In chữ rời

Nhân vật

• khoảng 1400 – 1468

  Johannes Gutenberg

Dòng thời gian

41 lần đến, theo thứ tự: khi nó được ghi nhận lần đầu ở mỗi nơi, từ đâu đến và ai mang đến, cùng các nguồn cho mốc thời gian.

1. khoảng 1298 · Tinh Đức · Chữ rời ở Đông Á

   Vương Trinh, quan huyện ở đây, cho khắc một bộ chữ gỗ xếp trên những bàn xoay, và khoảng năm 1298 dùng bộ chữ ấy in một trăm bản huyện chí; năm 1313 ông mô tả cách làm này.

   nơi bắt đầu[3][4][5]

2. 1377 · Cheongju · Chữ rời ở Đông Á

   Tại chùa Heungdeok ngoài thành, các đệ tử của nhà sư Baegun in tập sách Thiền do ông biên soạn, Jikji, bằng chữ kim loại đúc vào năm 1377; quyển thứ hai, nay ở Paris, là cuốn sách in theo cách này cổ nhất còn lại.

   [7][6]

3. khoảng 1450 · Mainz · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Máy in dùng chữ kim loại đúc của Gutenberg đã hoạt động ở đây vào khoảng năm 1450; một tờ giấy xá tội đã được dùng chậm nhất vào tháng 10 năm 1454 là bản in sớm nhất của xưởng xác định được ngày, và cuốn Kinh Thánh 42 dòng của ông hoàn thành chậm nhất vào năm 1454 hoặc 1455.

   [9][10][8][1]

4. 1460 · Strasbourg · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Johannes Mentelin, một người chép sách kiêm công chứng viên, đã in sách ở đây muộn nhất từ năm 1460, niên đại của tập đầu bộ Kinh Thánh tiếng Latinh do ông in; không rõ ông học nghề ở đâu.

   [1][11][2]

5. tháng 2 năm 1461 · Bamberg · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Albrecht Pfister, thư ký của vị giám mục vương quyền, in ở đây tập truyện ngụ ngôn tiếng Đức của Ulrich Boner có tranh khắc gỗ, đề ngày 14 tháng 2 năm 1461, bằng bộ chữ vốn có từ xưởng của Gutenberg.

   từ Mainz · qua thợ thủ công[1][12][9]

6. 1465 · Subiaco · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Hai giáo sĩ người Đức Konrad Sweynheym và Arnold Pannartz dựng xưởng in đầu tiên của Ý trong tu viện Santa Scolastica; cuốn sách của Cicero họ in xong trước ngày 30 tháng 9 năm 1465.

   từ Mainz · qua thợ thủ công[1][13][14][2]

7. khoảng 1465 · Köln · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Ulrich Zell người Hanau, từng học nghề in trong xưởng của Fust và Schöffer ở Mainz, đã in sách ở đây từ khoảng năm 1465; cuốn sách ghi năm đầu tiên của ông ra đời năm 1466.

   từ Mainz · qua thợ thủ công[1][15][2]

8. 1467 · Roma · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Năm 1467 Sweynheym và Pannartz rời Subiaco về một ngôi nhà của anh em nhà Massimo ở đây, cũng là năm Ulrich Han in xong cuốn Suy niệm của Torquemada, cuốn sách đầu tiên của Ý có tranh khắc gỗ.

   từ Subiaco · qua thợ thủ công[1][13][16][2]

9. khoảng 1468 · Basel · Máy in Gutenberg ở châu Âu

   Berthold Ruppel người Hanau, từng làm việc với Gutenberg ở Mainz năm 1455, có xưởng in ở đây từ khoảng năm 1468, khi ông in một cuốn Kinh Thánh tiếng Latinh.

   từ Mainz · qua thợ thủ công[1][17][2]

10. tháng 3 năm 1468 · Augsburg · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Günther Zainer, thợ vẽ kiêm thợ kim hoàn từ Strasbourg đến, có lẽ đã học nghề in với Mentelin, in xong cuốn sách đầu tiên của mình ở đây ngày 12 tháng 3 năm 1468.

    từ Strasbourg · qua thợ thủ công[1][18][2]

