Vào ngày 6 tháng 1 năm 2021, một nhóm người ủng hộ Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nỗ lực lật ngược cuộc bầu cử tổng thống 2020 bằng cách tiến vào Washington, D.C. để xâm chiếm Điện Capitol. Sau khi vượt qua lực lượng an ninh, họ đã phá hoại và chiếm giữ một số phần của tòa nhà trong vài tiếng đồng hồ. Cuộc nổi loạn này xảy ra do Trump kích động trong bài phát biểu tại cuộc biểu tình ngay trước đó. Cuộc xâm chiếm khiến những người ở trong Điện Capitol phải di tản hoặc ẩn nấp tại chỗ và làm gián đoạn hội nghị liên tịch Quốc hội được họp lại để đếm phiếu đại cử tri và chính thức tuyên bố chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu của Joe Biden.
Sau khi Trump phàn nàn về những cáo buộc gian lận bầu cử trong cuộc bầu cử tháng 11 năm 2020 trong vài tháng, hàng ngàn người ủng hộ ông tụ họp tại Washington, D.C., vào các ngày 5 và 6 tháng 1 năm 2021 để biểu tình chống kết quả bầu cử đã được chứng nhận và đòi Phó Tổng thống Mike Pence và Quốc hội bác bỏ chiến thắng của Biden. Sáng ngày 6 tháng 1, một đám đông người tụ họp tại cuộc biểu tình "Hãy cứu lấy nước Mỹ" (tiếng Anh: Save America) tại công viên Ellipse để nghe Tổng thống Trump, Donald Trump Jr., Rudy Giuliani, và một số nghị sĩ Quốc hội phát biểu. Trump khuyến khích những người ủng hộ ông hãy "chiến đấu hết sức mình" (fight like hell) để "giành lại đất nước chúng ta " (take back our country) và tuần hành về phía Điện Capitol, trong khi Giuliani, luật sư của ông, kêu gọi một cuộc "xét xử qua giao đấu" (trial by combat). Trump Jr đe dọa sẽ vận động chống lại các nhà lập pháp Cộng hòa từ chối kết quả bầu cử của Đại cử tri đoàn: "chúng tôi sẽ xử lý các ông." (we're coming for you)
Trong bài phát biểu của mình, Trump đã kêu gọi những người ủng hộ của mình tuần hành đến Điện Capitol để gây áp lực nhằm lật ngược kết quả cuộc bầu cử. Sau đó, một đám đông ủng hộ Trump đã tuần hành tới tòa nhà Quốc hội và cuối cùng xông vào tòa nhà này. Quốc hội đang trong phiên họp vào thời điểm đó để tiến hành kiểm phiếu của Cử tri đoàn và tranh luận sau khi Thượng nghị sĩ Ted Cruz của Texas và Dân biểu Paul Gosar của khu vực Bầu cử thứ tư của Arizona phản đối việc kiểm phiếu Đại cử tri Đoàn của Arizona. Những người biểu tình đã vượt qua các hàng rào bảo vệ vào Điện Capitol, bao gồm cả khu vực National Statuary Hall (Trưng bày Điêu khắc Quốc gia) và Thượng viện. Tất cả các tòa nhà trong khu phức hợp Capitol sau đó đã bị phong tỏa, trong khi một số đã được sơ tán.
Hai bên đã chĩa súng vào nhau ở cửa vào các phòng của Hạ viện. Ít nhất một thiết bị nổ tự tạo được cho là đã được tìm thấy trong khuôn viên của Điện Capitol, và một thiết bị khác gần đó tại trụ sở của Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa.
Năm người được xác nhận đã thiệt mạng và có những người khác bị thương nặng. Một người phụ nữ biểu tình cố gắng xông vào tòa nhà Hạ viện qua một cánh cửa có rào chắn đã bị lực lượng hành pháp bắn và sau đó đã chết. Cảnh sát Capitol Brian Sicknick tử vong sau khi bị bình chữa cháy đập vào đầu. Các nhà chức trách liên bang đã mở một cuộc điều tra về cái chết của Sicknick. Thêm 3 người biểu tình tử vong khi đang được cấp cứu y tế.
