Cuộc vây hãm Waco (tiếng Anh: Waco Siege) là vụ vây hãm diễn ra từ 28 tháng 2 đến 19 tháng 4 năm 1993 của Cục Rượu, bia, súng và thuốc lá Hoa Kỳ (ATF), Cục Điều tra Liên bang (FBI) và chính quyền bang Texas nhắm vào Giáo phái Branch Davidian vì nghi ngờ giáo phái này vi phạm luật vũ khí. Giáo phái Davidian là một giáo phái được tách ra vào năm 1955 từ Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm, được David Koresh dẫn dắt và đặt trụ sở tại Elk, Texas, Hoa Kỳ.
Sự việc bắc đầu khi ATF cố gắng tấn công trụ sở của Giáo phái Branch Davidian khi nghi ngờ giáo phái này vi phạm về vũ khí. Thế là một cuộc đấu súng xảy ra, dẫn đến cái chết của 4 nhân viên chính phủ và 6 tay súng của giáo phái. Rồi đến một cuộc bao vây do FBI khởi xướng, gây bế tắc suốt 51 ngày. Cuối cùng, FBI đã mở một cuộc tấn công và dùng hơi cay để buộc tất cả những người trong trại phải ra ngoài. Trong một cuộc tấn công, một ngọn lửa đã nhấn chìm trại, gây ra cái chết cho 76 người, trong đó có David Koresh.
Đến nay, cuộc bao vây vẫn còn nhiều tranh cãi như ngọn lửa từ đâu ra; một cuộc điều tra vào năm 2000 đã cho rằng các thành viên giáo phái đã làm cháy Cuộc vây hãm này được cho là đã liên quan tới vụ đánh bom Thành phố Oklahoma đúng hai năm sau của Timothy McVeigh và Terry Nichols.
Bối cảnh
Giáo phái Branch Davidian là một giáo phái tách ra khỏi từ một ly giáo trong Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm của Davidian Seventh-day Adventist (Davidian) sau cái chết của người sáng lập Davidian là Victor Houteff. Houteff thành lập Davidian vì tin vào lời tiên tri sự tái sinh của Chúa Giê-su. Sau khi Houteff qua đời, nhóm Branch Davidian thành lập. Lãnh đạo của nhóm này là David Korseh đặt trụ sở tại một đỉnh đồi ở Waco, Texas.
Ở đây, nhóm này xây dựng rất nhiều tòa nhà, có một số người trong nhóm này đã bán lều, xe tải, xe buýt và các tài sản khác.
Sau khi lời tiên tri của vợ Victor Houteff - Florence Houteff thì Benjamin Roden, người sáng lập của Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm đã trở thành quản lý của nhóm này. Ông thúc đẩy niềm tin giáo lý hơi khác với Davidian Sevent-day của Victor Houteff. Rồi Roden chết, vợ của Roden là Lois Roden coi con trai của bà - George Roden không thích hợp với vị trí của Benjamin, chồng mình. Sau đó, bà cho Vernon Howell (tức David Koresh) làm lãnh đạo. Năm 1984, trong một cuộc họp của nhóm, Vernon và George chia thành hai phe. Sau sự kiện này, nhóm của Vernon di chuyển đến Palestine, Texas. Còn nhóm của George thì chuyển tới núi Mount Carmer.
Sau khi Lois Houteff chết, Howell đã cố gắng chiếm lấy núi Mount Carmer bằng vũ lực. George Roden đã đào lên quan tài của Anna Hughes và thách thức Howel làm cho người này sống lại để cho chứng minh là người thừa kế lãnh đạo. Howell liền đến cảnh sát báo tin George phạm tội lạm dụng thi thể. Nhưng các công tố viên từ chối vì không có bằng chứng. Ngày 3 tháng 11, Howell chụp ảnh quan tài nhằm chứng minh rằng Geogre phạm tội. Sau đó, cảnh sát tấn công vào núi Mount Carmer để bắt George Roden. Trong cuộc đấu súng, George dã bị thương. Rồi George đầu hàng mà không có điều kiện. Hôm sau, Geogre bị bắt và xét xử. Hôm sau đó, Perry Jones cùng một số người theo Howell chiếm lại được núi Mount Carmer, tại đây, Howell tự xưng là David Koresh.
Năm 1992, chính quyền Texas tịch thu 72 mẫu Anh (31 ha) đất trên núi Mount Carmer và tháo dỡ nhiều tòa nhà của nhóm này.
Nguyên nhân
Ngày 27 tháng 3 năm 1993, Mark Anh và Darlene McCormick đăng bài "Tội lỗi của Messiah" trên tạp chí Waco Tribune-Herald cáo buộc David Koresh lạm dụng tình dục cũng như Koresh theo chế độ đa thê và đã tuyên bố kết hôn với nhiều phụ nữ trong giáo phái. Theo bài báo, Koresh kết hôn với ít nhất 150 người vợ. Một số trẻ em độ tuổi từ 12 - 13 tuổi cũng làm vợ cho Koresh.
