Chuyến bay 11 của American Airlines là một chuyến bay hàng không nội địa từ Sân bay quốc tế Logan ở Massachusetts đến Sân bay quốc tế Los Angeles ở California. Trong Sự kiện 11 tháng 9, chiếc Boeing 767-200ER đã bị năm tên không tặc Al-Qaeda khống chế và đâm vào Tháp Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới ở Thành phố New York. Vụ va chạm khiến toàn bộ 92 người trên máy bay cùng với hơn một nghìn người ở 18 tầng trên cùng của tòa nhà thiệt mạng. Vụ tấn công chuyến bay này được coi là vụ tấn công thảm khốc nhất trong số bốn vụ tấn công trong sự kiện, là hành động khủng bố khiến nhiều người thiệt mạng nhất lịch sử nhân loại, và là vụ va chạm máy bay thảm khốc nhất lịch sử.
Chuyến bay rời khỏi đường băng vào lúc 07:59 sáng giờ EDT. Chỉ chưa đầy 15 phút sau khi cất cánh, nhóm không tặc bắt đầu tấn công, làm bị thương hai tiếp viên, sát hại một hành khách và xâm nhập buồng lái. Toàn bộ hành khách và phi hành đoàn còn lại bị dồn xuống phía đuôi máy bay. Sau khi khống chế hai phi công, tên cầm đầu Mohamed Atta đã giành quyền điều khiển máy bay. Đài kiểm soát không lưu nghi ngờ chuyến bay đã rơi vào tình trạng khẩn cấp vì phi hành đoàn không còn phản hồi lại tín hiệu liên lạc của họ; họ phát hiện ra chuyến bay đã bị không tặc khi Atta vô tình truyền thông điệp cho con tin qua hệ thống kiểm soát không lưu thay vì hệ thống loa phát thanh của máy bay. Hai tiếp viên trên chuyến bay liên lạc được với American Airlines và cung cấp thông tin về tình hình trên máy bay, bao gồm thông tin về thương vong trên máy bay vào thời điểm đó.
Atta lái chiếc máy bay đâm vào Tháp Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới ở vị trí giữa tầng 93 và 99 vào lúc 08:46 giờ EDT. Rất nhiều người đang đi trên các đường phố của Thành phố New York và tiểu bang New Jersey lân cận đã chứng kiến chiếc máy bay đâm vào tòa nhà. Các hãng truyền thông cũng nhanh chóng đưa tin; hầu hết đều phỏng đoán rằng vụ va chạm chỉ là tai nạn. Tuy nhiên, chỉ 17 phút sau, lúc 09:03, Chuyến bay 175 của United Airlines cũng đâm vào Tháp Nam của Trung tâm Thương mại Thế giới, qua đó ngay lập tức dập tắt mọi đồn đoán rằng vụ va chạm đầu tiên chỉ là tai nạn.
Do bị thiệt hại quá nặng vì vụ va chạm và hỏa hoạn kéo dài sau đó, Tháp Bắc sụp đổ vào lúc 10:28, kéo theo đó là hàng trăm người nữa thiệt mạng. Mặc dù công tác tìm kiếm tại khu vực Trung tâm Thương mại Thế giới dẫn đến việc tìm thấy và nhận định được danh tính các thi thể của một số hành khách trên chuyến bay, đến nay vẫn có nhiều thi thể chưa được nhận dạng.
Chuyến bay
Chiếc máy bay bị không tặc là một chiếc Boeing 767-200ER với mã số đăng ký N334AA, được lắp ráp và giao cho American Airlines vào năm 1987. Máy bay có thể chở tối đa 158 hành khách (9 hành khách hạng nhất, 30 hành khách hạng thương gia, và 119 hành khách hạng phổ thông), nhưng chuyến bay vào ngày 11 tháng 9 chỉ chở 81 hành khách và 11 thành viên phi hành đoàn. Mặc dù hệ số sử dụng ghế chỉ đạt 58%, hệ suất này vào ngày 11 tháng 9 cao hơn so với hệ số bình quân vào các buổi sáng thứ Ba trước đó là 39%. Phi hành đoàn bao gồm cơ trưởng John Ogonowski (50 tuổi), cơ phó Thomas McGuinness Jr. (42 tuổi) (cựu phi công chiến đấu Hải quân Hoa Kỳ), trưởng tổ bay Karen Martin và các tiếp viên hàng không Barbara Arestegui, Jeffrey Collman, Sara Low, Kathleen Nicosia, Betty Ong, Jean Roger, Dianne Snyder, và Amy Sweeney.
