Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Sảnh các Tổng thống Hoa Kỳ
John F. Kennedy
Tổng thống thứ 35; chương trình Apollo, Khủng hoảng tên lửa Cuba
- 1917 – 1963
- Sảnh các Tổng thống Hoa Kỳ · 9/10
Sảnh các Tổng thống Hoa Kỳ
Tổng thống thứ 35; chương trình Apollo, Khủng hoảng tên lửa Cuba
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
John Fitzgerald Kennedy (sinh ngày 29 tháng 5 năm 1917 – mất ngày 22 tháng 11 năm 1963), thường được gọi là JFK, là một chính trị gia người Hoa Kỳ, giữ chức Tổng thống thứ 35 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ từ năm 1961 cho đến khi bị ám sát vào năm 1963. Ông là chính khách trẻ tuổi nhất từng đắc cử Tổng thống Hoa Kỳ. Kennedy điều hành nước Hoa Kỳ vào thời kỳ đỉnh cao của Chiến tranh Lạnh, và phần lớn chính sách đối ngoại của ông liên quan đến mối quan hệ với Liên Xô và Cuba. Là một đảng viên Dân chủ, Kennedy đại diện cho Massachusetts tại cả hai viện của Quốc hội Hoa Kỳ trước khi nhậm chức tổng thống.
Là thành viên trong gia tộc Kennedy danh giá ở Brookline, Massachusetts, Kennedy tốt nghiệp Đại học Harvard năm 1940, gia nhập Lực lượng Dự bị Hải quân Hoa Kỳ vào năm sau đó. Trong Thế chiến thứ hai, ông chỉ huy các thuyền PT ở mặt trận Thái Bình Dương. Việc Kennedy sống sót sau vụ chìm tàu PT-109 và giải cứu những người thủy thủ đồng đội đã khiến ông trở thành một anh hùng chiến tranh và được trao tặng Huân chương Hải quân và Thủy quân Lục chiến, nhưng cũng khiến ông bị thương nghiêm trọng. Sau một thời gian ngắn làm báo, Kennedy đại diện cho tầng lớp lao động ở quận Boston tại Hạ viện Hoa Kỳ từ năm 1947 đến năm 1953. Sau đó, ông được bầu vào Thượng viện Hoa Kỳ, giữ chức thượng nghị sĩ cấp dưới của Massachusetts từ năm 1953 đến năm 1960. Khi còn ở Thượng viện, Kennedy đã xuất bản cuốn sách Profiles in Courage, cuốn sách đã giành được giải thưởng Pulitzer. Kennedy tham gia tranh cử tổng thống năm 1960. Chiến dịch của ông đã thu hút được sự đồng tình ủng hộ sau cuộc tranh luận tổng thống đầu tiên trên truyền hình trong lịch sử Hoa Kỳ, và kết quả ông đã được bầu làm tổng thống, đánh bại đối thủ đảng Cộng hòa Richard Nixon, phó tổng thống đương nhiệm.
Nhiệm kỳ tổng thống của Kennedy đã chứng kiến căng thẳng cao độ với các nước cộng sản trong Chiến tranh Lạnh. Kennedy cũng cho chỉ đạo tăng số lượng cố vấn quân sự Hoa Kỳ ở miền Nam Việt Nam và Chương trình Ấp Chiến lược được phát động trong nhiệm kỳ tổng thống của mình. Năm 1961, Kennedy ủy quyền cho Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA) tài trợ và huấn luyện một nhóm người Cuba lưu vong tấn công để lật đổ chính phủ Cuba của Fidel Castro trong Sự kiện Vịnh Con lợn và Chiến dịch Mongoose nhưng sau đó đã thất bại. Tháng 10 năm 1962, máy bay do thám Hoa Kỳ phát hiện ra các căn cứ tên lửa của Liên Xô đã được triển khai ở Cuba. Giai đoạn căng thẳng sau đó, được gọi là Khủng hoảng tên lửa Cuba, gần như dẫn đến chiến tranh hạt nhân. Tháng 8 năm 1961, sau khi quân đội Đông Đức dựng lên Bức tường Berlin, Kennedy đã cử một đoàn xe quân đội đến để trấn an người dân Tây Berlin về sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và đã có một trong những bài phát biểu nổi tiếng nhất của mình tại Tây Berlin vào tháng 6 năm 1963. Năm 1963, Kennedy đã ký hiệp ước vũ khí hạt nhân đầu tiên. Ông chủ trì việc thành lập Quân đoàn Hòa bình, Liên minh vì sự tiến bộ với châu Mỹ Latinh và tiếp tục chương trình Apollo với mục tiêu đưa con người lên Mặt trăng trước năm 1970. Ông ủng hộ phong trào dân quyền nhưng chỉ thành công phần nào trong việc thông qua các chính sách đối nội Biên giới Mới (New Frontier) của mình.