Ngoài việc bị cáo buộc lạm dụng tình dục mà David Koresh còn bị cáo buộc vi phạm luật vũ khí. Vào tháng 5 năm 1992, ông Daniel Weyenberg, phó cảnh sát trưởng hạt McLennan đã báo cáo với ATF đã phát hiện một nhân viên bưu chính đã đem tới trại của Giáo phái Branch Davidian súng, lựu đạn và chất bột màu đen. Ngày 9 tháng 6, một cuộc điều tra của ATF mở ra, qua đó quyết định nâng cao giám sát Giáo phái Branch Davidian. Bộ phim tài liệu Inside Waco cho rằng ATF đã quan tâm tới các hợp chất mà Branch Davidian nhận được từ khi cuộc điều tra bắt đầu từ năm 1992. Ngày 30 tháng 6, một người của ATF đã đến trụ sở của Branch Davidian để kiểm tra vũ khí của Branch Davidian và kiểm tra giấy phép của giáo phái này. Từ đó, ATF bắt đầu theo dõi các tòa nhà của Branch Davidian.
Theo lời khai của David Aguilera, Branch Davidian đã mua rất nhiều loại súng, chẳng hạn như loại AR-15. Những loại súng được Aguilera tìm kiếm. Các lệnh tìm kiếm đã được đưa ra và cũng đã chứng minh rằng Koresh vi phạm luật vũ khí. Paul Fatta, người từng tham gia Branch Davidian từ năm 1987, nói trên tờ The New York Times rằng ông và David Koresh đã tới cảnh sát và nói rằng việc sử dụng súng của Branch Davidian là hợp pháp.
Tấn công
Mở đầu
Bản khai của Aguilera cáo buộc Branch Davidian vi phạm luật vũ khí, ATF được lệnh kiểm tra Branch Davidian và bắt giữ Koresh cùng những người trong giáo phái. Các lệnh điều tra được đưa ra ngày 28 tháng 2 năm 1993. ATF thông báo rằng Koresh đã điều hành một phòng thí nghiệm methamphetamine và sở hữu rất nhiều vũ khí.
ATF đã lên kế hoạch tấn công Giáo phái Branch Davidian vào ngày thứ Hai, 1 tháng 3 năm 1993 với tên "Showtime". ATF đã lùi cuộc tấn công trước 1 ngày – tức vào ngày 28 tháng 2 sau bài Tội lỗi của Messiah trên Waco Tribune-Herald.
Dù ATF muốn bắt David Koresh vì Koresh đã ra khỏi các tòa nhà của Branch Davidian nhưng các thông tin cho rằng Koresh hiếm ra khỏi đó.
ATF đang cố gắng tấn công Branch Davidian thì một phóng viên của đài KWTX-TV đưa tin về cuộc tấn công làm cho Koresh biết trước cuộc tấn công. Robert Rodriguez – người của ATF thâm nhập vào Branch Davidian đã rất ngạc nhiên khi biết mình đã bị lộ. Khi được hỏi trong lúc đó những người trong các tòa nhà của Branch Davidian đang làm gì ? Robert Rodriguez trả lời rằng: "Họ đang cầu nguyện." Koresh nói với những người trong tòa nhà là ông sẽ nói chuyện với ATF và những gì xảy ra tiếp theo là phụ thuộc vào ATF.
Ba máy bay trực thăng của chính quyền Texas đã được đưa đến các tòa nhà của Branch Davidian để chụp các bức ảnh trong toà nhà. Những người trong các tòa nhà yêu cầu một lệnh ngừng bắn từ chính quyền.
Nhưng ATF không đồng ý với Branch Davidian. ATF đã bắn một quả đạn vào phía Tây tòa nhà. Branch Davidian đã chống trả lại bằng cách bắn các máy bay trực thăng của ATF nhưng không làm nguy hiểm người trong máy bay khiến cho các máy bay trực thăng phải tạm dừng nhiệm vụ và bay về phía Đông tòa nhà. Một người của ATF đã bị giết chết. ATF đập vỡ một cửa sổ và ném vào một quả lựu đạn và ba nhân viên của ATF vào chỗ cất giấu vũ khí của Branch Davidian. Trong phòng chứa vũ khí, ATF đã bắn chết một tay súng Branch Davidian và phát hiện một bộ cache của các loại vũ khí. Một số người cố trốn thoát khỏi tòa nhà thi ATF đã dùng lửa và làm 1 người chết và nhiều người bị thương. Số người của ATF bị thương tăng lên đáng kể. Một nhân viên của ATF đã bị bắn từ một tay bắn tỉa trên tháp nước. Lửa vẫn cháy nhưng cuộc tấn công đã chậm lại. Cuộc chụp ảnh của ATF kéo dài hai giờ.
