Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Biểu tình
Biểu tình của sinh viên Nhật Bản 1968–1969
protests in Japan by students belonging to the Japanese New Left
- 1968 – 1969
- Nhật Bản
- Đông Á
Biểu tình
protests in Japan by students belonging to the Japanese New Left
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Biểu tình của sinh viên Nhật Bản 1968–1969 (大学紛争, daigaku funsō, Hán-Việt: đại học phân tranh hoặc 大学闘争, daigaku tōsō, Hán-Việt: đại học đấu tranh) là một loạt các cuộc biểu tình diễn ra từ năm 1968–1969 ở Nhật Bản, dẫn đến việc đóng cửa nhiều trường đại học trên toàn quốc. Các cuộc biểu tình này là một phần của phong trào biểu tình trên toàn thế giới vào năm 1968, và rộng hơn là phong trào biểu tình vào cuối những năm 1960 của Nhật Bản nói chung, bao gồm biểu tình Anpo năm 1970 và cuộc đấu tranh chống lại việc xây dựng Sân bay quốc tế Narita. Ban đầu sinh viên biểu tình chống lại các vấn đề trong các trường đại học, và sau đó cuối cùng tự thành lập tổ chức Zenkyōtō vào giữa năm 1968. Các cuộc biểu tình đã được giải tán vào năm 1969 theo "Đạo luật về biện pháp tạm thời liên quan đến quản lý đại học".
Các cuộc biểu tình ban đầu được tổ chức để phản đối việc thực tập không lương tại Đại học Y khoa Tōkyō. Các tổ chức sinh viên Cánh tả mới sau đó bắt đầu chiếm các tòa nhà xung quanh khuôn viên trường. Một trường hợp nổi bật khác là các buộc biểu tình bắt nguồn từ Đại học Nihon, bắt đầu từ sự bất bình của sinh viên về cáo buộc tham nhũng trong ban giám đốc trường đại học. Tại Đại học Nihon, các cuộc biểu tình ít bị thúc đẩy bởi ý thức hệ và nhiều hơn bởi chủ nghĩa thực dụng do bản chất truyền thống và bảo thủ ở nơi đây. Phong trào lan sang nhiều trường đại học khác nhau ở Nhật Bản, bạo lực leo thang cả trong khuôn viên nhà trường và trên đường phố. Cuối năm 1968, giai đoạn đỉnh cao của phong trào biểu tình, hàng ngàn sinh viên gây bạo loạn ở ga Shinjuku. Đấu tranh nội bộ giữa phe phái (uchi-geba, 内ゲバ) xảy ra khá phổ biến, tràn lan, khó kiểm soát. Vào tháng 1 năm 1969, cảnh sát bao vây Đại học Tokyo và buộc chấm dứt các cuộc biểu tình, làm bùng cháy lại ngọn lửa biểu tình ở các trường đại học khác, nơi các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục diễn ra. Tuy nhiên, với việc ý kiến dư luận đi xuống và cảnh sát gia tăng nỗ lực đàn áp cuộc biểu tình, phong trào biểu tình sinh viên bắt đầu suy yếu. Việc thông qua "Đạo luật về biện pháp tạm thời liên quan đến quản lý đại học" năm 1969 đã thiết lập cơ sở pháp lý cho lực lượng cảnh sát sử dụng vũ lực để giải tán biểu tình, mặc dù một số các nhóm nhỏ Cánh tả mới, chẳng hạn như Hồng quân Thống nhất, vẫn tiếp tục cho đến những năm 1970.
Những người biểu tình lấy cảm hứng từ tác phẩm của các nhà lý luận Mác xít như Karl Marx và Lev Davidovich Trotsky, các nhà triết học hiện sinh người Pháp như Jean-Paul Sartre và Albert Camus, và triết lý của nhà thơ, nhà phê bình Nhật Bản Yoshimoto Takaaki. Quan điểm về "tính tự lập" (jiritsusei) và "tính chủ thể" (shutaisei) của Yoshimoto dựa trên sự chỉ trích của ông về cách diễn giải những ý tưởng này của các trí thức Nhật Bản khác, chẳng hạn như Maruyama Masao, những người Yoshimoto cho là đạo đức giả. Sự tôn sùng đối với shutaisei cuối cùng sẽ dẫn đến sự tan rã của phong trào, khi họ ngày càng tập trung vào "tự phủ định" (jiko hitei) và "tự phê bình" (hansei).