Phó tổng thống đương nhiệm Lyndon B. Johnson đã lên nắm quyền tổng thống. Lee Harvey Oswald bị bắt vì vụ ám sát, nhưng anh ta bị Jack Ruby bắn chết hai ngày sau đó. FBI và Ủy ban Warren đều kết luận rằng Oswald đã hành động một mình, nhưng các thuyết âm mưu về vụ ám sát vẫn tồn tại. Sau cái chết của Kennedy, Quốc hội đã ban hành nhiều đề xuất của ông, bao gồm Đạo luật Dân quyền năm 1964 và Đạo luật Doanh thu năm 1964. Kennedy được xếp hạng cao trong các cuộc thăm dò của các tổng thống Hoa Kỳ với các nhà sử học và công chúng nói chung. Đời tư của ông đã trở thành tâm điểm chú ý đáng kể sau khi công khai tiết lộ về các bệnh mãn tính và quan hệ ngoài luồng của ông vào những năm 1970. Kennedy là vị tổng thống Hoa Kỳ gần đây nhất từ trần khi đang tại nhiệm.
John Fitzgerald Kennedy sinh ra ở ngoại ô của thành phố Boston tại thị trấn Brookline thuộc quận Norfolk, bang Massachusetts, Hoa Kỳ vào ngày 29 tháng 5 năm 1917. Ông là con trai của ông Joseph P. Kennedy Sr., một doanh nhân kiêm chính trị gia và bà Rose Kennedy (nhũ danh Fitzgerald), thuộc tầng lớp tinh hoa trong xã hội, tham gia nhiều hoạt động từ thiện.
Ông ngoại và cũng là người cùng tên với John F. Kennedy, John F. Fitzgerald, là một Nghị sĩ Quốc hội Hoa Kỳ và là Thị trưởng hai nhiệm kỳ của Boston. Hai bên ông bà nội ngoại của Kenedy đều là con của những người nhập cư từ Ireland.
Cha mẹ của John F. Kennedy có tổng cộng 9 người con, con trai cả là Joseph Jr., Kenedy là con thứ 2, tiếp theo đó là 7 người em: Rosemary, Kathleen, Eunice, Patricia, Robert, Jean, and Edward.
Cha của Kennedy đã tích lũy được một khối tài sản riêng và thành lập quỹ tín thác cho chín người con của mình để đảm bảo sự độc lập về tài chính trọn đời. Công việc kinh doanh khiến ông phải xa nhà trong thời gian dài, nhưng Joe Sr. là người có ảnh hưởng to lớn đến cuộc sống của các con ông. Ông khuyến khích chúng có tham vọng, nhấn mạnh các cuộc thảo luận chính trị tại bàn ăn tối và yêu cầu thành tích học tập cao. Lần đầu tiên John Kenedy tiếp xúc với chính trị là khi đi tham quan các khu vực trực thuộc Boston cùng ông ngoại Fitzgerald trong chiến dịch tranh cử thống đốc nhưng đã thất bại năm 1922.
Với việc các dự án kinh doanh của ông Joe Sr. tập trung vào Phố Wall và Hollywood và sự bùng phát của bệnh bại liệt ở Massachusetts, gia đình quyết định chuyển từ Boston đến khu Riverdale của Thành phố New York vào tháng 9 năm 1927.
Nhiều năm về sau, anh trai của Kenedy là Robert chia sẻ với tạp chí Look rằng cha ông rời Boston vì biển báo việc làm có dòng chữ: "No Irish Need Apply." (tạm dịch "Không nhận đơn ứng tuyển của người Ai-len". Gia đình Kennedy trải qua mùa hè và đầu mùa thu tại nhà của họ ở Cảng Hyannis, Massachusetts, một ngôi làng ở Cape Cod, nơi họ tận hưởng sở thích bơi lội, chèo thuyền và chơi bóng bầu dục. Vào những dịp lễ Giáng sinh và Phục sinh, cả gia đình dành thời gian tại khu nghỉ dưỡng mùa đông ở Palm Beach, Florida.
