Sau khi Quân đội nhân dân Việt Nam tiến vào Campuchia lật đổ chế độ Pol Pot trong Chiến tranh biên giới Việt Nam – Campuchia năm 1979, tàn quân Khmer Đỏ chạy về phía tây tới các khu vực biên giới gần Thái Lan. Với sự trợ giúp từ Trung Quốc, các đơn vị tàn quân Khmer Đỏ đã tái tập hợp và tổ chức lại trong các khu rừng và miền núi vùng biên giới Thái Lan-Campuchia. Trong thời gian từ 1980 tới đầu những năm 1990, lực lượng Khmer Đỏ từ các trại tị nạn ở bên trong lãnh thổ Thái Lan đã tiến hành chiến tranh du kích xâm nhập nhằm chống lại sự ổn định của nhà nước Cộng hòa Nhân dân Campuchia.
Trong các cuộc hành quân càn quét quân Khmer Đỏ, quân đội Việt Nam đã tiến sát và thậm chí vượt qua biên giới Thái Lan để tấn công các căn cứ Khmer Đỏ. Trong bối cảnh địa chính trị những năm 1980, Việt Nam và Thái Lan là hai nước có hệ tư tưởng đối nghịch. Sau khi quân Khmer Đỏ rút khỏi Phnôm Pênh, Thái Lan không công nhận chính phủ Cộng hòa Nhân dân Campuchia được Việt Nam hậu thuẫn và cùng với phần lớn các nước trên thế giới vẫn công nhận Khmer Đỏ là đại diện hợp pháp của Campuchia.
Sự hiện diện quân sự lớn của quân đội Việt Nam trong vùng lãnh thổ ngay kề bên một nước Thái Lan quân chủ làm nước này hết sức lo ngại. Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong và sau Chiến tranh Việt Nam được cho là đã từng hỗ trợ một lực lượng du kích cộng sản Thái lên đến 20.000 người hoạt động ở vùng Đông Nam Thái Lan. Thái Lan từ năm 1979 đã hỗ trợ cho các lực lượng Campuchia chống Việt Nam và chính phủ Cộng hòa Nhân dân Campuchia về vũ khí cũng như căn cứ trú đóng trên lãnh thổ mình. Căng thẳng trên mở màn cho một chuỗi những vụ đụng độ và đối đầu lẻ tẻ, tuy chưa bao giờ được tuyên bố là một cuộc xung đột chính thức nhưng đã kéo dài cho đến khi Việt Nam rút quân khỏi Campuchia năm 1989.
Nguyên nhân
Chính phủ Thái Lan nghi ngờ mục tiêu lâu dài của Việt Nam và nỗi lo sợ Việt Nam hỗ trợ cho phong trào cộng sản bên trong Thái Lan nổi dậy đã khiến chính phủ Thái Lan ủng hộ mục tiêu của Hoa Kỳ ở Nam Việt Nam trong chiến tranh Việt Nam.
Năm 1973, chính phủ dân sự mới của Thái Lan tạo ra một cơ hội hòa giải ở mức độ nào đó với chính quyền ở Bắc Việt Nam khi họ đề xuất rút quân Mỹ khỏi đất Thái và áp dụng lập trường trung lập hơn. Hà Nội đáp lại bằng việc gửi một phái đoàn đến Bangkok, nhưng các cuộc đàm phán đã đổ vỡ trước khi đạt được bất kỳ tiến bộ nào trong việc cải thiện mối quan hệ giữa hai nước. Thảo luận được nối lại vào tháng 8 năm 1976 sau khi Việt Nam thống nhất. Kết quả là đề nghị cho một cuộc trao đổi đại sứ và mở các cuộc đàm phán về thương mại và hợp tác kinh tế, nhưng cuộc đảo chính quân sự vào tháng 10 năm 1976 đã thành lập một chính phủ Thái Lan mới có ít cảm tình với những người cộng sản Việt Nam. Liên lạc đã được nối lại trong một thời gian ngắn vào tháng 5 năm 1977, khi Việt Nam, Thái Lan và Lào đã tổ chức một cuộc họp để thảo luận việc nối lại làm việc của Ủy hội sông Mê Công, một nỗ lực hợp tác lớn vốn đã bị ngừng lại do chiến tranh Việt Nam. Bắt đầu từ tháng 12 năm 1978, cuộc xung đột ở Campuchia đã ảnh hưởng lớn đến trao đổi ngoại giao, các chiến dịch tấn công quân sự của Việt Nam bao gồm các cuộc xâm nhập qua biên giới Thái Lan gây ra nhiều thương vong cho phía Thái Lan làm mối quan hệ hai nước trở nên đặc biệt căng thẳng.