Toàn bộ 92 người trên máy bay đều thiệt mạng. Trong số những người thiệt mạng, có David Angell (người sáng lập và giám đốc sản xuất của loạt phim hài Frasier), cùng vợ là Lynn Angell, diễn viên Berry Berenson (vợ của diễn viên Anthony Perkins), và Daniel Lewin (nhà đồng sáng lập công ty Akamai Technologies). Người sáng lập loạt phim hoạt hình Family Guy là Seth MacFarlane lẽ ra đã lên chuyến bay này nhưng ngủ quên do uống rượu vào ngày hôm trước và đến sân bay muộn.
Các không tặc lên máy bay
Portland, Maine
Tên cầm đầu Mohamed Atta cùng với Abdulaziz al-Omari đến sân bay tại Cảng hàng không quốc tế Portland ở Maine vào lúc 05:41 giờ EDT vào ngày 11 tháng 9 năm 2001. Tại quầy vé tại sân bay Portland, Atta yêu cầu nhân viên quầy vé Mike Tuohey đưa cho hắn thẻ lên máy bay cho Chuyến bay 11. Khi Tuohey báo cho Atta rằng hắn sẽ phải làm thủ tục thêm một lần nữa khi đến Logan, Atta có vẻ chuẩn bị nổi giận và nói với Tuohey rằng hắn đã được khuyên rằng mình sẽ chỉ cần làm "thủ tục một bước" (one-step check-in). Vì không muốn vô tình phân biệt chủng tộc, Tuohey khuyên Atta nên nhanh lên nếu không muốn lỡ chuyến bay mặc dù không thoải mái vì sự giận dữ của hắn. Mặc dù Atta trông có vẻ vẫn khó chịu, hắn và Omari cùng rời khỏi quầy vé và đến khu vực kiểm tra an ninh của sân bay Portland.
Hai tên không tặc lên Chuyến bay 5930 của Colgan Air, cất cánh lúc 06:00 đến Boston. Cả hai đều mua vé hạng nhất và có nối chuyến đến Los Angeles; Atta ký gửi hai túi hành lý, bao gồm một túi Travel Gear màu xanh lá cây và một túi Travelpro màu đen, còn Omari không ký gửi hành lý. Hệ thống CAPPS yêu cầu kiểm tra hành lý của Atta nghiêm ngặt hơn khi làm thủ tục, nhưng Atta vẫn lên máy bay mà không gặp vấn đề gì.
Chuyến bay từ Portland cất cánh đúng giờ và đến Boston lúc 06:45; cùng lúc đó, ba tên không tặc còn lại là Waleed al-Shehri, Wail al-Shehri và Satam al-Suqami đến sân bay Logan, để lại chiếc xe ô tô mà ba tên này thuê ở tại bãi đỗ xe của sân bay. Lúc 06:52, Marwan al-Shehhi, tên không tặc lái Chuyến bay 175 của United Airlines, gọi điện đến điện thoại di động của Atta từ bốt điện thoại trả phí của sân bay Logan, xác nhận rằng vụ tấn công đã sẵn sàng bắt đầu.
Boston, Massachusetts
Atta và Omari phải làm thủ tục và đi qua khu kiểm tra an ninh một lần nữa tại Boston vì chưa nhận thẻ lên máy bay cho Chuyến bay 11 tại Portland. Suqami, Wail al-Shehri và Waleed al-Sheri cũng làm thủ tục tại Boston. Wail al-Shehri và Suqami mỗi người ký gửi một túi hành lý, còn Waleed al-Sheri không ký gửi hành lý. Cả ba đều bị hệ thống CAPPS yêu cầu kiểm tra hành lý nghiêm ngặt hơn. Vì CAPPS chỉ yêu cầu kiểm tra hành lý, cả ba tên không tặc đều không bị kiểm tra nghiêm ngặt hơn tại khu kiểm tra an ninh hành khách.
Cơ phó Lynn Howland vừa từ San Francisco đến Boston sau khi làm nhiệm vụ trên chiếc máy bay về sau được dùng cho Chuyến bay 11. Khi cô từ máy bay xuống và vào sảnh chờ hành khách, Atta đến gần và hỏi rằng cô có chuẩn bị lái chiếc máy bay đó về phía bên kia đất nước không. Khi Howland nói rằng cô vừa bay đến trên chiếc máy bay đó, Atta quay lưng lại và rời đi. Khi lên máy bay, Atta hỏi nhân viên tại cổng rằng hai chiếc túi hắn ký gửi tại Portland đã được đưa lên máy bay chưa. Hai chiếc túi của Atta không được nhân viên tại sân bay đưa lên Chuyến bay 11 do sơ suất trong quá trình làm thủ tục sau chuyến bay từ Portland.