Tháng 9 năm 1930, khi 13 tuổi, Kenedy vào học lớp 8 tại Trường Canterbury ở New Milford, Connecticut. Đến tháng 4 năm 1931, sau khi trải qua cuộc phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa, gia đình cho nghỉ học tại Canterbury và dành thời gian hồi phục tại nhà.
Tháng 9 năm 1931, Kennedy bắt đầu theo học trung học tại Choate Rosemary Hall, trường dự bị nội trú có tiếng ở Wallingford, bang Connecticut. Bà Rose muốn hai con trai John và Joe Jr. theo học trường Công giáo, nhưng ông Joe Sr. lại cho rằng nếu họ muốn cạnh tranh trong thế giới chính trị, họ cần phải học với những cậu bé đến từ các gia đình danh tiếng theo đạo Tin lành.
John trải qua năm học đầu tiên tại Choate dưới cái bóng của anh trai và phản ứng lại bằng bằng hành vi nổi loạn thu hút một đám bạn tạo thành bè phái. Chiêu trò khét tiếng nhất của họ là dùng pháo nổ để làm nổ bệ bồn cầu. Trong lần tập trung học sinh sau đó tại nhà nguyện, hiệu trưởng George St. John đã vung phần bệ ngồi của bồn cầu lên và nói về những "kẻ khốn nạn" sẽ "nhổ vào vùng biển của chúng ta", từ đó Kennedy đặt tên cho nhóm của mình là "Câu lạc bộ Muckers", trong đó có cả bạn cùng phòng và cũng là người bạn thân thiết suốt đời là Lem Billings.
Kennedy tốt nghiệp trường trung học Choate vào tháng 6 năm 1935, đứng thứ 64 trong số 112 học sinh. Kenedy từng đảm nhận vị trí quản lý kinh doanh cuốn kỷ yếu của trường và được bình chọn là người "có khả năng thành công nhất".
Kennedy dự định theo học dưới sự hướng dẫn của nhà lý luận chính trị và kinh tế học người Anh, Harold Laski tại Trường Kinh tế London, giống với anh trai của mình. Sức khỏe yếu đã buộc ông phải trở về Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 1935, ông ghi danh muộn vào Đại học Princeton nhưng phải nghỉ sau hai tháng do bệnh đường tiêu hóa.
Tháng 9 năm 1936, Kennedy ghi danh vào trường Đại học Harvard. Thỉnh thoảng ông viết cho tờ báo nội bộ The Harvard Crimson nhưng ít tham gia vào chính trị trong trường mà thích tập trung vào thể thao và đời sống xã hội. Kennedy chơi bóng bầu dục trong đội JV vào năm thứ hai nhưng một chấn thương khiến ông phải rời khỏi đội và chịu đựng các di chứng ở lưng trong suốt quãng đời còn lại. Ông đã giành được tư cách thành viên trong Hasty Pudding Club và Spee Club, một trong những "câu lạc bộ xã hội cuối cùng" ưu tú tại Đại học Harvard.
Tháng 7 năm 1938, Kennedy cùng anh trai lên đường ra nước ngoài để làm việc tại đại sứ quán Mỹ ở London, nơi cha ông đang giữ chức vụ đại sứ của Tổng thống Franklin D. Roosevelt tại Tòa án Court of St. James's. Năm sau, Kennedy dành thời gian đi khắp Châu Âu, Liên Xô, vùng Balkan và Trung Đông để chuẩn bị cho luận văn danh dự cấp cao của mình tại Harvard. Sau khi đến Berlin, tại đây có một đại diện ngoại giao Hoa Kỳ trao cho ông một thông điệp bí mật về chiến tranh sắp nổ ra để chuyển cho cha ông, ông đi sang Tiệp Khắc trước khi trở về London vào ngày 1 tháng 9 năm 1939, ngày Đức xâm lược Ba Lan và Thế chiến thứ II bắt đầu. Hai ngày sau, gia đình có mặt tại Hạ viện để phát biểu tán thành việc nước Anh tuyên chiến với Đức. Kennedy được cử làm đại diện của cha mình để giúp sắp xếp cho những người Mỹ sống sót sau vụ đắm tàu SS Athenia trước khi bay trở về Hoa Kỳ trên chuyến bay xuyên Đại Tây Dương đầu tiên của mình.
