Trận bắn phá Quy Nhơn năm 1861 xảy ra trong thời kỳ Pháp và Tây Ban Nha đánh chiếm Nam Kỳ. Khi tàu chiến Hải quân Mỹ do James F. Schenck chỉ huy đến bờ biển Quy Nhơn (Gia Lai) để tìm công dân Mỹ mất tích, họ đã bị pháo đài của triều đình Nhà Nguyễn nã đạn. Để đáp trả, tàu chiến Mỹ bắn phá và chiếm giữ pháo đài này.
Trận pháo kích
Tháng 6 năm 1861, trước khi chuyển sang Hải đội Phong tỏa Vịnh Tây, Trung tá John Schenck thuộc Hải đội Đông Ấn nhận mệnh lệnh cuối cùng tại Viễn Đông từ Chuẩn đô đốc Frederick K. Engle: điều động tàu hơi nước bánh guồng USS Saginaw đến Quy Nhơn để tìm kiếm một thuyền buôn Mỹ cùng thủy thủ đoàn đang mất tích. Tàu Saginaw được trang bị 4 khẩu pháo (một khẩu 50-pounder, một khẩu 32-pounder, hai khẩu nòng rãnh 24-pounder) cùng 50 sĩ quan và thủy thủ. Rạng sáng ngày 31 tháng 7 năm 1861, khi tàu Saginaw tiến vào cảng Quy Nhơn để thu thập thông tin, pháo đài phía bắc của Đại Nam bất ngờ nổ súng khai hỏa từ khoảng cách 600 thước.
Thủy thủ đoàn USS Saginaw vừa thả neo thì đối phương dưới nước bất ngờ nổ súng. Người Mỹ giương cờ trắng thể hiện thiện chí nhưng tiếp tục hứng chịu thêm hai phát bắn. Saginaw lập tức quay đầu, rút lui khoảng 900 thước để dàn trận. Khẩu pháo 32 pound của Mỹ phản công dữ dội; chỉ sau 20 phút, các khẩu pháo của Việt Nam hoàn toàn câm lặng do một vụ nổ lớn, nghi là nổ kho thuốc súng hoặc pháo. Dù phía Việt Nam ngừng bắn, Saginaw vẫn tiếp tục nã pháo thêm nửa giờ cho đến khi pháo đài bị san phẳng. Không chịu bất kỳ thiệt hại nào và thất bại trong việc thiết lập liên lạc sau đó, tàu Mỹ rút lui về Hồng Kông.
Cuối cùng, thủy thủ đoàn Saginaw đã không tìm thấy những thợ máy Mỹ mất tích. Chỉ huy Schenck tiếp tục lập nhiều chiến công trong các trận đánh tại Pháo đài Fisher thời Nội chiến Hoa Kỳ.