Đến 07:40, cả năm không tặc đều đã ở trên máy bay; chuyến bay dự kiến cất cánh vào lúc 07:45. Atta ngồi ở ghế hạng thương gia số 8D, Omari ngồi ở ghế 8G và Suqami ngồi ở ghế 10B. Hai anh em nhà al-Shehri ngồi ở hai ghế hạng nhất số 2B và 2A. Ít lâu trước khi máy bay cất cánh, quản lý phục vụ chuyến bay của American Airlines Micheal Woodward đã lên máy bay để kiểm tra lại lần cuối. Anh đi qua Atta và sau đó xuống khỏi máy bay; sau này anh nói rằng vẻ mặt hắn có vẻ đượm buồn. Máy bay được cho phép lăn bánh ra khỏi cổng B32 vào lúc 07:46, muộn hơn lịch trình một phút, và được phép lăn ra đường băng vào lúc 07:50. Máy bay bắt đầu lăn bánh từ đường bay 4R để khởi hành từ Sân bay quốc tế Logan vào lúc 07:59.
Bị không tặc
Ủy ban 11/9 ước tính rằng vụ không tặc bắt đầu vào lúc 08:14, là thời điểm hai phi công không còn phản hồi lại yêu cầu của Trung tâm Kiểm soát Không lưu Boston (Boston Air Route Traffic Control Center - Boston ARTCC). Vào lúc 08:13:29, khi đi qua vùng trung tâm Massachusetts ở độ cao 26.000 foot (7.900 m), phi công phản hồi lại yêu cầu rẽ 20 độ về phía bên phải của Boston ARTCC. Vào lúc 08:13:45, Boston ARTCC yêu cầu phi công tăng độ cao lên 35.000 foot (11.000 m), nhưng không nhận được phản hồi. Vào lúc 08:16, máy bay ổn định ở độ cao 29.000 foot (8.800 m) và ít lâu sau đó đã bay chệch khỏi đường bay dự kiến.
Vào lúc 08:17:59, đài kiểm soát không lưu Trung tâm Boston (Boston ARTCC) nghe thấy một âm thanh lạ trên tần số radio dùng chung cho Chuyến bay 11 và các máy bay khác; âm thanh này về sau được các nhân chứng mô tả là giống như tiếng người hét. Boston ARTCC đã nhiều lần cố gắng liên lạc với Chuyến bay 11 nhưng không nhận được bất kỳ phản hồi nào. Ủy ban 11/9 sau này kết luận rằng, vào khoảng 08:20, nhóm không tặc đã hoàn toàn làm chủ tình thế và kiểm soát buồng lái, chỉ 6 phút sau khi chúng bắt đầu tấn công. Bộ phát đáp (transponder) Mode-C của máy bay đã bị một trong số không tặc trong buồng lái tắt đi vào lúc 08:21. Vào các thời điểm 08:23 và 08:25, hệ thống ACARS trên máy bay đã nhận được hai tin nhắn được gửi tới. Tin nhắn đầu tiên có nội dung: "Chào buổi sáng. Kiểm soát không lưu (ATC) đang gọi các anh trên tần số 135.32." Tin nhắn thứ hai viết: "Hãy liên hệ ngay lập tức với Trung tâm Boston. Họ đã mất tín hiệu bộ phát đáp của các anh và cũng không thể liên lạc với các anh bằng radio." Chuyến bay 11 không hề phản hồi lại bất kỳ tin nhắn nào trong số này.
Báo cáo từ tiếp viên
Theo thông tin mà hai tiếp viên Amy Sweeny và Betty Ong truyền lại khi đang liên lạc với American Airlines trong lúc máy bay đang bị không tặc khống chế, các tên không tặc đã dùng dao đâm tiếp viên Karen Martin và Barbara Arestegui, đồng thời cứa cổ hành khách Daniel Lewin. Đến nay vẫn chưa thể xác định được cách thức không tặc đột nhập vào buồng lái, bởi theo quy định của FAA vào thời điểm đó, cửa buồng lái phải được đóng chặt và khóa trong suốt chuyến bay. Tuy nhiên, Ong cho biết cô nghi ngờ rằng bọn chúng đã "ép cửa để vào." Các cuộc gọi cầu cứu từ Ong và Sweeny tiết lộ rằng cả năm tên không tặc đã vào được bên trong buồng lái và dùng một vật gì đó để chặn cửa lại.
