Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Tấn công
Chuyến bay 367 của JAT
1972 airliner bombing
- 26 tháng 1 năm 1972
- Châu Âu
Tấn công
1972 airliner bombing
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chuyến bay 367 của JAT là một chuyến bay quốc tế theo lịch trình từ sân bay Stockholm-Arlanda tại Stockholm, Thụy Điển đến sân bay Beograd tại Beograd, Nam Tư (nay là Serbia, với hai điểm dừng chân lần lượt là sân bay Copenhagen tại Copenhagen, Đan Mạch và sân bay Zagreb tại Zagreb, Nam Tư (nay là Croatia). Vào ngày 26 tháng 1 năm 1972, một chiếc máy bay McDonnell Douglas DC-9-32 (số đăng bạ YU-AHT) đã phát nổ ngay sau khi bay qua đài dẫn đường vô tuyến NDB Hermsdorf (nằm ở hoặc xung quanh Hinterhermsdorf, thuộc đô thị Sebnitz ngày nay), Đức trong khi đang thực hiện lộ trình. Chiếc máy bay do cơ trưởng Ludvik Razdrih và cơ phó Ratko Mihić điều khiển đã vỡ thành ba mảnh và mất kiểm soát, rơi xuống gần làng Srbská Kamenice ở Tiệp Khắc (nay là Cộng hòa Séc). Trong số 28 người trên máy bay, 27 người đã thiệt mạng khi va chạm với mặt đất và một thành viên phi hành đoàn người Serbia, Vesna Vulović (1950–2016) đã sống sót. Bà hiện nắm giữ kỷ lục Guinness thế giới về người sống sót sau cú rơi từ độ cao lớn nhất mà không cần dù ở độ cao 10.160 m (33.330 ft).
Phi hành đoàn phụ của chuyến bay 367 của JAT, bay từ Stockholm đến Belgrade với các điểm dừng ở Copenhagen và Zagreb đã đến Đan Mạch vào sáng ngày 25 tháng 1 năm 1972. Chuyến bay 367 khởi hành từ sân bay Stockholm Arlanda lúc 13:30 UTC ngày 26 tháng 1. Chiếc máy bay, một chiếc McDonnell Douglas DC-9-32, đã hạ cánh xuống sân bay Copenhagen lúc 14:30, nơi nó được Vulović và các đồng nghiệp của bà tiếp quản. "Lúc đó đã muộn, chúng tôi đang ở trong nhà ga và đã nhìn thấy nó đậu lại," Vulović nói. “Tôi đã nhìn thấy tất cả các hành khách và thành viên phi hành đoàn xuống máy bay. Một người đàn ông có vẻ như rất khó chịu. Không chỉ tôi nhận thấy anh ta. Các thành viên phi hành đoàn khác cũng nhìn thấy anh ta, cũng như người quản lý nhà ga ở Copenhagen. Tôi nghĩ đó là người đàn ông đã đặt quả bom vào hành lý. Tôi nghĩ anh ta đã ký gửi hành lý ở Stockholm, xuống máy bay ở Copenhagen và không bao giờ lên lại chuyến bay.”
Chuyến bay 367 khởi hành từ sân bay Copenhagen lúc 15:15. Đến 16:01, một vụ nổ đã xé toạc khoang hành lý của DC-9. Vụ nổ khiến máy bay vỡ tan trên làng Srbská Kamenice của Tiệp Khắc. Vulović là người sống sót duy nhất trong tổng số 28 hành khách và phi hành đoàn. Một số báo cáo cho rằng Vulović đã ở phía sau máy bay khi vụ nổ xảy ra, nhưng bà ấy nói rằng bà được thông báo rằng mình được tìm thấy ở phần giữa của máy bay. Bà được Bruno Honke, một dân làng phát hiện khi ông đã nghe thấy tiếng hét của bà giữa đống đổ nát. Bộ đồng phục màu ngọc lam của bà đã dính đầy máu và 3 inch (76 mm) giày cao gót nhọn của bà đã bị xé toạc bởi lực tác động. Honke từng là một nhân viên y tế trong Thế chiến II và đã có thể giữ cho Vulović sống sót cho đến khi đội cứu hộ đến. Vulović hôn mê trong 27 ngày và bị liệt tạm thời từ thắt lưng trở xuống nhưng đã sống sót và cuối cùng đã có thể lấy lại được khả năng đi lại. Bà tiếp tục làm việc cho JAT nhưng với vai trò đảm nhiệm công việc văn phòng.
