Loạn Tam Biệt Sao (1270–1273) là một cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình Cao Ly thân Đế quốc Mông Cổ, diễn ra vào giai đoạn cuối của Cuộc xâm lược Cao Ly của Mông Cổ. Cuộc nổi dậy bị liên quân Cao Ly – nhà Nguyên đàn áp. Sau biến cố này, Cao Ly chính thức trở thành một nước chư hầu của nhà Nguyên.
Bối cảnh
Từ năm 1231, Cao Ly nhiều lần bị Đế quốc Mông Cổ xâm lược. Trong thời gian này, triều chính Cao Ly nằm dưới sự kiểm soát của Vũ thần chính quyền, do gia tộc họ Thôi nắm giữ. Năm 1232, triều đình dưới danh nghĩa nhà vua dời đô ra đảo Ganghwa, nơi kỵ binh Mông Cổ không thể dễ dàng đổ bộ, và từ đó tiếp tục kháng chiến.
Do nền tảng chính trị mong manh, Cao Ly thường xuyên xảy ra các cuộc nổi dậy. Cuộc nổi loạn năm 1258 dẫn đến việc Mông Cổ thiết lập các phủ trực trị như Songseong và Dongnyeong.
Khác với các thế lực nổi loạn khác, Tam Biệt Sao (三別抄) là một tổ chức quân sự thuộc chính quyền võ nhân. Đơn vị này do gia tộc họ Choi thành lập để duy trì an ninh. Không giống đội cận vệ tư nhân của họ Choi, Tam Biệt Sao đảm nhiệm các chức năng công quyền như cảnh vệ, trấn áp và tác chiến, trên thực tế thay thế Lục quân truyền thống.
Năm 1258, Thôi nghị, người đứng đầu thứ tư của chính quyền họ Choi, bị Kim Tuấn (còn gọi là Kim In-jun) lật đổ với sự trợ giúp của Tam Biệt Sao. Kim Jun theo đường lối thân Mông Cổ và đưa Thái tử Cao Ly Nguyên Tông sang triều Nguyên. Đồng thời, vua Cao Tông và Thái tử tìm cách giành lại quyền lực từ tay Kim Jun thông qua Mông Cổ.
Năm 1268, Kim Tuấn bị Tam Biệt Sao tiêu diệt theo lệnh của Im Yeon. Năm sau, âm mưu phế lập vua Nguyên Tông của Im Yeon bị Thái tử Cao Ly Trung Liệt Vương đảo ngược nhờ sự trợ giúp của quân Mông Cổ. Đến năm 1270, người kế nhiệm Im Yeon là Im Yu-mu bị phe thân Mông Cổ sát hại, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chính quyền võ nhân.
Kháng chiến chống Mông Cổ
Sau khi chế độ võ nhân chấm dứt, vua Nguyên Tông chấp nhận yêu sách của nhà Nguyên, quyết định dời đô trở lại Gaeseong. Điều này đồng nghĩa với việc chấm dứt hơn ba mươi năm kháng chiến chống Mông Cổ.
Tuy nhiên, lực lượng quân sự đóng tại đảo Ganghwa phản đối mạnh mẽ sự nhượng bộ này, lo ngại mất đi quyền lực và bị giải thể. Biết rằng họ không còn chỗ đứng trong một Cao Ly lệ thuộc Mông Cổ, Tam Biệt Sao nổi dậy, tôn Công tước On lên làm vua để chống lại Nguyên Tông.
Dưới sự lãnh đạo của Bae Jung-son, Tam Biệt Sao kiểm soát các tuyến đường biển giữa Ganghwa và đất liền, chiếm giữ nhiều đảo ven bờ. Sau đó, họ rút khỏi Ganghwa và chạy xuống đảo Jindo ở phía tây nam.
Đến đầu năm 1271, Jindo lâm vào thiếu lương thực. Triều đình nhà Nguyên ra lệnh Tam Biệt Sao đầu hàng và quyết định tiêu diệt lực lượng này. Liên quân Nguyên – Cao Ly do Heundu, Kim Phương Khánh và hàng tướng Hồng Đa Cổ chỉ huy đánh chiếm Jindo sau những trận giao tranh ác liệt. Quân Tam Biệt Sao tan rã, tàn quân rút lui.
Sau đó, Tam Biệt Sao chuyển căn cứ sang Tamna (Jeju), do Kim Thông Trịnh lãnh đạo. Nhờ địa thế hiểm trở, cuộc kháng cự kéo dài thêm hai năm. Trong thời gian này, Tam Biệt Sao vừa phòng thủ vừa quấy phá các cảng biển, đồng thời tìm cách liên minh với Mạc phủ Kamakura của Nhật Bản và cảnh báo về cuộc xâm lược Mông Cổ sắp tới.
Tuy nhiên, ngày 11 tháng 4 năm 1273, liên quân Nguyên – Cao Ly với sự hỗ trợ của quân người Hán phương bắc đổ bộ lên Jeju, nhanh chóng tiêu diệt lực lượng khởi nghĩa. Kim Thông Trịnh chạy lên sườn Hallasan cùng khoảng 70 thuộc hạ và qua đời hai tháng sau đó. Những người còn lại bị bắt và xử tử. Cuộc loạn Tam Biệt Sao chính thức chấm dứt.
Sau sự kiện này, nhà Nguyên trực tiếp cai trị Tamna cho đến năm 1294.