Chính trị
hội nghị đại biểu các tiểu bang Hoa Kỳ năm 1787
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Đại hội Lập hiến Hoa Kỳ (tiếng Anh: Constitutional Convention), bấy giờ được gọi bằng Đại hội Liên bang (Federal Convention), Đại hội Philadelphia (Philadelphia Convention) hay Hội nghị lớn ở Philadelphia (Grand Convention at Philadelphia), họp từ ngày 25 tháng 5 đến ngày 17 tháng 9 năm 1787 ở Nhà Hội nghị bang cũ (nay được gọi là Independence Hall) tại Philadelphia. Mục đích lúc đầu của cuộc họp là sửa lại Các điều khoản Hợp bang. Tuy nhiên, nhiều người ủng hộ Đại hội thực sự muốn dựng chính phủ mới, nhất là James Madison và Alexander Hamilton. Đại hội bầu George Washington làm chủ tịch, là nguyên tổng tư lệnh của Lục quân Lục địa vào thời kì Chiến tranh Cách mạng và là người đề xướng thiết lập chính phủ toàn quốc mạnh hơn. Đại hội làm ra Hiến pháp Hoa Kỳ, trở thành một trong những sự việc quan trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Có một vài phương án chính thể được đưa ra và bàn bạc, đáng để ý nhất là Kế hoạch Virginia của James Madison và Kế hoạch New Jersey của William Paterson. Sau cùng, Đại hội chọn Kế hoạch Virginia làm nền móng của chính phủ mới. Nói chung, các đại biểu đồng ý dựng lên một chính phủ liên bang bao gồm ba ngành gồm lập pháp, hành pháp, và tư pháp. Tuy nhiên, họ chống đối nhau về một số việc, gần như không thông qua được hiến pháp. Các vấn đề tranh chấp gay gắt nhất bao gồm thành phần và cách bầu Thượng nghị viện; cách chia nghị sĩ, các bang có số lượng bằng nhau hay chia theo số dân, và nếu theo số dân thì có tính nô lệ không; cách sắp đặt ngành hành chính, ba người cùng nhau hành sử quyền lực hay một Tổng thống; cách bầu Tổng thống, nhiệm kỳ, và có hạn chế chỉ một nhiệm kỳ không; Quốc hội có thể buộc tội nào; các bang bắt giữ nô lệ bỏ trốn có phải trao trả không, và có cấm buôn bán nô lệ không; và quyền chọn lựa thẩm phán, thuộc về Quốc hội hay Tổng thống. Đại hội bỏ mất phần lớn thời giờ giải quyết các việc này.
Đại hội không tiến triển nhanh chóng được cho đến khi Thoả hiệp Connecticut thuyết phục đủ đại biểu chấp nhận bản thảo hiến pháp do Ủy ban Nội dung soạn. Về sau, bản nháp tiếp tục được sửa lại, nhưng các điểm chính không thay đổi; về cơ bản đã soạn xong Hiến pháp. Sau khi Đại hội giải quyết một số vấn đề khác thì Ủy ban Văn phong ra bản cuối cùng vào đầu tháng 9. Ngày 17 tháng 9 năm 1787, được mang biểu quyết, khắc trên giấy da để in, và được 39 trong 55 đại biểu kí tên vào. Đại hội công bố văn bản cho công chúng tranh luận và các bang phê chuẩn.
Vào thời kì Cách mạng, 13 thuộc địa Mỹ dựng các chính quyền cộng hoà mới thay thế chế độ thực dân cũ dựa trên nguyên tắc tam quyền phân lập, chia chính quyền làm ba ngành lập pháp, hành pháp, và tư pháp. Các thuộc địa xét cơ quan lập pháp gần sát người dân nhất, trao quyền lực cao nhất cho ngành lập pháp, kể cả quyền lực thường xem là thuộc về ngành hành pháp và tư pháp. Thống đốc bang không có nhiều thực quyền, toà án và thẩm phán bang thì dưới quyền của nghị hội.
