Chiến tranh
Chiến tranh giữa Hà Lan và Campuchia (1643–1644)
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chiến tranh Campuchia-Hà Lan (Hà Lan: Cambodjaans-Nederlandse Oorlog; Khmer: សង្គ្រាមកម្ពុជា-ហូឡង់, 1643–1644) bùng nổ do tân vương Campuchia, sau khi cải sang đạo Hồi nhờ thương nhân Mã Lai, đã tàn sát nhân dân và nhân viên Đông Ấn Hà Lan, rồi đánh bại lực lượng trả thù của đối phương.
Năm 1635, các tàu Campuchia chở hàng hóa và lụa đến bán trên đảo Java (Indonesia), nhưng số hàng hóa này đã bị người Hà Lan chặn bắt ở biển Makassar thuộc quần đảo Sulawesi và bị giam giữ trong một năm. Tin tức về việc giam giữ đến tai nhà vua Campuchia, vì vậy nhà vua đã gửi vấn đề này đến Samdech Preah Uotey để báo cáo sự việc và yêu cầu người Hà Lan thả các tàu Campuchia. Tuy nhiên, không có phản hồi nào, người Hà Lan không trả lời về việc thả các tàu Campuchia. Năm 1636, một tàu chở hàng của Hà Lan tên là "Noordwijk" muốn bán đồng cho An Nam nhưng tàu này bị lạc đường và đến cảng tỉnh Peam thuộc vùng Kampuchea Krom của Campuchia. Lúc đó, Bộ Hải quan Campuchia đã chặn bắt và tịch thu 30 khẩu pháo và 500 hap đồng (1 hap = 15 kg), tương đương 7,5 tấn. Số hàng hóa bị tịch thu không được trả lại cho người Hà Lan. Cho đến năm 1637, người Hà Lan đã cử "Henry Hagenaar", thống đốc Batavia của Công ty Đông Ấn Hà Lan (nay là Jakarta, Indonesia), đến Campuchia cùng với bốn tàu Hà Lan khác với tư cách là người trung gian để giải quyết tranh chấp về việc giam giữ các tàu Hà Lan. Henry Hagenaar đến Campuchia vào tháng 5 và tàu của ông đối đầu với tàu Bồ Đào Nha, và hai bên đã xảy ra xung đột. Sau khi Henry Hagenaar bắt giữ tàu Bồ Đào Nha mà không quan tâm đến luật pháp Campuchia. Khi Henry Hagenaar đến gặp Vua Campuchia tại kinh đô Oudong để dự Lễ Thư ủy nhiệm Hoàng gia, ông đã bị nhà vua khiển trách nặng nề vì hành động bắt giữ tàu Bồ Đào Nha một cách tùy tiện. Kết quả là, quan hệ giữa Hà Lan và Campuchia lúc đó không tốt.
Năm 1642, một hoàng tử Campuchia tên là Ponhea Chan trở thành Vua Reameathiptei I sau khi lật đổ và ám sát vị vua trước đó. Các thương nhân Hồi giáo Mã Lai ở Campuchia đã giúp ông ta chiếm đoạt ngôi vị, và sau đó ông ta cải đạo từ Phật giáo sang Hồi giáo, đổi tên thành Ibrahim và kết hôn với một phụ nữ Mã Lai. Sau đó, ông ta bắt đầu một cuộc chiến để đánh đuổi Công ty Đông Ấn Hà Lan, bằng cách đầu tiên gây ra một cuộc thảm sát ở thủ đô của Hà Lan, chiếm đoạt hai con tàu của họ và giết chết 36 nhân viên người Hà Lan của Công ty cùng với đại sứ của Công ty, Pieter van Regemortes.
Trên sông Mekong, người Campuchia đã đánh bại Công ty Đông Ấn Hà Lan trong một cuộc chiến chủ yếu trên biển vào năm 1644, với việc người Campuchia chịu tổn thất 1.000 người chết, còn lực lượng Hà Lan chịu tổn thất 156 người chết trong số 432 binh lính và nhiều tàu chiến Hà Lan rơi vào tay người Campuchia. Đại sứ của Công ty Đông Ấn Hà Lan bị giết cùng với người của mình là Pierre de Rogemortes, và phải đến hai thế kỷ sau, ảnh hưởng của châu Âu ở Campuchia mới có thể phục hồi sau thất bại mà người Hà Lan phải gánh chịu.
Vị vua Hồi giáo Campuchia này đã bị các lãnh chúa Nguyễn của Việt Nam lật đổ và bắt giữ sau khi các anh em của Ibrahim, những người vẫn theo đạo Phật, yêu cầu sự giúp đỡ của người Việt Nam để khôi phục Phật giáo ở Campuchia bằng cách phế truất ông khỏi ngai vàng. Vào những năm 1670, người Hà Lan đã rời bỏ tất cả các trạm giao dịch mà họ đã duy trì ở Campuchia sau vụ thảm sát năm 1643.
Nội dung từ bài Wikipedia “Chiến tranh Campuchia-Hà Lan”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.