Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Sự kiện
Chủ nghĩa McCarthy
Chủ nghĩa chống lại phần tử cộng sản.
- 1950 – 1954
- Bắc Mỹ
Sự kiện
Chủ nghĩa chống lại phần tử cộng sản.
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chủ nghĩa McCarthy (tiếng Anh: McCarthyism) là thuật ngữ nói về việc cáo buộc một ai đó tội lật đổ hoặc phản quốc mà không cần đến bằng chứng, đặc biệt khi người đó có liên quan đến chủ nghĩa cộng sản. Thuật ngữ này được đặt theo tên Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Joseph McCarthy (Đảng Cộng hòa - Bang Wisconsin) và có nguồn gốc từ thời kỳ Khiếp sợ Đỏ thứ hai (Second Red Scare) ở Hoa Kỳ, kéo dài từ cuối những năm 1940 đến những năm 1950.
Những yếu tố đặc trưng của chủ nghĩa McCarthy bao gồm đàn áp chính trị, lan truyền nỗi sợ hãi về sự ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản đối với nước Mỹ, và nghi ngờ sự hoạt động gián điệp của Liên Xô trong nước Mỹ. Thuật ngữ "Chủ nghĩa McCarthy" đã được đề cập lần đầu tiên vào cuối tháng 3 năm đó trên tuần báo Christian Science Monitor, và trong một phim hoạt hình chính trị của biên tập viên hoạt hình Herblock trên tờ Washington Post. Vào đầu thế kỷ 21, thuật ngữ này được sử dụng phổ biến hơn, nhằm mô tả những lời buộc tội vô căn cứ và các cuộc tấn công mị dân vào tính cách hoặc quan điểm yêu nước của những kẻ thù chính trị.
Trong thời kỳ McCarthy, hàng trăm người Mỹ đã bị buộc tội là "cộng sản" hoặc "cảm tình viên cộng sản". Họ trở thành đối tượng của các cuộc điều tra và thẩm vấn đầy tính công kích trước các hội đồng, ủy ban và cơ quan thuộc tư nhân hoặc chính phủ. Nhiều người bị mất việc làm hoặc bị hủy hoại sự nghiệp của họ; một số bị cầm tù. Một số nạn nhân nổi tiếng của Chủ nghĩa McCarthy bao gồm Albert Einstein, Robert Oppenheimer, Charlie Chaplin, David Bohm...
Từ giữa thập niên 1950, sự ảnh hưởng của chủ nghĩa McCarthy bắt đầu giảm sút, chủ yếu là do mất dần sự ủng hộ của công chúng và sự phản đối của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ dưới sự lãnh đạo của Thẩm phán Earl Warren. "Tòa án Warren" đã đưa ra một loạt các phán quyết giúp chấm dứt chủ nghĩa McCarthy.
Sắc lệnh 9835 ngày 21 tháng 3 năm 1947 của Tổng thống Mỹ Harry S. Truman, yêu cầu tất cả nhân viên dân sự liên bang phải được kiểm tra về "lòng trung thành". Sắc lệnh nói rằng một người được xác định "không trung thành" khi bị phát hiện đang "tham gia, có liên quan đến, hoặc cảm tình hóa" với bất kỳ tổ chức nào được xác định bởi Tổng Chưởng lý là "toàn trị, phát xít, cộng sản hoặc có ý định lật đổ", hoặc ủng hộ sự từ bỏ quyền lập hiến đối với người khác, hoặc tìm cách "thay đổi thể chế Chính phủ Hoa Kỳ bằng các hành động vi hiến".
Nhiều yếu tố đã góp phần vào chủ nghĩa McCarthy. Một số trong số chúng bắt nguồn từ thời kỳ Khiếp sợ Đỏ đầu tiên (1917-1920). Thời kỳ này đã chứng kiến sự trỗi dậy của chủ nghĩa cộng sản như một lực lượng chính trị chính thức và sự chia rẽ xã hội lan rộng ở Hoa Kỳ liên quan đến các hoạt động công đoàn và tư tưởng vô chính phủ. Nhờ vào sự thành công trong việc tổ chức các công đoàn lao động, những hoạt động chống phát xít từ rất sớm, và việc đưa ra giải pháp thay thế cho chủ nghĩa tư bản trong cuộc Đại khủng hoảng, Đảng Cộng sản Hoa Kỳ (CPUSA) đã gia tăng số lượng thành viên trong suốt những năm 1930, có lúc lên tới 75.000 thành viên vào năm 1940-1941. Khi Hoa Kỳ liên minh với Liên Xô trong cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai, vấn đề chống cộng sản được tạm thời tránh nhắc tới. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Chiến tranh Lạnh bắt đầu gần như ngay lập tức, khi Liên Xô thành lập các chính phủ bù nhìn cộng sản ở các khu vực mà họ chiếm đóng trên khắp Trung và Đông Âu.