11. 1469 · Venezia · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Johann xứ Speyer, một thợ kim hoàn có tên trong sổ sách ở Mainz năm 1460 và 1461, in thư từ của Cicero ở đây năm 1469 và được Viện Nguyên lão cho độc quyền năm năm; đến năm 1500 Venezia đã in nhiều ấn bản hơn mọi thành phố khác.

    từ Mainz · qua thợ thủ công[1][19][2]

12. 1469 · Nürnberg · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Johann Sensenschmidt đã in sách ở đây muộn nhất từ năm 1469; Anton Koberger, vào nghề khoảng năm 1470, gây dựng nhà xuất bản thành đạt nhất nước Đức và in cuốn Biên niên sử Nürnberg.

    [1][2][20]

13. 1470 · Pháp (Paris) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Johann Heynlin và Guillaume Fichet mời ba thợ in từ Basel về đặt máy in trong trường Sorbonne, và cuốn sách đầu tiên của xưởng, tập thư của Gasparino Barzizza, ra đời năm 1470.

    từ Basel · qua thợ thủ công[1][21][2]

14. khoảng 1470 · Milano · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Antonio Zarotto và Christoph Valdarfer đã in sách ở đây từ khoảng năm 1470, và Milano trở thành một trong sáu thành phố tập trung phần lớn xưởng in của Ý.

    [1][2]

15. 1470 · Napoli · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Sixtus Riessinger, một giáo sĩ người Đức in sách ở Roma từ khoảng năm 1467, dời xưởng in về đây và năm 1470 in một bài ai ca về sự thất thủ của Negroponte.

    từ Roma · qua thợ thủ công[1][22][2]

16. tháng 11 năm 1471 · Firenze · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Bernardo Cennini, một thợ kim hoàn, tự tìm ra cách in từ những cuốn sách in ông từng thấy và tự đúc chữ; phần đầu bộ chú giải Virgil của Servius do ông in đề ngày 7 tháng 11 năm 1471.

    [1][23][2]

17. khoảng 1472 · Segovia · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Johannes Parix người Heidelberg từ Roma đến theo lời mời của giám mục Juan Arias Dávila và in văn kiện của công nghị giáo phận họp ở Aguilafuente tháng 6 năm 1472, cuốn sách in đầu tiên ở Tây Ban Nha.

    từ Roma · qua thợ thủ công[1][24][25][2]

18. 1473 · Utrecht · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Nicolaas Ketelaer và Gerard de Leempt in cuốn Historia scholastica của Peter Comestor ở đây năm 1473; Vùng đất thấp còn có những bản in cổ hơn không ghi năm, nhưng không rõ chúng được in ở đâu.

    [1][2]

19. khoảng 1473 · Ba Lan (Kraków) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Kasper Straube, một thợ in người Bayern, in ở đây tờ lịch treo tường cho năm 1474, bản in cổ nhất được biết của Ba Lan, và làm việc ở đây đến năm 1477.

    [26][27][2][1]

20. 1473 · Aalst · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Dirk Martens, học nghề in ở Venezia trở về, cùng Johann xứ Westfalen dựng xưởng in ở quê nhà, và những cuốn sách đầu tiên của họ đề năm 1473.

    từ Venezia · qua thợ thủ công[1][28][29][2]

21. khoảng 1473 · Sevilla · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Antonio Martínez, Alfonso del Puerto và Bartolomé Segura in một tờ giấy xá tội cho nhà thờ chính toà Sevilla, đề tháng 9 năm 1473; cuốn sách ghi năm đầu tiên của họ ra đời năm 1477.

    [1][2]

22. tháng 6 năm 1473 · Hungary (Buda) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    András Hess, được László Karai, trưởng kinh sĩ đoàn Buda, mời từ một xưởng in ở Roma sang, in xong cuốn Chronica Hungarorum ở đây ngày 5 tháng 6 năm 1473, cuốn sách in đầu tiên ở Hungary.

    từ Roma · qua thợ thủ công[1][30][2]

23. tháng 8 năm 1473 · Merseburg · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Những cuốn sách đầu tiên Lucas Brandis in ở đây đề tháng 8 và tháng 10 năm 1473, rồi ông chuyển đến Lübeck trước khi hết năm; không biết chắc ông học nghề in ở đâu.