Từ năm 1962 đến năm 1982, Ustaše đã thực hiện 128 vụ tấn công khủng bố nhằm vào các mục tiêu dân sự và quân sự của Nam Tư. Chính quyền Nam Tư nghi ngờ rằng những kẻ khủng bố người Croatia di cư có liên hệ với họ đã làm rơi Chuyến bay 367. Vào ngày xảy ra vụ tai nạn, một quả bom cũng đã phát nổ trên một chuyến tàu đi từ Vienna đến Zagreb khiến sáu người bị thương. Một người đàn ông tự xưng là "một người theo chủ nghĩa dân tộc Croatia" đã gọi điện cho tờ báo Thụy Điển Kvällsposten vào ngày hôm sau và nhận trách nhiệm về vụ đánh bom Chuyến bay 367 nhưng chưa có vụ bắt giữ nào được thực hiện. Cơ quan Hàng không Dân dụng Tiệp Khắc sau đó đã cho biết một quả bom trong vali đã được sử dụng để làm nổ tung máy bay.
Vào ngày 10 tháng 10 năm 2024, chương trình điều tra Kalla fakta trên kênh truyền hình TV4 của Thụy Điển đã phát sóng một bộ phim tài liệu cho thấy một nhóm người theo chủ nghĩa dân tộc Croatia tại Thụy Điển có liên quan đến vụ đánh bom. Phóng viên Tonchi Percan đã phát hiện ra tên của các nghi phạm và tìm thấy các tài liệu mật trước đây của cơ quan an ninh Nam Tư. Các tài liệu này chứa thông tin chi tiết về cách thức vụ án được lên kế hoạch, tài trợ và thực hiện. Đối với mỗi một trong bảy cá nhân này, các tài liệu chứa thông tin tình báo từ 38 đến 59 điệp viên bí mật khác nhau. Bảy người đàn ông này là những người Croatia lưu vong có liên hệ với nhóm Bugojno từng sinh sống ở Thụy Điển và Đức. Kalla fakta đã phỏng vấn ba người đàn ông Thụy Điển vẫn còn sống tính đến thời điểm năm 2024; hai người trong số họ phủ nhận việc tham gia vào vụ đánh bom, trong khi người thứ ba nói rằng không còn nhớ gì về vụ việc.
Nguyên nhân chính thức được công bố về vụ tai nạn của chuyến bay 367 đôi khi bị thách thức bởi các thuyết âm mưu trong những năm qua. Ví dụ, tạp chí Letectví a kosmonautika của Séc vào năm 1997 đưa tin rằng máy bay đã bị bắn hạ nhầm bởi lực lượng phòng không Tiệp Khắc.
Ngày 8 tháng 1 năm 2009, cuộc thảo luận về các khía cạnh khác nhau của vụ tai nạn đã được mở lại khi tạp chí tin tức Tagesschau của Đức đăng tải một báo cáo của hai nhà báo điều tra Peter Hornung và Pavel Theiner. Theo như các tài liệu mới thu thập được chủ yếu từ Cơ quan Hàng không Dân dụng Séc, họ kết luận rằng "rất có khả năng" máy bay đã bị bắn nhầm xuống chỉ cách mặt đất vài trăm mét bởi một máy bay chiến đấu MiG của Không quân Tiệp Khắc, do bị nhầm là máy bay địch trong khi đang cố gắng hạ cánh khẩn cấp.
Để chứng minh rằng chiếc DC-9 đã vỡ ở độ cao thấp hơn, các nhà báo đã trích dẫn lại lời nói của các nhân chứng từ Srbská Kamenice, những người đã nhìn thấy máy bay bốc cháy trong tình trạng vẫn còn nguyên vẹn ở bên dưới những đám mây thấp và từ lời xác nhận của một chuyên gia hàng không Serbia (người đã có mặt tại hiện trường vụ tai nạn) rằng khu vực mảnh vỡ quá nhỏ so với một vụ tai nạn từ độ cao lớn; các nhà báo cũng đề cập đến việc nhìn thấy một chiếc máy bay thứ hai. Theo Hornung, chuyến bay 367 gặp khó khăn, "đã lao xuống dốc và thấy mình đang ở quanh một khu vực quân sự nhạy cảm", gần một cơ sở vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chính Hornung đã tuyên bố rằng đối với lý thuyết của ông "chỉ có dấu hiệu chứ không có bằng chứng".