Mặc dù các vụ gián điệp như Igor Gouzenko và Elizabeth Bentley đã gây quan ngại về vấn đề gián điệp Liên Xô vào năm 1945, nhưng những sự kiện năm 1949 và 1950 mới thực sự gây chú ý về mối đe dọa của chủ nghĩa cộng sản ở Hoa Kỳ. Liên Xô đã thử một quả bom nguyên tử vào năm 1949, sớm hơn nhiều nhà phân tích dự kiến, leo thang mức độ căng thẳng trong Chiến tranh Lạnh. Cùng năm đó, quân đội cộng sản của Mao Trạch Đông đã giành quyền kiểm soát Trung Quốc đại lục mặc dù Quốc dân đảng có sự hỗ trợ tài chính hùng hậu của Mỹ. Năm 1950, Chiến tranh Triều Tiên bắt đầu, khi lực lượng liên minh Hoa Kỳ, Liên Hợp Quốc, và Hàn Quốc chiến đấu chống lại lực lượng cộng sản từ Bắc Triều Tiên và Trung Quốc.
Năm 1950, phương Tây bắt đầu tìm thấy thêm nhiều bằng chứng về mức độ tinh vi ngày càng gia tăng trong các hoạt động gián điệp Liên Xô. Vào tháng 1 năm 1950, Alger Hiss, một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, đã bị kết án về tội khai man. Ở Anh, nhà vật lý lý thuyết Klaus Fuchs đã thừa nhận làm gián điệp cho Liên Xô khi làm việc trong Dự án Manhattan tại Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos trong Đệ Nhị Thế Chiến. Hai vợ chồng kỹ sư Julius và Ethel Rosenberg bị bắt năm 1950 tại Hoa Kỳ với tội danh đánh cắp bí mật bom nguyên tử cho Liên Xô, và bị tử hình năm 1953.
Các phong trào khác cũng đồng thời thúc đẩy sự phát triển của chủ nghĩa McCarthy. Các chính trị gia bảo thủ ở Hoa Kỳ từng gọi những phong trào cải cách tiến bộ, như Luật lao động trẻ em và quyền bầu cử của phụ nữ, là "phong trào cộng sản" hay "âm mưu đỏ", cố gắng làm dấy lên nỗi sợ để chống lại những phong trào cải cách đó. Họ đã sử dụng các thuật ngữ tương tự trong những năm 1930, đặc biệt trong cuộc Đại suy thoái khi phản đối các Chính sách Kinh tế mới của Tổng thống Franklin D. Roosevelt. Nhiều người bảo thủ đã đánh đồng Chính sách Kinh tế mới với chủ nghĩa xã hội hoặc chủ nghĩa Cộng sản, và nghĩ rằng các chính sách của chính phủ đã bị ảnh hưởng mạnh bởi những người thân cộng sản trong chính quyền Roosevelt.
McCarthy bắt đầu tham gia vào những vấn đề này thông qua bài phát biểu của ông vào Ngày Lincoln, ngày 9 tháng 2 năm 1950, cho Câu lạc bộ Phụ nữ Cộng hòa ở Wheeling, Tây Virginia. Ông ta vung vẩy trên tay một mảnh giấy mà ông tuyên bố có danh sách những người cộng sản đang làm việc trong Bộ Ngoại giao. McCarthy thường được trích dẫn khi nói: "Tôi có trong tay danh sách của 205 người - một danh sách bao gồm những cái tên được Bộ trưởng Bộ Ngoại giao biết là thành viên của Đảng Cộng sản và vẫn đang làm việc và hoạch định chính sách trong Bộ Ngoại giao." Bài phát biểu này đã thu hút sự quan tâm của báo chí đối với McCarthy và từ đó giúp mở đường cho ông trở thành một trong những chính trị gia được chú ý nhất ở Hoa Kỳ.
