Sự kiện
short squeeze of GameStop stock and many other assets in 2021
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Vào tháng 1 năm 2021, một đợt bán non cổ phiếu GameStop cùng các chứng khoán khác diễn ra trên nhiều sàn giao dịch chứng khoán đã gây ra hậu quả tài chính nghiêm trọng cho một số quỹ phòng hộ. Đợt bán non khiến giá cổ phiếu GameStop, một nhà bán lẻ trò chơi điện tử, tăng gần 190 lần so với mức thấp kỷ lục trước đó, với mức giá cao nhất đạt 500 USD một cổ phiếu vào ngày 28 tháng 1 năm 2021, khiến các nhà đầu tư bán khống bị lỗ nặng. Khoảng 140% cổ phần GameStop đã bị bán khống và áp lực mua lại của các nhà đầu tư chỉ khiến giá cổ phiếu càng ngày càng tăng. Đợt bán non này ban đầu được khởi xướng từ các thành viên của cộng đồng r/wallstreetbets trên Reddit thông qua các ứng dụng giao dịch không hoa hồng như Robinhood và Webull.
Vào ngày 28 tháng 1, nhiều sàn môi giới, trong đó có Robinhood, tạm dừng việc mua cổ phiếu GameStop và một số chứng khoán khác, khiến công ty nhận phải nhiều chỉ trích và cáo buộc thao túng thị trường từ các chính khách và doanh nhân, trong đó có Thượng nghị sĩ Ted Cruz, Nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez, Donald Trump Jr. và Elon Musk, CEO của Tesla. Nhiều vụ kiện tập thể cũng được đưa ra tại các Tòa án Quận ở New York và Illinois.
Nhiều cổ phiếu bị bán tháo khác cũng tăng giá. Phản ứng trước việc các sàn môi giới ngừng cho phép mua cổ phiếu GameStop và các cổ phiếu khác, tổng giá trị vốn hóa thị trường của nhiều đồng tiền ảo cũng tăng.
Bán khống ("short selling") trong tài chính là việc một nhà đầu tư mượn cổ phiếu và ngay lập tức bán với hi vọng có thể mua lại ("cover") sau với giá rẻ hơn, trả lại cổ phiếu đã mượn (cùng với lãi) cho người cho mượn và hưởng lợi chênh lệch. Việc làm này đem lại rủi ro lỗ không giới hạn, do giá một cổ phiếu có thể tăng mà không có giới hạn rõ ràng. Điều này trái ngược với vị thế mua ("long", tức là chỉ sở hữu cổ phiếu), khi đó rủi ro lỗ của nhà đầu tư chỉ giới hạn trong khoản đầu tư ban đầu (tức là chỉ lỗ tối đa 100%). Ví dụ, nếu một nhà đầu tư bán khống mượn cổ phiếu với giá 20 USD, rồi sau đó mua lại với giá 50 USD (tức là giá cổ phiếu tăng 150%), họ sẽ mất 30 USD một cổ phiếu, tương đương với khoản lỗ 150%. Một cách để khống chế rủi ro là dùng các phương pháp phòng hộ, như mua các quyền chọn mua với giá thực hiện cao hơn giá thị trường hiện tại.
Đầu tư theo kiểu bán khống có thể gặp phải rủi ro bán non ("short squeeze"), xảy ra khi cổ phiếu bán khống tăng giá, có thể do đột ngột xuất hiện một tin tức có lợi cho công ty đó. Các nhà đầu tư bán khống sẽ bị buộc phải mua lại số cổ phiếu đã bán nhằm làm giảm tối thiếu khoản lỗ. Việc mua lại cổ phiếu để bù vị thế bán càng làm tăng giá của cổ phiếu, khiến cho thêm nhiều nhà đầu tư bán khống khác phải tiếp tục mua lại cổ phiếu. Kết cục là lượng mua cổ phiếu tăng liên tục và giá cổ phiếu còn nhảy vọt hơn nữa.
Vào ngày 22 tháng 1 năm 2021, khoảng 140% cổ phiếu đang được lưu hành của GameStop đã bị bán khống, chủ yếu bởi quỹ đầu tư Melvin Capital, có nghĩa là số cổ phiếu bị bán khống được cho mượn lại và bán khống một lần nữa. Các nhà quan sát thị trường tại cộng đồng r/WallStreetBets cho rằng công ty đang bị định giá quá thấp, và với lượng cổ phiếu bị bán khống lớn như vậy, họ có thể kích hoạt một đợt bán non bằng cách đưa giá cổ phiếu lên mức các nhà đầu tư bán khống phải bỏ cuộc và bán lại với khoản lỗ lớn.
