Phong trào nghĩa binh Áo Đỏ (chữ Hán: 紅衣軍; Hán Việt: Hồng Y quân) là một cuộc khởi nghĩa xuất hiện vào năm cuối năm 1407 hoặc năm 1410 nhằm chống lại sự cai trị của nhà Minh tại Việt Nam do các nghĩa binh ở Thái Nguyên khởi xướng.
Diễn biến
Phong trào nghĩa binh "áo đỏ" (hồng y) nổ ra đầu tiên ở Miền rừng núi Hùng Sơn, Đại Từ, Thái Nguyên. Nghĩa quân thường mặc áo đỏ và chiến đấu rất dũng cảm. Phong trào này xuất hiện vào cuối năm 1407 hoặc 1410, ở nhiều địa phương. Tiêu biểu cho phong trào này là các cuộc khởi nghĩa của Chu Sư Nhan (ở huyện An Định), Trần Nguyên Khoáng, Nguyễn Đa Bí ở châu Thái Nguyên. Tuy nhiên, những cuộc khởi nghĩa tự phát ấy đều bị quân Minh đàn áp. Ở các châu huyện thuộc Thái Nguyên, các nhóm nghĩa quân hoạt động rất mạnh mẽ dưới sự chỉ huy của Chu Sư Nhan, Bùi Quý Thăng, Nguyễn Trà, Dương Thế Chân và Ông Lão. Trong các thủ lĩnh nghĩa binh này, Ông Lão là người có thế lực nhất và đã xây dựng được căn cứ ở huyện Động Hỷ. Tuy nhiên, năm Canh Dần (1410), nhà Minh cho quân tiến đánh nghĩa binh của Ông Lão, ông Lão trốn thoát và tiếp tục hoạt động. Cũng ở Thái Nguyên, các dân tộc thiểu số nổi dậy gọi là nghĩa quân “Áo đỏ”, hoạt động mạnh trên một địa bàn rộng lớn và duy trì trong một thời gian khá dài. Tháng 11-1410, nghĩa quân “Áo đỏ” tiến công vào huyện Đại Từ, chính quyền đô hộ ra lệnh cho Đồng Tri phủ Thái Nguyên là Ma Bá Hổ đàn áp nghĩa quân, đồng thời bắt bọn thổ quan phủ Tuyên Hóa (Tuyên Quang) là Lương Sĩ Vinh, Hoàng Công Dịch điều động thêm 1.000 quân tinh nhuệ phối hợp với Ma Bá Hổ. Trước sự tấn công của địch, nghĩa quân “Áo đỏ” tạm lánh vào miền núi rừng hiểm trở, sau đó tỏa ra hoạt động khắp nơi, gây cho nhà Minh nhiều thiệt hại.
Sang năm 1411, mặc dù quân Minh tăng cường trấn áp phong trào vẫn tiếp tục nổ ra. Ở vùng rừng núi Thái Nguyên, nghĩa quân “Áo đỏ” tiếp tục hoạt động mạnh.
Khoảng giữa năm 1412, quân Minh tiến hành một cuộc vây quét lớn ở vùng này, nhưng không tiêu diệt được nghĩa quân. Ông Lão sau lần thất bại ở huyện Động Hỷ tháng 6-1410 đã nhanh chóng xây dựng lại lực lượng và từ giữa năm 1411, lại hoạt động trên một quy mô rộng lớn hơn. Nghĩa quân Ông Lão tuy không đông, nhưng biết dựa vào địa hình miền núi hiểm trở để chiến đấu nên đã gây cho quân Minh nhiều tổn thất. Nghĩa quân từng đánh vào huyện Hữu Lũng (Bắc Giang) và tập kích quân địch ở huyện Động Hỷ.
Cuộc khởi nghĩa của Ông Lão kéo dài đến tháng 3-1412.
Đầu năm 1412, trên địa bàn Thái Nguyên nổ ra cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Nhuế - Phụ Đạo ở Đại Từ. Nghĩa quân hoạt động mạnh ở vùng núi Tam đảo.
Sau Nguyễn Nhuế bị địch bắt, cuộc khởi nghĩa thất bại.