Thuật ngữ "Chủ nghĩa McCarthy" (McCarthyism) được sử dụng lần đầu tiên trong tuần báo Cơ quan giám sát khoa học Kitô giáo số ra ngày 28 tháng 3 năm 1950 Vào hôm sau, thuật ngữ này xuất hiện trong một phim hoạt hình chính trị của biên tập viên hoạt hình Washington Post Herbert Block (thường được biết đến dưới tên Herblock). Phim hoạt hình này mô tả bốn thành viên lãnh đạo đảng Cộng hòa đang cố gắng đẩy một con voi (biểu tượng truyền thống của Đảng Cộng hòa) đứng trên đỉnh đồi xếp bởi mười thùng nhựa. Đỉnh cao nhất được dán nhãn "Chủ nghĩa McCarthy".
Rất nhiều ủy ban chống cộng, và "Hội đồng đánh giá lòng trung thành" trong chính quyền liên bang, tiểu bang và địa phương, cũng như nhiều cơ quan tư nhân, đã tiến hành điều tra các công ty lớn-nhỏ đang nghi ngờ có thành viên Cộng sản đang làm việc.
Trong Quốc hội, các cơ quan chính điều tra các hoạt động của Cộng sản bao gồm Ủy ban điều tra hoạt động phi Hoa Kỳ thuộc Hạ viện (HUAC), Tiểu ban An ninh nội bộ Thượng viện và Tiểu ban thường trực Thượng viện về Điều tra. Từ năm 1949 đến 1954, tổng cộng 109 cuộc điều tra đã được thực hiện bởi những người này và các ủy ban khác của Quốc hội.
Trong chính phủ liên bang, Sắc lệnh 9835 của Tổng thống Truman đã khởi xướng một chương trình đánh giá lòng trung thành cho nhân viên liên bang vào năm 1947. Sắc lệnh này kêu gọi sa thải nếu có "căn cứ hợp lý... tin rằng những người này không trung thành với Chính phủ Hoa Kỳ."
Khi Tổng thống Dwight Eisenhower nhậm chức vào năm 1953, ông đã củng cố và mở rộng chương trình đánh giá lòng trung thành của Truman, đồng thời giảm khả năng kháng cáo của các nhân viên đã bị sa thải. Hiram Bingham, Chủ tịch Hội đồng đánh giá lòng trung thành, nói rằng các quy định mới mà ông có nghĩa vụ phải thi hành "không phải là cách làm của người Mỹ". Năm sau, nhà vật lý lý thuyết J. Robert Oppenheimer - giám đốc khoa học của Dự án Manhattan chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên, sau đó làm cố vấn cho Ủy ban Năng lượng nguyên tử - đã bị tước quyền miễn trừ an ninh sau phiên điều trần kéo dài bốn tuần.
Từ năm 1942, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ bắt đầu lập một danh sách các tổ chức mà họ cho là có ý định lật đổ chính phủ. Danh sách này lần đầu tiên được công khai vào năm 1948, khi nó bao gồm 78 tổ chức. Có thời điểm, danh sách lên tới 154 tổ chức, 110 trong số đó được xác định là Cộng sản.
Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) J. Edgar Hoover đã thiết kế "chương trình an ninh - lòng trung thành" (loyalty-security program) cho Tổng thống Truman và các cuộc điều tra lý lịch nhân viên được thực hiện bởi các đặc vụ FBI. Đây là một chuyên án lớn, dẫn đến số lượng đặc vụ làm việc trong FBI được tăng từ 3.559 năm 1946 lên 7.029 người vào năm 1952. Sự lo lắng của Hoover về mối đe dọa cộng sản và các tiêu chuẩn xác định bằng chứng nghi phạm của ông đã dẫn đến hàng ngàn nhân viên chính phủ mất việc làm. Hoover luôn giữ quan điểm về việc giữ bí mật danh tính người tố giác; do vậy, hầu hết các đối tượng bị đánh giá "an ninh-lòng trung thành" không được phép kiểm tra chéo hoặc được biết danh tính của những người buộc tội họ. Trong nhiều trường hợp, họ thậm chí không được thanh minh về những gì họ đã bị buộc tội.
Từ năm 1951 đến 1955, FBI đã thực hiện một chương trình bí mật mang tên "Chương trình trách nhiệm", phân phát các tài liệu ẩn danh với bằng chứng từ các hồ sơ của FBI về việc một số giáo viên, luật sư... có liên quan đến Cộng sản. Nhiều người bị buộc tội đã bị sa thải mà không cần thông qua qui trình tố tụng.