Khi Kennedy còn là sinh viên năm cuối tại Harvard, ông bắt đầu học tập nghiêm túc hơn và chú tâm đến triết học chính trị. Ông lọt vào danh sách Dean's List (vinh danh các sinh viên có thành tích xuất xắc) vào năm thứ ba. Năm 1940, Kennedy hoàn thành luận văn có tên "Appeasement in Munich" ("Sự xoa dịu ở Munich") về các cuộc đàm phán của Anh trong Hiệp định Munich. Luận văn được công bố vào ngày 24 tháng 7, với tiêu đề Why England Slept ("Tại sao nước Anh ngủ"). Luận văn này là một trong những tư liệu đầu tiên cung cấp thông tin về chiến tranh và nguồn gốc của nó, và nhanh chóng trở thành sách bán chạy nhất. Ngoài việc đề cập đến việc nước Anh không sẵn sàng tăng cường quân đội trước chiến tranh, cuốn sách còn kêu gọi một liên minh Anh-Mỹ chống lại các cường quốc chuyên chế đang nổi lên.
Kennedy ngày càng ủng hộ sự can thiệp của Hoa Kỳ vào Thế chiến thứ hai, cùng với niềm tin theo chủ nghĩa biệt lập của cha đã khiến ông bị cách chức đại sứ.
Năm 1940, Kennedy tốt nghiệp hạng cum laude (hạng Khá) tại Harvard với bằng Cử nhân chuyên ngành chính phủ, tập trung vào các vấn đề quốc tế. Mùa thu năm đó, ông đăng ký vào Trường Kinh doanh hệ sau đại học của Đại học Stanford và tham gia các lớp học thử nhưng John Kennedy đã nghỉ sau một học kỳ để giúp cha mình hoàn thành hồi ký với tư cách là đại sứ Hoa Kỳ. Đầu năm 1941, Kennedy có chuyến thăm tới Nam Mỹ.
Mùa xuân năm 1941, John F. Kennedy tình nguyện gia nhập Lục quân Hoa Kỳ, nhưng bị từ chối vì những sang chấn ở lưng. Hải quân Hoa Kỳ chấp nhận Kennedy vào tháng 9 năm ấy. Sau khi giữ một vài chức vụ chỉ huy tại chiến trường Thái Bình Dương, Kennedy được phong quân hàm đại uý hải quân và được giao chỉ huy một thuyền tuần tiễu cao tốc có trang bị ngư lôi (chiếc PT-109).
Ngày 2 tháng 8 năm 1943, khi đang tham dự một cuộc tấn công ban đêm gần Quần đảo Solomon, Khu trục hạm Amagiri của quân đội Nhật đâm thủng chiếc PT-109 của Kennedy, cắt nó làm đôi và giết chết hai người trong thủy thủ đoàn. Kennedy bị ném qua khỏi boong tàu, gây chấn thương vùng lưng vốn đã thương tật của ông. Dù vậy, Kennedy vẫn cố xoay xở để giúp một đồng đội đang bị thương, và hướng dẫn những người sống sót bơi ba dặm dài trên biển, đến được một hoang đảo. Tại đó, cuối cùng họ được cứu thoát.
Đầu năm 1945, John F. Kennedy được giải ngũ trong danh dự với các loại huân chương, chỉ vài tháng trước khi quân Nhật đầu hàng Đồng minh.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1939–1945), John F. Kennedy bắt đầu tham gia chính trường (một phần là để thế vào chỗ trống để lại bởi cái chết của người anh, Joseph P. Kennedy, Jr., được cả Gia tộc Kennedy đặt nhiều kỳ vọng). Năm 1946, khi James Michael Curley rời bỏ ghế dân biểu tại một hạt bầu cử có đông cử tri ủng hộ đảng Dân chủ để đảm nhiệm chức vụ thị trưởng thành phố Boston, Kennedy quyết định ra tranh cử và đánh bại đối thủ thuộc Đảng Cộng hòa với kết quả sít sao. Sau đó, ông tái đắc cử hai lần.
Năm 1952, Kennedy ra tranh ghế thượng nghị sĩ với khẩu hiệu "Kennedy sẽ làm nhiều hơn cho Massachusetts." Ông bước vào thượng viện sau khi đánh bại thượng nghị sĩ đương nhiệm thuộc đảng Cộng hòa Henry Cabot Lodge, Jr. với cách biệt 70.000 phiếu. Tại đây, Kennedy khôn khéo né tránh không chỉ trích chiến dịch chống Cộng sản và săn đuổi gián điệp Xô viết trong chính quyền gây nhiều bất bình và tranh cãi của thượng nghị sĩ Joseph McCarthy. Có lẽ vì McCarthy đang được yêu chuộng tại Massachusetts, và vì McCarthy là bạn của ông, của cha ông, đang hẹn hò với các em gái của ông và em trai ông, Robert F. Kennedy, có một thời gian ngắn làm việc cho McCarthy. Mặc dù Kennedy, vì bệnh tật, vắng mặt khi thượng viện biểu quyết 65 – 22 phiếu khiển trách McCarthy, Kennedy vẫn bị chỉ trích bởi những người chống McCarthy như Eleanor Roosevelt "lẽ ra ông (Kennedy) nên tỏ ra can đảm hơn, thay vì chỉ lo bảo toàn sự nghiệp chính trị của mình".
