Montréal là thành phố lớn nhất của tỉnh bang Québec và thành phố đông dân thứ nhì của Canada. Đây là thành phố có lượng người nói tiếng Pháp lớn thứ hai trên thế giới, chỉ sau Paris.
Năm 2016, thành phố có dân số 1.704.694 người, với dân số 1.942.044 trong vùng đô thị, bao gồm tất cả các đô thị khác trên đảo Montréal. Khu vực đô thị rộng lớn hơn có dân số 4.098.927 người. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức của thành phố và là ngôn ngữ được sử dụng tại nhà bởi 49,8% dân số của thành phố, tiếp theo là tiếng Anh với 22,8% và 18,3% ngôn ngữ khác (trong điều tra dân số năm 2016, không bao gồm đa ngôn ngữ phản ứng ngôn ngữ). Trong Khu vực điều tra dân số Montréal lớn hơn, 65,8% dân số nói tiếng Pháp tại nhà, so với 15,3% nói tiếng Anh. Sự kết tụ Montréal là một trong những thành phố song ngữ nhất ở Québec và Canada, với hơn 59% dân số có thể nói cả tiếng Anh và tiếng Pháp. Thành phố tọa lạc ở phía tây nam tỉnh bang Québec, cách thủ phủ tỉnh là Thành phố Québec 160 dặm (258km).
Trong lịch sử thương mại của Canada, Toronto vượt qua Montréal về dân số và kinh tế vào thập niên 1970. Thành phố này vẫn là một trung tâm quan trọng của thương mại, hàng không vũ trụ, giao thông vận tải, tài chính, dược phẩm, công nghệ, thiết kế, giáo dục, nghệ thuật, văn hóa, du lịch, thực phẩm, thời trang, chơi game, phim ảnh và các vấn đề thế giới. Montreal có số lượng lãnh sự quán cao thứ hai ở Bắc Mỹ, đóng vai trò là trụ sở của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế, và được mệnh danh là Thành phố Thiết kế của UNESCO năm 2006. Năm 2017, Montréal được Đơn vị Tình báo Kinh tế xếp hạng là thành phố đáng sống thứ 12 trên thế giới trong Bảng xếp hạng Khả năng sống toàn cầu hàng năm, và là thành phố tốt nhất trên thế giới để trở thành sinh viên đại học trong Bảng xếp hạng Đại học Thế giới QS.
Montréal đã tổ chức nhiều hội nghị và sự kiện quốc tế, bao gồm Triển lãm quốc tế và toàn cầu năm 1967 và Thế vận hội Mùa hè 1976, là thành phố duy nhất của Canada tổ chức Thế vận hội mùa hè. Năm 2018, Montréal được xếp hạng là thành phố thế giới Alpha. Kể từ năm 2016, Montréal tổ chức Giải Grand Prix Canada của Công thức 1, Liên hoan nhạc Jazz quốc tế Montréal và Lễ hội Chỉ để cười.
Tên gọi
Trong tiếng Ojibwe, vùng đất được gọi là Mooniyaang hoặc Moon’yaang, có nghĩa là "nơi dừng chân đầu tiên" trong câu chuyện di cư của người Ojibwe theo lời tiên tri về bảy ngọn lửa.
Trong tiếng Mohawk, vùng đất được gọi là Tiohtià:ke, viết tắt của Teionihtiohtiá:kon, có thể được dịch là "nơi nhóm tách ra".
Thực dân Pháp từ La Flèche tại Thung lũng Loire thành lập thị trấn vào năm 1642 và đặt tên là Ville Marie ("Thành phố Maria") theo Maria.
Tên gọi hiện tại của thành phố được cho là bắt nguồn từ Núi Royal (trong tiếng Pháp là Mont Royal). François de Belleforest là người đầu tiên dùng từ Montréal khi đề cập đến toàn bộ vùng vào năm 1575.
Lịch sử
Trước thực dân châu Âu
Đảo Montréal vốn là đất của thổ dân Algonquin, Huron và Iroquois từ hàng ngàn năm trước khi người Pháp đến thám hiểm Bắc Mỹ vào đầu thế kỷ 16 (Jacques Cartier - 1535; Samuel de Champlain - 1608).
Thực dân châu Âu định cư (1600–1760)
Đến 1642 các nhà truyền giáo Paul de Chomedey de Maisonneuve và Jeanne Mance lập ra một làng nằm trong phạm vi của Montréal ngày nay. Làng đó được đặt tên là Ville-Marie và càng ngày càng mở rộng nhờ vào sự trao đổi giữa người Pháp định cư và dân bản xứ. Đa số dân của Ville-Marie là người Pháp nhưng sau khi Hầu tước Vaudreuil (Pierre Francois de Rigaud) trao thành Ville-Marie cho Đế quốc Anh vào 1760, các dân di cư từ Anh, Ireland, Scotland và những nơi khác ở Âu Châu cũng đến lập nghiệp tại đây.