Trump có phản ứng chậm chạp trước cuộc tấn công, đầu tiên ông khước từ yêu cầu cử Lực lượng Vệ binh Quốc gia Đặc khu Columbia đến để dập tắt đám đông, và cuối cùng đăng một video trên tài khoản Twitter của mình ca ngợi những người bạo loạn là "những người yêu nước vĩ đại" nhưng bảo họ "hãy về nhà trong hòa bình" trong khi lặp lại những tuyên bố sai sự thật về gian lận bầu cử. Đám đông được giải tán khỏi Đồi Capitol vào cuối buổi tối hôm đó. Việc kiểm phiếu đại cử tri tiếp tục vào ban đêm và hoàn thành vào sáng sớm ngày hôm sau, với việc Pence tuyên bố Biden và Phó Tổng thống đắc cử Kamala Harris là những người chiến thắng và khẳng định rằng họ sẽ nhậm chức vào ngày 20 tháng 1. Bị chính quyền của ông gây sức ép và từ chối nhiều lần, Trump phát biểu trên truyền hình, cam kết chuyển giao quyền lực có trật tự. Ba ngày sau, vào ngày 9 tháng 1, The New York Times đưa tin rằng Trump nói với các phụ tá Nhà Trắng rằng ông lấy làm tiếc về tuyên bố này và nói rằng ông sẽ không từ chức.
Các sự kiện xảy ra bị các nhà lãnh đạo và các tổ chức chính trị ở Hoa Kỳ và quốc tế lên án. Lãnh đạo Đa số Thượng viện Mitch McConnell gọi cuộc tấn công vào Điện Capitol là một "cuộc nổi dậy thất bại". Pelosi và Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer kêu gọi cách chức Trump, thông qua Tu chính án thứ 25 hoặc bằng cách luận tội. Facebook phản ứng bằng cách khóa tài khoản của Trump và xóa các bài đăng liên quan đến vụ việc, và Twitter phản ứng ban đầu bằng cách khóa tài khoản của ông ta trong 12 giờ, và sau đó đình chỉ vĩnh viễn. Các cuộc bạo loạn và xông vào Điện Capitol được mô tả là hành động phản quốc, nổi dậy, xúi giục nổi loạn, khủng bố trong nước và là nỗ lực của Trump để thực hiện một cuộc đảo chính.
Bối cảnh
Ngày 3 tháng 11 năm 2020, ứng cử viên Dân chủ Joe Biden đắc cử tổng thống, đánh bại tổng thống đương nhiệm thuộc Đảng Cộng hòa là Donald Trump. Trước, trong, và ngay cả sau cuộc kiểm phiếu, Trump và các thành viên thân cận trong đảng Cộng hòa khác đã tìm cách lật ngược kết quả bầu cử, tuyên bố sai sự thật rằng có nhiều gian lận bầu cử.
Trong khi Quốc hội dự kiến sẽ có phiên họp vào ngày 6 tháng 1 năm 2021 để kiểm phiếu Đại cử tri Đoàn, Trump đã tuyên bố ý định tổ chức một cuộc tụ tập quần chúng trước phiên họp để tiếp tục phản đối tính chính thống của kết quả ở một số tiểu bang. Ngày 18 tháng 12, Trump tuyên bố "Biểu tình lớn ở D.C. vào ngày 6 tháng 1. Hãy đến đó, rất là náo nhiệt!"
Thị trưởng Washington, D.C. Muriel Bowser ngày 31 tháng 12 đã yêu cầu Vệ binh Quốc gia Đặc khu Columbia được triển khai để hỗ trợ cảnh sát địa phương trong các cuộc biểu tình dự kiến. Bà đã yêu cầu rằng vệ binh không vũ trang, và họ chủ yếu sẽ có trách nhiệm "quản lý đám đông" và hướng dẫn giao thông, để cảnh sát lo các vấn đề an ninh. Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Christopher C. Miller đã phê chuẩn yêu cầu này vào ngày 4 tháng 1 năm 2021. Phê chuẩn này cung cấp 340 lính, và trong mỗi thời điểm không triển khai quá 114 người. Ba ngày trước khi xảy ra bạo loạn, Lầu Năm Góc hai lần đề nghị gửi Vệ binh Quốc gia, nhưng được Cảnh sát Capitol Hoa Kỳ cho biết điều đó không cần thiết.
Trong những ngày trước, Trump đã đề nghị Pence bác bỏ chiến thắng của Biden, một hành động không thuộc quyền của Pence theo hiến pháp, và ông lặp lại kêu gọi này trong diễn văn của mình vào sáng ngày 6 tháng 1. Trưa hôm đó, Pence đã gửi thư đến Quốc hội, nói rằng ông sẽ không phản đối chiến thắng của Biden.