GameStop, một chuỗi cửa hàng vật lý kinh doanh trò chơi điện tử tại Mỹ, trong những năm gần đây phải chật vật do sự cạnh tranh từ các dịch vụ phân phối số, cùng với tác động của đại dịch COVID-19, khiến lượng người tới mua hàng trực tiếp giảm. Kết quả là giá cổ phiếu GameStop giảm, khiến nhiều nhà đầu tư quyết định bán khống. Tuy nhiên, vào tháng 9 năm 2020, Ryan Cohen (cựu CEO hãng bán lẻ thức ăn vật nuôi trực tuyến Chewy) tuyên bố đầu tư lớn vào GameStop và gia nhập ban điều hành công ty, khiến nhiều người tin cổ phiếu công ty đang bị định giá thấp.
Vào cuối năm 2020, GameStop đã có 69,75 triệu cổ phiếu đang lưu hành (hay 102 triệu), 46,89 triệu cổ phiếu tự do chuyển nhượng, và khoảng 68-71,2 triệu cổ phiếu đã bán.
Trong đại dịch COVID-19, việc chi tiêu tiêu dùng sụt giảm đáng kể do lượt mua hàng trực tiếp tại cửa hàng giảm mạnh. Các nhà đầu tư có trong tay nhiều tiền hơn do mức lãi suất thấp kỷ lục và không thể chi tiêu vào nơi nào khác. Các nhân tố khác được đưa ra bao gồm văn hóa trông chờ vào những canh bạc lớn trên thị trường chứng khoán, mong muốn kiếm tiền nhanh, và thái độ tiêu cực từ một số nhà đầu tư hướng tới các quỹ phòng hộ Phố Wall sau khủng hoảng tài chính 2007–2008. hay nhờ sự dân chủ hóa nói chung của thị trường chứng khoán kèm với khả năng liên lạc ngay lập tức thông qua mạng xã hội của các nhà đầu tư nhỏ lẻ.
r/wallstreetbets là một cộng đồng trên Reddit, hay còn gọi là subreddit, được biết tới qua những giao dịch chứng khoán có rủi ro cao. Trước khi vụ việc xảy ra, trên cộng đồng r/wallstreetbets cũng đã có sự quan tâm tới cổ phiếu của GameStop (mã giao dịch: GME). Một thành viên của cộng đồng là Keith Gill, có tên người dùng u/DeepFuckingValue trên Reddit và "Roaring Kitty" trên các trang mạng xã hội khác, đã mua khoảng 53.000 USD quyền chọn mua cổ phiếu GME vào năm 2019 và tới ngày 27 tháng 1 năm 2021 đã tăng giá trị vị thế của mình lên mức 48 triệu USD. Gill, một chuyên gia marketing 34 tuổi từ Massachusetts sở hữu chứng chỉ Chartered Financial Analyst (CFA), cho biết anh bắt đầu đầu tư vào GameStop từ mùa hè năm 2019 sau khi cho rằng cổ phiếu này đang bị định giá thấp. Gill chia sẻ về khoản đầu tư của mình trên r/wallstreetbets và cập nhật tình hình thường xuyên, kể cả khi khoản đầu tư của anh lao dốc. Gill nói anh "đã tưởng rằng việc này sẽ không thành công" nhưng "không lường trước được chuyện xảy ra trong tuần qua", đồng thời tuyên bố kế hoạch tiếp tục kênh YouTube của mình và có khả năng sẽ mua một căn nhà.
Vào ngày 27 tháng 1, Mashable đưa tin subreddit này đã phá kỷ lục lượt xem trong sự kiện vừa qua, với 73 triệu lượt xem trang trong 24 giờ. Cộng đồng nhanh chóng đón thêm hơn 1,5 triệu thành viên lên tổng số 6 triệu thành viên vào ngày 29 tháng 1. r/wallstreetbets là subreddit phát triển nhanh nhất trong tuần diễn ra sự kiện, thu hút thêm 2 triệu thành viên từ ngày 22 đến 29 tháng 1.
Vào tháng 1 năm 2021, các thành viên trên subreddit r/wallstreetbets bắt đầu kích hoạt một cuộc bán non cổ phiếu GameStop bằng việc đẩy giá cổ phiếu lên đáng kể. Tất cả xảy ra ngay sau khi một bình luận từ Citron Research dự đoán rằng giá trị cổ phiếu sẽ giảm. Giá cổ phiếu đã tăng 1.500% tính đến 27 tháng 1 trong vòng hai tuần, và mức biến động lớn này đã khiến giao dịch bị tạm dừng nhiều lần.
Cùng với đợt bán non này, khối lượng giao dịch quyền chọn tăng đã làm kích hoạt hiện tượng "gamma squeeze" do yêu cầu phải mua cổ phiếu của các nhà tạo lập thị trường để bảo vệ vị thế của mình. Về cơ bản, các nhà tạo lập thị trường muốn kiếm lời thông qua chênh lệch giá bằng cách đảm báo cho giá cổ phiếu và giá quyền chọn được liên kết với nhau, nhờ đó giữ cho thị trường được hiệu quả. Một trong những vai trò của các nhà tạo lập thị trường là viết ra (tức là tạo và bán) các quyền chọn cho các nhà đầu tư muốn mua, và mua các cổ phiếu để giữ vị thế phòng hộ delta (delta-hedged), nhờ đó kiếm lời từ chênh lệch giá giữa thị trường quyền chọn và thị trường chứng khoán trong lúc còn chưa rõ ràng và biến động giá.
Sau khi cổ phiếu GameStop đóng cửa ở mức tăng 92,7% vào ngày 26 tháng 1 năm 2021, ông trùm kinh doanh Elon Musk đăng dòng tweet có nội dung "Gamestonk!!" cùng với liên kết dẫn tới subreddit r/wallstreetbets. ("stonk" là từ lóng trên internet của từ "stock" - cổ phiếu). Ngay sau đó giá cổ phiếu trải qua đợt tăng ngắn lên mức hơn 200 USD. Tính đến ngày 28 tháng 1 năm 2021, giá cổ phiếu cao nhất trong ngày của GameStop, trừ các giao dịch ngoài giờ, là 483,00 USD (gấp gần 190 lần mức thấp kỷ lục 2,57 USD).
Máy chủ Discord của cộng đồng r/wallstreetbets đã bị cấm hoạt động vào ngày 27 tháng 1 do vi phạm quy định về phát ngôn thù ghét. Tuy nhiên nhiều thành viên sau đó nhanh chóng lập ra các máy chủ khác thay thế, và Discord đã thay đổi quyết định một ngày sau đó, đồng thời tham gia giúp đỡ trong việc điều phối máy chủ.
Vào ngày 27 tháng 1 năm 2021, r/wallstreetbets tiếp tục kích hoạt đợt bán non với cổ phiếu của AMC Theatres (AMC), một công ty đang ở vào tình thế tương tự với GameStop. Giá trị cổ phiếu AMC Networks (AMCX) cũng tăng đáng kể, nguyên nhân được cho là do tên mã giống với cổ phiếu của AMC. Một số sàn môi giới khác như Charles Schwab Corporation cùng công ty con TD Ameritrade và Robinhood. Theo Bloomberg, khối lượng giao dịch tại Hoa Kỳ (theo số cổ phiếu) vào ngày 27 tháng 1 vượt mức cao kỷ lục vào tháng 10 năm 2008 giữa khủng hoảng tài chính, và đứng thứ ba trong lịch sử 13 năm qua tính theo giá đôla.
Vào ngày 28 tháng 1 năm 2021, Robinhood đã cho ngừng giao dịch đối với cổ phiếu của GameStop, AMC, BlackBerry, Nokia, và các cổ phiếu đang tăng nhanh khác; các nhà đầu tư được phép đóng nhưng không còn được mở vị thế mới với các cổ phiếu này. Các sàn giao dịch khác cũng thực hiện điều tương tự. Nhiều nhà đầu tư giận dữ, kêu gọi cùng kiện tụng thông qua nhiều bài đăng trên Reddit. Sau khi thị trường đóng cửa, Robinhood thông báo sẽ bắt đầu cho phép "một lượng mua hạn chế" đối với các chứng khoán bị ảnh hưởng vào ngày hôm sau, mặc dù công ty không nói chi tiết "lượng mua hạn chế" cụ thể là gì. Các nền tảng giao dịch như Trading212 và eToro chặn các giao dịch mua cổ phiếu của GameStop và các công ty khác nhưng vẫn cho phép bán. Webull đã tạm dừng các lệnh mua đối với các cổ phiếu chịu ảnh hưởng, và sớm cho phép đặt lệnh trở lại sau đó. Anthony Denier, CEO của Webull, cho biết yêu cầu tài sản thế chấp đối với trung tâm thanh toán bù trừ của họ tăng cao khiến chính Webull bị hạn chế mở vị thế mới. Một số người dùng cáo buộc Robinhood đang bán cổ phiếu khi chưa được cho phép; Robinhood đã bác bỏ các cáo buộc này.