FBI đã tham gia vào một số hành vi bất hợp pháp nhằm tìm thông tin về những người cộng sản, bao gồm các vụ trộm, đột nhập, mở thư và nghe lén bất hợp pháp. Các thành viên của Hiệp hội Luật sư Quốc gia cánh tả (NLG) là một trong số ít luật sư sẵn sàng bào chữa cho khách hàng trong các vụ án liên quan đến cộng sản, và điều này khiến NLG trở thành mục tiêu chú ý của Hoover. Văn phòng của tổ chức này đã bị FBI đột nhập ít nhất 14 lần trong khoảng thời gian từ 1947 đến 1951.
FBI cũng sử dụng các hoạt động bí mật bất hợp pháp để phá vỡ các nhóm chính trị cộng sản và bất đồng chính kiến khác. Năm 1956, Hoover thất vọng về các phán quyết của Tối cao Pháp viện đã hạn chế khả năng truy tố cộng sản của Bộ Tư pháp. Do vậy, lúc này, ông chính thức hóa một chương trình "chơi bẩn" bí mật dưới tên COINTELPRO (Chương trình Phản gián - Counter Intelligence Program). Các hoạt động của COINTELPRO bao gồm việc dựng lên các tài liệu giả mạo để tạo ra sự nghi ngờ rằng có một người quan trọng trong tổ chức là người tố giác thông tin cho FBI, hoặc truyền bá tin đồn qua thư nặc danh, rò rỉ thông tin cho báo chí, kêu gọi kiểm toán IRS... Chương trình COINTELPRO tiếp tục hoạt động cho đến năm 1971.
Nhà sử học Ellen Schrecker gọi FBI là "thành phần quan trọng nhất của cuộc Thập tự chinh chống Cộng" và viết: "Nếu các chuyên gia, vào những năm 1950, biết được những gì họ được biết vào thập niên 1970, khi Đạo luật Tự do Thông tin bạch hóa hồ sơ của FBI, thì "Chủ nghĩa McCarthy" có lẽ sẽ được gọi là "Chủ nghĩa Hoover".
Ủy ban Hạ viện về các hoạt động phi Mỹ - thường được gọi là HUAC - là ủy ban chính phủ nổi bật và tích cực nhất tham gia vào các cuộc điều tra chống cộng. HUAC được thành lập vào năm 1938 và được gọi là Ủy ban Dies, được đặt theo tên của Dân biểu Hạ viện Martin Dies, người chủ trì nó cho đến năm 1944. HUAC đã điều tra một loạt các "hoạt động", bao gồm cả những hoạt động của người Mỹ gốc Đức trong Thế chiến II. Một bước tiến quan trọng đối với HUAC là việc điều tra các cáo buộc gián điệp được đưa ra chống lại Alger Hiss vào năm 1948. Cuộc điều tra này cuối cùng đã dẫn đến phiên tòa xét xử và kết án của Hiss về tội khai man, và đã chứng minh được sự hữu ích của các ủy ban quốc hội trong việc khám phá những âm mưu lật đổ của Cộng sản.
HUAC đã đạt được danh tiếng lớn nhất với cuộc điều tra về ngành công nghiệp điện ảnh Hollywood. Vào tháng 10 năm 1947, Ủy ban bắt đầu yêu cầu các nhà biên kịch, đạo diễn và các chuyên gia ngành công nghiệp điện ảnh khác làm chứng về tư cách thành viên bị nghi ngờ là thành viên Đảng Cộng sản Hoa Kỳ, liên kết với các thành viên hoặc ủng hộ niềm tin của họ. Tại những lời chứng này, một câu hỏi (thường được biết đến với tên "câu hỏi 64.000 đô la") đã được hỏi: "Bạn có đang hoặc đã từng là thành viên của Đảng Cộng sản Hoa Kỳ không?" Trong số các nhân chứng ngành công nghiệp điện ảnh đầu tiên được ủy ban triệu tập, có mười người quyết định không hợp tác. Những người này, được biết đến với cái tên "Nhóm 10 người Hollywood" (Hollywood Ten), đã viện dẫn Tu Chánh án số 1 trong Hiến pháp, nói về sự tự do ngôn luận và tự do lập hội, mà họ tin rằng sẽ bảo vệ họ khỏi bị buộc phải trả lời các câu hỏi của ủy ban. Cách làm này đã thất bại, và mười người đã bị kết án tù vì tội không tuân lệnh Quốc hội. Hai trong số họ đã bị kết án sáu tháng, số còn lại là một năm tù.
Nội dung từ bài Wikipedia “Chủ nghĩa McCarthy”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.