộng lớn. Cơ quan này bị người Đài Loan gọi mỉa mai là Văn phòng Tổng đốc mới.
Ngày 15 tháng 10 năm 1945, Quốc dân Cách mệnh Quân đổ bộ tại Cơ Long, Đài Loan và được người dân Đài Loan chào đón nồng nhiệt. Các doanh nhân đăng quảng cáo trên các tờ báo địa phương ăn mừng việc tiếp quản, và người dân xuống đường bắn pháo hoa, rước đèn lồng ăn mừng. Tuy có một số vụ người Đài Loan trả thù người Nhật, nhưng tình hình an ninh vẫn bình tĩnh và trật tự và người Đài Loan mong chờ chính phủ Trung Quốc xuất hiện.
Ngày 25 tháng 10 năm 1945, lễ tiếp nhận đầu hàng quân Nhật Bản diễn ra lúc 10 giờ sáng tại Công Hội Đường Đài Bắc. Tổng đốc Đài Loan kiêm Tư lệnh Tập đoàn quân 10, Đại tướng Andō Rikichi thay mặt Đế quốc Nhật Bản đầu hàng. Trần Nghi thay mặt Tưởng Giới Thạch tiếp nhận đầu hàng, trước sự chứng kiến của đại diện của chính phủ Quốc dân, người dân Đài Loan, lực lượng Nhật Bản và lực lượng Hoa Kỳ.
Sau lễ tiếp nhận đầu hàng, Trần Nghi có bài phát biểu trên đài phát thanh tuyên bố rằng Đài Loan và Bành Hồ đã về với Trung Quốc, đánh dấu sự quang phục Đài Loan. George H. Kerr, người đọc soát bản dịch tiếng Anh bài phát biểu của Trần Nghi, lưu ý rằng bài phát biểu không đề cập đến vai trò của Hoa Kỳ. Văn phòng Hành chính tỉnh Đài Loan chính thức đi vào hoạt động, đặt trụ sở tại Tòa thị chính Đài Bắc cũ.
Tháng 11 năm 1945, Văn phòng Hành chính Tỉnh Đài Loan và Tổng bộ Tư lệnh Cảnh bị Đài Loan thành lập Ủy ban Tiếp nhận Tỉnh Đài Loan, có nhiệm vụ tiếp quản các chức năng quân sự, hành chính và tài sản của Nhật Bản tại Đài Loan. Tháng 1 năm 1946, Ủy ban Xử lý trực thuộc Ủy ban Tiếp nhận được thành lập, với các chi nhánh tại 17 huyện, thành phố để giám sát việc quản lý tài sản của Nhật Bản. Tháng 7 năm 1946, Ủy ban Đấu giá tài sản và Ủy ban Thanh lý tài sản được thành lập để xử lý việc định giá, đấu giá và giải quyết các khoản nợ và yêu cầu liên quan đến tài sản và các tổ chức tài chính.
Sau khi tiếp quản, chính quyền mới bắt đầu chiếm đoạt tài nguyên của Đài Loan để hỗ trợ cuộc nội chiến ở đại lục. Chính quyền bị chỉ trích vì tham nhũng, vô kỷ luật và quản lý kinh tế yếu kém dẫn đến siêu lạm phát, giảm sản xuất và gia tăng thất nghiệp, đói nghèo, tội phạm bạo lực. Người Đài Loan bị quân đội và chính quyền phân biệt đối xử, làm gia tăng bất mãn. Những yếu tố này dẫn đến sự kiện ngày 28 tháng 2. Nhiều trí thức ủng hộ quang phục Đài Loan và hy vọng vào chính quyền mới, bao gồm cả Lâm Hiến Đường, bị giết hoặc buộc phải lưu vong.
Chính phủ Quốc dân bị chỉ trích vì cai trị Đài Loan như những "kẻ chinh phục", thể hiện thái độ "cao thượng" và chuyên chế. Trong thời kỳ Khủng bố trắng, chính phủ Trung Hoa Dân quốc đàn áp người dân Đài Loan, đặc biệt là người Đài Loan bản địa, và bóp nghẹt dân chủ, nhân quyền, tự do. Vì vậy, nhiều học giả người Đài Loan cho rằng không có sự quang phục Đài Loan, mà đảo Đài Loan một lần nữa bị một chính phủ nước ngoài khác chinh phục.
Lập trường chính thức của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Trung Hoa Dân quốc là Đài Loan và Bành Hồ được trả lại cho Trung Hoa Dân quốc theo các điều khoản của Văn kiện đầu hàng của Nhật Bản, quy định Đế quốc Nhật Bản phải tuân thủ các điều khoản của Tuyên bố Potsdam. Tuyên bố Potsdam bao gồm các điều khoản của Tuyên bố Cairo, yêu cầu Nhật Bản trả lại tất cả các lãnh thổ đã chiếm được cho Trung Quốc, bao gồm Đài Loan và Bành Hồ. Năm 2014, Trung Hoa Dân quốc bày tỏ lập trường rằng Tuyên bố Cairo là một văn kiện ràng buộc về mặt pháp lý.
Tháng 11 năm 1950, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tuyên bố rằng chưa có văn bản chính thức nào khôi phục chủ quyền Trung Quốc đối với Đài Loan và Bành Hồ. Tháng 4 năm 1971, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết chính phủ Hoa Kỳ coi vị thế chính trị của Đài Loan là chưa được giải quyết và Tuyên bố Cairo là một tuyên bố mục đích của Khối Đồng Minh và chưa bao giờ được thi hành chính thức. Cho đến tháng 12 năm 2014, chính phủ Hoa Kỳ vẫn coi vị thế chính trị của Đài Loan là một vấn đề chưa được giải quyết.
Năm 1955, Vương quốc Anh nhắc lại quan điểm này, tuyên bố rằng "Trung Quốc Quốc dân Đảng bắt đầu chiếm đóng quân sự Đài Loan và Bành Hồ vào năm 1945. Tuy nhiên, những khu vực này thuộc chủ quyền của Nhật Bản cho đến năm 1952". Chính phủ Anh cho rằng Tuyên bố Cairo chỉ là một tuyên bố ý định nên không thể có hiệu lực chuyển giao chủ quyền.
Tháng 3 năm 1961, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản cho rằng Văn kiện đầu hàng của Nhật Bản về bản chất là một văn kiện đình chiến và không có hiệu lực phân chia lãnh thổ.
Nội dung từ bài Wikipedia “Quang phục Đài Loan”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.