Sau khi tuyên bố độc lập vào năm 1776 thì 13 thuộc địa liên minh với nhau để phối hợp đánh bại Anh trong Chiến tranh Cách mạng. Năm 1777, Đại hội Lục địa thứ hai thông qua Các điều khoản Hợp bang làm căn bản của liên minh, không được tất cả các bang phê chuẩn cho đến năm 1781. Hợp Chúng quốc Mĩ được dựng làm liên bang bao gồm các nước cộng hoà độc lập, mỗi bang được Các điều khoản đảm bảo chủ quyền và độc lập. Quốc hội Hợp bang là cơ quan quyền lực cao nhất, bao gồm các thành viên do nghị hội của bang lựa chọn, mỗi bang có một phiếu. Quốc hội có một vài quyền, hầu hết trong phạm vi chiến tranh và ngoại giao, nhưng không thể đánh thuế hay trưng thu thuế quan, phải xin tiền của các bang; nếu một bang không chịu trả thì Quốc hội không có cách ép buộc. Để sửa Các điều khoản, mọi bang phải chấp nhận, cho nên một bang một mình có thể giết chết bất cứ đề nghị nào không vừa ý. Quốc hội cần phải có chín trong 13 bang tán thành để thông qua pháp luật quan trọng như tuyên chiến, lập ước, hay vay tiền. Chính phủ Hợp bang lại không có ngành hành pháp hay tư pháp, tức là ngay cả khi có pháp luật và hiệp ước, Hợp bang phải phụ thuộc thiện ý của các bang. Gần như ai cũng thấy rõ, chính phủ Hợp bang đang có không thể giải quyết các vấn đề của Hoa Kỳ.
Sau khi giành được độc lập thì các bang bắt đầu làm lợi riêng thay vì làm lợi cả nước. Giữa thập kỉ 1780, các bang không chịu cấp tiền cho Quốc hội nữa. Chính phủ Hợp bang không thể trả lãi khoản nợ nước ngoài, trả lương cho binh lính đóng dọc theo sông Ohio hay bảo vệ quyền chuyên chở theo sông Mississippi của Hoa Kỳ chống lại Tây Ban Nha. Năm 1782, Rhode Island bác bỏ bản sửa đổi cho phép Quốc hội đánh thuế hàng nhập khẩu để trả nợ của hợp bang. Năm 1785, Hợp bang lại cố gắng sửa Các điều khoản để được đánh thuế liên bang; lần này, New York không chịu phê chuẩn.
Quốc hội Hợp bang cũng không thể quản lí việc buôn bán với nước ngoài và giữa các bang. Hoa Kỳ không thể thi hành chính sách trả đũa nhất quán sau khi Anh, Pháp, và Tây Ban Nha hạn chế tàu thuyền và sản phẩm của Mỹ. Lúc các bang như Massachusetts hay Pennsylvania đánh thuế hàng nhập khẩu Anh thì các bang gần kề như Connecticut và Delaware mở cảng tự do để đoạt được chỗ đầu gió; một số bang thậm chí còn bắt đầu đánh thuế quan hàng hoá của những bang khác. Năm 1784, Quốc hội đưa ra bản sửa đổi cho phép Hợp bang quản lí ngoại thương, nhưng không được mọi bang phê chuẩn.
Nhiều người thuộc tầng lớp thượng lưu chê chính phủ các bang quá chiều dân, nghị sĩ muốn được tái cử mà không nghĩ đến lợi ích quốc gia. Ví dụ: thập kỉ 1780, kinh tế suy thoái, tiền vàng và bạc lại khan hiếm, nhiều người không thể trả thuế và các khoản nợ, các bang quyết định phát hành tiền giấy thường sụt giá và làm cho việc hoãn thanh toán thuế, nợ dễ dàng hơn. Con nợ là số đông được lợi, nhưng chủ nợ là số ít bị hại. Có người đề nghị trao quyền cho Quốc hội để ngăn chặn các luật tòng dân như vậy.