Năm 1979, sự hiện diện quân sự của Việt Nam tại Campuchia một lần nữa làm dấy lên những mối quan tâm tương tự, Bangkok liên minh với Khmer Đỏ - một kẻ thù của Việt Nam và tìm đến sự hỗ trợ an ninh của Bắc Kinh. Hành động của Thái Lan đã làm Hà Nội có thái độ cứng rắn hơn đối với chính quyền Bangkok. Là thành viên ASEAN dễ bị tổn thương nhất trong một cuộc tấn công giả định của Việt Nam, Thái Lan đã cho phép Khmer Đỏ trú đóng ở các trại bên trong lãnh thổ của mình, và Thái Lan là quốc gia đầu tiên trong khối ASEAN phản đối "sự hiện diện của quân đội Việt Nam tại Campuchia năm 1978". Nhưng trong các tuyên bố của mình, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan nói: Thái Lan không chứa chấp Khmer Đỏ, trên lãnh thổ Thái Lan không có Khmer Đỏ, Khmer Đỏ chỉ ở trên đất Campuchia. Vì vậy Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam đã tuyên bố: Quân tình nguyện VN chỉ tấn công vào nơi có Khmer Đỏ, nơi bị tấn công là lãnh thổ Campuchia, không phải lãnh thổ của Thái Lan; Thái Lan không có quyền phản đối các cuộc tấn công này.
Diễn biến
1979
Tháng 10: một cuộc tấn công lớn của Việt Nam vào các vị trí trú ẩn của quân Khmer Đỏ tại các vùng núi biên giới đã đẩy hàng ngàn binh lính Khmer Đỏ cùng gia đình và người dân trong vùng kiểm soát của họ về biên giới Thái Lan.
Ngày 8 tháng 11: Pháo binh Thái Lan nã vào khu trại tị nạn Nong Chan (Khok Sung, Sa Kaeo), khiến khoảng 100 người chết.
Ngày 12 tháng 11: Việt Nam tấn công vào Ban Laem (Pong Nam Ron, Chanthaburi), đẩy 5.000 binh lính và thường dân Khmer Đỏ qua biên giới Thái Lan. Một nửa trong số đó di chuyển vào Kamput Holding Center, ở biên giới Chanthaburi.
1980
Ngày 23 tháng 6: Phản ứng với việc tổ chức hồi hương của hàng ngàn người tị nạn, 200 lính Việt Nam vượt qua biên giới lúc 2 giờ sáng vào khu vực Ban Non Mak Mun, bao gồm khu trại tị nạn Nong Chan, một trận đấu pháo kéo dài ba ngày làm khoảng 200 người chết, bao gồm từ 22 đến 130 binh sĩ Thái, một dân làng Thái Lan và 72 bộ đội Việt Nam thiệt mạng. Hàng trăm người tị nạn đã được báo cáo thiệt mạng, nhiều người thiệt mạng khi pháo binh Thái Lan tấn công một trong những ngôi trại. Những người khác được tìm thấy giữa hai làn đạn. Hàng trăm người tị nạn chống lại Việt Nam bị xử tử. Quân Việt Nam tạm chiếm hai ngôi làng biên giới Thái Lan bao gồm cả Ban Non Mak Mun và pháo kích vài nơi khác.
Ngày 24 tháng 6: Quân Việt Nam tiếp tục kiểm soát Nong Chan, đấu pháo và đấu súng với binh sĩ Thái Lan và tấn công các cứ điểm của quân Khmer Đỏ. Việt Nam bắn rơi hai máy bay quân sự Thái Lan.
Ngày 26 tháng 6: Quân Việt Nam đã bắt giữ hai quan chức cứu trợ (Robert Ashe và Tiến sĩ Pierre Perrin - điều phối viên y tế của Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC)) và hai nhiếp ảnh gia Mỹ tại trại Nong Chan.
1981
Ngày 4 tháng 1: Quân Việt Nam tràn qua biên giới, khai hoả với súng phóng lựu và vũ khí tự động vào các đơn vị Thái trước khi rút lui. Đây là hoạt động đầu tiên của Việt Nam ở Thái Lan kể từ tháng 6 năm 1980. Hai lính Thái bị giết, một bị thương sau 90 phút giao tranh lúc sáng sớm. Theo tường trình, khoảng 50-60 lính Việt Nam đã nổ súng vào đội tuần tra Thái Lan sâu nửa dặm bên trong đất Thái. Không có số liệu thương vong của Việt Nam. Thái Lan vội vã điều quân tiếp viện đến biên giới Thái-Cam trong ngày hôm sau, đặt trong tình trạng báo động nhằm chống lại các cuộc đột kích qua biên giới khác của Việt Nam.
1982
Đầu tháng 3: Một loạt xô xát dọc biên giới mà đỉnh cao là sự kiện hơn 300 lính Việt Nam vượt biên giới và giết vài lính biên phòng Thái Lan.
Ngày 21 tháng 10: Quân Việt Nam bắn về phía một máy bay do thám Thái Lan bay gần biên giới nhưng không trúng. Chiếc máy bay hạ cánh tại căn cứ bên trong lãnh thổ Thái Lan.
