Khởi nghĩa
Cách mạng
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Cách mạng 1848 – 1849 tại các bang nói tiếng Đức, giai đoạn mở đầu còn được gọi là Cách mạng tháng Ba (tiếng Đức: Märzrevolution), vào lúc đầu là một phần của trào lưu Cách mạng 1848 nổ ra ở nhiều nước châu Âu đại lục. Đó là một loạt các cuộc biểu tình liên kết lỏng lẻo và các cuộc nổi loạn ở các bang của Liên minh Đức, bao gồm cả đế quốc Áo. Cuộc cách mạng, nhấn mạnh vào chủ nghĩa Liên Đức, bày tỏ sự bất mãn của quần chúng đối với cơ cấu chính trị truyền thống, phần lớn đều là chuyên chế của 39 bang độc lập trong một Liên minh được thiết lập trên lãnh thổ cũ của Thánh chế La Mã. Chúng đã minh chứng cho khát khao của quần chúng về cuộc vận động Liên minh quan thuế Đức (Zollverein). Các vùng và các nước ngoài lãnh thổ Liên minh nằm dưới sự cai trị của các nước hùng mạnh nhất Áo và Phổ như Hungary, miền bắc nước Ý hay vùng Ba Lan (Posen) cũng bị ảnh hưởng bởi các cuộc nổi dậy này.
Tầng lớp trung lưu đấu tranh cho một Hiến pháp Tự do, trong khi giai cấp công nhân tìm cách cải cách triệt để điều kiện sống và làm việc của họ. Khi tầng lớp trung lưu và giai cấp công nhân của cuộc cách mạng bị chia rẽ, tầng lớp quý tộc Bảo thủ đã đánh bại được họ. Những người chủ trương Tự do bị buộc phải lưu vong để tránh bị đàn áp chính trị. Nhiều người chạy sang Hoa Kỳ, và ẩn lánh từ Wisconsin cho đến Texas. Họ được gọi ở đó và Úc là Forty-Eighters.
Nền tảng của cuộc nổi dậy năm 1848 ở Đức có từ nhiều năm trước đó. Đại hội Hambach năm 1832, là một ví dụ, phản ánh tình trạng bất ổn ngày càng gia tăng đối với tình hình sưu cao thuế nặng và sự kiểm duyệt chính trị. Đại hội Hambach có sự kiện đáng chú ý là phái Cộng hòa chấp nhận cờ màu đen-đỏ-vàng (được dùng làm Quốc kỳ Đức hiện nay) là một biểu tượng của cho phong trào Cộng hòa và sự đoàn kết giữa những người nói tiếng Đức.
Những hoạt động đòi cải cách tự do lan khắp nhiều thành bang trong Liên minh Đức, mỗi nơi có một cuộc cách mạng riêng. Những cuộc cách mạng này cũng lấy cảm hứng từ các cuộc biểu tình đường phố của công nhân và thợ thủ công Paris, Pháp, từ 22 đến 24 tháng 2, 1848, dẫn đến hệ quả là vua Louis-Philippe I của Pháp phải thoái vị và bị lưu vong sang Vương quốc Anh. Ở Pháp cuộc cách mạng năm 1848 được gọi là Cách mạng tháng hai.
Các cuộc cách mạng lan tràn khắp châu Âu; chúng bùng nổ tại Áo và Đức, mở đầu bằng một cuộc biểu tình lớn vào ngày 13 tháng 3 năm 1848 tại Vienna. Nó dẫn tới sự từ chức của Hoàng thân Metternich, Tể tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao của Áo hoàng Ferdinand I, và ông ta phải chạy sang Anh sống lưu vong. Theo ngày nổ ra cách mạng ở Vienna, các cuộc nổi dậy ở Đức thường được gọi là Cách mạng tháng Ba (tiếng Đức: Märzrevolution).
Hoảng sợ vì số phận của vua Louis-Philippe I của Pháp, một vài quân vương ở Đức chấp thuận một số yêu cầu của các nhà cách mạng, ít nhất là tạm thời. Ở miền tây và nam, những cuộc hội họp và biểu tình quy mô lớn đã diễn ra. Họ đòi tự do báo chí, tự do ngôn luận, hiến pháp thành văn, lập lực lượng vũ trang nhân dân, và một Quốc hội.
Năm 1848, Áo là nước chiếm thượng phong trong số các thành bang của Đức. Đây được coi là nước kế thừa Thánh chế La Mã, vốn bị Napoleon giải thể năm 1806, và không được khôi phục tại Hội nghị Vienna năm 1815. Tể tướng Áo Metternich lãnh đạo chính phủ Áo từ 1815 đến 1848.