Thành phố chính thức (1832–nay)
Montréal chính thức trở thành một thành phố vào năm 1832. Từ thập niên 1860 đến thập niên 1930 là thời kỳ huy hoàng nhất của Montréal; nhiều người cho rằng thời kỳ này kéo dài đến cuối thập niên 1970, trước khi các kỹ nghệ, thương mại và dân nói tiếng Anh dọn đi Toronto. Năm 1951, dân số Montreal vượt 1 triệu người.
Địa lý
Montréal nằm ở phía tây-nam của Thành phố Québec - thủ phủ của tỉnh bang - khoảng 200 km, và độ 150 km về phía đông của Ottawa - thủ đô liên bang của Canada. Toàn thể thành phố chính và các khu vực ngoại ô phụ cận nằm trên một hòn đảo lớn ở giữa sông Saint-Laurent (tiếng Anh: Saint Lawrence). Tổng cộng diện tích của đảo Montréal và các đảo nhỏ hơn xung quanh Montréal khoảng 500 km². Đối diện, qua phía bắc của sông, là Laval - thành phố đông dân thứ nhì của Québec và các thị trấn nhỏ hơn; qua phía nam của sông là Longeuil, Brossard, Saint-Hubert,...
Khí hậu
Montreal có khí hậu lục địa ẩm mùa hè nóng, ấm. Mùa hè nóng, ẩm, với nhiệt độ tối đa hàng ngày từ 26 đến 27 °C (79 đến 81 °F) vào tháng 7; nhiệt độ vượt 30 °C (86 °F) thường xuyên được ghi nhận. Ngược lại, các đợt không khí lạnh có thể mang đến thời tiết se lạnh, khô ráo và nhiều gió vào đầu và cuối mùa hè.
Kinh tế
Montréal là thành phố có nền kinh tế lớn thứ hai tại Canada và lớn nhất tại Québec theo GDP. Năm 2019, GDP của Vùng đô thị Montréal là 234,0 tỷ CA$ trong tổng GDP của Quebec là 425,3 tỷ CA$. Montréal là một trung tâm thương mại, tài chính, công nghiệp, công nghệ, văn hóa, quan hệ quốc tế quan trọng của Canada và là nơi đặt Sở giao dịch chứng khoán Montréal. Trong những thập kỷ gần đây, Montréal được đánh giá là phát triển chậm hơn Toronto và những thành phố lớn khác, nhưng gần đây đang trải qua giai đoạn hồi phục.
Du lịch
- Nhà thờ Thánh Giuse
- Công viên La Ronde: là công viên giải trí lớn nhất miền Đông Canada. Ở đây không chỉ có tàu lượn mà còn nhiều trò chơi sôi động và hấp dẫn khác.
- Phố Saint-Paul: con phố dài này chưa đầy 1 dặm thành lập từ cuối năm 1600, từng là một trung tâm thương mại, nằm trong khu phố cổ Montreal, một khu phố châu Âu. Con phố đá cuội có rất nhiều quán ăn, quán bar, cửa hàng lưu niệm, cửa hàng và phòng trưng bày nghệ thuật dưới những toà nhà lâu đời. Ngoài ra, ở đây có Bảo tàng Bourgeoys Marguerite và nhà thờ Notre-Dame-de-Bon-Secours Chapel. Phía đông đường Saint-Paul là chợ Marché Bonsecours và ngôi nhà Boutique des Métiers d'thuật Quebecois, một trung tâm dành cho các nghệ nhân và nghệ sĩ trang sức, pha lê và nhà thiết kế trang phục.
- Bảo tàng nghệ thuật Montreal là bảo tàng lớn nhất thành phố với bộ sưu tập bách khoa của hơn 41.000 công trình. Ở đây thường có các cuộc triển lãm ở nhiều lĩnh vực như nghệ thuật, thời trang, thiết kế, âm nhạc, phim ảnh.
- Công viên Mont-Royal chiếm một phần của ngọn núi giữa đảo Montreal, vị trí cao nhất thành phố mà từ đây du khách có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của Montreal và các ngọn núi phía nam từ trên cao. Giống như toà nhà Empire State ở New York hay tháp Eiffel ở Paris, đây như là cột mốc tự nhiên để định hướng đến Montreal.
- Vườn bách thảo rộng 75 hecta nằm ở trung tâm Montreal, nơi có hơn 22.000 loài thực vật và giống cây trồng ở các nhà kính và khu vườn, nổi bật là khu vườn Trung Quốc được thiết kế theo nguyên tắc âm dương, nghệ thuật Trung Quốc. Khu vườn Nations First theo kiểu Mỹ, Vườn Alpine của dãy núi Hymalaya. Tham quan khu vườn, bạn sẽ hiểu tại sao nó còn được gọi là 'một chuyến vòng quanh thế giới'.
- Nhà thờ Đức Bà do kiến trúc sư James O'Donnell thiết kế năm 1824 mang kiến trúc Gothic có những bức tượng chạm khắc tinh xảo và nhà nguyện.
