Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chiến tranh
Chiến tranh Bóng đá
brief war between El Salvador and Honduras in 1969
- 14 tháng 7 năm 1969
- El Salvador
- Trung Mỹ và Caribe
Chiến tranh
brief war between El Salvador and Honduras in 1969
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chiến tranh Bóng đá (tiếng Tây Ban Nha: La guerra del fútbol) hay còn gọi là chiến tranh 100 giờ vì đó là thời gian của cuộc chiến là một cuộc chiến ngắn nổ ra giữa El Salvador và Honduras vào năm 1969. Nguyên nhân thực chất là từ kinh tế, cụ thể là vấn đề người nhập cư từ El Salvador tới Honduras. Những căng thẳng này giữa hai quốc gia đã diễn ra trùng vào vòng loại thứ hai giải vô địch bóng đá thế giới 1970 tại Mexico. Liên tiếp các cuộc trả đũa lẫn nhau tại San Salvador và Tegucigalpa, thậm chí cả Mexico City cũng ảnh hưởng, chính quyền El Salvador quá tức giận trước hành động sỉ nhục người nhập cư tại Honduras và khi lên đỉnh điểm thì chính quyền El Salvador tuyên bố chiến tranh với Honduras. Chiến tranh bắt đầu vào ngày 14 tháng 7 năm 1969, khi quân đội El Salvador tấn công Honduras. Tổ chức các quốc gia châu Mỹ đã điều đình một hiệp định ngừng bắn vào tối ngày 18 tháng 7 (do đó gọi là "cuộc chiến 100 giờ") có hiệu lực hoàn toàn vào ngày 20 tháng 7. Quân đội Salvador rút lui vào đầu tháng 8.
Mười một năm sau, ngày 30 tháng 10 năm 1980, hai quốc gia đã ký một hiệp ước hòa bình. và đồng ý phân định tranh chấp biên giới trên vịnh Fonseca và năm đoạn biên giới trên đất liền thông qua Tòa án Công lý Quốc tế. Năm 1992, Tòa án trao phần lớn lãnh thổ tranh chấp cho Honduras, và năm 1998, Honduras và El Salvador ký kết một hiệp ước phân định biên giới để thực thi các điều khoản mà Tòa án Công lý Quốc tế đưa ra. Tổng diện tích lãnh thổ mà Honduras nhận từ El Salvado sau khi thi hành bản án là khoảng 374,5 km2 (145 dặm vuông Anh). Tính đến đầu năm 2006, việc phân định biên giới vẫn chưa hoàn thành nhưng Honduras và El Salvador vẫn duy trì mối quan hệ ngoại giao và thương mại bình thường.
Mặc dù biệt danh "Chiến tranh bóng đá" ngụ ý rằng cuộc xung đột bắt nguồn từ một trận đấu bóng đá, nhưng nguyên nhân của cuộc chiến còn sâu xa hơn nhiều. Nguồn gốc là các vấn đề về cải cách ruộng đất ở Honduras và các vấn đề về nhập cư và nhân khẩu học ở El Salvador. El Salvador quá đông dân và không đủ việc làm cho tất cả mọi người. Phần lớn dân số buộc phải chịu đựng mức lương thấp và điều kiện làm việc nguy hiểm, điều này đã khuyến khích nhiều người rời bỏ đất nước. Nhiều người Salvador đã di cư đến Honduras để làm việc trên các đồn điền chuối vì tuyệt vọng. Việc phân phối đất đai ở El Salvador cũng rất mất cân đối, với 5% trang trại chiếm 70% tổng diện tích đất. Điều này khiến khoảng 80% diện tích đất canh tác dưới 3 mẫu Anh và ước tính có khoảng 200.000 nông dân không có đất. Honduras có diện tích lớn hơn gấp năm lần nước láng giềng El Salvador, nhưng vào năm 1969, dân số của El Salvador (3,5 triệu) lớn hơn 34,6% so với Honduras (2,6 triệu). Vào đầu thế kỷ 20, người Salvador đã bắt đầu di cư đến Honduras với số lượng lớn. Đến năm 1969, hơn 300.000 người Salvador đang sống ở Honduras, chiếm hơn 10% dân số Honduras.
Ở Honduras, cũng như ở phần lớn Trung Mỹ, phần lớn đất đai thuộc sở hữu của các tập đoàn lớn hoặc các chủ đất lớn. Công ty United Fruit sở hữu 10% đất đai, khiến cho chủ đất bình thường khó cạnh tranh. Chỉ 8,8% chủ đất nắm giữ hơn 63% đất đai, và 1% hàng đầu nắm giữ hơn 38%. Năm 1966, những chủ đất này đã hợp nhất để thành lập Liên đoàn Nông dân và Chủ trang trại Honduras (tiếng Tây Ban Nha: Federación Nacional de Agricultores y Ganaderos de Honduras, FENAGH). Nhóm này đã gây áp lực lên Tổng thống Honduras, Tướng Oswaldo López Arellano, để bảo vệ tài sản của các chủ đất giàu có khỏi những người nông dân, nhiều người trong số họ là người El Salvador.