Những cuộc biểu tình đã mở ra một cánh cửa mới cho chủ nghĩa nữ quyền, mở đường cho phong trào Giải phóng Phụ nữ (Ūman Ribu) của Tanaka Mitsu. Trong khi hầu hết đã lắng xuống vào những năm 1970 và nhiều sinh viên tham gia cuộc biểu tình đã tái hòa nhập vào xã hội, sự kiện đã xâm nhập vào lĩnh vực văn hóa, truyền cảm hứng cho nhiều nhà văn như Murakami Haruki và Murakami Ryu. Các yêu cầu chính trị của sinh viên đã khiến cải cách giáo dục trở thành ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của chính phủ Nhật Bản, điều mà nhà nước đã cố gắng giải quyết thông qua các tổ chức như Hội đồng Giáo dục Trung ương. Cuộc biểu tình trở thành chủ đề của các tác phẩm văn hóa đại chúng hiện đại, chẳng hạn như bộ phim Jitsuroku Rengōsekigun Asama-Sansō e no Dōtei năm 2007 sản xuất bởi Kōji Wakamatsu.
Việc Đồng minh chiếm đóng Nhật Bản từ cuối Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 1952 đã mang lại những thay đổi đáng kể cho nền chính trị Nhật Bản. Các nhà chức trách khu chiếm đóng bãi bỏ Đạo luật Duy trì Trị an, một điều luật ban hành trước chiến tranh nhắm vào và bắt giữ thành viên các nhóm cánh tả. Các tù nhân cánh tả bị giam giữ theo đạo luật trên đã được trả tự do. Đảng Cộng sản Nhật Bản (JCP) và Đảng Xã hội Nhật Bản (JSP) được hợp pháp hóa, trở nên có ảnh hưởng đáng kể trong chính trường Nhật Bản. JCP tập trung vào việc thu hút các đối tượng học sinh, sinh viên, dẫn đến sự liên hệ sinh viên với các phong trào cánh tả. Chính quyền chiếm đóng ban hành Hiến pháp thời hậu chiến, trao cho các tổ chức chính trị quyền tồn tại và người lao động có quyền tổ chức. Bởi vậy, Hiến pháp mới kể từ khi được tạo ra đã được các nhóm cánh tả ở Nhật Bản ủng hộ, và sinh viên cho rằng họ có nhiệm vụ phải bảo vệ hiến pháp và tự vệ trước những hành động của Chính phủ mà họ coi là vi hiến.
Chính quyền chiếm đóng tái cấu trúc hệ thống giáo dục Nhật Bản bằng cách hủy bỏ Sắc lệnh Hoàng gia về Giáo dục, phân cấp quản lý hệ thống giáo dục và đưa vào hệ thống trường học 6-3-3-4 dựa trên hệ thống ở Mỹ (6 năm tiểu học, 3 năm trung học cơ sở, 3 năm trung học phổ thông, 4 năm đại học), áp dụng giáo dục bắt buộc 9 năm. Việc học trung học phổ thông vẫn còn hiếm và cạnh tranh. Luật thành lập trường học quốc gia năm 1949 mở rộng hệ thống giáo dục đại học, dẫn đến việc các cơ sở giáo dục đại học địa phương được hợp nhất thành các trường đại học quốc gia, đảm bảo sự tồn tại của các trường đại học do nhà nước hỗ trợ ở mọi tỉnh. Việc chuẩn hóa này đã dẫn đến việc ngày càng có nhiều học sinh chọn học trung học phổ thông, thúc đẩy Bộ Giáo dục thành lập thêm nhiều trường phổ thông tư thục. Số học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông đã tăng lên 90% vào những năm 1960, gây áp lực lên các cơ sở giáo dục đại học và các cơ sở giáo dục trung học phải mở rộng.