Một vài sàn môi giới, bao gồm Robinhood, thông báo vào ngày 29 tháng 1 rằng các hạn chế được đưa ra là do các trung tâm thanh toán bù trừ năng yêu cầu tài sản thế chấp để thực thi giao dịch. Do có sự chậm trễ giữa lúc nhà đầu tư mua chứng khoán và lúc số tiền và chứng khoán thực sự được trao đổi, các sàn môi giới buộc phải tăng số tài sản thế chấp tại các trung tâm thanh toán bù trừ để đảm bảo việc giải quyết các lệnh của khách hàng. Các trung tâm thanh toán bù trừ này bao gồm Depository Trust & Clearing Corporation (DTCC) dành cho vốn chủ sở hữu và Options Clearing Corporation dành cho các quyền chọn. Các sàn môi giới cho biết số tài sản thế chấp tăng thêm không thể tới kịp, và do đó họ buộc phải ngừng giao dịch. Ví dụ như DTCC đã phải tăng yêu cầu tổng tài sản thế chấp từ 26 tỷ lên 33,5 tỷ USD với nhận định rằng khối lượng giao dịch lớn ở một số cổ phiếu "tạo ra rủi ro lớn với các công ty phải tiến hành bù trừ đối với các cổ phiếu này [...] đặc biệt là khi các bên thanh toán bù trừ hay các khách hàng chủ yếu nằm ở một phía của thị trường". Vào ngày 29 tháng 1, Robinhood được cho là đã tăng thêm 1 tỷ USD để bảo vệ công ty khỏi áp lực tài chính do sự quan tâm ngày càng lớn của một số cổ phiếu và cũng để đáp ứng các yêu cầu tài sản thế chấp.
Tính đến ngày 29 tháng 1 năm 2021, Robinhood vẫn tiếp tục hạn chế giao dịch các cổ phiếu GameStop, AMC và Blackberry. Vào ngày 30 tháng 1, Robinhood tuyên bố mở rộng danh sách hạn chế bán từ 13 lên 50 cổ phiếu, bao gồm các công ty như Rolls-Royce Motor Cars và Starbucks Corporation. Tuy nhiên, một ngày sau, Robinhood lại thông báo đã xóa bỏ một vài hạn chế trên và chỉ còn áp đặt các hạn chế với 8 cổ phiếu.
Tính đến ngày 28 tháng 1 năm 2021, Melvin Capital, một quỹ đầu tư tham gia bán khống cổ phiếu GameStop, đã mất 30% giá trị kể từ đầu năm. Đối tác Citadel LLC sau đó đầu tư 2 tỷ USD vào Melvin, trong khi Point72 Asset Management bơm thêm 750 triệu USD, tổng vốn đầu tư là 2,75 tỷ USD, trước khi Melvin thông báo với CNBC rằng họ đã mua lại (đóng) vị thế của quỹ vào ngày 26 tháng 1. Khoản tiền cụ thể không được tiết lộ. Tới ngày 31 tháng 1, The Wall Street Journal đưa tin Melvin đã mất tới 53% giá trị. Theo Morgan Stanley, một vài quỹ phòng hộ đã phải mua lại vị thế bán của họ và bán các cổ phiếu trong danh mục đầu tư để giảm đòn bẩy và tiếp xúc thị trường, động thái có quy mô lớn nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Vào ngày 26 tháng 1 năm 2021, các nhà đầu tư bán không được báo cáo là đã thua lỗ tổng cộng 5,05 tỷ USD do đợt bán non này. Vào ngày 27 tháng 1, một người đại diện của Melvin Capital cho biết quỹ đã đóng vị thế của mình sau khi sắp xếp lại danh mục đầu tư. Melvin kết thúc tháng 1 với khối tài sàn hơn 8 tỷ USD sau khi bắt đầu năm với 12,5 tỷ USD.
Nội dung từ bài Wikipedia “Sự kiện bán non cổ phiếu GameStop”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.