Năm 1962, Honduras đã ban hành thành công luật cải cách ruộng đất mới. Được thực thi đầy đủ vào năm 1967, luật này đã trao cho chính phủ trung ương và các đô thị phần lớn đất đai bị người nhập cư Salvador chiếm dụng bất hợp pháp và phân phối lại cho người Honduras bản địa. Đất đai bị lấy đi từ cả nông dân nhập cư và những người chiếm đất bất chấp quyền sở hữu hoặc tình trạng nhập cư của họ. Điều này đã tạo ra vấn đề cho những người Salvador và Honduras đã kết hôn. Hàng ngàn lao động Salvador đã bị trục xuất khỏi Honduras, bao gồm cả công nhân di cư và những người định cư lâu dài. Sau đó, vào năm 1969, tổng thống Honduras đã quyết định không gia hạn Hiệp ước song phương về nhập cư năm 196, dẫn đến việc trục xuất thêm nhiều người Salvador. Sự gia tăng căng thẳng này cuối cùng đã dẫn đến một cuộc xung đột quân sự.
Vào tháng 6 năm 1969, cả hai nước đã gặp nhau trong một trận đấu vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 1970 (World Cup 1970) theo thể thức hai lượt. Trận đấu đầu tiên được tổ chức tại Tegucigalpa, thủ đô của Honduras, vào ngày 8 tháng 6 năm 1969. Người hâm mộ Honduras đã quấy rối đội tuyển El Salvador vào đêm trước trận đấu bằng cách ném đá và pháo vào cửa sổ khách sạn của họ. Honduras thắng 1–0 , khiến người hâm mộ El Salvador được cho là đã đốt cháy sân vận động.
Trận đấu thứ hai được tổ chức tại San Salvador, thủ đô của El Salvador, vào ngày 15 tháng 6 năm 1969. Người hâm mộ El Salvador, tìm cách trả thù, đã nổi loạn bên ngoài khách sạn của đội Honduras, dẫn đến một số người chết. Khi trận đấu bắt đầu, một mảnh vải bẩn được giăng lên thay cho cờ Honduras. El Salvador thắng 3–0. Các cuộc bạo loạn chống El Salvador đã xảy ra trên khắp Honduras sau trận thua.
Vào ngày 26 tháng 6 năm 1969, đêm trước trận đấu play-off ở Thành phố Mexico, mà El Salvador sẽ thắng 3–2 sau hiệp phụ, El Salvador đã cắt đứt mọi quan hệ ngoại giao với Honduras, tuyên bố rằng khoảng 12.000 người Salvador đã bị buộc phải chạy trốn khỏi Honduras trong những ngày sau trận đấu thứ hai. Nước này còn tuyên bố thêm rằng "Chính phủ Honduras đã không thực hiện bất kỳ biện pháp hiệu quả nào để trừng phạt những tội ác này, vốn cấu thành tội diệt chủng , cũng như không đưa ra bất kỳ sự đảm bảo nào về việc bồi thường hoặc đền bù cho những thiệt hại gây ra cho người Salvador".
Vào ngày 3 tháng 7, súng phòng không của El Salvador đã bắn vào một chiếc Douglas DC-3 dân sự trong không phận Honduras, khiến Lực lượng Không quân Honduras (tiếng Tây Ban Nha: Fuerza Aérea Hondureña, FAH) phải điều động hai chiếc North American T-28 Trojan và lực lượng đóng quân gần thị trấn biên giới El Poy đã đụng độ trong thời gian ngắn. Cùng ngày, một chiếc Piper PA-28 Cherokee, được Lực lượng Không quân El Salvador (tiếng Tây Ban Nha: Fuerza Aérea Salvadoreña, FAS) sử dụng làm máy bay trinh sát, đã bị chặn lại nhưng đã trốn thoát được.
Theo yêu cầu của bộ trưởng ngoại giao Honduras, Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp vào ngày hôm sau, tại đó quyết định rằng tổ chức này sẽ "hoãn mọi hành động của riêng mình" và để các quốc gia láng giềng Nicaragua, Costa Rica và Guatemala làm trung gian hòa giải tình hình. Honduras và El Salvador cũng được kêu gọi "tránh bất kỳ hành động nào có thể gây nguy hiểm hơn nữa cho tình hình". Tuy nhiên, nghị quyết của Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) không làm giảm căng thẳng nhiều khi các cuộc đụng độ vẫn tiếp diễn.
Vào ngày 5 tháng 7, El Salvador tuyên bố rằng hai trung đội Honduras đã vượt qua biên giới.
Vào ngày 12 tháng 7, Honduras tuyên bố rằng bốn binh sĩ El Salvador đã thiệt mạng trong một cuộc xâm nhập, điều mà El Salvador bác bỏ là một phần của "chiến dịch xuyên tạc sự thật đang diễn ra".