Thiện cảm đối với cánh tả gia tăng trong giới sinh viên đã dẫn đến việc thành lập Zengakuren, một tổ chức sinh viên xã hội chủ nghĩa vào năm 1948. Zengakuren được thành lập sau cuộc biểu tình năm 1947–48 phản đối việc tăng học phí đại học của sinh viên đại học trên toàn quốc. Vào những năm 1950, phong trào Cánh tả mới từ Zengakuren và những người không liên kết với JCP đã nổi lên trong phong trào sinh viên. Ví dụ, một số thủ lĩnh sinh viên của Zengakuren đã tách khỏi JCP để thành lập Kyōsandō, một nhóm theo chủ nghĩa Lenin còn được biết đến với tên gọi là "The Bund", lấy theo tên của Bund der Kommunisten, một đảng chính trị quốc tế được thành lập bởi Karl Marx, Friedrich Engels và Karl Schapper vào năm 1847 tại London. Một số nhóm theo lý thuyết của Lev Davidovich Trotsky đã cùng nhau thành lập Kakukyōdō, và một số nhà lãnh đạo Zengakuren ít cấp tiến hơn trong Kyōsandō đã thành lập Shagakudō (Shakai Gakusei Dōmei). Các phe phái này giành quyền kiểm soát Zengakuren từ JCP cho Cánh tả mới.
Năm 1960, một liên minh rộng lớn của các nhóm cánh tả bao gồm JCP, JSP, Zengakuren và liên đoàn thương mại Sōhyō đại diện cho các công đoàn Nhật Bản đã tiến hành các cuộc biểu tình lớn chống lại việc gia hạn Hiệp ước Hợp tác và An ninh lẫn nhau giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản. Đối với Zengakuren, Anpo đánh dấu một sự đổi mới và củng cố chương trình chính trị và sự lu mờ của Cánh tả Cũ so với Cánh tả mới. Trong các cuộc biểu tình Anpo năm 1960, đã có sự chia rẽ giữa hai trí thức cánh tả hàng đầu - Maruyama Masao và Yoshimoto Takaaki. Maruyama coi cuộc biểu tình là một ví dụ về việc thực hiện khái niệm shutaisei (tính chủ thể), hay nói cách khác là ý tưởng về quyền tự trị của xã hội khỏi nhà nước và bản thân, và như một ngọn hải đăng sáng chói cho các lý tưởng dân chủ. Yoshimoto thì coi cuộc biểu tình là một phản ứng chống lại sự tha hóa của tư bản, không phải là một hành động bảo vệ nền dân chủ. Yoshimoto đã cáo buộc Maruyama và những người ủng hộ là giả tạo, đạo đức giả và đi ngược lại shutaisei bằng cách tự lừa dối mình tin rằng họ chống lại chiến tranh và là sứ giả của nền dân chủ đại chúng. Cánh tả mới, đặc biệt là The Bund, tiếp thu ý tưởng của Yoshimoto và sự phê phán của ông đối với Maruyama và chủ nghĩa tiến bộ Nhật Bản. Zengakuren đã tấn công JCP, những người theo chủ nghĩa tiến bộ và bất cứ tổ chức nào mà họ coi là đe dọa shutaisei bằng cách phá hủy quyền tự chủ của bản thân và thay thế nó bằng tiên phong. Điều này đánh dấu sự chuyển hướng của Cánh tả mới Nhật Bản chống lại chủ nghĩa tiến bộ cũng như chủ nghĩa Stalin.
Vào cuối những năm 1960, số lượng sinh viên đại học và các trường đại học đạt mức cao nhất, với 52 trường đại học ở Tokyo là nơi trú ẩn an toàn cho những người Cánh tả mới. Việc thiếu kiểm duyệt xuất bản sau chiến tranh, việc in các văn bản của chủ nghĩa Mác với giá cả phải chăng, cùng với nhiều thời gian rảnh rỗi ở trường đại học đã đã dẫn đến việc nhiều sinh viên trở nên cấp tiến. Thế hệ sinh ra trong Thế hệ bùng nổ trẻ sơ sinh sau chiến tranh đã đến tuổi vào đại học. Các trường đại học đã đáp ứng sự thay đổi này bằng cách mở rộng diện tích. Căng thẳng gia tăng, và phong trào sinh viên hầu như không hoạt động kể từ khi các cuộc biểu tình ở Anpo. Tình hình trong các trường đại học ngày càng trở nên bất ổn, tạo tiền đề cho các cuộc biểu tình năm 1968.