    [1][31]

24. tháng 9 năm 1473 · Lyon · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Guillaume Le Roy in cuốn Compendium breve của Giáo hoàng Innôcentê III ở đây cho Barthélemy Buyer ngày 17 tháng 9 năm 1473; Lyon trở thành trung tâm in ấn thứ hai của nước Pháp.

    [1][2]

25. 1474 · Leuven · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Johann xứ Westfalen từ Aalst chuyển đến đây năm 1474 và in sách cho trường đại học đến năm 1498; bản Ruralia commoda của Crescenzi do ông in đề ngày 9 tháng 12 năm 1474.

    từ Aalst · qua thợ thủ công[1][29][2]

26. khoảng 1474 · Lübeck · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Lucas Brandis từ Merseburg đến đây cuối năm 1473 và in xong bộ biên niên sử thế giới Rudimentum novitiorum ngày 5 tháng 8 năm 1475; về sau các thợ in Lübeck in sách phụng vụ cho các giáo phận Bắc Âu.

    từ Merseburg · qua thợ thủ công[1][31][2]

27. khoảng 1474 · Bruges · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    William Caxton, một thương nhân người Anh đã học nghề in ở Köln khoảng năm 1471, từ khoảng năm 1474 cùng Colard Mansion in ở đây những cuốn sách tiếng Anh đầu tiên.

    từ Köln · qua thợ thủ công[1][34][35][2]

28. khoảng 1474 · Valencia · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Lambert Palmart người Köln trông coi một xưởng in ở đây cho một thương nhân Đức và khoảng năm 1474 in tập Trobes en lahors de la Verge Maria, được coi là cuốn sách văn chương in đầu tiên ở Tây Ban Nha.

    [1][33][2]

29. 1476 · Anh (Westminster) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Năm 1476 Caxton mang bộ chữ mới từ Bruges về mở xưởng cạnh tu viện; một tờ giấy xá tội ông in mang ngày viết tay 13 tháng 12 năm 1476, và cuốn Dictes năm 1477 của ông là cuốn sách ghi ngày đầu tiên của nước Anh.

    từ Bruges · qua thợ thủ công[1][34][35][2]

30. tháng 4 năm 1476 · Plzeň · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Một thợ in không rõ tên in ở đây bộ quy chế của giáo tỉnh Praha ngày 26 tháng 4 năm 1476, bản in ghi ngày sớm nhất được biết ở Bohemia.

    [1][2]

31. 1477 · Deventer · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Cuốn sách đầu tiên Richard Paffraet in ở đây đề năm 1477, và đến năm 1500 Deventer đã in nhiều ấn bản hơn mọi thành phố khác ở Vùng đất thấp.

    [1][2]

32. tháng 12 năm 1478 · Oxford · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Một thợ in không rõ tên in xong ở đây bài giảng giải Kinh Tin Kính của Rufinus ngày 17 tháng 12 năm 1478, bị in nhầm thành 1468; Theoderic Rood người Köln in sách ở đây từ khoảng năm 1481.

    [1][36][2]

33. tháng 9 năm 1481 · Leipzig · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Marcus Brandis, người học nghề in với anh trai Lucas ở Lübeck rồi làm việc ở Merseburg, in cuốn sách đầu tiên được biết của Leipzig ngày 28 tháng 9 năm 1481.

    từ Merseburg · qua thợ thủ công[1][32][2]

34. 1482 · Viên · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Nghề in bắt đầu ở đây năm 1482 với một thợ in không ghi tên, có lẽ là Stephan Koblinger, người đã in vài cuốn sách đề năm ấy.