Ủy ban nhận định rằng những kẻ không tặc có thể đã dùng một trong các cách thức sau để xâm nhập vào buồng lái: tấn công các tiếp viên để cướp chìa khóa, ép buộc tiếp viên mở cửa, hoặc dụ cơ trưởng hoặc cơ phó ra ngoài. Một giả thuyết được đưa ra là Atta đã ra hiệu khởi động vụ tấn công, và anh em nhà al-Shehri là những người hành động trước bằng cách tấn công hai tiếp viên Karen Martin và Barbara Arestegui. Theo lời kể của tiếp viên Amy Sweeney, Martin bị thương rất nặng và phải sử dụng bình oxy. Cả Sweeney và Betty Ong đều xác nhận rằng Arestegui tuy cũng bị thương nhưng tình trạng không nghiêm trọng như Martin. Ong cho biết, sau khi bọn không tặc đã vào được buồng lái, cô nghe thấy những tiếng la hét, cãi vã lớn từ bên trong. Có thông tin cho rằng cả cơ trưởng John Ogonowski và cơ phó Thomas McGuinness đều đã bị những tên không tặc sát hại hoặc làm cho bất tỉnh để làm mất khả năng kháng cự của họ. Sweeney thuật lại với mặt đất rằng một trong những tên không tặc đã cho cô xem một thiết bị có dây điện màu đỏ và vàng, trông giống hệt một quả bom. Ong và Sweeney cho biết các hành khách ở khoang phổ thông dường như chưa hoàn toàn nhận thức được mối nguy hiểm. Họ có vẻ tin rằng chỉ có một tình huống cấp cứu y tế thông thường ở khoang đầu máy bay. Một giả thuyết được đặt ra là những hành khách đã sơ tán từ khoang hạng nhất và thương gia (những người trực tiếp chứng kiến vụ tấn công) cũng cố tình giả vờ tin theo để tránh gây hoảng loạn thêm. Trong lúc đó, các tiếp viên khác vẫn đang hỗ trợ hành khách và tìm kiếm dụng cụ y tế. Ong nhận thấy hành khách Daniel Lewin có vẻ đã tử vong, trong khi Sweeney thì kể rằng chính tên không tặc Satam al-Suqami đã tấn công Lewin. Lewin ngồi ở ghế 9B, ngay sát ngay sau ghế của Suqami (10B).
Có hai giả thuyết được đặt ra về cái chết của Lewin. Một là Satam al-Suqami chủ động tấn công ông nhằm uy hiếp hành khách và phi hành đoàn, buộc họ phải sợ hãi mà tuân theo mệnh lệnh của không tặc. Giả thuyết còn lại cho rằng với xuất thân từ lực lượng đặc công tinh nhuệ Sayeret Matkal của Lực lượng Phòng vệ Israel, cũng như khả năng thông thạo tiếng Ả Rập, Lewin có thể đã nhận ra tình hình và cố gắng chống trả, nhưng không ngờ bị tên không tặc Suqami từ phía sau ra tay ám hại. Dù nguyên nhân là gì, Daniel Lewin được xác định là nạn nhân đầu tiên thiệt mạng trong vụ khủng bố ngày 11 tháng 9.
Trong cuộc gọi kéo dài bốn phút tới trung tâm điều hành của American Airlines, nữ tiếp viên Betty Ong đã kịp thời báo cáo tình hình hỗn loạn trên chuyến bay. Cô cho biết buồng lái đã mất liên lạc, cửa vào bị khóa chặt và không thể mở được. Cô cũng nghi ngờ có ai đó đã xịt hơi cay tại khoang hạng thương gia. Đặc biệt, thông tin quan trọng nhất Ong cung cấp là số ghế của những kẻ không tặc, sau này trở thành manh mối then chốt giúp các nhà điều tra truy tìm danh tính của chúng.
Đoạn truyền tin của không tặc
Vào lúc 08:24:38, giọng của Atta vang lên qua hệ thống liên lạc của kiểm soát không lưu Boston, với nội dung: "Chúng tôi đang kiểm soát một số máy bay. Cứ giữ im lặng thì các ngươi sẽ được an toàn. Giờ chúng ta đang quay đầu về sân bay." Ngay sau đó, vào lúc 08:24:56, hắn lại tiếp tục cảnh cáo: "Tất cả im lặng, không được cử động. Mọi chuyện rồi sẽ ổn. Nếu có bất kỳ hành động liều lĩnh nào, các ngươi sẽ tự hại chính mình và phá hỏng cả chuyến bay. Cứ giữ yên như vậy."
Atta dự định thông báo cho hành khách, nhưng lại bấm nhầm nút khiến giọng nói của hắn vô tình được truyền trực tiếp và ghi lại bởi hệ thống kiểm soát không lưu. Không có bằng chứng nào cho thấy hành khách trên chuyến bay thực sự nghe được những thông điệp này. Sau khi mất liên lạc với máy bay và chứng kiến đoạn truyền tin từ Atta, các kiểm soát viên tại Boston ARTCC mới nhận ra rằng Chuyến bay 11 đã bị không tặc chiếm giữ. Vào lúc 08:26, sau khi vượt qua biên giới Massachusetts-New York, chiếc máy bay đột ngột rẽ 100 độ về hướng Nam, bay dọc theo sông Hudson và lao thẳng về phía Thành phố New York. Đến 08:32, Trung tâm Chỉ huy của Cục Hàng không Liên bang tại Herndon, Virginia đã thông báo tình hình cho trụ sở của FAA.