Tình trạng bất ổn bùng phát trở lại với các cuộc biểu tình tại Đại học Keio vào năm 1965 và Đại học Waseda năm 1966, nơi đầu tiên sử dụng cái tên "Zenkyōtō" (Zengaku kyōtō kaigi) để chỉ các tổ chức điều phối các cuộc biểu tình. Sự kiện ở Waseda kéo dài 150 ngày, kết thúc với việc phong trào hoạt động của sinh viên lắng dịu trên toàn quốc. Một cuộc cải cách gây tranh cãi do Đại học Tokyo liên quan đến thực tập y khoa vào cuối năm 1967, điều được coi là sáu năm lao động miễn phí, đã dẫn đến một cuộc đình công của sinh viên tại trường đại học này vào đầu năm 1968. Tranh cãi về cải cách thực tập đã dẫn đến một vụ ẩu đả vào ngày 19 tháng 2 giữa một gia sư và sinh viên, khiến 17 người bị kỉ luật và 4 người bị đuổi học. Một số hình phạt được cho là vô lý, một sinh viên thậm chí không ở Tokyo vào ngày xảy ra ẩu đả mà ở Kyushu. Các sinh viên y khoa bắt đầu các hành động phản đối. Lúc đầu, những sinh viên này đã làm gián đoạn buổi lễ tốt nghiệp tại trường đại học vào tháng Ba, nhưng sau khi cảnh sát chống bạo động được gọi đến, các sinh viên đã chiếm Giảng đường Yasuda vào tháng Sáu. Đại học Tokyo đã quyết định thực hiện các biện pháp để lấy lại Giảng đường Yasuda và xóa bỏ chướng ngại vật. Tuy nhiên, điều này đã dẫn đến sự phẫn nộ trong cộng đồng sinh viên, dẫn đến việc nhiều học sinh chiếm lại tòa nhà và kêu gọi tổng đình công.
Các cuộc biểu tình của sinh viên y khoa Đại học Tokyo đã lan sang các trường đại học khác. Một trong những nơi bị ảnh hưởng đầu tiên là Đại học Nihon, nơi chứng kiến 10.000 trong số tổng cộng 86.000 sinh viên của trường biểu tình vào tháng 5 năm 1968 về việc sử dụng đáng ngờ khoản tiền 2 tỷ yên của ban giám đốc nhà trường. Các học sinh buộc tội hội đồng quản trị "kiếm tiền" bằng một "trường đại học sản xuất hàng loạt". Mặc dù tư tưởng chính trị của sinh viên các trường là khác nhau, sinh viên Đại học Tokyo có thiện cảm với cánh tả, trong khi Đại học Nihon có phần bảo thủ và đàn áp hơn, các cuộc biểu tình đều được sử dụng các chiến thuật tương tự như chiếm đóng các tòa nhà đại học quan trọng. Những điểm tương đồng này về sau đã dẫn đến việc thành lập các nhóm Zenkyōtō ở các trường đại học khác nhau.
Vào tháng 7 năm 1968, Zenkyōtō Đại học Tokyo được thành lập để điều phối các cuộc biểu tình tại các trường đại học khác nhau trên toàn quốc. Một sinh viên sau đại học không thuộc phái nào, Yamamoto Yoshitaka được bầu làm thủ lĩnh của Zenkyōtō. Mặc dù Zenkyōtō đã tồn tại trước đó, Đại học Tokyo đã phổ biến mô hình này và việc diễn giải Zenkyōtō ở nơi đây được coi là cách diễn giải chủ đạo cho ý tưởng Zenkyōtō kể từ thời điểm đó. Zenkyōtō đưa hành động của các nhà hoạt động không phe phái (những người không theo bất kỳ con đường nào đã định, không liên kết với cả Zengakuren và JCP) ra ánh sáng. Điều này trái ngược với tình hình trước đó, khi mà các nhà hoạt động chia thành 39 nhóm khác nhau có liên kết với Zengakuren, chống lại JCP và có 1 nhóm ủng hộ JCP. Zenkyōtō cũng giúp mở rộng phạm vi của những người biểu tình. Trong khi chỉ có sinh viên chưa tốt nghiệp tham gia biểu tình Anpo vào năm 1960 thì Zenkyōtō bao gồm các sinh viên sau đại học và một số nhân viên nhà trường. Zenkyōtō tại Đại học Nihon đã giúp đẩy lùi ảnh hưởng của những tư tưởng bảo thủ đối với phong trào sinh viên.