1983
Tháng 1: Quân chính phủ Cộng hòa Nhân dân Campuchia được hỗ trợ bởi các đơn vị Việt Nam đã tiến hành một cuộc tấn công lớn chống lại lực lượng Liên minh chính phủ Kampuchea Dân chủ (CGDK) - một tổ chức liên hiệp bởi 3 lực lượng chống chính phủ (gồm Khmer Đỏ của Pol Pot, Mặt trận Dân tộc Giải phóng Nhân dân Khmer của Son Sann và Phong trào Giải phóng Dân tộc Campuchia của Sihanouk). Chiến sự lan sang đất Thái. Hơn 47.000 người bỏ chạy sang Thái Lan.
Ngày 16 tháng 1: Quân Việt Nam tái chiếm thôn Yeang Dangkum, ngay phía đông trại Nong Chan, mà trước đó quân vũ trang của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Nhân dân Khmer (KPNLF) đã chiếm giữ vào ngày 26 tháng 12 năm trước, như một phần của các hoạt động nhằm giành thế chủ động vào cuối năm.
Ngày 21 tháng 1: Pháo binh Việt Nam tấn công buộc quân Khmer Đỏ tại O'Bok di chuyển doanh trại sang Thái Lan. Thường dân sau đó đã quay trở lại khu vực vào cuối tháng.
Ngày 31 tháng 1: Được hỏa lực mạnh của pháo binh yểm trợ, 4.000 quân Việt Nam với xe thiết giáp mở cuộc tấn công lớn vào Nong Chan, một trong những trại tị nạn lớn nhất ở biên giới và phá hủy nó. Giao tranh được ghi nhận diễn ra quanh trại giữa quân Việt Nam trú đóng tại Campuchia với khoảng 2.000 quân KPNLF. Cùng lúc, các cuộc pháo kích, bắn rocket và súng cối tiếp tục được phía Việt Nam duy trì. Ít nhất 50 viên rơi vào đất Thái, giết chết một nông dân 66 tuổi, gây hư hại vài ngôi nhà và một ngôi chùa gần đó. 24.000 dân tị nạn bỏ chạy, không rõ thương vong. Quân MOULINAKA và KPNLF rút chạy sau 36 giờ giao tranh. Bệnh viện Khao-I-Dang tiếp nhận 100 người dân bị thương.
Ngày 31 tháng 3: Việt Nam mở một loạt trận tấn công dữ dội, với 1.000 lính Việt Nam và 600 quân chính phủ Cộng hòa Nhân dân Campuchia, đánh vào các trại tị nạn thuộc sự kiểm soát của Khmer Đỏ tại Phnom Chat (huyện Ta Phraya, tỉnh Sa Kaeo, Thái Lan) và Chamkar Kor, dưới sự yểm trợ của pháo binh, rocket và xe tăng T-54. Quan chức Thái Lan cho biết quân Việt Nam tấn công một lần nữa, làm số lượng lớn đạn pháo và đạn súng cối rơi vào lãnh thổ Thái Lan. Các đơn vị Việt Nam đụng độ với các lực lượng quân đội Thái Lan trong vài ngày, đẩy Bangkok vào tình trạng sẵn sàng phòng vệ. Đạn pháo binh và xe tăng giết chết 30 thường dân và làm bị thương khoảng 300 người. Khoảng 22.000 dân Campuchia chạy sang đất Thái tị nạn.
Đầu tháng 4: Quân Việt Nam phá hủy trại Phnom Chat, dân thường sơ tán lên Red Hill. Trại David của Sihanouk bị tấn công và thường dân chuyển đến Green Hill. Một máy bay phản lực Thái Lan bị bắn rơi.
Ngày 3 tháng 4: Khoảng 100 quân Việt Nam xâm nhập vào Thái Lan và đánh giáp lá cà với lực lượng biên phòng Thái Lan giết 5 và làm bị thương 8 lính Thái Lan. Một cuộc tấn công vào trại Ampil, trụ sở chính của KPNLF, bị bãi bỏ do các kho xăng phục vụ cuộc tấn công bị quân KPNLF phá hủy ngay tuần trước, khiến sư đoàn Việt Nam bị thiếu nhiên liệu và không thể sử dụng lực lượng tăng - thiết giáp.
Ngày 27 tháng 12: Việt Nam đưa bộ binh cùng xe tăng và xe thiết giáp tới biên giới phía đông Thái Lan, và có vẻ như chuẩn bị tấn công các đơn vị Campuchia thuộc CGDK. 350 quân Việt Nam cùng một số xe tăng T-54 và xe bọc thép được điều đến làng Thmar Puok (đối diện trại tị nạn Phnom Chat) ở phía tây Campuchia, nơi chỉ cách căn cứ của CGDK 14 dặm về phía đông nam, và cách biên giới Thái Lan 16 dặm. Quân đội Thái Lan và các quan chức an ninh dự kiến một cuộc tấn công mùa khô của Việt Nam chống lại quân CGDK vào tháng tới.
Tháng 12: Quân Việt Nam liên tục giao tranh trên bộ với quân Thái, trong khi tàu chiến Việt Nam bắn vào các tàu cá Thái đang hoạt động cách bờ biển Việt Nam khoảng 20 dặm, bắt giữ 5 thuyền đánh cá cùng 130 ngư dân.