Ngày 13 tháng 3 năm 1848, các sinh viên đại học cùng nhau đổ ra đường phố Vienna, và phong trào lan rộng ra khắp các thành bang thuộc Đức. Sau một vài cuộc biểu tình quan trọng, nhưng còn tương đối nhỏ, nhằm chống lại Lola Montez ở Bayern ngày 9 tháng 2 năm 1848 (xem bên dưới), cuộc nổi dậy quy mô đầu tiên năm 1848 trên lãnh thổ Đức diễn ra ở Vienna ngày 13 tháng 3 năm 1848. Những sinh viên biểu tình ở Vienna vốn bất bình với chế độ và được khuyến khích bởi bài giảng của Anton Füster, một linh mục tự do, vào ngày Chủ nhật 12 tháng 3, 1848 trong nhà nguyện đại học của họ. Các sinh viên này đòi ban hành hiến pháp và một quốc hội lập hiến được bầu lên thông qua phiếu của các công dân nam.
Áo hoàng Ferdinand và Metternich chỉ đạo quân đội phải đè bẹp các cuộc biểu tình. Khi người biểu tình di chuyển đến những góc phố gần cung điện, binh sĩ đã xả súng vào các sinh viên, giết nhiều người. Các tầng lớp khác tại Vienna đã hưởng ứng các sinh viên, phát triển thành một cuộc khởi nghĩa vũ trang. Các thành viên Nghị viện Áo đòi Metternich từ chức. Vì không có lực lượng nào triệu tập kịp để bảo vệ Metternich, Ferdinand miễn cưỡng sa thải ông ta. Vị tể tướng sang sống lưu vong ở London.
Ferdinand đã bổ nhiệm các bộ trưởng mới, trên danh nghĩa tự do. Chính phủ Áo soạn thảo một Hiến pháp vào cuối tháng 4 năm 1848. Người dân phản đối nó, vì đại bộ phận họ không được trao quyền bỏ phiếu. Người dân Vienna lại đổ ra đường từ 26 đến 27 tháng 5, 1848, lập các chiến lũy và đặt chướng ngại vật trên đường, chuẩn bị chiến đấu với quân đội. Áo hoàng và gia đình ông ta phải lánh sang Innsbruck, nơi họ sống sau đó mấy tháng dưới sự bảo vệ của những người trung thành đến từ Tyrol. Ferdinand ban ra hai bản tuyên bố vào ngày 16 tháng 5 và 3 tháng 6, 1848, với những điều khoản nhượng bộ. Ông chuyển đổi Nghị viện Đế quốc thành Quốc hội lập hiến được bầu ra bởi người dân. Những nhượng bộ khác là quá ít, và đại để đề cập đến chuyện giải quyết chuyện cải tổ và thống nhất nước Đức.
Ferdinand trở lại Vienna từ Innsbruck ngày 12 tháng 8 năm 1848. Không lâu sau khi ông trở về, người dân lao động lại đổ ra đường ngày 21 tháng 8 năm 1848 nhằm tỏ sự bất mãn với tình trạng thất nghiệp và việc chính phủ giảm tiền lương. Ngày 23 tháng 8 năm 1848, quân đội Áo bắt đầu xả súng vào những người biểu tình không vũ trang và bắn chết nhiều người.
Cuối tháng 9 năm 1848, Hoàng đế Ferdinand, đồng thời là Vua Ferdinand V của Hungary, quyết định điều quân đội Áo và Croatia sang Hungary để đàn áp các cuộc nổi dậy ở đó. Ngày 29 tháng 9 năm 1848 quân Áo bị đánh bại bởi quân cách mạng Hungary. Từ ngày 6 đến ngày 7 tháng 10, 1848, người dân Vienna chống lại hành động đàn áp lực lượng cách mạng Hungary của hoàng đế. Kết quả, Hoàng đế Ferdinand I trốn khỏi Vienna ngày 7 tháng 10 năm 1848, đến cư trú tại thị trấn pháo đài Olomouc thuộc Moravia, ở miền tây đế quốc (bây giờ thuộc Cộng hòa Séc). Ngày 2 tháng 12 năm 1848, Ferdinand thoái vị nhường ngôi cho cháu là Franz Joseph.
Bản mẫu:Các trận chiến trong cách mạng Baden
Baden từng có một bản hiến pháp tự do từ năm 1811 cho đến lúc nó bị nhà cầm quyền thu hồi năm 1825. Năm 1830, Leopold, Đại công tước xứ Baden trở thành Đại Công tước của lãnh địa. Thời đại của ông ta đem lại nhiều cải cách tự do trong hiến pháp, hình sự và dân sự. Năm 1832 Baden tham gia Liên minh Hải quan với Phổ. Khi tin tức về chiến thắng của Cách mạng tháng Hai 1848 ở Paris truyền đến, các cuộc nổi dậy nổ ra khắp châu Âu, bao gồm ở Áo và các bang của Đức.