Vào tháng 7, Zenkyōtō tại Đại học Tokyo đã yêu cầu tất cả các nhân viên y tế cấp cao trong trường phải từ chức. Điều này khiến giám đốc Bệnh viện Đại học Tokyo và Chủ nhiệm Khoa Y từ chức vào ngày 10 tháng 8. Cùng tháng đó, các cuộc đàm phán bị phá vỡ, bạo lực trong khuôn viên trường tái diễn, và Zenkyōtō dần mất kiểm soát vào tay các tổ chức khác nhau. Vào tháng 11, các thành viên của Kakumaru-ha, một tổ chức ly khai của Kakukyōdō, đã bắt 9 giáo sư làm con tin, trong đó có Trưởng khoa Văn học Hayashi Kentarō. Bàn luận về các cuộc biểu tình, Hayashi kể nhiều giáo sư như ông đã bị thẩm vấn tàn nhẫn trong nhiều ngày và bị lạm dụng bằng lời nói bởi các sinh viên. Shaseidō Kaihō-ha, một tổ chức Zengakuren khác, và Minsei Dōmei, một nhóm Zengakuren liên kết với JCP, cũng tham gia. Sự chia rẽ bè phái đã dẫn đến những cuộc ẩu đả trong đó các sinh viên trung lập không theo phái nào can thiệp. Xung đột nội bộ ba bên chủ yếu diễn ra trong khu Komaba của Đại học Tokyo. Vào tháng 12, xảy ra một cuộc xung đột giữa Shaseidō Kaihō-ha và Kakumaru-ha tại Đại học Waseda do cáo buộc ăn cắp giấy tờ. Cuộc xung đột này lan sang Đại học Tokyo, nơi các phe phái chiếm các tòa nhà khác nhau thuộc Khoa Văn học của trường và xây dựng rào chắn. Cuộc tranh chấp này kéo dài 3 tuần, dẫn đến việc Kakumaru-ha phải rút lui khỏi Zenkyōtō. Kể từ đó, các phe Zengakuren khác nhau kiểm soát các tòa nhà khác nhau.
Trong khi đó, các cuộc biểu tình đã lan rộng ra nhiều trường đại học ở Nhật Bản. Sinh viên tại các trường đại học khác nhau biểu tình phản đối những điều khác nhau. Tại Đại học Kwansei Gakuin và Đại học Tohoku, sinh viên phản đối việc tăng học phí. Tại Đại học Kanagawa và Đại học Beppu, sinh viên đã kêu gọi dân chủ hóa. Tại Đại học Doshisha và Đại học Waseda, sinh viên muốn tham gia vào quá trình bầu chọn hiệu trưởng, trong khi ở Đại học Nagasaki và Đại học Hanazono, sinh viên muốn giành quyền kiểm soát các tòa nhà của hiệp hội sinh viên. Đại học Sophia đã đóng cửa hoàn toàn khuôn viên trường trong sáu tháng, trong khi ở Đại học Kyushu, một máy bay phản lực của Mỹ đã lao vào trung tâm máy tính, làm dấy lên các cuộc biểu tình chống Mỹ nhằm đóng cửa Căn cứ Không quân Brady. Vào cuối năm 1968, sinh viên đã nắm quyền kiểm soát 67 trường học, với hàng trăm nơi có tình trạng bất ổn đáng kể. Trên đường phố, học sinh cũng bắt đầu có hành động biểu tình. Hàng nghìn sinh viên đã bước vào Ga Shinjuku vào ngày 21 tháng 10 (Ngày Quốc tế Chống Chiến tranh) và tổ chức bạo động, dẫn đến việc cảnh sát sử dụng Đạo luật hình sự về hội họp bạo loạn. Quy mô của cuộc bạo động đã tạo ra phản ứng dữ dội của công chúng, làm tăng sự ủng hộ đối với cảnh sát, khiến họ sử dụng nhiều vũ lực hơn khi tấn công các khu trường bị chiếm đóng. Ví dụ, việc chiếm đóng Đại học Sophia đã kết thúc vào tháng 12 năm 1968 sau một cuộc bao vây của cảnh sát.
Nội dung từ bài Wikipedia “Biểu tình của sinh viên Nhật Bản 1968–1969”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.