Hoạch định cuộc biểu tình
Trump công bố kế hoạch cho một cuộc biểu tình trước khi kiểm phiếu ngày 6 tháng 1 để tiếp tục thách thức tính hợp lệ kết quả bầu cử của một số bang. Vào ngày 18 tháng 12, Trump thông báo trên Twitter, "Cuộc biểu tình lớn ở DC vào ngày 6 tháng 1. Hãy ở đó, rất cuồng nhiệt!" "Cuộc diễn hành cứu nước Mỹ" và cuộc biểu tình trước bạo loạn tại Điện Capitol được tổ chức phần lớn bởi Women for America First, một tổ chức phi lợi nhuận do Amy Kremer chủ trì. Vào cuối năm 2020 và đầu năm 2021, Kremer đã tổ chức và phát biểu tại một loạt sự kiện trên khắp đất nước như một phần của chiến dịch nhằm khuyến khích sự tham dự cuộc biểu tình ngày 6 tháng 1 và ủng hộ nỗ lực của Trump nhằm lật ngược kết quả bầu cử. Women for America First đã mời những người ủng hộ mình cùng tham gia một đoàn xe di chuyển đến sự kiện. Quản lý sự kiện cho bài phát biểu của Trump được thực hiện bởi Event Strategies, một công ty do Tim Unes thành lập, người từng làm việc cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của Trump.
Ali Alexander, một nhà hoạt động chính trị cánh hữu, người đã tham gia tổ chức cuộc biểu tình và bày tỏ sự ủng hộ đối với việc xâm nhập điện Capitol là "hoàn toàn yên bình", đã tường thuật khi nói vào tháng 12 rằng Đại biểu Paul Gosar (R - AZ), Andy Biggs (R - AZ) và Mo Brooks (R - AL) đã tham gia vào việc lập kế hoạch cho "một cái gì đó to lớn". "Chúng tôi là bốn người đã thiết lập một sự kiện vào ngày 6 tháng 1," ông nói. Theo Alexander, "Đó là để tạo khí thế áp lực và rồi sẽ có thể thay đổi trái tim và suy nghĩ của những người đại biểu chưa quyết định hoặc những người nhìn mọi người bên ngoài và nói, 'Tôi không thể ở phía đối đầu với đám đông đó' ". Nhận xét của ông nhận được nhiều sự chú ý hơn sau sự kiện ngày 6 tháng 1, khiến Biggs phải phản hồi bằng một tuyên bố phủ nhận mọi mối quan hệ với Alexander. Washington Post đã đưa ra các video và bài đăng cho thấy mối liên hệ trước đó giữa Alexander với ba thành viên này của quốc hội.
Lập kế hoạch đột nhập
Những kẻ bạo loạn đã công khai lên kế hoạch làm gián đoạn việc kiểm phiếu của các cử tri đoàn trong vài tuần trước sự kiện này, và đã kêu gọi dùng bạo lực chống lại Quốc hội, Phó Tổng thống Mike Pence, và cơ quan thực thi pháp luật. Nhiều trang web được sử dụng để lên kế hoạch cho các sự kiện tại Điện Capitol được coi là nền tảng "alt-tech", thay thế cho các nền tảng truyền thông xã hội lớn hơn như Reddit, Twitter và các trang web khác đã thực hiện lệnh cấm để kiểm duyệt ngôn ngữ và hình ảnh bạo lực. Các trang web như TheDonald.win, được thành lập sau khi trang tiền nhiệm của nó bị cấm trên Reddit; Dịch vụ mạng xã hội Parler; ứng dụng trò chuyện Telegram; Gab và những công cụ khác được sử dụng để thảo luận về các cuộc biểu tình trước đây của Trump và lập kế hoạch tấn công Điện Capitol. Ít nhất một nhóm, Stop the Steal, đã đăng vào ngày 23 tháng 12 năm 2020, kế hoạch chiếm Điện Capitol của họ với lời hứa sẽ "leo thang vũ lực" nếu họ vấp phải sự chống đối của cơ quan thực thi pháp luật. Nhiều người đăng bài lên kế hoạch tiềm ẩn bạo lực trước sự kiện, với một số cá nhân thảo luận về cách tránh cảnh sát trên đường và dụng cụ nào cần mang theo để cạy cửa và làm thế nào để đưa lậu vũ khí vào Washington D.C. Cũng có cuộc thảo luận về nhu cầu thực sự của họ là tấn công cơ quan thực thi pháp luật. Sau các cuộc đụng độ với cảnh sát Washington D.C. trong cuộc biểu tình vào ngày 12 tháng 12 năm 2020, Proud Boys và các nhóm cực hữu khác quay ra chống lại lực lượng hành pháp. Các cuộc thảo luận trên nhiều trang mạng khác nói một cách rất trực quan và rõ ràng về "chiến tranh", về việc chủ động nắm lấy trách nhiệm trong sự kiện và giết chết các chính trị gia, bao gồm cả bầu chọn cho ý kiến về việc chính trị gia nào nên được treo cổ trước.