Baden là bang đầu tiên ở Đức lâm vào tình trạng bất ổn, dù cho có những cải cách tự do. Baden là một trong những thành bang tương đối tự do ở Đức. Sau khi thông tin về Cách mạng tháng Hai ở Paris lan đến Baden, xảy ra nhiều trường hợp nông dân đốt cháy các dinh thự của quý tộc địa phương và uy hiếp họ.
Ngày 27 tháng 2 năm 1848, ở Mannheim, một nhóm người Baden thông qua một yêu sách đòi hỏi một dự luật về các quyền. Những yêu sách tương tự được đưa ra ở Württemberg, Hesse-Darmstadt, Nassau, và các thành bang khác. Sự ủng hộ đáng kinh ngạc của mọi người dành cho phong trào này buộc nhà cầm quyền phải nhượng bộ nhiều Märzforderungen (đòi hỏi tháng Ba) và hầu như không có sự kháng cự nào.
Cách mạng tháng Ba ở Vienna là xúc tác cho các cuộc cách mạng trên khắp lãnh thổ Đức quốc. Quần chúng đòi hỏi về một chính phủ do dân bầu và sự thống nhất của nước Đức. Sự hoảng sợ của các vương hầu và nhà lãnh đạo ở nhiều thành bang khiến họ phải chịu thua trước những yêu cầu cải cách. Họ đồng ý một cuộc hội nghị, được triệu tập từ 31 tháng 3 năm 1848 đến 4 tháng 4 năm 1848, tại Nhà thờ St.Paul ở Frankfurt, quyết định soạn thảo một bản hiến pháp mới, được gọi là "Những quyền và yêu cầu cơ bản của người Đức." Đa số các đại biểu tham dự là những người theo chủ nghĩa quân chủ lập hiến.
Baden cử hai nhà dân chủ, Friedrich Karl Franz Hecker và Gustav von Struve, đến hội nghị. Nản lòng vì những cải cách chưa đủ tiến bộ, Hecker và Struve ra đường biểu tình ngày 2 tháng 4 năm 1848. Các cuộc đình công và cách mạng liên tục nổ ra ở Đức thúc đẩy hội nghị phải có hành động, họ thông qua một nghị quyết kêu gọi thành lập Liên minh các Quốc gia Đức.
Ngày 8 tháng 4 năm 1848, một đạo luật bầu cử phổ thông và hệ thống bầu cử gián tiếp (hai gian đoạn) nhận được sự đồng ý từ hội đồng. Một hội đồng dân tộc mới được bầu ra, và ngày 18 tháng 5 năm 1848, 809 đại biểu (585 trong số đó thông qua bầu cử) được triệu tập tại Nhà thờ St.Paul, Frankfurt trong hội nghị của Hội đồng dân tộc Frankfurt. Karl Mathy, một nhà báo trung hữu, là một trong số những người được bầu làm phó của Quốc hội Frankfurt.
Những cuộc bạo loạn bị phe cộng hòa xúi giục tiếp tục ở Baden. Lo sợ bạo động leo thang, chính phủ Baden bắt đầu gia tăng lực lượng quân đội và tìm sự hỗ trợ từ các nước láng giềng. Chính phủ Baden tìm cách đàn áp cuộc nổi dậy bằng cách bắt giữ Joseph Fickler, một nhà báo, người lãnh đạo phong trào dân chủ ở Baden. Vụ bắt giữ gây ra sự phẫn nộ và các cuộc biểu tình gia tăng. Cuộc nổi dậy toàn diện nổ ra ngày 12 tháng 4 năm 1848. Chính phủ Bayern đàn áp lực lượng nổi dậy mà đứng đầu là Friedrich Hecker với sự hỗ trợ của quân đội Phổ tại Kandern ngày 20 tháng 4 năm 1848, kết thúc cho cái gọi là Cuộc khởi nghĩa Hecker.
Tháng 5 năm 1849, hoạt động cách mạng tái bùng phát ở Baden. Vì nó có quan hệ chặt chẽ bới cuộc nổi dậy ở vùng Pfalz, bây giờ nằm ở miền Nam bang Rheinland-Pfalz, nên sẽ được đề cập ở bên dưới, phần "vùng Pfalz".