    [1][2]

35. 1482 · Odense · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Johann Snell người Lübeck, theo lời mời của giám mục Karl Rønnov, in ở đây năm 1482 một cuốn sách nhật tụng cho giáo phận và bài tường thuật của Caoursin về cuộc vây hãm Rhodes, những cuốn sách in đầu tiên ở Đan Mạch.

    từ Lübeck · qua thợ thủ công[1][39][37][38][2]

36. tháng 12 năm 1483 · Thuỵ Điển (Stockholm) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Snell từ Lübeck đến đây theo lời mời của hội đồng kinh sĩ Uppsala để in sách lễ cho họ, và ngày 20 tháng 12 năm 1483 in xong cuốn Dialogus creaturarum, cuốn sách in đầu tiên ở Thuỵ Điển.

    từ Lübeck · qua thợ thủ công[1][39][38][2]

37. tháng 6 năm 1487 · Faro · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Samuel Gacon cho in ở đây một bộ Ngũ Thư bằng tiếng Hebrew, xong ngày 30 tháng 6 năm 1487, cuốn sách in đầu tiên ở Bồ Đào Nha; bản duy nhất còn được biết nay ở Thư viện Anh.

    [1][40][2]

38. tháng 7 năm 1489 · Lisboa · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Rabbi Eliezer Toledano in ở đây sách chú giải Torah của Nahmanides ngày 16 tháng 7 năm 1489, và xưởng in chữ Hebrew của ông hoạt động cho đến khi người Do Thái bị trục xuất khỏi Bồ Đào Nha năm 1497.

    [1][2]

39. tháng 12 năm 1493 · Đế quốc Ottoman (Constantinopolis) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Hai anh em David và Samuel ibn Nahmias, những người Do Thái lưu vong từ bán đảo Iberia, in xong bộ luật Arba'ah Turim của Jacob ben Asher ở đây ngày 13 tháng 12 năm 1493, cuốn sách in đầu tiên ở Đế quốc Ottoman.

    qua người di cư và thợ thủ công[1][41][2]

40. tháng 1 năm 1494 · Zeta (Cetinje) · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Tu sĩ Makarije, được Đurađ Crnojević cử sang Venezia mua máy in và học nghề, in xong ở đây một cuốn Octoechos (sách kinh tám cung) bằng tiếng Slav Giáo hội ngày 4 tháng 1 năm 1494.

    từ Venezia · qua thợ thủ công[1][42][43][2]

41. tháng 8 năm 1494 · Senj · Máy in Gutenberg ở châu Âu

    Blaž Baromić, một kinh sĩ của Senj từng học nghề in ở Venezia, cùng hai người cộng sự in xong ở đây một cuốn sách lễ bằng chữ Glagolitic ngày 7 tháng 8 năm 1494.

    từ Venezia · qua thợ thủ công[1][44][2]

Nguồn

Các tài liệu cho những mốc thời gian. Mỗi lần đến ở trên ghi nguồn riêng của mình.