Các sự kiện ở Đặc khu Columbia
Các nhóm tham gia
Những người ủng hộ các phong trào boogaloo, Three Percenters, Proud Boys, the Oath Keepers, QAnon, the Groyper Army, và Chủ nghĩa vô chính phủ dân tộc, cũng như những người Neo-Confederates và Black Hebrew Israelites, và những người khác, được cho là đã có mặt hoặc mặc đồ liên quan hoặc đeo các biểu tượng trong cuộc bạo loạn. Trang phục của Neo-Nazi cũng được một số người tham gia mặc trong các cuộc bạo động, bao gồm một chiếc áo sơ mi có phù hiệu liên quan đến trại tập trung Auschwitz – Birkenau và khẩu hiệu của nó, Arbeit macht frei (tiếng Đức có nghĩa là "công việc khiến bạn tự do"). Sau sự kiện này, các thành viên của Câu lạc bộ Xã hội Chủ nghĩa Quốc gia, một băng đảng tân phát xít, đã trình bày chi tiết về sự tham gia của họ trong cuộc tấn công và tuyên bố các hành động này là "sự khởi đầu của Cách mạng Trắng ở Hoa Kỳ".
Trước cuộc diễn hành
Hàng nghìn người tham dự đã tập trung tại Freedom Plaza vào thứ 3, ngày 5 tháng 1 năm 2021, trước các cuộc biểu tình được lên kế hoạch trong tuần. Vào đêm thứ Ba và đến sáng thứ Tư, ít nhất mười người đã bị bắt, một số người vì tội mang theo vũ khí.
Biểu tình "Hãy cứu lấy nước Mỹ" ở thủ đô Washington, D.C.
Vào sáng ngày 6 tháng 1, những người biểu tình đã bao vây Tượng đài Washington để tập hợp. Một số người phát biểu tại công viên the Ellipse, bao gồm cố vấn của Trump, Rudy Giuliani và ngay cả Trump. Giuliani phát biểu trước đám đông, lặp lại thuyết âm mưu rằng máy bỏ phiếu được sử dụng trong cuộc bầu cử là hành vi "gian lận" và kêu gọi "xét xử thông qua giao đấu". Hạ nghị sĩ Mo Brooks đã nói với đám đông "Hôm nay những người Mỹ yêu nước bắt đầu ghi tên và đá đít" còn hạ nghị sĩ Madison Cawthorn nói rằng "đám đông này có những quyết tâm."
Trump đã có một bài phát biểu, tuyên bố ông sẽ "không bao giờ nhượng bộ" cuộc bầu cử, chỉ trích truyền thông và kêu gọi Pence lật ngược kết quả bầu cử, điều không thuộc quyền hiến định của Pence.
Trump kêu gọi người ủng hộ tuần hành đến Điện Capitol, nơi Quốc hội tổ chức hội nghị:
Các bạn sẽ không bao giờ lấy lại đất nước của chúng ta bằng sự yếu đuối. Các bạn phải thể hiện sức mạnh và bạn phải tỏ ra mình mạnh mẽ. Chúng ta đã đến để yêu cầu Quốc hội làm điều đúng đắn và chỉ tính những đại cử tri đã được đề cử một cách hợp pháp. Tôi biết rằng mọi người ở đây sẽ sớm diễu hành đến tòa nhà Quốc hội để nói lên tiếng nói của các bạn một cách ôn hòa hôm nay.
Trump cũng nói với những người ủng hộ ông "hãy đấu tranh. Chúng ta đấu tranh hết mình. Còn nếu như các bạn không đấu tranh hết mình, các bạn sẽ không còn một đất nước nữa." Ông tuyên bố rằng họ sẽ "đến Điện Capitol và chúng ta sẽ cố gắng mang lại cho [đảng Cộng hòa] sự tự hào và dũng khí mà họ cần để lấy lại đất nước của chúng ta". Bài phát biểu của Trump gồm đầy những lời xuyên tạc và dối trá, đã khiến đám đông bị kích động.
Donald Trump Jr. và Eric Trump cũng phát biểu, tấn công các hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa, những người không ủng hộ nỗ lực thách thức cuộc bỏ phiếu của Cử tri đoàn, và hứa sẽ vận động chống lại họ trong các cuộc bầu cử sơ bộ trong tương lai.