Khi Massachusetts không chịu làm luật cứu trợ giống vậy thì nông dân nổi dậy chống lại chính quyền, do nguyên đại uý trong Chiến tranh Cách mạng Daniel Shays lãnh đạo là nông dân nhỏ có nợ thuế. Shays chưa bao giờ nhận được lương đi lính trong Quân Lục địa. Chính phủ tốn nhiều tháng để dập tắt cuộc nổi dậy, làm cho một số người muốn thiết lập một quân đội liên bang có thể dẹp loạn.
Nhiều Quốc phụ lo Hoa Kỳ có thể tan rã. Tháng 9 năm 1786, các đại biểu của năm bang gặp nhau ở Hội nghị Annapolis và mời tất cả các bang tham dự cuộc họp lớn hơn sẽ mở ở Philadelphia vào năm 1787. Quốc hội Hợp bang tán thành hội nghị này "chỉ để sửa lại Các điều khoản Hợp bang". Chỉ có Rhode Island không chịu cử đại biểu; dù vậy đó cũng là bang chót phê chuẩn Hiến pháp, vào tháng 5 năm 1790.
James Madison của Virginia đến Philadelphia sớm 11 ngày và quyết viết nghị trình của đại hội. Trước hội nghị, Madison nghiên cứu các nước cộng hoà và liên bang trong suốt lịch sử, như Hy Lạp đời xưa và Thụy Sĩ bấy giờ. Tháng 4 năm 1787, ông ra một bài mang tên "Các tệ hại của hệ thống chính trị Hoa Kỳ", khen chê tỉ mỉ hệ thống chính trị Hoa Kỳ và đưa ra cách sửa các chỗ yếu kém. Vì được sửa soạn trước cho nên kế hoạch sửa đổi hiến pháp của Madison trở thành nền móng của các cuộc thảo luận của đại hội.
Madison chủ trương Hoa Kỳ phải thiết lập chính phủ trung ương mạnh mẽ. Quốc hội cần phải có quyền đánh thuế và quyền quản lí việc buôn bán với nước ngoài, giữa các bang. Chính phủ liên bang phải khẳng định được quyền lực, Madison đề nghị trao cho Quốc hội quyền cưỡng chế các bang và thành lập hệ thống toà án liên bang. Madison cũng đề xuất thay đổi cách chia nghị sĩ Quốc hội. Vì Quốc hội sẽ trị thẳng công dân, bỏ qua các bang, cho nên số nghị sĩ phải tương ứng với số dân, các bang đông dân sẽ có nhiều ghế hơn các bang ít dân.
Madison cũng nghĩ tới cách bảo vệ quyền lợi của số ít trong một nước dân chủ. Chính phủ không được thiên về bên nào trong xã hội, không được nghiêng về chủ nợ hay con nợ, giàu hay nghèo, nông dân, thương gia hay nhà sản xuất. Madison xét một chính phủ toàn quốc bao gồm nhiều nhóm mưu lợi khó bị chỉ một phe thao túng. Chính phủ cũng phải có thể cưỡng lại sức ép của phe số đông. Để bảo vệ cả chính quyền quốc gia lẫn quyền lợi số ít, Madison đề xuất Quốc hội được phủ quyết luật của các bang.
Đương lúc chờ đại hội mở màn thì Madison soạn kế hoạch bước đầu của ông, được gọi là Kế hoạch Virginia. Các đại biểu Virginia và Pennsylvania tán thành kế hoạch của Madison và hợp thành nhóm chủ đạo trong đại hội. Kế hoạch phỏng theo hiến pháp các bang, bao gồm 15 nghị quyết nêu ra các nguyên tắc cơ bản, và thiết lập một chính phủ toàn quốc. Tuy nhiên, các ngành chính phủ không thể khống chế lẫn nhau. Kế hoạch của Madison khác hoàn toàn Các điều khoản Hợp bang. Ngày 29 tháng 5, thống đốc Virginia Edmund Randolph đưa Kế hoạch Virginia ra Đại hội.
