Ngày 27/4/1993, ĐT Zambia lên đường sang Senegal để đá trận vòng loại World Cup 1994 gặp Senegal. Đó là thế hệ vàng được cả đất nước đặt trọn niềm tin, một tập thể được kỳ vọng sẽ lần đầu tiên đưa Zambia góp mặt ở ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.
Chiếc máy bay được đưa vào sử dụng vào năm 1975, nhưng máy bay đã ngừng hoạt động trong 5 tháng, từ cuối năm 1992 đến ngày 21 tháng 4 năm 1993. Các chuyến bay thử nghiệm được thực hiện vào ngày 22 và 26 tháng 4. Trước khi khởi hành đến Senegal, các cuộc kiểm tra đã phát hiện ra lỗi trong động cơ: các hạt carbon nghi rò rỉ trong bộ lọc dầu, dây cáp đã bị ngắt mạch và có dấu hiệu quá nhiệt. Tuy nhiên, chuyến bay vẫn tiếp tục theo lịch trình.
Tuy nhiên, chuyến bay ấy đã không bao giờ đến được đích.
Các cầu thủ của đội tuyển trước chuyến bay định mệnh ấy
Tại kì Thế vận hội 1988 tại Seoul, Zambia lúc đó đã tạo nên cơn địa chấn tại giải khi vào tới tận tứ kết của giải, sau đó chỉ chịu thua trước Tây Đức. Trong hành trình này không thể không nhắc đến công lao của Kalusha Bwalya, người đã thực hiện 1 cú hat-trick vào lưới đội Ý trong chiến thắng 4-0 của họ. Anh thậm chí còn giành được danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi năm 1988, và nhiều cầu thủ trong số đó cũng đang trong giai đoạn đẹp nhất sự nghiệp. World Cup với họ chỉ còn là vấn đề thời gian.
Tai nạn
Hôm ấy, cả đội sử dụng máy bay lên đường từ Lusaka đi qua 2 trạm tiếp nhiên liệu tại Congo và Gabon trước khi đặt chân đến Senegal. Ít phút sau khi cất cánh đến trạm thứ 2 tại Gabon, một động cơ trên máy bay bất ngờ bốc cháy. Theo kết luận điều tra, hệ thống cảnh báo gặp trục trặc khiến phi công trong tình huống khẩn cấp đã vô tình tắt nhầm động cơ đang hoạt động, trong khi động cơ đang bốc cháy tiếp tục vận hành. Cùng với việc phi công lúc đó đã trở nên mệt mỏi sau nhiều giờ bay liên tục, máy bay nhanh chóng mất hết lực đẩy và rơi xuống Đại Tây Dương chỉ 500 mét ngoài khơi Libreville.
Thiệt hại
Không 1 ai sống sót sau khi máy bay rơi xuống. Toàn bộ 30 hành khách thiệt mạng, bao gồm 18 cầu thủ, trong đó có HLV Godfrey Chitalu - chân sút vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Zambia với 107 bàn thắng trong 1 năm dương lịch (theo thống kê của quốc gia này, thậm chí quốc gia này đã từng phủ nhận, yêu cầu CAF và FIFA bác bỏ kỷ lục của Messi là 86 bàn/năm dương lịch. điều trớ trêu ở đây là cố danh thủ này chỉ được công nhận 73 trong tổng số 107 bàn mà anh ghi được, còn số còn lại trong màu áo Kabwe Warriors lại không được tính vào thành tích đó),trợ lý HLV Alex Chola, cùng toàn bộ BHL, các quan chức của liên đoàn bóng đá nước này và các phi hành đoàn. Những cái tên như Efford Chabala, John Soko, Whiteson Changwe, Derby Makinka,... đều được xem là những tài năng xuất sắc của bóng đá nước nhà thời điểm ấy. Nhưng, chỉ trong vài giây, chuyến bay đã cướp đi sinh mạng của những chàng cầu thủ xấu số này. Thật đau lòng khi Kalusha Bwalya, đội trưởng của Zambia lại không có mặt trên chuyến bay đó. Anh được bay thẳng đến Senegal để hội quân cùng đội tuyển do đang thi đấu cho PSV Eindhoven.
Khi Bwalya bật TV và nhìn thấy quốc kì nước nhà xuất hiện trên các bản tin khẩn cấp, anh nhận ra điều tồi tệ đã xảy ra. Anh là người sống sót duy nhất trong số những trụ cột của thế hệ vàng ấy. Tin dữ ấy khiến cho đất nước chìm trong tang tóc mấy ngày trời. Người dân đổ về sân bay, bệnh viện, quảng trường ngày một lớn với hi vọng mong manh sẽ có người sống sót. Tuy nhiên đã không có phép màu nào xảy ra.
Cả đất nước để tang 7 ngày. 18 cầu thủ, cũng như ban huấn luyện và các phi hành đoàn được chôn cất ngay tại Libreville, hàng ngàn người dân đổ vào thủ đô Zambia để chia buồn cho đội bóng ưu tú nhất châu Phi thời bấy giờ.
Danh sách các nạn nhân
Phi hành đoàn
- Colonel Fenton Mhone (phi công)
- Lt Colonel Victor Mubanga (phi công)
- Lt Colonel James Sachika (phi công)
- Major Edward Nhamboteh (kỹ sư hàng không)
- Corporal Thomas Sakala
Thành viên ban huấn luyện
- Godfrey Chitalu (HLV trưởng)
- Alex Chola (trợ lý HLV)
Cầu thủ
Tất cả 30 hành khách đều đã thiệt mạng, trong đó đã tìm được 24 thi thể, nhưng chỉ có 13 trong số này được xác nhận danh tính.
Nguồn: