Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Sự kiện
Chiến dịch Kutuzov
1943 military operation
- 12 tháng 7 năm 1943
- Oryol
- Châu Âu
Sự kiện
1943 military operation
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chiến dịch Kutuzov là hoạt động quân sự lớn của Quân đội Liên Xô tại khu vực phía bắc vòng cung Kursk với trung tâm là thành phố Oryol tại khu vực trung tâm mặt trận Xô-Đức trong Thế chiến thứ hai. Ngay sau khi quân đội Đức Quốc xã thất bại trong Chiến dịch Thành trì, chỉ tiến lên được 12 km ở hướng Ponyri và buộc phải ngừng tấn công, quân đội Liên Xô đã chuyển sang phản công ngay từ ngày 12 tháng 7 đến ngày 18 tháng 8 năm 1943. Tên mã của chiến dịch được đặt theo tên của Thống chế Mikhail Illarionovich Kutuzov, một danh tướng của quân đội Đế quốc Nga trong cuộc chiến tranh chống Napoléon Bonaparte năm 1812. Chiến dịch Kutuzov kết thúc với việc Quân đội Liên Xô tiến về phía tây từ 25 km ở hai bên sườn đến 140 km trên hướng Mtsensk - Oryol - Karachev ở giữa mặt trận, xóa "chỗ lồi" Oryol, nắn thẳng chiến tuyến, đánh tan 18 sư đoàn của Tập đoàn quân xe tăng 2 và Tập đoàn quân 9 (Đức). Thành phố Oryol được Quân đội Liên Xô giải phóng ngày 5 tháng 8 năm 1943. Ngày 18 tháng 8, vấp phải tuyến phòng ngự Hagen vững chắc của quân đội Đức Quốc xã tại sát phía đông tuyến đường sắt Lyudinovo - Dyatkovo - Bryansk - Navlya - Komarachi, quân đội Liên Xô chấm dứt chiến dịch và bắt đầu chuẩn bị cho một chiến dịch mới đánh chiếm Bryansk.
Khu vực chiến trường có tổng diện tích khoảng 18.000 km vuông gồm 2/3 diện tích tỉnh Oryol và một phần các tỉnh Kaluga và Bryansk. Địa hình khu vực "chỗ lõm" Oryol cao hơn nhưng bề mặt không khác nhiều so với "chỗ lồi" Kursk, không có các đồi đất cao đột xuất. Cả vùng chỉ có một điểm cao trên 272 m nằm ở đường phân thủy giữa sông Oka và sông Nyeruch. Sông Oka lớn nhất khu vực bắt nguồn từ khu đất cao Dmitri Orlovsky - Trosna - Orlovsky chảy qua Kromy và Oryol lên hướng đông bắc đổ vào sông Volga. Sông Nyeruch nhỏ hơn bắt nguồn từ Zmiyevka chảy qua Novosil và Mtsensk gần như song song với sông Oka và hợp lưu với nó ở Budogovishi. Đây là hai tuyến sông lớn hơn cả chia cắt địa hình khu vực Oryrol nhưng đều không lớn đến mức có thể cản trở đáng kể các hoạt động của lực lượng xe tăng, thiết giáp và cơ giới.
Sau một tuần tấn công liên tục, 6 sư đoàn xe tăng và 8 sư đoàn bộ binh thuộc các tập đoàn quân xe tăng 2 và 9 của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) chỉ tiến lên không quá 12 km trên hướng Ponyri - Olkhovatka và bị đánh bật trở lại với những thiệt hại lớn về người, xe tăng và pháo binh. Phương diện quân Trung tâm và Phương diện quân Bryansk (Liên Xô) sau 7 ngày phòng ngự quyết liệt đã chuyển sang phản công. Các đơn vị Đức còn lại sau khi rút khỏi vòng cung Kursk được điều về trung tâm phòng ngự Oryol với các cụm cứ điểm bao quanh nó gồm: Medyntsevo, Ulysanovo và Bolkhov ở phía bắc, Mtsensk ở phía đông, Zmiyevka và Kromy ở phía nam và Karachev ở phía tây. Tuyến mặt trận trước cuộc phản công của quân đội Liên Xô không thay đổi nhiều so với trước khi diễn cuộc tấn công của quân đội Đức Quốc xã nhưng quyền chủ động tấn công chiến lược đã chuyển hẳn sang tay quân đội Liên Xô. Hình thế mặt trận với một chỗ lõm về phía đông trên hướng Oryol - Mtsensk - Bolkhov - Zmiyevka, (Quân Đức gọi đó là "cái chèn sắt Mtsensk") đã tạo điều kiện cho 3 Phương diện quân Liên Xô tham gia chiến dịch có thể tấn công cả ở chính diện lẫn hai bên sườn cụm quân Đức đóng tại đây.