Ngày 12 tháng 9 năm 1953, Kennedy kết hôn với Jacqueline Bouvier. Trong hai năm sau đó, Kennedy phải chịu giải phẫu cột sống vài lần, kề cận với cái chết (suốt cuộc đời mình, ông đã bốn lần chịu lễ xức dầu thánh – thánh lễ dành cho người hấp hối – theo nghi thức Công giáo), và thường xuyên vắng mặt tại thượng viện vì bệnh tật. Trong thời gian này, Kennedy cho xuất bản Profiles in Courage (Gương can đảm nơi Nghị trường), tôn vinh bảy thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đã dám chấp nhận những tổn thất trong sự nghiệp chính trị để bảo vệ niềm tin của mình. Tác phẩm này được trao tặng Giải thưởng Pulitzer năm 1957 cho thể loại tiểu sử.
Năm 1956, Kennedy vận động Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ cho vị trí ứng cử viên phó tổng tống, song đại hội chọn thượng nghị sĩ Estes Kefauver từ tiểu bang Tennessee thay vì Kennedy. Dù vậy, những nỗ lực này đã giúp củng cố tiếng tăm của vị thượng nghị sĩ trẻ tuổi trong vòng Đảng Dân chủ.
Năm 1960, Kennedy công bố ý định ra tranh cử Tổng thống Hoa Kỳ. Trong kỳ tuyển cử sơ bộ của đảng Dân chủ, ông đối đầu với các thách thức từ thượng nghị sĩ Hubert H. Humphrey từ Minnesota, thượng nghị sĩ Lyndon B. Johnson từ Texas, và Adlai Stevenson, ứng viên đảng Dân chủ năm 1952 và năm 1956, người không chính thức ra tranh cử nhưng tỏ ra là một ứng viên tiềm năng đang được ưa thích. Kennedy thành công trong các cuộc bầu cử sơ bộ như tại Wisconsin và West Virginia, sau cùng giành được sự đề cử của Đại hội toàn quốc đảng Dân chủ năm 1960.
Bất kể những xung đột xảy ra trong các cuộc bầu cử sơ bộ, Kennedy chọn Johnson cho liên danh của mình, vì ông cần đến ảnh hưởng của Johnson tại miền Nam để có thể chiến thắng trong cuộc bầu cử có kết quả sít sao nhất kể từ năm 1916. Những chủ đề chính trong cuộc tuyển cử này là kế hoạch kích thích nền kinh tế, đức tin Công giáo của Kennedy, Cuba và những tranh cãi liệu xem trong lãnh vực không gian và hỏa tiễn, Liên bang Xô viết đã vượt qua Hoa Kỳ chưa.
Tháng 9 và tháng 10, lần đầu tiên cử tri Mỹ có thể theo dõi trên màn ảnh truyền hình các cuộc tranh luận giữa hai ứng viên Tổng thống, Kennedy thuộc đảng Dân chủ và Richard M. Nixon thuộc đảng Cộng hòa. Suốt trong các cuộc tranh luận, Nixon trông có vẻ căng thẳng, toát mồ hôi và không cạo râu, trái với hình ảnh của Kennedy, thanh lịch và điềm tĩnh, khiến nhiều người nghĩ rằng Kennedy là người chiến thắng, mặc dù theo các sử gia, xét về khả năng biện luận, cả hai ngang điểm nhau. Cũng nên biết, những người theo dõi các cuộc tranh luận qua sóng phát thanh cho rằng Nixon tỏ ra có ấn tượng hơn.
Vào ngày bầu cử, 8 tháng 11 năm 1960, Kennedy thắng hơn Nixon với sự cách biệt rất sít sao, dù có các cáo buộc cho rằng những gian lận phiếu tại Texas và Illinois đã cướp chiếc ghế Tổng thống khỏi tay Nixon.
Nội dung từ bài Wikipedia “John F. Kennedy”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.