Khi cách mạng lại bùng phát vào mùa xuân năm 1849, các cuộc nổi dậy bắt đầu ở Elberfeld thuộc Rheinland ngày 6 tháng 5 năm 1849. Tuy nhiên, chúng nhanh chóng lan rộng sang bang Baden, khi một cuộc bạo động nổ ra ở Karlsruhe. Thành phố Baden và vùng Pfalz (lúc đó là một phần của Vương quốc Bayern) được ngăn cách nhau chỉ bởi sông Rhein. Cuộc nổi dậy ở Baden và vùng Pfalz diễn ra phần lớn dọc theo thung lũng sông Rhein thuộc biên giới chung của hai bên, và được coi là những khía cạnh của những phong trào tương tự nhau. Tháng 5 năm 1849, Đại Công tước buộc phải rời khỏi Karlsruhe, Baden và cầu cứu nước Phổ. Chính phủ lâm thời được lập ra ở cả vùng Pfalz và Baden. Tình thế Baden tương đối lý tưởng cho chính phủ lâm thời: công chúng và quân đội đều hỗ trợ tích cực việc thay đổi hiến pháp và cải cách chính phủ. Quân đội ủng hộ mạnh mẽ nhu cầu về một bản Hiến pháp; kho vũ khí quốc gia khá đầy đủ, và ngân quỹ đang dồi dào. Vùng Pfalz thì không được như vậy.
Ở vùng Pfalz, thành phần công dân thuộc giai cấp trung lưu chiếm phần lớn so với nhiều khu vực khác ở Đức, và họ chống lại sự thay đổi mang tính cách cách mạng. Ở vùng Pfalz, quân đội không ủng hộ cách mạng. Khi chính phủ nổi dậy lấy được vùng Pfalz, họ không thể có được một nhà nước toàn diện và một kho bạc đầy đủ. Vũ khí ở vùng Pfalz bị giới hạn chỉ có súng trường cá nhân, súng thể thao... Chính phủ lâm thời vùng Pfalz cử người đến Pháp và Bỉ mua vũ khí, nhưng không thành công. Pháp cấm bán hàng hoặc xuất khẩu vũ khí cho cả Baden và vùng Pfalz.
Ban đầu chính phủ lâm thời bổ dụng Joseph Martin Reichard, một luật sư, nhà dân chủ và là thành viên của Liên minh Frankfurt, làm người lãnh đạo quân đội ở Palatinate. Người chỉ huy trưởng thứ nhất của lực lượng quân đội ở vùng Pfalz là Daniel Fenner von Fenneberg, một sĩ quan Áo, cựu chỉ huy quân bảo vệ quốc gia trong thời kì cách mạng 1848 ở Vienna. Ông ta sớm bị thay thế bởi Felix Raquilliet, một người lính Ba Lan từng tham gia nghĩa quân ở Ba Lan từ 1830 - 1831. Cuối cùng Ludwik Mieroslawski được giao nhiệm vụ làm Tổng Chỉ huy tối cao các lực lương vũ trang ở vùng Pfalz, và Franz Sznayde được lệnh làm Tư lệnh quân đội.
Những cán bộ quân sự khác phục vụ cho chính phủ lâm thời tại thành phố Kaiserlautern, là Friedrich Strasser, Alexander Schimmelpfennig, Thuyền trưởng Rudolph von Manteuffel, Albert Clement, Herr Zychlinski, Friedrich von Beust, Eugen Oswald, Amand Goegg, Gustav von Struve, Otto Julius Bernhard von Corvin-Wiersbitzki, Joseph Moll, Johann Gottfried Kinkel, Đức ông Mersy, Karl Emmermann, Franz Sigel, Thiếu tá Nerlinger, Đại tá Kurz, Friedrich Karl Franz Hecker và Hermann von Natzmer. Hermann von Natzmer là cựu sĩ quan trong quân đội Phổ được lãnh trọng trách quản lý kho vũ khí ở Berlin. Từ chối xả súng vào lực lượng nổi dậy đang xông vào kho vũ khí ngày 14 tháng 6 năm 1848, Natzmer trở thành người hùng của lực lượng nổi dậy toàn đất Đức. Ông bị kết án tù 15 năm vì tội trên, nhưng năm 1849 ông vượt ngục và bỏ trốn đến vùng Pfalz gia nhập lực lượng nổi dậy. Gustav Adolph Techow, một cựu sĩ quan Phổ, cũng tham dự vào lực lượng vùng Pfalz. Quản lý pháo binh và lo liệu các việc quân nhu là Trung tá Freidrich Anneke. Ông là một thành viên của Liên minh Cộng sản và một trong những người sáng lập Hiệp hội Công nhân Köln năm 1848, Biên tập viên của Neue Kölnische Zeitung và Đảng viên Dân chủ của hội đồng Quận Rhein.
Nội dung từ bài Wikipedia “Cách mạng Đức (1848–1849)”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.