- Phòng sáng tạo Mile End: đây là một thiên đường của nghệ thuật từ những năm 1980, một không gian sáng tạo mạnh mẽ bao gồm các nghệ sĩ, nhà văn, nhạc sĩ và nhà làm phim. Phòng nằm giữa Le Plateau du Mont-Royal và Little Italy. Đến đây, du khách có thể đến Le Cafe Depanneur, nơi ban nhạc chơi cả ngày còn buổi tối có Casa del Popolo.
Mua sắm
Một điểm mua sắm đặc sắc không kém các trung tâm thương mại lớn là các khu chợ địa phương. Tại các khu chợ này, bạn có thể gặp, nói chuyện với người dân địa phương cũng như mua các mặt hàng phổ biển có chất lượng ngon và giá rẻ ở đây, đặc biệt là vào mùa hè các mặt hàng có sẵn hơn cả. Ở Montreal có đặc sản dâu tây Quebec nổi tiếng thế giới. Thành phố là nơi cung cấp dâu tây lớn nhất nhất cho thị trường Bắc Mỹ. Nổi bật là chợ Marche Jean Talon, một chợ có các mặt hàng thực phẩm tươi ngon hơn cả. Trong chợ có nhiều dãy hàng dài với các quầy hàng bán trái cây, rau, hoa, bánh nướng. Bên ngoài có nhiều nhà hàng, quán cà phê với hàng hiên ấm cúng bên cạnh chợ và chợ Le Marche des Saveurs du Quebec, một trong những nơi ở Montreal có các đặc sản vùng như phô mai tươi, thịt hun khói, xi-rô, rượu vang, rượu táo và một lượng lớn quà tặng.
Nhân khẩu
Theo kết quả điều tra dân số Canada năm 2021, dân số của Montréal là 1.762.949 người, sinh sống tại 816.338 trong tổng số 878.542 nhà ở riêng, tăng 3.4% so với dân số năm 2016 là 1.704.694 người. Diện tích đất của thành phố là 364,74 km2 (140,83 dặm vuông Anh), mật độ dân số là 4.833,4/km2 (12.518,6/sq mi) vào năm 2021.
Dân tộc
Thành phần dân tộc của Montreal theo điều tra dân số năm 2021 bao gồm người gốc Âu (1.038.940 người, chiếm 60,3% dân số), người gốc Phi (198.610; 11,5%), người gốc Trung Đông (159.435; 9,3%), người gốc Nam Á (79.670; 4,6%), người gốc Mỹ Latinh (78.150; 4,5%), người gốc Đông Nam Á (65.260; 3,8%), người gốc Đông Á (64.825; 3,8%), người bản địa (15.315; 0,9%), và chủng tộc khác / người đa chủng tộc (23.010; 1,3%).
Tôn giáo
Công giáo là tôn giáo lớn nhất tại Vùng Đại Montréal, nhưng tần suất đi lễ nhà thờ hàng tuần tại Québec thuộc hàng thấp nhất tại Canada vào năm 1998. Trong lịch sử, Montréal là một trung tâm của Công giáo tại Bắc Mỹ, có nhiều chủng viện và nhà thờ, bao gồm Notre-Dame Basilica, Cathédrale Marie-Reine-du-Monde và Saint Joseph's Oratory.
Ngôn ngữ
Năm 2021, 47,0% dân số Montréal chỉ nói tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ nhất, 13,0% chỉ nói tiếng Anh như ngôn ngữ thứ nhất, 2% nói cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp như ngôn ngữ thứ nhất. 2,6% nói tiếng Pháp và một ngôn ngữ không chính thức, 1,5% nói tiếng Anh và một ngôn ngữ không chính thức. 0,8% nói tiếng Anh, tiếng Pháp và một ngôn ngữ không chính thức như ngôn ngữ thứ nhất. 32,8% nói một ngôn ngữ không chính thức như ngôn ngữ thứ nhất và 0,3% nói ít nhất hai ngôn ngữ không chính thức như ngôn ngữ thứ nhất. Những ngôn ngữ không chính thức phổ biến nhất là tiếng Ả Rập (5.7%), tiếng Tây Ban Nha (4.6%), tiếng Ý (3.3%), tiếng Trung Quốc (2.7%), tiếng Creole Haiti (1.6%), tiếng Việt (1.1%) và tiếng Bồ Đào Nha (1.0%).
Văn hóa
Giáo dục
Với dân số chưa đến 4 triệu, Montréal có 8 trường đại học và nhiều trường cao đẳng. Khác với đa số các trường đại học ở Bắc Mỹ, những đại học của Montréal nằm ngay trong phạm vi của thành phố.
- Đại học McGill
- Đại học Concordia
- Đại học Montréal
- Đại học Québec tại Montréal
- Đại học Shebrooke tại Longueuil
- Trường Bách khoa Montréal
- Trường Thương mại Cao cấp (HEC)
- Trường Công nghệ Cao cấp (ÉTS)
- Trường Hành chính Quốc gia (Montréal)