1. 1.Gesamtkatalog der Wiegendrucke. Staatsbibliothek zu Berlin
2. 2.Global spread of the printing press. dẫn Incunabula Short Title Catalogue (British Library) for most towns; Borsa 1976, p. 313 (Italy); Wydra 1987, p. 88 (Kraków); Blake 1978, p. 43 (Westminster); Dal 1987, p. 37 (Odense, Stockholm); Horch 1987, p. 125 (Faro); Güleryüz 2012, p. 90 (Constantinople); Borsa 1977, pp. 166-169 (Italy's six main printing cities)
3. 3.Wang Zhen (inventor). dẫn Needham, Science and Civilisation in China, vol. 5 part 1 (Tsien 1985), pp. 206-208
4. 4.王祯 (元朝). dẫn no inline citation
5. 5.Movable type. dẫn Tsien 1985 (Needham, Science and Civilisation in China, vol. 5 part 1), pp. 201-217; Man 2002
6. 6.Jikji. dẫn UNESCO Memory of the World register entry; the book's own colophon
7. 7.Baegun hwasang chorok buljo jikji simche yojeol (vol. II). UNESCO Memory of the World Programme
8. 8.Gutenberg's life: the years of the Bible. British Library, Treasures in Full, Gutenberg Bible
9. 9.Johannes Gutenberg. dẫn Wagner 2000, p. 74 (the press at work by 1450); Kapr 1996, p. 322 (the 36-line Bible)
10. 10.Gutenberg Bible. dẫn Harry Ransom Center, The Gutenberg Bible; Wagner and Reed 2010, p. 11 (the 31-line indulgence)
11. 11.Johannes Mentelin. dẫn no inline citation; its literature is Geldner 1968, Harthausen 1989, Schorbach 1932
12. 12.Albrecht Pfister. dẫn Füssel 2005 (Gutenberg and the Impact of Printing), p. 49; Scholderer 1912
13. 13.Arnold Pannartz and Konrad Sweynheim. dẫn Löffler, Catholic Encyclopedia (1911), after Zedler 1901
14. 14.Subiaco Press. dẫn no inline citation
15. 15.Ulrich Zell. dẫn Catholic Encyclopedia (1913), "Ulrich Zell"
16. 16.Ulrich Han. dẫn Lülfing, Neue Deutsche Biographie 7, p. 601; Davies, "Han, Ulrich", Oxford Companion to the Book (2010)
17. 17.Berthold Ruppel. dẫn University Library of Basel, "Berthold Ruppel" (ub2.unibas.ch)
18. 18.Günther Zainer. dẫn Steinberg 1961 (Five Hundred Years of Printing), pp. 53-56
19. 19.Johann and Wendelin of Speyer. dẫn Wallau, Catholic Encyclopedia, "Johann and Wendelin von Speyer"
20. 20.Anton Koberger. dẫn no inline citation for these lines
21. 21.The first Paris press: an account of the books printed for G. Fichet and J. Heynlin in the Sorbonne, 1470-1472. Anatole Claudin, 1898, Bibliographical Society, London
22. 22.Sixtus Riessinger. dẫn no inline citation for these lines
23. 23.Bernardo Cennini. dẫn no inline citation for these lines
24. 24.Juan Párix. dẫn Reyes Gómez, "Juan Párix", Diccionario Biográfico (Real Academia de la Historia); Reyes Gómez 2005, Segovia y los orígenes de la imprenta española
25. 25.Sinodal de Aguilafuente. dẫn no inline citation for these lines
26. 26.History of printing in Poland. dẫn Wydra 1987 (Gutenberg-Jahrbuch 62), p. 88; Davies, God's Playground
27. 27.Kasper Straube. dẫn no inline citation
28. 28.Dirk Martens. dẫn IJsewijn and Tournoy 2015 (Humanism in the Low Countries), pp. 114-115
29. 29.John of Westphalia. dẫn no inline citation
30. 30.András Hess. dẫn Borsa and Soltész 1973 (Az első magyarországi nyomda története)
31. 31.Lucas Brandis. dẫn no inline citation for these lines
32. 32.Marcus Brandis. dẫn no inline citation for these lines
33. 33.Lambert Palmart. dẫn Haebler 2005 (Impresores primitivos de España y Portugal)
34. 34.The printers, stationers and bookbinders of Westminster and London from 1476 to 1535. E. Gordon Duff, 1906, Cambridge University Press
35. 35.William Caxton. dẫn Encyclopaedia Britannica, "William Caxton" (Bruges); Timbs, Curiosities of London (Westminster)
36. 36.Theoderic Rood. dẫn BMC XI (England), 2007, pp. 234-243; Duff 1917 with Hellinga 2009 (Printing in England in the Fifteenth Century)
37. 37.Johann Snell. dẫn Den Store Danske, "Johann Snell"; Kulturarv, "Johan Snell's Printing Works"; Collijn 1917
38. 38.Johann Snell. dẫn its literature (Steiff 1892, Lange 1891 and 1896, Lohmeier 1994)
39. 39.Snell (Snel), Johann. Isak Collijn, 1917, Nordisk familjebok, 2nd ed., vol. 26, cols. 103-105
40. 40.Faro Pentateuch. dẫn no inline citation
41. 41.Arba'ah Turim. dẫn Simon 2011 (Judaica Librarianship 16), pp. 125-135
42. 42.Hieromonk Makarije. dẫn Bibliografski vjesnik 2003, p. 23
43. 43.Crnojević printing house. dẫn Singleton 1985 (A short history of the Yugoslav peoples), p. 30
44. 44.Blaž Baromić. dẫn no inline citation for these lines