Bạo loạn trong tòa nhà Capitol
Cuộc diễu hành tại Đại lộ Pennsylvania
Được Trump xúi giục để giúp ông lật ngược kết quả bầu cử, một đám đông đã tuần hành xuống Đại lộ Pennsylvania sau cuộc biểu tình và tiến đến Điện Capitol, nơi một đám đông khác đã tụ tập. Rất khó để có ước tính chính xác về số người trong đám đông vì không được phép chụp ảnh từ trên không ở Washington, D.C., do có lo ngại về an ninh.
Khoảng 1 giờ chiều, hàng trăm người ủng hộ Trump đã đụng độ với các cảnh sát và bị đẩy qua các rào cản dọc theo chu vi Điện Capitol. Đám đông vượt qua các hàng rào cảnh sát, với một số thành viên của đám đông xịt cảnh sát bằng hơi cay hoặc đánh họ bằng ống tuýp. Mặc dù nhiều kẻ bạo loạn có thể đơn giản đi bộ thẳng đến các bức tường của Điện Capitol, một số phải dùng đến dây thừng và thang dây. Đại biểu Zoe Lofgren, khi biết rằng những kẻ bạo loạn đã đến các bậc thềm của Điện Capitol, đã không thể liên lạc với Steven Sund qua điện thoại; sĩ quan chịu trách nhiệm tại Hạ nghị viện Paul D. Irving nói với Lofgren rằng các cánh cửa dẫn vào Điện Capitol đã bị khóa và "không ai có thể vào được".
Trong khi đó Sund lúc 1:09 trưa, gọi Irving và Stenger và yêu cầu họ cần thiết phải cảnh báo khẩn cấp để gọi cho Vệ binh Quốc gia; cả hai đều nói với Sund họ không thể tự quyết định. Một giờ sau đó Irving gọi lại chính thức chấp thuận.
Xâm phạm điện Capitol
Đến 2 giờ trưa, các cửa sổ bị phá tung, và đám đông đột nhập tòa nhà và tiến vào đại sảnh National Statuary. Khi những kẻ bạo loạn bắt đầu xông vào Điện Capitol và các tòa nhà lân cận khác, một số tòa nhà trong khu đã được sơ tán. Bên ngoài tòa nhà, đám đông đã dựng một giá treo cổ, chọc thủng lốp xe cảnh sát và để lại dòng chữ "PELOSI IS SATAN" trên kính chắn gió. Báo Politico đưa tin một số kẻ bạo loạn trình phù hiệu cảnh sát hoặc giấy tờ tùy thân của quân đội cho cơ quan thực thi pháp luật khi họ tới Điện Capitol, mong đợi được cho vào bên trong; một Cảnh sát viên Capitol nói với BuzzFeed News rằng một kẻ bạo loạn đã nói với anh ta rằng "chúng tôi đang làm việc này vì anh" khi anh ta giơ huy hiệu.
Lo ngại về đám đông đang đến gần, Đại biểu Maxine Waters (D-CA) đã gọi điện cho Cảnh sát trưởng Capitol Steven Sund, người không ở trong khuôn viên Capitol mà đang ở trụ sở sở cảnh sát. Khi được hỏi Cảnh sát Capitol đang làm gì để ngăn chặn những kẻ bạo loạn, Sund nói với Waters, "Chúng tôi đang làm những gì tốt nhất có thể" ngay trước khi đường dây bị ngắt đi.
Một số kẻ bạo loạn đã mang còng tay bằng nhựa, có thể với ý định sử dụng chúng để bắt người làm con tin. Một số kẻ bạo loạn mang cờ chiến đấu của Liên minh miền Nam. hoặc biểu tượng của Đức Quốc xã. Một số kẻ bạo loạn mặc đồ chống bạo loạn, bao gồm cả mũ bảo vệ và áo khoác kiểu quân đội. Lần đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ, một lá cờ chiến đấu của Liên minh miền Nam được trưng bày bên trong tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ.
Thượng viện hoãn lại và sơ tán
Vào thời điểm đó, phiên họp chung của Quốc hội — đã bỏ phiếu chấp nhận chín phiếu đại cử tri từ Alabama và ba phiếu đại cử tri từ Alaska mà không bị phản đối — đã được chia ra để mỗi viện có thể xem xét riêng một phản đối việc chấp nhận phiếu đại cử tri của Arizona được đưa ra bởi Đại diện Paul Gosar (R-AZ) và được Thượng nghị sĩ Ted Cruz (R-TX) tán thành. Cả hai viện đã đạt gần được nửa cuộc tranh luận kéo dài hai giờ của họ.