Vulović (người không nhớ gì về vụ đánh bom hoặc chuyến bay sau khi lên máy bay) coi những tuyên bố về việc máy bay đã cố gắng hạ cánh khẩn cấp hoặc hạ độ cao xuống mức thấp như vậy là "vô nghĩa mơ hồ". Theo tờ báo Die Tageszeitung của Đức, một đại diện của Kỷ lục Guinness Thế giới đã tuyên bố rằng "có vẻ như vào thời điểm đó Guinness đã bị lừa bởi trò lừa đảo này giống như phần còn lại của giới truyền thông."
Cơ quan Hàng không Dân dụng đã bác bỏ thuyết âm mưu này và cho rằng điều đó chỉ là suy đoán của giới truyền thông, vốn chỉ thỉnh thoảng xuất hiện. Người phát ngôn của cơ quan này cho biết thêm rằng các chuyên gia của Cơ quan sẽ không bình luận về những thuyết âm mưu trên và rằng những phát hiện của cuộc điều tra chính thức đang bị đặt câu hỏi chủ yếu là do tính hấp dẫn của câu chuyện đối với giới truyền thông.
Tạp chí Technet của Séc cũng đã dẫn lời một chuyên gia quân đội Séc: "Trong trường hợp xâm phạm không phận, sự việc sẽ không được giải quyết bằng tên lửa phòng không mà sẽ được giải quyết bằng máy bay chiến đấu. Hơn nữa, không thể che giấu sự việc như vậy, vì sẽ có khoảng 150–200 người biết đến vụ việc. Họ sẽ không có lý do gì để không báo cáo về vụ việc ngay hôm nay." Một vụ phóng tên lửa tiềm năng sẽ gây ra tiếng động lớn và đặc biệt là khả năng quan sát rõ ràng đối với hàng nghìn người trong một thời gian dài sau đó. Ông còn khẳng định thêm rằng đối với chiếc máy bay của Nam Tư, về mặt kỹ thuật thì việc bổ nhào trong "tình trạng khẩn cấp" từ mực bay đã được chứng minh xuống độ cao thấp và địa điểm mà nó được cho là đã bị bắn hạ là điều không thể. Ông cũng cho biết khu vực mảnh vỡ không "quá nhỏ" nhưng các bộ phận chính đã cách nhau hơn 1,5 km. Ngoài ra, một người lính Phòng không Tiệp Khắc vận hành radar vào ngày xảy ra vụ tai nạn đã tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn năm 2009 rằng bất kỳ máy bay chiến đấu sử dụng động cơ phản lực nào của Tiệp Khắc cũng đều sẽ bị hệ thống phòng không của Tây Đức phát hiện.
Bằng chứng chính chống lại thuyết âm mưu đó là dữ liệu chuyến bay thu được từ hộp đen máy bay, thứ đã giúp cung cấp dữ liệu chính xác về thời gian, tốc độ, hướng, gia tốc và độ cao của máy bay tại thời điểm xảy ra vụ nổ. Cả hai hộp đen đều được các công ty dịch vụ tương ứng mở ra và phân tích tại Amsterdam với sự có mặt của các chuyên gia đến từ Tiệp Khắc, Nam Tư và Hà Lan.
Ngoài ra, cú rơi của Vulović cũng là chủ đề của một tập MythBusters, nơi đã kết luận rằng có thể sống sót sau cú rơi tùy thuộc vào cách mảnh vỡ mà người đó đang ngồi rơi xuống.
Vesna Vulović hiện đang nắm giữ kỷ lục chính thức trong Sách Kỷ lục Guinness về cú rơi từ độ cao lớn nhất mà không cần dù với người trao giải cho bà là Paul McCartney.
Là một nhân vật nổi tiếng ở Nam Tư, Vesna Vulović thường xuyên xuất hiện với tư cách là khách mời trên các chương trình truyền hình quốc gia như Maksovizija của Milovan Ilić Minimaks cho đến những năm 1990. Bà tham dự các buổi lễ tưởng niệm hàng năm tại hiện trường vụ tai nạn cho đến khi chúng bị dừng lại vào năm 2002. Tên của bà cũng đã được đặt cho con gái của người lính cứu hỏa đã cứu bà cũng như một khách sạn địa phương ở Cộng hòa Séc gần địa điểm xảy ra vụ tai nạn có tên Pension Vesna.
Nội dung từ bài Wikipedia “Chuyến bay 367 của JAT”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.