Cảnh sát trưởng Texas đã liên lạc với ATF để kêu gọi ATF đàm phán với Branch Davidian về một thỏa thuận ngừng bắn. Nhân viên ATF Chuck Hustmyre sau này viết: "Sau 45 phút, tiếng súng bắt đầu ít lại. Chúng tôi đã chạy ra khỏi trại của ATF..." Sau khi ATF đạt thỏa thuận ngừng bắn, các nhân viên ATF được lệnh ra khỏi các trại của Branch Davidian.
Bốn nhân viên ATF đã thiệt mạng và 16 nhân viên bị thương. 5 người của giáo phái Branch Davidian cũng đã thiệt mạng.
Cuộc vây hãm
Các nhân viên ATF đã liên lạc với David Koresh và những người bên trong trại sau khi họ rút lui.
Branch Davidian đã đàm phán với ATF, FBI và chính quyền địa phương qua điện thoại.
Trong các ngày đầu, FBI tin rằng họ đã có một bước đột phá khi đàm phán với Branch Davidian qua đài phát thanh. Các trẻ em trong trại của Branch Davidian đều cáo buộc mình bị lạm dục tình dục và đây là điều để FBI, tổng thống Bill Clinton và tổng chưởng lý Janet Reno cho xịt hơi cay bắt buộc Branch Davidian ra khỏi trại.
Trong cuộc vây hãm, Branch Davidian đã gửi cho FBI một cuốn băng video. Trong đoạn video, David Koresh đã giới thiệu "con" của mình và "vợ" của mình.
Vào ngày 8 tháng 3, vẫn còn 23 trẻ em còn ở trong các trại của Branch Davidian. David Koresh xin FBI cho thêm thời gian để ông kịp viết những cuốn sách về tôn giáo mà ông nói rằng ông phải hoàn thành chúng trước khi ông đầu hàng.
ATF đã có rất có nhiều cách để giáo phái Branch Davidian ra khỏi trại (Ví dụ: gây thiếu ngủ cho những người trong trại bằng cách phát ra những bản ghi âm tiếng máy bay phản lực, nhạc pop, tiếng động vật thét khi sắp bị giết.) Các xe bọc thép đã phá huỷ hàng rào của trại. Xe bọc thép nhiều lần đi qua ngôi mộ của Peter Gent bất chấp sự phản đối của giáo phái Branch Davidian và các nhà đàm phán.
Cuộc tấn công của ATF và FBI càng ngày càng mạnh khiến cho David Koresh phải đưa một nhóm người rời đi. 11 người còn lại đã bị FBI bắt giữ, trong đó có một người bị buộc tội "mưu sát".
Trẻ em ở trong trại sẵn sàng ở lại với Koresh để chống lại các nhà đàm phán.
Cuộc đàm phán giữa David Koresh và các nhà đàm phán ATF ngày càng khó khăn. Một tuần trước ngày 19 tháng 4, FBI đã có kế hoạch dùng súng bắn tỉa giết chết David Koresh. FBI lo sợ Branch Davidian sẽ tự sát tập thể.
Cuối cùng
Tổng chưởng lý Hoa Kỳ Janet Reno đã đồng ý kiến nghị của FBI tổ chức một cuộc tấn công khi tình hình đang xấu đi và nhiều trẻ em đã bị lạm dụng trong trại của Branch Davidian. Việc các trẻ em bị lạm dụng tình dục và tự sát tập thể là có thật.
Branch Davidian được trang bị vũ khí rất hiện đại, như súng trường, xe bọc thép... Chính quyền tăng áp lực cho David Koresh bằng cách bơm hơi cay vào các tòa nhà.
Vào giữa trưa 19 tháng 4, ba vụ nổ xảy ra ở các phía của tòa nhà Branch Davidian. Chỉ chín người ra khỏi tòa nhà. Những người còn lại, bao gồm cả David Koresh được cho là đã bị chôn sống trong đống đổ nát hoặc bị thiêu cháy bởi ngọn lửa.