Cùng ngày, Charles Pinckney của Nam Carolina đưa ra kế hoạch riêng, cũng tăng cường đáng kể chính quyền quốc gia. Phe ủng hộ Kế hoạch Virginia đảm bảo các điểm của Madison sẽ được ưu tiên so với kế hoạch của Pinckney. Tuy nhiên, Đại hội có dùng nhiều ý tưởng của Pinckney. Ông đề nghị thành lập quốc hội bao gồm hai viện. Hạ nghị viện do người dân bầu, Thượng nghị viện do Hạ nghị viện bầu ra thay mặt một trong bốn khu vực, có nhiệm kỳ 4 năm. Quốc hội có quyền phủ quyết luật của các bang. Tổng thống cầm đầu ngành hành pháp, do quốc hội bầu ra. Tổng thống và nội các có quyền phủ quyết luật quốc gia. Kế hoạch Pinckney cũng thiết lập một ngành tư pháp quốc gia.
Ngày 30 tháng 5, Đại hội đồng ý theo thỉnh cầu của Gouverneur Morris "phải thiết lập một chính phủ toàn quốc bao gồm ngành lập pháp, hành pháp và tư pháp cao nhất", báo hiệu cuộc họp sẽ dựng lên chính phủ mới thay vì chỉ sửa lại Các điều khoản Hợp bang. Đại hội bắt đầu tranh luận về các điểm cụ thể của Kế hoạch Virginia.
Kế hoạch Virginia thiết lập một Quốc hội hai viện thay thế Quốc hội Hợp bang một viện, có quyền làm luật "trong mọi việc mà mỗi bang một mình không lo liệu được" và quyền phủ quyết luật của các bang. Số nghị sĩ của các bang trong cả hai viện sẽ chia theo hoặc tiền thuế mỗi bang nộp, hoặc số dân không tính nô lệ của mỗi bang. Toà nghị dưới do người dân bầu thẳng ra, toà nghị trên do toà dưới bầu ra, bao gồm các ứng viên do nghị hội bang đề cử.
Các đại biểu trước hết xem xét đề xuất chia nghị sĩ một cách tương ứng. Virginia, Pennsylvania, và Massachusetts là ba bang đông dân nhất không hài lòng với quy định một bang một phiếu trong Quốc hội Hợp bang, vì có thể thua phiếu các bang nhỏ, mặc dù thay mặt hơn một nửa số dân của đất nước. Các đại biểu không đồng ý về cách chia nghị sĩ tốt nhất. Các bang miền Nam có tài sản nô lệ, tán thành chia theo thuế, nhưng Rufus King của Massachusetts trỏ ra mặt không khả thi của kế hoạch: nếu chính phủ quốc gia không đánh thuế trực thu thì không thể chia nghị sĩ. Trên thực tế, chính phủ liên bang hiếm khi đánh thuế trực thu vào thế kỉ 19. Tính tiền thuế cũng khó vì thiếu dữ liệu đáng tin cậy. Chia theo "số dân tự do", các đại biểu miền Nam không bằng lòng, biết rằng 40% số dân các bang miền Nam là nô lệ. Ngoài ra, các bang nhỏ phản đối bất cứ thay đổi nào làm giảm sức ảnh hưởng của chính họ; Delaware doạ bỏ về nếu Đại hội quyết định chia tương ứng thay vì bằng nhau. Các đại biểu hoãn lại cuộc tranh luận.