Tham gia chiến dịch phản công tại khu vực Oryol gồm Phương diện quân Bryansk, bốn tập đoàn quân cánh phải của Phương diện quân Trung tâm và hai tập đoàn quân cánh trái của Phương diện quân Tây. Binh lực bố trí từ bắc xuống Nam như sau:
Cụm tập đoàn quân Trung tâm của Quân đội Đức Quốc xã vừa rút ra khỏi cuộc chiến tại phía bắc vòng cung Kursk đã phải lao vào các trận đánh phòng ngự tại khu vực Oryol với lực lượng đã bị sứt mẻ khá nhiều. Hầu hết các sư đoàn xe tăng đều chỉ còn từ 2/3 đến một nửa số xe tăng trong biên chế. Đến ngày 12 tháng 7, Cụm tập đoàn quân Trung tâm đã mất 30,7% số xe tăng. Để chống lại đòn tấn công từ ba hướng của quân đội Liên Xô, thống chế Günther von Kluge phải bố trí lại lực lượng. Quân đoàn xe tăng 46 di chuyển từ Ponyri lên Bolkhov và Mtsensk. Quân đoàn xe tăng 41 di chuyển đến Zmiyevka và quay chính diện sang phía đông. Ba sư đoàn xe tăng còn lại của các quân đoàn xe tăng 47 và 56 được rút về Bryansk để củng cố, giao lại trận tuyến cho Quân đoàn bộ binh 20. Trừ các quân đoàn bộ binh 35, 53 và 55 vẫn đóng ở các vị trí Mtsensk, Bolkhov và Lyudunovo, các quân đoàn bộ binh còn lại của Tập đoàn quân 9 cũng bị điều chuyển đến các hướng bị đe dọa. Đến ngày 15 tháng 7, Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) tạm ổn định việc bố trí lại lực lượng.
3 giờ sáng ngày 12 tháng 7, pháo binh hạng nặng của Phương diện quân Bryansk và các máy bay ném bom, máy bay cường kích của Tập đoàn quân không quân 15 (Liên Xô) đã mở màn cho cuộc tấn công của Tập đoàn quân 61 do tướng P. A. Belov chỉ huy. Mũi đột kích chủ yếu từ Budogovishi nhằm vào hướng Tolkachev (???) - Bolkhov. Vượt qua sức kháng cự mạnh của Sư đoàn bộ binh 208 thuộc Quân đoàn bộ binh 53 (Đức), các Quân đoàn kỵ binh cận vệ 7 và Quân đoàn bộ binh 89 đã tiến lên từ 2,5 đến 4 km trong buổi sáng. Tướng Đức Friedrich Gollwitzer yêu cầu Quân đoàn xe tăng 46 đưa sư đoàn xe tăng 4 phản kích nhưng chỉ có một trung đoàn tham gia và chặn được Quân đoàn kỵ binh cận vệ 7 (Liên Xô) ở làng Krovtsovo (???). Tướng Belov tung thê đội 2 gồm Sư đoàn bộ binh cận vệ 6 vào trận nhưng tốc độ tiến công vẫn không được đẩy lên.
Cũng vào lúc 3 giờ sáng cùng ngày, Tập đoàn quân 3 của tướng A. V. Gorbatov và Tập đoàn quân 63 của tướng V. Ya. Kolpakchi cũng phát động cuộc tấn công về hướng Oryol sau một trận pháo kích ngắn. Các quân đoàn bộ binh 23 và 35 (Đức) trên hướng này được 2 sư đoàn xe tăng 18 và 4 (thiếu) yểm hộ phòng thủ đã trụ được tại các cứ điểm Mtsensk và liên tục phản kích vào sườn đội hình Tập đoàn quân 3 (Liên Xô). Mãi đến 11 giờ, Quân đoàn bộ binh 25 và lữ đoàn xe tăng cận vệ 26 mới chiếm được làng Izmaylovo, Bolshaya Malinovets (???), các điểm cao 246,7 và 244,9. Tập đoàn quân không quân 6 (Đức) huy động từ 40 đến 50 phi vụ tấn công vào đội hình Tập đoàn quân 61 và chặn đứng cuộc tấn công ở khu vực Evtekhovo, Grachevka và Prodvinuvshis (???), cách tuyến xuất phát tấn công từ 4 đến 7 km.
Ở phía bắc của cung lồi Oryol, lúc 6 giờ 5 phút, từ khu vực Zhilkovo, Tập đoàn quân cận vệ 11 (Phương diện quân Tây) của tướng I. Kh. Bagramyan phát động tấn công sau 40 phút pháo kích chuẩn bị. 7 giờ sáng, các hỏa điểm của sư đoàn bộ binh 208 thuộc Quân đoàn 53 (Đức) trên tuyến 1 đã bị tràn ngập. Mũi tấn công bằng xe tăng của lữ đoàn cơ giới 46 đã khoan sâu từ 7 đến 8 km hướng về trung tâm phòng ngự Bolkhov vượt qua ba tuyến chiến hào phòng thủ của quân Đức. Buổi trưa các sư đoàn bộ binh 211 và 293 (Đức) tổ chức phản kích. Tướng I. Kh. Bagramyan tung Quân đoàn bộ binh cận vệ 16 từ thê đội 2 vào trận. Đến 17 giờ, cuộc phản kích của quân Đức thất bại, các sư đoàn 211 và 293 (Đức) phải bỏ các khu phòng thủ Zhelyabovo, Ulyanovo, Slobodka rút về tuyến 2. Chính diện đột phá của Tập đoàn quân cận vệ 11 được mở rộng đến 14 km, sâu 10 đến 12 km.
Nội dung từ bài Wikipedia “Chiến dịch Kutuzov”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.