Số người thiệt mạng trong ngày 19 tháng 4
Dưới đây là danh sách những người thiệt mạng trong ngày 19 tháng 4:
- Chanel Andrade, 1 tuổi, người Hoa Kỳ
- Jennifer Andrade, 19 tuổi, người Hoa Kỳ
- Katherine Andrade, 24 tuổi, người Hoa Kỳ
- George Bennett, 35 tuổi, người Anh
- Susan Benta, 31 tuổi, người Anh
- Mary Jean Borst, 49 tuổi, người Hoa Kỳ
- Pablo Cohen, 38 tuổi, người Israel
- Abedowalo Davies, 30 tuổi, người Anh
- Shari Doyle, 18 tuổi, người Anh
- Beverly Ellilot, 30 tuổi, người Anh
- Doris Fagan, 51 tuổi, người Anh
- Yvette Fagan, 32 tuổi, người Anh
- Lisa Marie Farris, 24 tuổi, người Hoa Kỳ
- Raymond Friesen, 76 tuổi, người Canada
- Sandra Hardial, 27 tuổi, người Anh
- Diana Henry, 28 tuổi, người Anh
- Paulina Henry, 24 tuổi, người Anh
- Phillip Henry, 22 tuổi, người Anh
- Stephen Henry, 26 tuổi, người Anh
- Vanessa Henry, 19 tuổi, người Anh
- Zilla Henry, 55 tuổi, người Anh
- Novellette Hipsman, 36 tuổi, người Canada
- Floyd Houtman, 61 tuổi, người Hoa Kỳ
- Sherri Jewell, 43 tuổi, người Hoa Kỳ
- David M. Jones, 38 tuổi, người Hoa Kỳ
- Bobbie Lane Koresh, 2 tuổi, người Hoa Kỳ
- Cyrus Koresh, 8 tuổi, người Hoa Kỳ
- David Koresh, 33 tuổi, người Hoa Kỳ
- Rachel Koresh, 24 tuổi, người Hoa Kỳ
- Sao Koresh, 6 tuổi, người Hoa Kỳ
- Jeffery Little, 32 tuổi, người Hoa Kỳ
- Nicole Gent Little, 24 tuổi, người Úc
- Dayland Lord Gent, 3 tuổi, người Úc
- Paiges Gent, 1 tuổi, người Hoa Kỳ
- Anita Martin, 18 tuổi, người Hoa Kỳ
- Diane Martin, 41 tuổi, người Anh
- Lisa Martin, 13 tuổi, người Hoa Kỳ
- Sheila Martin, Jr., 15 tuổi, người Hoa Kỳ
- Wayne Martin, Jr., 20 tuổi, người Hoa Kỳ
- Waybe Martin, Sr., 42 tuổi, người Hoa Kỳ
- Abigail Martinez, 11 tuổi, người Hoa Kỳ
- Audrey Martinez, 13 tuổi, người Hoa Kỳ
- Crystal Martinez, 3 tuổi, người Hoa Kỳ
- Isaiah Martinez, 4 tuổi, người Hoa Kỳ
- Joseph Martinez, 8 tuổi, người Hoa Kỳ
- Julliete Martinez, 30 tuổi, người Hoa Kỳ
- John-Mark McBean, 30 tuổi, người Hoa Kỳ
- Bernadette Mondelly, 31 tuổi, người Anh
- Melissa Morrison, 6 tuổi, người Anh
- Rosemary Morrison, 29 tuổi, người Anh
- Sonia Murray, 29 tuổi, người Hoa Kỳ
- Theresa Nobrega, 48 tuổi, người Anh
- James Riddle, 32 tuổi, người Hoa Kỳ
- Rebecca Saipaia, 24 tuổi, người Philippines
- Judy Schneider, 41 tuổi, người Hoa Kỳ
- Steve Schneider, 43 tuổi, người Hoa Kỳ
- Mayanah Schneider, 2 tuổi, người Hoa Kỳ
- Clifford Sellors, 33 tuổi, người Anh
- Scott Kojiro Sonobe, 35 tuổi, người Hoa Kỳ
- Floracita Sonobe, 34 tuổi, người Philippines
- Aisha Gyrfas Summers (mang thai), 17 tuổi, người Úc
- Gregory Summers, 28 tuổi, người Hoa Kỳ
- Startle Summers, 1 tuổi, người Hoa Kỳ
- Hollywood Sylvia, 1 tuổi, người Hoa Kỳ
- Lorraine Sylvia, 1 tuổi, người Hoa Kỳ
- Rachel Sylvia, 1 tuổi, người Hoa Kỳ
- Chica Jones, 2 tuổi, người Hoa Kỳ
- Serenity Jones, 4 tuổi, người Hoa Kỳ
- Litte One Jones, 2 tuổi, người Hoa Kỳ
- Margarida Vaega, 47 tuổi, người New Zealand
- Nean Vaega, 38 tuổi, người New Zealand
- Mark H. Wendell, 40 tuổi, người Hoa Kỳ
Theo FBI, những người trong tòa nhà không chịu ra khỏi đó cho đến khi phát hiện là đã chết. FBI cũng cho rằng các mảnh võ phía Tây đã chặn lại một lối thoát hiểm thông qua hầm. Một cuộc điều tra độc lập của Đại học Maryland cho thấy những người trong tòa nhà có thể thoát ra dễ dàng nếu họ muốn ra khỏi tòa nhà.