Ngày 9 tháng 6, William Paterson của New Jersey nhắc nhở các đại biểu rằng họ đến Philadelphia để sửa lại Các điều khoản Hợp bang, không thành lập chính phủ quốc gia. Ông chấp nhận Quốc hội Hợp bang cần phải có quyền lực mới, kể cả quyền cưỡng chế các bang, nhưng vẫn kiên quyết rằng nếu là hợp bang thì các bang phải có sức ảnh hưởng ngang nhau. James Madison ghi lại lời của ông:
[Các điều khoản Hợp bang] là nền móng của mọi công việc ở Đại hội. Chúng ta không được vượt qua nó, nếu không thì chúng ta đáng bị cử tri buộc tội tiếm quyền... thư uỷ quyền của chúng ta không chỉ đo quyền lực, mà còn tỏ ra quan điểm của bang về các vấn đề chúng ta cân nhắc. Ý tưởng thiết lập [Chính phủ] toàn quốc thay vì liên bang, không có ai trong số họ nghĩ tới. Chúng ta phải thuận theo công luận. Chúng ta không có quyền vượt ra ngoài khuôn khổ liên bang, và nếu có thì đây là ý của người dân. Chúng ta phải theo dân; dân sẽ không theo chúng ta.
Hiện nay, nếu Anh cho phép mọi tầng lớp nhân dân bỏ phiếu thì tài sản của các chủ đất sẽ lâm nguy. Quốc hội sẽ sớm thông qua luật phân phát lại ruộng đất. Nếu đây là sự thật thì chính phủ chúng ta phải đảm bảo lợi ích lâu dài của đất nước, không nghe theo đòi hỏi nhất thời. Chủ đất phải được có chân trong chính phủ, để bảo vệ các quyền lợi vô giá này, và cân bằng và kìm hãm những nhóm mưu lợi khác. Phải thiết lập chính phủ có thể bảo vệ số ít giàu có trong số đông. Thượng nghị viện phải là cơ quan gánh vác trách nhiệm này. Để đạt được mục đích, Thượng nghị viện phải bền vững.
—James Madison, theo như Robert Yates ghi lại, thứ Ba ngày 26 tháng 6, năm 1787
Ngày 31 tháng 5, các đại biểu thảo luận cách tổ chức Quốc hội và cách chọn các nghị sĩ. Gần như ai ai đều biết và ủng hộ phân chia quốc hội thành thượng viện và hạ viện. Quốc hội Anh bao gồm Viện Thứ dân dân cử và Viện Quý tộc cha truyền con nối. Trừ Pennsylvania ra, tất cả các bang đều có nghị hội hai viện. Các đại biểu nhanh chóng đồng ý rằng mỗi viện phải có quyền đưa ra các dự luật. Họ cũng đồng ý, Quốc hội mới sẽ có tất cả các quyền làm luật của Quốc hội Hợp bang và quyền phủ quyết luật của các bang.
Một số đại biểu phản đối để cho người dân bầu Hạ nghị viện. Elbridge Gerry của Massachusetts và Roger Sherman của Connecticut sợ người dân sẽ tin theo những kẻ nịnh hót, dẫn tới bạo lực và hỗn loạn. Pierce Butler của Nam Carolina chủ trương chỉ trao chính quyền những người đàn ông giàu có. Tuy nhiên, số đông trong Đại hội ủng hộ bầu cử phổ thông. George Mason ở Virginia nói rằng hạ nghị viện "là kho dân chủ lớn của chính quyền."
Đại hội đồng ý rằng Thượng nghị viện nên có ít thành viên và khó vào hơn hạ viện. Thượng nghị sĩ phải là người quân tử của tầng lớp thông minh và lương thiện nhất trong xã hội. Đã hoạt động trên chính trường bang, các đại biểu tin rằng cần phải có thượng viện như vậy để kìm giữ tính hay chiều dân của hạ viện dân cử. Tuy nhiên, các đại biểu tranh cãi về cách lựa chọn thượng nghị sĩ. Đại biểu muốn giữ gìn quyền lực bang thì đề nghị nghị hội của bang chọn thượng nghị sĩ, James Wilson của Pennsylvania thì đề nghị người dân bầu thẳng ra. Mãi đến ngày 7 tháng 6, Đại hội mới đồng lòng quyết định rằng thượng nghị sĩ do các nghị hội bang chọn.
Nội dung từ bài Wikipedia “Hội nghị Lập hiến (Hoa Kỳ)”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.