Vào ngày 13 tháng 7, sáu thường dân Honduras bị thương trong một cuộc đụng độ khác tại El Poy, trong đó hai bên đã đấu pháo bằng hỏa lực súng cối.
Cuộc chiến bắt đầu vào ngày 14 tháng 7 năm 1969 vào khoảng 6 giờ chiều, khi Không quân El Salvador (FAS) tấn công các sân bay của Honduras bằng máy bay P-51 Mustang, cũng như C-47 Skytrain và máy bay dân dụng được chuyển đổi vội vàng thành máy bay ném bom. Họ chủ yếu nhắm mục tiêu vào Sân bay Quốc tế Toncontín, nơi Không quân Honduras (FAH) cất giữ một nửa số máy bay của mình. Quân đội El Salvador sau đó đã phát động cuộc xâm lược Honduras trên hai mặt trận; một đội quân tiến về phía Thung lũng Sula thịnh vượng, trong khi đội quân kia hành quân dọc theo Xa lộ Liên Mỹ về phía Tegucigalpa. Quân đội được hỗ trợ bởi xe tăng M3A1 Stuart, cũng như máy ủi và xe tải sử dụng giáp xe tự chế. Tiến độ ban đầu rất nhanh, tờ La Prensa Gráfica tuyên bố họ đã tiến được 40 km (25 mi) trong một ngày.
Vào ngày 15 tháng 7, Không quân Honduras (FAH) bắt đầu các cuộc ném bom bằng phi đội máy bay thời Thế chiến II của riêng họ , chủ yếu bao gồm máy bay F4U Corsair. Các mục tiêu xuất kích bao gồm Sân bay Quốc tế Ilopango và các cơ sở dầu mỏ ở Acajutla và Cảng Cutuco. El Salvador đã mất 20% lượng dự trữ nhiên liệu trong các cuộc tấn công. Tuy nhiên, bất chấp sự thành công của chiến dịch, không quân Honduras (FAH) đã chuyển sang thế phòng thủ trong phần còn lại của cuộc chiến sau cuộc tấn công thứ hai của không quân El Salvador (FAS) vào Toncontín.
Vào ngày 16 tháng 7, trong trận chiến lớn duy nhất của cuộc chiến, quân đội El Salvador do Đại tá Mario ("El Diablo") Velázquez Jandres chỉ huy đã tiến đến và bao vây Nueva Ocotepeque, gây áp lực lên hệ thống phòng thủ trong cái mà Tạp chí Time mô tả là một "hẻm núi hẹp". Sau các đợt pháo kích, lực lượng Honduras rút lui cùng với dân thường, dẫn đến việc thị trấn bị chiếm đóng. Cả hai mặt trận đều bị đình trệ sau đó cùng ngày do thiếu đạn dược và sự kháng cự ngày càng tăng của quân Honduras.
Một trong những cuộc giao tranh cuối cùng của cuộc chiến diễn ra vào chiều ngày 17 tháng 7, một trận không chiến liên quan đến 4 chiếc Corsair và 2 chiếc Mustang. Đại úy Guillermo Reynaldo Cortez, người Salvador, đã thiệt mạng; ông là người có cấp bậc cao nhất thiệt mạng trong cuộc chiến. Chiến tranh Bóng đá là cuộc xung đột cuối cùng mà các máy bay chiến đấu động cơ piston chiến đấu với nhau.
Ngay sau khi chiến tranh bắt đầu, Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) đã tổ chức một phiên họp đặc biệt, thành lập một ủy ban gồm bảy quốc gia để giám sát các cuộc đàm phán và kêu gọi ngừng bắn. Trong khi các quan chức Honduras được cho là sẵn lòng, El Salvador đã chống lại áp lực của Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) trong vài ngày, với một trong những điểm mấu chốt lớn nhất, theo CIA, là khung thời gian được đưa ra để rút quân.
Một thỏa thuận ngừng bắn đã được dàn xếp vào đêm ngày 18 tháng 7, yêu cầu quân đội El Salvador rút lui trong vòng 96 giờ và chấm dứt "các chiến dịch kích động trên báo chí, đài phát thanh và truyền hình", cùng nhiều điều khác. Thỏa thuận có hiệu lực vào lúc nửa đêm.
Ngay trước thời hạn 96 giờ ban đầu, chính phủ El Salvador đã gửi một văn bản tới Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS), tuyên bố rằng mặc dù họ sẽ tiếp tục duy trì lệnh ngừng bắn, nhưng họ sẽ không rút quân cho đến khi có sự đảm bảo an toàn cho người El Salvador vẫn đang sống ở Honduras, tiền bồi thường được trả và những kẻ bạo loạn chống El Salvador bị trừng phạt. Honduras chỉ đáp ứng yêu cầu đầu tiên, nhưng El Salvador đã nhượng bộ sau khi Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) đe dọa trừng phạt, dẫn đến việc quân đội rút lui vào ngày 2 tháng 8 năm 1969. :662–663
Nội dung từ bài Wikipedia “Chiến tranh Bóng đá”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.